Көчсезләрне азат итү догасы
رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا، وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ، وَلِيًّا، وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا.
رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا
Аудионы йөкләп булмады. Соңрак кабатлап карагыз.
Ий мөэминнәр! Ни булды сезгә, Аллаһ юлында сугышмыйсыз? Ни булды сезгә, кәферләр кулында әсир булган загыйфь ирләрне, хатыннар һәм балаларны коткару өчен сугышмыйсыз? Ул загыйфь ирләр "Ий Раббыбыз, хуҗалары залим булган шәһәрдән безне чыгар", – диләр. Янә ул зәгыйфьләр: "Ий Раббыбыз, безне залимнәр кулыннан коткаручы бер вәли бир һәм үз хозурыңнан безгә ярдәм дә бир", – диләр.
Формалары: «әхриджна» (أَخْرِجْنَا) һәм «иджгаль» (اجْعَلْ) фигыльләре. Бу — Мәккәдә золым хакимлеге астында булган көчсез ирләрнең, хатын-кызларның һәм балаларның догасы.
Шәех Габдуррахман әс-Сәгъди тәфсире
Шәех әс-Сәгъди яза: «Аллаһ мөэминнәрне җәберләүчеләр алдында яклаучысыз калган һәм Аллаһтан коткару, яклаучы сорап дога кылган көчсез ирләрне, хатын-кызларны һәм балаларны азат итү өчен сугышырга өнди».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибне Кәсир Ибне Габбасның сүзләрен китерә: «Мин һәм әнием Мәккәдәге шушы көчсез, җәберләнгән кешеләрдән идек; мөэминнәр алар өчен дога кылдылар».
Әл-Багави тәфсире
Аллаһ Тәгаләнең: «…Сезгә ни булды (әй, мөэминнәр), сугышмыйсыз…» дигән сүзләре — тырышлык куймыйсыз дигәнне аңлата.
«…Аллаһ юлында…» ягъни Аллаһка буйсынуда. Аллаһ Тәгалә Аның юлында тырышлык куюны калдырганнары өчен аларны шелтәли.
«…һәм көчсезләр өчен…» ягъни ни өчен көчсезләрне яклап сугышмыйсыз? Ибне Шиһаб: «Көчсезләрне азат итү өчен алар хакына (Аллаһ) юлында», — дигән. Бер фикергә күрә, сүз көчсезләрне мөшрикләр кулыннан азат итү турында бара, чөнки Мәккәдә бер төркем
«…ирләр, хатын-кызлар һәм балалар…» булган, алар мөшрикләрдән каты газап чиккән. «…алар…» Аллаһка дога кылалар һәм
«…әйтәләр: “Раббыбыз! Безне халкы золым кылучы шушы шәһәрдән чыгар…”» ягъни Мәккәдән. Монда «золым кылучылар» дигән сүз «мөшрикләр»не аңлата. «Аның халкы» дигән гыйбарә исә халкы мөшрик булуы белән аерылып торган шәһәр турында.
«Залим» (золым кылучы) сүзе иялек килешендә килә, чөнки ул «әһлеһа» (аның халкы) сүзенә сыйфат булып тора. «Әһлеһа» (аның халкы) мәгънә ягыннан «карья» (авыл, шәһәр) сүзенә кайтып тоташканлыктан, гыйбарә гамәл шәһәргә карата кылынгандай була. Мәсәлән: «Мин матурлыгы күзләре булган кешене очраттым» дигән гыйбарә кебек.
«…һәм безгә Үз яныңнан яклаучы билгелә…» ягъни эшләребез белән шөгыльләнүче берәүне.
«…һәм безгә Үз яныңнан ярдәмче билгелә» дигән сүз исә безне дошманыбыздан яклаучы берәүне аңлата. Аллаһ аларның догасына җавап бирде: Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) Мәккәне яулап алгач, аларга ‘Итаб ибн Усәйдне җитәкче итеп куйды. Аллаһ аны аларга ярдәмче итте: ул җәберләнүчеләр белән золым кылучылар арасында гаделлек урнаштырды.
«Сахих әл-Бохари»да (№ 4587) Ибне Габбастан риваять ителә: ул: «Мин һәм әнием Аллаһ искә алган шул көчсезләрдән идек…» — дигән.