ইছলামত মৃত্যু আৰু নেকসকলৰ সংগ

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

আল্লাহে ইউছুফৰ বাবে পৃথিৱীত ক্ষমতা আৰু ৰাজত্বৰ যি ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, সেয়া সম্পূৰ্ণ কৰিলে; তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু ভায়েকসকলক একত্ৰিত কৰি তেওঁৰ চকু শীতল কৰিলে, আৰু তেওঁক মহান জ্ঞান দান কৰিলে। তেতিয়া তেওঁ আল্লাহৰ অনুগ্ৰহ স্বীকাৰ কৰি, তাৰ বাবে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰি আৰু ইছলামৰ ওপৰত অবিচল থকাৰ দুআ কৰি ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোক ৰাজত্বৰ কিছু অংশ দান কৰিছা»। কিয়নো তেওঁ দেশৰ ভঁৰালসমূহৰ দায়িত্বত আছিল, সেইবোৰৰ পৰিচালনা কৰিছিল আৰু ৰজাৰ এজন উচ্চপদস্থ মন্ত্ৰী আছিল।

«আৰু তুমি মোক কথাৰ তাৱীল [প্ৰকৃত অৰ্থ বা পৰিণামৰ ব্যাখ্যা] শিকাইছা»—অৰ্থাৎ অৱতীৰ্ণ কিতাপসমূহৰ বাণীৰ তাৱীল, সপোনৰ ব্যাখ্যা আৰু ইয়াৰ বাহিৰৰ জ্ঞানৰ কিছু অংশ শিকাইছা। «আকাশসমূহ আৰু পৃথিৱীৰ স্ৰষ্টা! তুমিয়েই ইহকাল আৰু পৰকালত মোৰ অভিভাৱক। মোক মুছলিম অৱস্থাত মৃত্যু দিয়া»—অৰ্থাৎ মোৰ ওপৰত ইছলাম বৰ্তাই ৰাখা আৰু তাত মোক অবিচল কৰা, যাতে তুমি মোক ইছলামৰ অৱস্থাত মৃত্যু দিয়া।

এইটো মৃত্যুৰ বাবে খৰধৰ কৰি কৰা দুআ নাছিল। «আৰু মোক নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত কৰা»—অৰ্থাৎ সৎ নবীসকল আৰু নিৰ্বাচিত উত্তম লোকসকলৰ লগত।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

এইটো আছিল ছিদ্দীক ইউছুফৰ দুআ; তেওঁৰ ওপৰত নিয়ামত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত—পিতৃ-মাতৃ আৰু ভায়েকসকলৰ সৈতে মিলিত হোৱা আৰু আল্লাহে তেওঁক নবুওৱত আৰু ৰাজত্ব দান কৰাৰ পিছত—তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালক মহামহিমৰ ওচৰত দুআ কৰিছিল। তেওঁ পৃথিৱীত তেওঁৰ ওপৰত নিয়ামত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ দৰে পৰকালতো সেই নিয়ামত অব্যাহত ৰাখিবলৈ আৰু তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ সময়ত তেওঁক মুছলিম অৱস্থাত মৃত্যু দিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। দাহহাকে এইদৰে কৈছে। লগতে তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত তেওঁক নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত কৰিবলৈ বিচাৰিছিল; তেওঁলোক হৈছে তেওঁৰ নবী আৰু ৰাছুল ভায়েকসকল—সকলোৰে ওপৰত আল্লাহৰ শান্তি আৰু আশীৰ্বাদ বৰ্ষিত হওক।

এই দুআটো ইউছুফ (আঃ)-এ মৃত্যুৰ ক্ষণত কৈছিল বুলি হ’ব পাৰে; কাৰণ আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা ছহীহাইনত বৰ্ণিত হৈছে যে আল্লাহৰ ৰাছুল (ছাঃ)-এ মৃত্যুৰ সময়ত আঙুলি উঠাই কৈছিল: «হে আল্লাহ! সৰ্বোচ্চ সংগৰ লগত। হে আল্লাহ! সৰ্বোচ্চ সংগৰ লগত।

হে আল্লাহ! সৰ্বোচ্চ সংগৰ লগত»। এইটোও হ’ব পাৰে যে তেওঁ নিজৰ মৃত্যুৰ সময় আহি জীৱন শেষ হ’লে ইছলামৰ অৱস্থাত মৃত্যু আৰু নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল; তেওঁ তৎক্ষণাৎ সেইটো বিচৰা নাছিল। যেনেকৈ কোনোবাই আন এজনৰ বাবে কয়: «আল্লাহে তোমাক ইছলামৰ অৱস্থাত মৃত্যু দিয়ক»; আৰু দুআকাৰীয়ে কয়: «হে আল্লাহ!

