সাক্ষীসকলৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ দুআ
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ. رَبَّنَا آمَنَّا، فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ، وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ، وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ، وَنَطْمَعُ، أَنْ يُدْخِلَنَا. رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ.
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ
অডিঅ’ ল’ড কৰিব নোৱাৰি। পিছত চেষ্টা কৰক।
আৰু ৰাছুলৰ প্ৰতি যি অৱতীৰ্ণ হৈছে সেয়া যেতিয়া সিহঁতে শুনে, তেতিয়া সিহঁতে যি সত্য উপলব্ধি কৰে তাৰ বাবে তুমি সিহঁতৰ চকু অশ্ৰু বিগলিত দেখিবা। সিহঁতে কয়, ‘হে আমাৰ ৰব! আমি ঈমান আনিছো, সেয়ে তুমি আমাক সাক্ষ্য দানকাৰীসকলৰ তালিকাভুক্ত কৰা’। ‘আৰু আমাৰ কি হৈছে, আমি কিয় আল্লাহৰ প্ৰতি আৰু যি সত্য আমাৰ ওচৰত আহিছে তাৰ প্ৰতি বিশ্বাস স্থাপন নকৰিম? অথচ আমি প্ৰত্যাশা কৰো যে, আমাৰ প্ৰতিপালকে আমাক পূণ্যবান সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্ভূক্ত কৰিব’।
আদেশসূচক «উক্তুবনা» (اكْتُبْنَا) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে «আমাক লিখা» বা «আমাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা»। এয়া নাজ্জাশী আৰু তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ লোকসকলৰ দৰে নেককাৰ লোকসকলৰ দুআ; তেওঁলোকে কোৰআন শুনি কান্দিছিল আৰু ইছলাম গ্ৰহণ কৰিছিল।
শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ
যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাছুল মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় শুনিলে, তেতিয়া ই তেওঁলোকৰ অন্তৰত প্ৰভাৱ পেলালে আৰু তেওঁলোকে তাৰ প্ৰতি বিনয়ী হ’ল। তেওঁলোকে যি সত্য শুনিছিল আৰু সত্য বুলি নিশ্চিত হৈছিল, তাৰ বাবে তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ আহিল। সেয়ে তেওঁলোকে ঈমান আনিলে আৰু তাক স্বীকাৰ কৰি ক’লে, «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি ঈমান আনিছোঁ; সেয়ে আমাক সাক্ষীসকলৰ সৈতে লিখা»।
তেওঁলোক হৈছে মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ উম্মত। তেওঁলোকে আল্লাহৰ একত্বৰ সাক্ষ্য দিয়ে, তেওঁৰ ৰাছুলসকলৰ ৰিছালত আৰু তেওঁলোকে লৈ অহা বিষয়ৰ সত্যতাৰ সাক্ষ্য দিয়ে; লগতে পূৰ্বৱৰ্তী উম্মতসমূহৰ সত্য গ্ৰহণ আৰু অস্বীকাৰৰ বিষয়তো সাক্ষ্য দিয়ে। তেওঁলোক ন্যায়নিষ্ঠ, আৰু তেওঁলোকৰ সাক্ষ্য গ্ৰহণযোগ্য। আল্লাহে কৈছে, «এইদৰে আমি তোমালোকক মধ্যমপন্থী উম্মত কৰিছোঁ, যাতে তোমালোকে মানুহৰ ওপৰত সাক্ষী হোৱা আৰু ৰাছুল তোমালোকৰ ওপৰত সাক্ষী হয়» (আল-বাকাৰাহ, ২:১৪৩)।
এনেহে লাগে যে তেওঁলোকৰ ঈমান আৰু ঈমান গ্ৰহণত তৎপৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। তেতিয়া তেওঁলোকে ক’লে, «আৰু আমাৰ কি হৈছে যে আমি আল্লাহৰ প্ৰতি আৰু আমাৰ ওচৰলৈ অহা সত্যৰ প্ৰতি ঈমান নানিম? আৰু আমি আশা কৰোঁ যে আমাৰ প্ৰতিপালকে আমাক নেককাৰ লোকসকলৰ সৈতে প্ৰৱেশ কৰাব»। অৰ্থাৎ, আল্লাহৰ প্ৰতি ঈমান আনিবলৈ আমাক কিহে বাধা দিয়ে, যেতিয়া আমাৰ প্ৰতিপালকৰ পৰা আমাৰ ওচৰলৈ এনে সত্য আহিছে য’ত কোনো সন্দেহ বা সংশয় নাই?
