उत्पीडितहरूको उद्धारको प्रार्थना

शेख अब्दुर्रहमान अस्-सादीको तफ्सिर

यो अल्लाहको तर्फबाट आफ्ना ईमानवाला बन्दाहरूलाई उहाँको मार्गमा युद्ध गर्न प्रोत्साहन र उत्साहित गर्ने आह्वान हो। यसरी युद्ध गर्नु उनीहरूमाथि अनिवार्य भएको थियो, र त्यसलाई छोडेकोमा उनीहरूमाथि ठूलो दोषारोपण गरिएको थियो। त्यसैले उहाँले भन्नुभयो: «तिमीहरूलाई के भएको छ कि अल्लाहको मार्गमा युद्ध गर्दैनौ?» जबकि कमजोर पुरुष, महिला र बालबालिकाहरू छन्, जो न उपाय गर्न सक्छन्, न कुनै बाटो पत्ता लगाउन सक्छन्।

यति हुँदाहुँदै पनि उनीहरूका शत्रुहरूले उनीहरूमाथि सबैभन्दा ठूलो अन्याय गरेका छन्। उनीहरू अल्लाहसँग प्रार्थना गर्छन् कि उहाँले उनीहरूलाई यस नगरबाट निकालून्, जसका बासिन्दाहरूले कुफ्र र शिर्कद्वारा आफ्नै आत्मामाथि तथा सताउने, अल्लाहको मार्गबाट रोक्ने, आफ्नो धर्मको प्रचार गर्न र हिजरत गर्न नदिने कार्यद्वारा ईमानवालाहरूमाथि अन्याय गरेका छन्। उनीहरू अल्लाहसँग यस्तो संरक्षक र सहायक नियुक्त गरिदिन पनि प्रार्थना गर्छन्, जसले उनीहरूलाई यस नगरबाट उद्धार गरोस्, जसका बासिन्दाहरू अन्यायी छन्।

यस अवस्थामा तिमीहरूको युद्ध आफ्नो परिवार, सन्तान र महरमहरूको रक्षा तथा बचाउका लागि गरिएको युद्ध ठहरिन्छ; यो काफिरहरूमाथि विजयको चाहनाले गरिने जिहादको प्रकार होइन। यद्यपि त्यस जिहादमा ठूलो पुण्य छ र त्यसबाट पछि हट्नेहरूलाई निकै ठूलो दोष दिइन्छ, तर तिमीहरूमध्येकै कमजोरहरूलाई उद्धार गर्ने जिहादको पुण्य अझ ठूलो र लाभ अझ व्यापक छ, किनकि यो शत्रुलाई रोक्ने कार्यअन्तर्गत पर्दछ।

इमाम इब्न कसीरको तफ्सिर

उच्च अल्लाहले आफ्ना ईमानवाला बन्दाहरूलाई उहाँको मार्गमा जिहाद गर्न र मक्काका कमजोर पुरुष, महिला तथा बालबालिकाहरूलाई उद्धार गर्ने प्रयत्न गर्न प्रेरित गर्नुहुन्छ। उनीहरू त्यहाँ बसिरहन दिक्क भएका थिए। यसैकारण उच्च अल्लाहले भन्नुभयो: «जो भन्छन्: ‘हे हाम्रा पालनकर्ता! हामीलाई यस नगरबाट निकालिदिनुहोस्।’»

अर्थात् मक्काबाट। यो उहाँको यस भनाइ जस्तै हो: «कति नगरहरू तिम्रो त्यस नगरभन्दा धेरै शक्तिशाली थिए, जसले तिमीलाई निकाल्यो» (मुहम्मद ४७:१३)। त्यसपछि उहाँले यसलाई यसरी वर्णन गर्नुभयो: «जसका बासिन्दाहरू अन्यायी छन्। अनि आफ्नै तर्फबाट हाम्रो लागि संरक्षक नियुक्त गरिदिनुहोस् र आफ्नै तर्फबाट हाम्रो लागि सहायक नियुक्त गरिदिनुहोस्।»

