Kuokolewa kutoka mji wa dhuluma

Tafsiri ya Qurani ya Sheikh Abdurrahman As-Sa’di

Huku ni kuwahimiza waja Wake Waumini na kuwachochea kupigana katika Njia Yake; jambo hilo limekuwa wajibu juu yao, na wanastahili kulaumiwa vikali kwa kuliacha. Amesema: «Na mna nini msipigane katika Njia ya Mwenyezi Mungu?» Hali ni kwamba kuna wanaume, wanawake na watoto dhaifu wasioweza kujitetea wala kupata njia ya kujinasua, na pamoja na hayo maadui wao wamewafanyia dhuluma kubwa.

Wanamuomba Mwenyezi Mungu awatoe katika mji huu ambao watu wake wamejidhulumu wenyewe kwa ukafiri na ushirikina, na wamewadhulumu Waumini kwa kuwaudhi, kuwazuia wasifuate Njia ya Mwenyezi Mungu, kuwazuia wasilinganie dini yao na kuwazuia kuhama. Wanamuomba Mwenyezi Mungu awawekee mlezi na msaidizi atakayewaokoa kutoka katika mji huu ambao watu wake ni madhalimu. Kwa hiyo, jihadi yenu katika hali hii ni katika namna ya kupigana na kuwalinda familia zenu, watoto wenu na wanawake wa jamaa zenu walioharamishwa kwenu; si katika namna ya jihadi inayolenga kuwashambulia makafiri.

Ingawa jihadi hiyo ina fadhila kubwa na anayebaki nyuma yake anastahili kulaumiwa vikali, jihadi ya kuwaokoa dhaifu miongoni mwenu ina ujira mkubwa zaidi na manufaa makubwa zaidi, kwani ni katika namna ya kuzuia maadui.

Tafsiri ya Qurani ya Imamu Ibn Kathir

Aliyetukuka anawahimiza waja Wake Waumini wapigane katika Njia Yake na wajitahidi kuwaokoa wanaume, wanawake na watoto dhaifu walioko Makka, ambao walikuwa wamechoshwa na kukaa humo. Ndiyo maana Mwenyezi Mungu Mtukufu akasema: «Wale wanaosema: Mola wetu Mlezi! Tutoe katika mji huu»—yaani, Makka. Ni kama kauli Yake Mtukufu: «Na ni miji mingapi iliyo na nguvu zaidi kuliko mji wako uliokutoa» (Muhammad, 13).

Kisha akaueleza mji huo kwa kusema: «ambao watu wake ni madhalimu», «na tujaalie tuwe na mlezi kutoka Kwako, na tujaalie tuwe na msaidizi kutoka Kwako»; yaani, tuepushe na hali hii kwa kutuwekea kutoka Kwako mlezi na msaidizi. Al-Bukhari alisema: Abdullāh bin Muhammad alitusimulia, Sufyān akatusimulia, kutoka kwa ‘Ubaydullāh, ambaye alisema: Nilimsikia Ibn ‘Abbās akisema: «Mimi na mama yangu tulikuwa miongoni mwa waliokuwa dhaifu».

Sulaymān bin Ḥarb alitusimulia: Ḥammād bin Zayd alitusimulia, kutoka kwa Ayyūb, kutoka kwa Ibn Abī Mulaykah kwamba Ibn ‘Abbās alisoma: «Isipokuwa wanaume, wanawake na watoto dhaifu» kisha akasema: «Mimi na mama yangu tulikuwa miongoni mwa wale ambao Mwenyezi Mungu Mtukufu aliwapa udhuru». Muhammad: 13; Abī.

Tafsiri ya Qurani ya Al-Baghawi

Kauli Yake Mtukufu: «Na mna nini msipigane?» Yaani, kwa nini hamfanyi jihadi? «Katika Njia ya Mwenyezi Mungu»—yaani, katika kumtii Mwenyezi Mungu. Anawakemea kwa kuacha jihadi. «Na kwa ajili ya waliodhulumiwa»; yaani, kuwapigania waliodhulumiwa.

Ibn Shihāb alisema: «Katika Njia ya waliodhulumiwa», kwa lengo la kuwaokoa. Pia imesemwa: ni kuwaokoa waliodhulumiwa kutoka mikononi mwa washirikina. Kulikuwa na kundi la watu huko Makka: «miongoni mwa wanaume, wanawake na watoto», ambao walikuwa wakipata madhara mengi kutoka kwa washirikina. «Wale ambao» huomba na «kusema: Mola wetu Mlezi!

Tutoe katika mji huu ambao watu wake ni madhalimu»—yaani, Makka. «Madhalimu» maana yake ni washirikina; na «watu wake» ni watu wa mji ambao sifa yao ni ushirikina. Neno «madhalimu» limewekwa katika hali ya chini kwa sababu ni sifa ya «watu»; na kwa kuwa «watu» wanarejea kwa «mji», ni kana kwamba kitendo hicho kinahusishwa na mji. Ni kama usemavyo: «Nilipita kwa mtu ambaye jicho lake lilikuwa zuri».

«Na tujaalie tuwe na mlezi kutoka Kwako»—yaani, mtu atakayesimamia mambo yetu. «Na tujaalie tuwe na msaidizi kutoka Kwako»—yaani, atakayetulinda dhidi ya adui. Mwenyezi Mungu aliitikia dua yao. Mtume wa Mwenyezi Mungu, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, alipouteka Makka, alimweka ‘Attāb bin Asīd kuwa mtawala wao, na Mwenyezi Mungu akamfanya kuwa msaidizi wao, akimpatia haki aliyedhulumiwa dhidi ya dhalimu.