আমি যদি ঈমান আনি সত্যৰ অনুসৰণ কৰোঁ, তেন্তে আশা কৰোঁ যে আল্লাহে আমাক নেককাৰ লোকসকলৰ সৈতে জান্নাতত প্ৰৱেশ কৰাব। গতিকে আমাক কিহে বাধা দিব? এই কথাই জানো ঈমানৰ প্ৰতি তৎপৰ হোৱা, তাৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰা আৰু তাৰ পৰা পিছ পৰি নথকাৰ কাৰণ নহয়?
ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ
তাৰ পাছত আল্লাহে তেওঁলোকক সত্যৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰা, তাৰ অনুসৰণ কৰা আৰু ন্যায়নিষ্ঠ হোৱাৰ গুণেৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে, «যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাছুলৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় শুনে, তেতিয়া সত্যৰ পৰা যি তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰিছে তাৰ বাবে তুমি তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ অহা দেখিবা»। অৰ্থাৎ, মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ আগমনৰ বিষয়ে তেওঁলোকৰ ওচৰত থকা শুভ সংবাদৰ বাবে। «তেওঁলোকে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক!
আমি ঈমান আনিছোঁ; সেয়ে আমাক সাক্ষীসকলৰ সৈতে লিখা’»—অৰ্থাৎ, যিসকলে এই সত্যৰ সত্যতা স্বীকাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতি ঈমান আনে, তেওঁলোকৰ সৈতে।
আন-নাছাঈয়ে আমৰ ইবন আলী আল-ফাল্লাছৰ পৰা, তেওঁ উমৰ ইবন আলী ইবন মুকাদ্দামৰ পৰা, তেওঁ হিশ্বাম ইবন উৰৱাৰ পৰা, তেওঁ তেওঁৰ পিতৃৰ পৰা আৰু তেওঁ আব্দুল্লাহ ইবনুয-যুবাইৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে এই আয়াত নাজ্জাশী আৰু তেওঁৰ সংগীসকলৰ বিষয়ে অৱতীৰ্ণ হৈছিল: «যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাছুলৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় শুনে, তেতিয়া সত্যৰ পৰা যি তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰিছে তাৰ বাবে তুমি তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ অহা দেখিবা। তেওঁলোকে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি ঈমান আনিছোঁ; সেয়ে আমাক সাক্ষীসকলৰ সৈতে লিখা।’»
আত-তাবাৰানীয়ে কৈছে: আমাক আবু শুবাইল উবাইদুল্লাহ ইবন আব্দুৰ-ৰহমান ইবন ৱাকিদে বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক তেওঁৰ পিতৃয়ে বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আল-আব্বাছ ইবনুল-ফাদলে বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আব্দুল-জব্বাৰ ইবন নাফি‘ আদ-দাব্বীয়ে কাতাদাহ আৰু জাফৰ ইবন ইয়াছৰ পৰা, তেওঁলোকে ছাঈদ ইবন জুবাইৰৰ পৰা আৰু তেওঁ ইবন আব্বাছৰ পৰা আল্লাহৰ এই বাণীৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে, «যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাছুলৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় শুনে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ আহে»। তেওঁ কৈছে: তেওঁলোক আছিল «কৰাবীন»—অৰ্থাৎ কৃষক। তেওঁলোকে জাফৰ ইবন আবি তালিবৰ সৈতে হাবশাৰ পৰা আহিছিল।
ৰাছুলুল্লাহ (صلى الله عليه وسلم)-এ তেওঁলোকক কোৰআন পাঠ কৰি শুনালে, তেওঁলোকে ঈমান আনিলে আৰু তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ আহিল। তেতিয়া ৰাছুলুল্লাহ (صلى الله عليه وسلم)-এ ক’লে, «তোমালোকে নিজৰ দেশলৈ উভতি গ’লে হয়তো নিজৰ ধৰ্মলৈ ঘূৰি যাবা?» তেওঁলোকে ক’লে, «আমি আমাৰ ধৰ্মৰ পৰা কেতিয়াও ঘূৰি নাযাওঁ»। তেওঁলোকৰ এই কথাৰ বিষয়ে আল্লাহে এই আয়াত অৱতীৰ্ণ কৰিলে।
ইবন আবি হাতিম, ইবন মাৰদাৱাইহ আৰু আল-হাকিমে তেওঁৰ আল-মুস্তাদৰাকত ছিমাকৰ জৰিয়তে, তেওঁ ইকৰিমাৰ পৰা আৰু তেওঁ ইবন আব্বাছৰ পৰা «সেয়ে আমাক সাক্ষীসকলৰ সৈতে লিখা»—এই বাণীৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে যে ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ সৈতে। তেওঁৰ উম্মত হৈছে সাক্ষীসকল; তেওঁলোকে নিজৰ নবীৰ বিষয়ে সাক্ষ্য দিব যে তেওঁ বাৰ্তা পৌঁছাইছিল, আৰু ৰাছুলসকলৰ বিষয়েও যে তেওঁলোকে বাৰ্তা পৌঁছাইছিল। তাৰ পাছত আল-হাকিমে কৈছে: ইয়াৰ সনদ সহীহ, কিন্তু বুখাৰী আৰু মুছলিমে ইয়াক সংকলন কৰা নাই। আল্লাহ তেওঁলোক দুয়োৰে প্ৰতি সন্তুষ্ট হওক।
আল্লাহে কৈছে, «আৰু আমাৰ কি হৈছে যে আমি আল্লাহৰ প্ৰতি আৰু আমাৰ ওচৰলৈ অহা সত্যৰ প্ৰতি ঈমান নানিম? আৰু আমি আশা কৰোঁ যে আমাৰ প্ৰতিপালকে আমাক নেককাৰ লোকসকলৰ সৈতে প্ৰৱেশ কৰাব»। খ্ৰীষ্টানসকলৰ এই শ্ৰেণীটোৱেই সেইসকল লোক, যিসকলৰ বিষয়ে আল্লাহে কৈছে, «কিতাবীসকলৰ মাজত নিশ্চয় এনে লোকো আছে, যিসকলে আল্লাহৰ প্ৰতি আৰু তোমালোকৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয়ৰ প্ৰতি ঈমান আনে; তেওঁলোকে আল্লাহৰ প্ৰতি বিনয়ী»—আয়াতৰ শেষলৈকে (আলে ইমৰান, ৩:১৯৯)। তেওঁলোক সেইসকল লোক, যিসকলৰ বিষয়ে আল্লাহে কৈছে, «ইয়াৰ আগতে যিসকলক আমি কিতাব দিছিলোঁ, তেওঁলোকে ইয়াৰ প্ৰতি ঈমান আনে।
যেতিয়া তেওঁলোকৰ আগত ইয়াক পাঠ কৰা হয়, তেওঁলোকে কয়, ‘আমি ইয়াৰ প্ৰতি ঈমান আনিলোঁ। নিশ্চয় ই আমাৰ প্ৰতিপালকৰ তৰফৰ পৰা অহা সত্য। ইয়াৰ আগতেই আমি আত্মসমৰ্পণকাৰী আছিলোঁ।’ তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ ধৈৰ্যৰ বাবে দুবাৰকৈ পুৰস্কাৰ দিয়া হ’ব; তেওঁলোকে ভাল কামেৰে বেয়া কাম দূৰ কৰে আৰু আমি তেওঁলোকক যি জীৱিকা দিছোঁ তাৰ পৰা ব্যয় কৰে।
