Kuamini na kuwa pamoja na mashahidi
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ. رَبَّنَا آمَنَّا، فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ، وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ، وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ، وَنَطْمَعُ، أَنْ يُدْخِلَنَا. رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ.
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ
Imeshindwa kupakia sauti. Jaribu tena baadaye.
NA WANAPO SIKIA yaliyo teremshwa kwa Mtume utaona macho yao yanachururika machozi kwa sababu ya Haki waliyo itambua. Wanasema: Mola wetu Mlezi! Tumeamini. Basi tuandike pamoja na wanao shuhudia. [83] Na kwa nini tusimuamini Mwenyezi Mungu na Haki iliyo tujia, na hali tunatumai Mola wetu Mlezi atuingize pamoja na watu wema? [84]
Umbo la amri «faktubnā» (اكْتُبْنَا): “basi tuandike”. Haya ni maombi ya watu wema, kama mtawala wa Ethiopia An-Najashi na watu wake wa karibu, waliolia waliposikiliza Qur’ani na wakaingia katika Uislamu.
Tafsiri ya Qurani ya Sheikh Abdurrahman As-Sa’di
(Waliposikia yaliyoteremshwa kwa Mtume) Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, jambo hilo liliathiri nyoyo zao na wakanyenyekea mbele yake. Macho yao yalifurika machozi kwa sababu ya haki waliyoisikia na kuwa na yakini nayo. Kwa hiyo waliamini na kuikiri, wakasema: (Mola wetu Mlezi! Tumeamini, basi tuandike pamoja na mashahidi.)
Hao ni umma wa Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Wanamshuhudia Mwenyezi Mungu kuwa ni Mmoja, na wanawashuhudia Mitume Wake kuwa wameletwa kwa ujumbe na kwamba yale waliyokuja nayo ni ya kweli. Pia wanazishuhudia umma zilizotangulia, wakithibitisha walioamini na wakikanusha waliokufuru. Wao ni waadilifu na ushahidi wao unakubaliwa, kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu: (Na hivyo tumekufanyeni umma wa wastani ili muwe mashahidi juu ya watu, na Mtume awe shahidi juu yenu.)
Ni kana kwamba walilaumiwa kwa sababu ya imani yao na kuharakisha kuifuata, ndipo wakasema: (Na kwa nini tusimuamini Mwenyezi Mungu na haki iliyotujia, hali tunatumai kwamba Mola wetu Mlezi atatuingiza pamoja na watu wema?) Yaani: Ni nini kinachotuzuia tusimuamini Mwenyezi Mungu, ilhali haki imetujia kutoka kwa Mola wetu Mlezi, haki ambayo haikubali shaka wala wasiwasi? Na tukiamini na kuifuata haki, tunatumai kwamba Mwenyezi Mungu atatuingiza Peponi pamoja na watu wema. Basi ni kizuizi gani kinachotuzuia? Je, hilo halituhimizi kuharakisha, kujisalimisha kwa imani na kutobaki nyuma yake?
Tafsiri ya Qurani ya Imamu Ibn Kathir
Kisha Mwenyezi Mungu akawasifu kwa kujisalimisha kwa haki, kuifuata na kuwa waadilifu, akasema: (Na wanaposikia yaliyoteremshwa kwa Mtume, utaona macho yao yanachururika machozi kwa sababu ya haki waliyoitambua.) Yaani, kwa sababu ya bishara iliyokuwa kwao kuhusu kuletwa kwa Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. (Wanasema: Mola wetu Mlezi! Tumeamini, basi tuandike pamoja na mashahidi.)
Yaani, pamoja na wale wanaoshuhudia ukweli wa haya na kuyaamini.
An-Nasa’i amepokea kutoka kwa ‘Amr bin ‘Ali Al-Fallas, kutoka kwa ‘Umar bin ‘Ali bin Muqaddam, kutoka kwa Hisham bin ‘Urwah, kutoka kwa baba yake, kutoka kwa ‘Abdullah bin Az-Zubayr, aliyesema: Aya hii iliteremshwa kuhusu An-Najashi na watu wake: (Na wanaposikia yaliyoteremshwa kwa Mtume, utaona macho yao yanachururika machozi kwa sababu ya haki waliyoitambua. Wanasema: Mola wetu Mlezi! Tumeamini, basi tuandike pamoja na mashahidi.)
At-Tabarani amesema: Ametuhadithia Abu Shubayl ‘Ubaydullah bin ‘Abdir-Rahman bin Waqid; baba yangu ametuhadithia; Al-‘Abbas bin Al-Fadl ametuhadithia kutoka kwa ‘Abdul-Jabbar bin Nafi‘ Ad-Dabbi, kutoka kwa Qatadah na Ja‘far bin Iyas, kutoka kwa Sa‘id bin Jubayr, kutoka kwa Ibn ‘Abbas kuhusu kauli ya Mwenyezi Mungu: (Na wanaposikia yaliyoteremshwa kwa Mtume, utaona macho yao yanachururika machozi.) Alisema: Walikuwa wakulima—yaani, wakulima wa mashamba—waliokuja pamoja na Ja‘far bin Abi Talib kutoka Habasha.