আমাক মুছলিম অৱস্থাত জীয়াই ৰাখা, মুছলিম অৱস্থাত মৃত্যু দিয়া আৰু নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত কৰা»।

আন এটা সম্ভাৱনা এয়াও যে তেওঁ তৎক্ষণাৎ সেইটো বিচাৰিছিল, আৰু তেওঁলোকৰ চৰীয়তত সেয়া বৈধ আছিল। কাতাদাই কৈছে: «মোক মুছলিম অৱস্থাত মৃত্যু দিয়া আৰু মোক নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত কৰা»—আল্লাহে যেতিয়া তেওঁৰ পৰিয়ালক পুনৰ একত্ৰিত কৰিলে আৰু তেওঁৰ চকু শীতল কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ সেই সময়ত পৃথিৱী, ইয়াৰ ৰাজত্ব আৰু প্ৰাচুৰ্যৰ মাজত নিমজ্জিত আছিল; তেওঁ নিজৰ আগৰ নেক লোকসকলৰ সংগলৈ আকুল হৈছিল। ইবন আব্বাছে কৈছিল: «ইউছুফ (আঃ)-ৰ আগতে কোনো নবীয়ে কেতিয়াও মৃত্যুৰ আকাংক্ষা কৰা নাছিল»। ইবন জাৰীৰ আৰু ছুদ্দীয়েও ইবন আব্বাছৰ পৰা একে কথা উল্লেখ কৰিছে: তেওঁৱেই প্ৰথম নবী যিয়ে এইদৰে দুআ কৰিছিল।

ইয়াৰ অৰ্থ হ’ব পাৰে যে তেওঁ প্ৰথমে ইছলামৰ অৱস্থাত মৃত্যু বিচাৰিছিল—যিদৰে নূহ (আঃ)-এ প্ৰথমে কৈছিল: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! মোক, মোৰ পিতৃ-মাতৃক আৰু মুমিন অৱস্থাত মোৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰাসকলক ক্ষমা কৰা» (নূহ ৭১:২৮)। এইটোও হ’ব পাৰে যে তেওঁ প্ৰথমে সেইটো তৎক্ষণাৎ ঘটিবলৈ বিচাৰিছিল; কাতাদাৰ বৰ্ণনাৰ প্ৰকাশভংগীৰ পৰা এই অৰ্থই বুজা যায়। কিন্তু আমাৰ চৰীয়তত এয়া বৈধ নহয়।

ইমাম আহমদ ইবন হাম্বলে (ৰহঃ) কৈছে: আমাক ইছমাঈল ইবন ইব্ৰাহীমে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক আব্দুল আজীজ ইবন ছুহাইবে, আনাছ ইবন মালিকৰ পৰা; তেওঁ কৈছে, আল্লাহৰ ৰাছুল (ছাঃ)-এ কৈছে: «তোমালোকৰ কোনোবাই কোনো বিপদৰ বাবে মৃত্যু কামনা নকৰিবা। যদি অৱশ্যে মৃত্যু কামনা কৰিবই লাগে, তেন্তে ক’ব: হে আল্লাহ! জীৱন মোৰ বাবে যিমানদিনে উত্তম, সিমানদিন মোক জীয়াই ৰাখা; আৰু মৃত্যু মোৰ বাবে যেতিয়া উত্তম, তেতিয়া মোক মৃত্যু দিয়া»।

ইমাম আহমদে আৰু কৈছে: আমাক আবু মুগীৰাই বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক মাআন ইবন ৰিফাআই, তেওঁ মোক আলী ইবন ইয়াজীদে, আল-কাছিমৰ পৰা, তেওঁ আবু উমামাৰ পৰা; তেওঁ কৈছে: আমি আল্লাহৰ ৰাছুল (ছাঃ)-ৰ ওচৰত বহি আছিলোঁ। আমি কথা পাতি আৱেগিক হৈ পৰিলোঁ। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছে বহুত কান্দিলে আৰু ক’লে: «হায়! যদি মই মৰি গ’লোঁহেঁতেন!»