তেওঁলোকে অনৰ্থক কথা শুনিলে তাৰ পৰা আঁতৰি যায় আৰু কয়, ‘আমাৰ কৰ্ম আমাৰ বাবে, আৰু তোমালোকৰ কৰ্ম তোমালোকৰ বাবে। তোমালোকৰ ওপৰত শান্তি বৰ্ষিত হওক; আমি অজ্ঞানীসকলক নিবিচাৰোঁ।’» (আল-কাছাছ, ২৮:৫২–৫৫)। তেওঁলোকে আল্লাহৰ আয়াতৰ বিনিময়ত সামান্য মূল্য নকিনে। তেওঁলোকৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত পুৰস্কাৰ আছে। নিশ্চয় আল্লাহ হিচাপ লোৱাত দ্ৰুত।
আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ
«আৰু আমাৰ কি হৈছে যে আমি আল্লাহৰ প্ৰতি আৰু আমাৰ ওচৰলৈ অহা সত্যৰ প্ৰতি ঈমান নানিম?»—ইয়াৰ কাৰণ আছিল, ইহুদীসকলে তেওঁলোকক তিৰস্কাৰ কৰি কৈছিল, «তোমালোকে কিয় ঈমান আনিলা?» তেওঁলোকে এই উত্তৰ দিছিল।
«আৰু আমি আশা কৰোঁ যে আমাৰ প্ৰতিপালকে আমাক নেককাৰ লোকসকলৰ সৈতে প্ৰৱেশ কৰাব»—অৰ্থাৎ, মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ উম্মতৰ মাজত। ইয়াৰ প্ৰমাণ হৈছে, «নিশ্চয় পৃথিৱীৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব মোৰ নেককাৰ বান্দাসকল» (আল-আম্বিয়া, ২১:১০৫)।
«যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাছুলৰ প্ৰতি অৱতীৰ্ণ হোৱা বিষয় শুনে»—অৰ্থাৎ মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ প্ৰতি। «তুমি তেওঁলোকৰ চকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ অহা দেখিবা»—অৰ্থাৎ, অশ্ৰু নিগৰি বৈ যায়। «সত্যৰ পৰা যি তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰিছে তাৰ বাবে»। ইবন আব্বাছে আতা’ৰ জৰিয়তে বৰ্ণনা কৰিছে যে ইয়াত নাজ্জাশী আৰু তেওঁৰ সংগীসকলক বুজোৱা হৈছে।
জাফৰে হাবশাত তেওঁলোকৰ আগত কাফ-হা-ইয়া-আইন-ছাদ পাঠ কৰিছিল; জাফৰে পাঠ শেষ নকৰালৈকে তেওঁলোকে কান্দি থাকিল।
«তেওঁলোকে কয়, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি ঈমান আনিছোঁ; সেয়ে আমাক সাক্ষীসকলৰ সৈতে লিখা’»—অৰ্থাৎ, মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-ৰ উম্মতৰ সৈতে। ইয়াৰ প্ৰমাণ হৈছে আল্লাহৰ বাণী, «যাতে তোমালোকে মানুহৰ ওপৰত সাক্ষী হোৱা» (আল-বাকাৰাহ, ২:১৪৩)।
সহীহ আল-বুখাৰী (হাদীছ নং ৩৮৭৭)-ত বৰ্ণিত হৈছে যে, নাজ্জাশীৰ মৃত্যু হোৱাৰ পাছত নবী মুহাম্মদ (صلى الله عليه وسلم)-এ তেওঁৰ মৃত্যুৰ সংবাদ ঘোষণা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বাবে গায়েবানা জানাজাৰ নামাজ আদায় কৰিছিল।