Mtume wa Mwenyezi Mungu, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, alipowasomea Qur’ani, waliamini na macho yao yakafurika machozi. Mtume wa Mwenyezi Mungu akasema: “Huenda mtakaporudi katika nchi yenu mkarejea kwenye dini yenu ya awali.” Wakasema: “Hatuwezi kuiacha dini yetu.” Basi Mwenyezi Mungu akateremsha aya hiyo kuhusu kauli yao.
Ibn Abi Hatim, Ibn Mardawayh na Al-Hakim katika Al-Mustadrak yake wamepokea kupitia kwa Simak, kutoka kwa ‘Ikrimah, kutoka kwa Ibn ‘Abbas kuhusu kauli ya Mwenyezi Mungu: (Basi tuandike pamoja na mashahidi.) Yaani, pamoja na Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Umma wake ndio mashahidi; wanamshuhudia Nabii wao kwamba amefikisha ujumbe, na wanawashuhudia Mitume kwamba walifikisha ujumbe. Kisha Al-Hakim akasema: Sanadi yake ni sahihi, ingawa Al-Bukhari na Muslim hawakuitoa. Mwenyezi Mungu awawie radhi wote wawili.
Mwenyezi Mungu Mtukufu amesema: (Na kwa nini tusimuamini Mwenyezi Mungu na haki iliyotujia, hali tunatumai kwamba Mola wetu Mlezi atatuingiza pamoja na watu wema?) Kundi hili la Wakristo ndilo lililotajwa katika kauli Yake: (Na hakika miongoni mwa Watu wa Kitabu wapo wanaomwamini Mwenyezi Mungu na yaliyoteremshwa kwenu na yaliyoteremshwa kwao, hali ya kuwa wanamnyenyekea Mwenyezi Mungu…) [Aal ‘Imran, 199]. Hao ndio ambao Mwenyezi Mungu amesema kuwahusu: (Wale tuliowapa Kitabu kabla yake, hao wanakiamini. Na wanaposomewa husema: “Tumekiamini; hakika hiyo ni haki kutoka kwa Mola wetu Mlezi.
Hakika sisi tulikuwa Waislamu kabla yake.” Hao watapewa ujira wao mara mbili kwa sababu ya subira yao, na huondoa uovu kwa wema, na hutoa katika yale tuliyowaruzuku. Na wanaposikia maneno ya upuuzi hujiepusha nayo na kusema: “Sisi tuna matendo yetu, na nyinyi mna matendo yenu. Amani iwe juu yenu; sisi hatutafuti ujinga.”)
[Al-Qasas, 52–55]. Hawauzi aya za Mwenyezi Mungu kwa thamani ndogo; hao watapata ujira wao kwa Mola wao Mlezi. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mwepesi wa kuhesabu.
Tafsiri ya Qurani ya Al-Baghawi
(Na kwa nini tusimuamini Mwenyezi Mungu na haki iliyotujia?) Hayo yalitokea kwa sababu Mayahudi waliwalaumu na kuwaambia: “Kwa nini mmeamini?” Nao wakawajibu kwa maneno hayo. (Na tunatumai kwamba Mola wetu Mlezi atatuingiza pamoja na watu wema.)
Yaani, katika umma wa Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Dalili yake ni kauli Yake: (Ardhi watairithi waja Wangu wema.) [Al-Anbiyaa, 105].
(Na wanaposikia yaliyoteremshwa kwa Mtume) Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, (utaona macho yao yanachururika) yaani, yanatiririka, (machozi kwa sababu ya haki waliyoitambua.) Ibn ‘Abbas, Mwenyezi Mungu awawie radhi yeye na baba yake, amesema katika riwaya ya ‘Ata’: Anakusudia An-Najashi na watu wake. Ja‘far aliwasomea huko Habasha sura ya Maryam, inayoanza kwa herufi “Kāf Hā Yā ‘Ayn Ṣād”. Waliendelea kulia mpaka Ja‘far alipomaliza kusoma.
(Wanasema: Mola wetu Mlezi! Tumeamini, basi tuandike pamoja na mashahidi.) Yaani, umma wa Muhammad, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Dalili yake ni kauli ya Mwenyezi Mungu: (Ili muwe mashahidi juu ya watu.) [Al-Baqarah, 143].
Imepokewa katika Sahih Al-Bukhari (Na. 3877) kwamba An-Najashi alipofariki, Mtume Muhammad alitangaza kifo chake na akamsalia Swala ya Janaza akiwa mbali.