তেতিয়া নবী (ছাঃ)-এ ক’লে: «হে ছাদ! মোৰ ওচৰত থাকি তুমি মৃত্যু কামনা কৰিছা নেকি?» তেওঁ এই কথা কেইবাবাৰো পুনৰ ক’লে, তাৰ পিছত ক’লে: «হে ছাদ! যদি তুমি জান্নাতৰ বাবে সৃষ্টি কৰা হৈছা, তেন্তে তোমাৰ আয়ুস দীঘলীয়া হোৱাটো আৰু তোমাৰ কৰ্ম উত্তম হোৱাটো—এই দুয়োটাই তোমাৰ বাবে কল্যাণকৰ»।

ইমাম আহমদে আৰু কৈছে: আমাক হাসানে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইবন লাহীয়াই, তেওঁক আবু ইউনুছে—অৰ্থাৎ ছুলাইম ইবন জুবাইৰে—আবু হুৰাইৰাৰ পৰা, নবী (ছাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে তেওঁ কৈছিল: «তোমালোকৰ কোনোবাই মৃত্যু কামনা নকৰিবা আৰু মৃত্যু আহি পোৱাৰ আগতে তাৰ বাবে দুআ নকৰিবা; অৱশ্যে নিজৰ কৰ্মৰ ওপৰত নিশ্চিত হ’লে বেলেগ কথা। কিয়নো তোমালোকৰ কোনোবাই মৃত্যু হ’লে তাৰ কৰ্ম বন্ধ হৈ যায়, আৰু মুমিনৰ আয়ুস বৃদ্ধি হোৱাটোৱে তাৰ বাবে কেৱল কল্যাণহে বৃদ্ধি কৰে»। এই হাদীছটো কেৱল আহমদেই এককভাৱে বৰ্ণনা কৰিছে।

এই নিষেধাজ্ঞা সেই অৱস্থাৰ বাবে, যেতিয়া বিপদটো কেৱল ব্যক্তিজনৰ নিজৰ ওপৰত আহে। কিন্তু যদি ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত ফিতনা হয়, তেন্তে মৃত্যু কামনা কৰি দুআ কৰা বৈধ। আল্লাহে যাদুকৰসকলৰ কথা উল্লেখ কৰি কৈছে: ফিৰআউনে যেতিয়া তেওঁলোকক ধৰ্মৰ পৰা আঁতৰাবলৈ বিচাৰিলে আৰু হত্যাৰ ভাবুকি দিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে ক’লে: «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাৰ ওপৰত ধৈৰ্য ঢালি দিয়া আৰু মুছলিম অৱস্থাত আমাক মৃত্যু দিয়া» (আল-আৰাফ ৭:১২৬)।

মাৰয়ামে প্ৰসৱ-বেদনাই তেওঁক খেজুৰ গছৰ গুৰিলৈ ঠেলি নিয়াৰ সময়ত কৈছিল: «হায়! ইয়াৰ আগতেই যদি মই মৰি গ’লোঁহেঁতেন আৰু সম্পূৰ্ণ বিস্মৃত হৈ পৰিলোঁহেঁতেন!» (মাৰয়াম ১৯:২৩)। তেওঁ জানিছিল যে মানুহে তেওঁক ব্যভিচাৰৰ অপবাদ দিব, কাৰণ তেওঁৰ স্বামী নাছিল, অথচ তেওঁ গৰ্ভধাৰণ কৰি সন্তান জন্ম দিছিল।

মানুহে সুধিব: «তাই এই সন্তান ক’ৰ পৰা পালে?» সেই কাৰণেই তেওঁলোকে প্ৰথমে তেওঁক কৈছিল: «হে মাৰয়াম! তুমি নিশ্চয় এক অদ্ভুত কাম কৰিছা। হে হাৰূনৰ ভগ্নী! তোমাৰ পিতৃ কোনো বেয়া মানুহ নাছিল আৰু তোমাৰ মাতৃও ব্যভিচাৰিণী নাছিল» (মাৰয়াম ১৯:২৭–২৮)।