अर्थात्, आफ्नै तर्फबाट हाम्रो लागि संरक्षक र सहायक उपलब्ध गराइदिनुहोस्। अल-बुखारीले भने: हामीलाई अब्दुल्लाह इब्न मुहम्मदले बयान गरे; हामीलाई सुफ़यानले बयान गरे; उबैदुल्लाहबाट, उनले भने: मैले इब्न अब्बासलाई यसो भनेको सुनेँ: «म र मेरी आमा कमजोरहरूमध्ये थियौँ।» हामीलाई सुलेमान इब्न हर्बले बयान गरे; हामीलाई हम्माद इब्न जैदले बयान गरे; अय्यूबबाट, इब्न मुलैकाबाट, इब्न अब्बासले «कमजोर पुरुष, महिला र बालबालिकाहरूमध्ये...» भन्ने आयत पाठ गरेपछि भने: «म र मेरी आमा तीमध्ये थियौँ, जसलाई महान् तथा प्रतापी अल्लाहले छुट दिनुभएको थियो।» मुहम्मद: १३; मेरो पिता।

अल्-बगवीको तफ्सिर

उच्च अल्लाहको भनाइ «तिमीहरूलाई के भएको छ कि युद्ध गर्दैनौ» को अर्थ: जिहाद गर्दैनौ। «अल्लाहको मार्गमा» अर्थात् अल्लाहको आज्ञापालनमा। उहाँले जिहाद छोडेकोमा उनीहरूलाई दोष दिनुहुन्छ। «र कमजोरहरूका लागि» अर्थात् कमजोरहरूलाई उद्धार गर्न।

इब्न शिहाबले भने: उनीहरूलाई छुटकारा दिलाउन कमजोरहरूको मार्गमा [युद्ध गर]। भनिएको छ: मुश्रिकहरूको हातबाट कमजोरहरूलाई उद्धार गर्न। मक्कामा मानिसहरूको एउटा समूह थियो। «पुरुष, महिला र बालबालिकाहरूमध्ये» उनीहरूले मुश्रिकहरूबाट धेरै कष्ट भोगिरहेका थिए।

«जो» प्रार्थना गर्छन् र «भन्छन्: ‘हे हाम्रा पालनकर्ता! हामीलाई यस नगरबाट निकालिदिनुहोस्, जसका बासिन्दाहरू अन्यायी छन्।’» अर्थात् मक्का। «अन्यायी» अर्थात् मुश्रिक; «यसका बासिन्दाहरू» भन्नाले त्यस्तो नगरका बासिन्दा हुन्, जसका बासिन्दाहरू मुश्रिक छन्।

«अन्यायी» शब्दलाई कस्राका साथ पढिएको छ, किनकि यो «बासिन्दाहरू» को विशेषण हो। जब «बासिन्दाहरू» शब्द नगरसँग सम्बन्धित भयो, तब मानौँ त्यो कार्य नगरकै हो; जस्तै भनिन्छ: «म त्यस्तो मानिसको छेउबाट गुज्रिएँ, जसको आँखाको सुन्दरता थियो।» «आफ्नै तर्फबाट हाम्रो लागि संरक्षक नियुक्त गरिदिनुहोस्» अर्थात् हाम्रो मामिलाको जिम्मा लिने व्यक्ति। «र आफ्नै तर्फबाट हाम्रो लागि सहायक नियुक्त गरिदिनुहोस्» अर्थात् शत्रुलाई हामीबाट रोक्ने व्यक्ति।

अल्लाहले उनीहरूको प्रार्थना स्वीकार गर्नुभयो। जब अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले मक्का विजय गर्नुभयो, उहाँले उनीहरूमाथि अत्ताब इब्न उसैदलाई शासक नियुक्त गर्नुभयो र अल्लाहले उनलाई उनीहरूको सहायक बनाउनुभयो, जसले अन्यायीहरूबाट पीडितहरूलाई न्याय दिलाउँथे।