তাৰ পিছত আল্লাহে সেই পৰিস্থিতিৰ পৰা তেওঁৰ বাবে মুক্তিৰ পথ উলিয়াই দিলে আৰু দোলনাত থকা শিশুটিক কথা ক’বলৈ সক্ষম কৰিলে। শিশুটিয়ে ঘোষণা কৰিলে যে তেওঁ আল্লাহৰ বান্দা আৰু তেওঁৰ ৰাছুল। এইটো আছিল এক মহান নিদৰ্শন আৰু স্পষ্ট মু‘জিযা—তেওঁৰ ওপৰত আল্লাহৰ শান্তি আৰু আশীৰ্বাদ বৰ্ষিত হওক।

ইমাম আহমদ আৰু তিৰমিজীয়ে বৰ্ণনা কৰা মুআযৰ হাদীছত, সপোন আৰু তাত থকা দুআৰ ঘটনাৰ বৰ্ণনাত আছে: «যদি তুমি কোনো সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ফিতনা নিৰ্ধাৰণ কৰা, তেন্তে মোক ফিতনাত পতিত নকৰাকৈ তোমাৰ ওচৰলৈ মৃত্যু দিয়া»।

ইমাম আহমদে কৈছে: আমাক আবু ছালামাই বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁক আব্দুল আজীজ ইবন মুহাম্মদে, আমৰ পৰা, তেওঁ আছিমৰ পৰা, তেওঁ উমৰ ইবন কাতাদাৰ পৰা, তেওঁ মাহমুদ ইবন লাবীদৰ পৰা; নবী (ছাঃ)-এ কৈছিল: «আদম সন্তানৰ বাবে দুটা কথা অপছন্দনীয়: মৃত্যু—কিন্তু মৃত্যু মুমিনৰ বাবে উত্তম; আৰু সম্পদৰ অভাৱ—কিন্তু সম্পদ কম হ’লে হিচাপো কম হয়»। সেয়েহে ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত ফিতনা উপস্থিত হ’লে মৃত্যু বিচাৰি দুআ কৰা বৈধ। সেই কাৰণেই আলী ইবন আবি তালিবে (ৰাঃ) তেওঁৰ শাসনৰ শেষৰফালে, যেতিয়া দেখিলে যে পৰিস্থিতি তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ নাহে আৰু সমস্যা কেৱল অধিক কঠিনহে হৈ গৈছে, ক’লে: «হে আল্লাহ!

মোক তোমাৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱা; মই তেওঁলোকৰ পৰা ক্লান্ত হৈ পৰিছোঁ আৰু তেওঁলোকো মোৰ পৰা ক্লান্ত হৈছে»।

খুৰাছানৰ শাসকৰ সৈতে হোৱা ঘটনাকে ধৰি বিভিন্ন পৰীক্ষা আৰু বিপদৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সময়ত ইমাম বুখাৰীয়েও (ৰহঃ) কৈছিল: «হে আল্লাহ! মোক তোমাৰ ওচৰলৈ মৃত্যু দিয়া»। হাদীছত আছে: «এজন মানুহে কবৰৰ কাষেৰে পাৰ হৈ যাব—অৰ্থাৎ দজ্জালৰ সময়ত—আৰু ক’ব: হায়! মই যদি তোমাৰ ঠাইত থাকিলোঁহেঁতেন!»

কাৰণ তেওঁ সেই সময়ৰ ফিতনা, ভূমিকম্প, অস্থিৰতা আৰু ভয়ংকৰ ঘটনাবোৰ দেখিব, যিবোৰে সকলো ফিতনাত পতিত লোকক পৰীক্ষাত পেলাব।

আবু জাফৰ ইবন জাৰীৰে কৈছে: বৰ্ণিত হৈছে যে ইউছুফৰ সৈতে যি অন্যায় কৰিছিল, ইয়াকূবৰ পুত্ৰসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ পিতৃয়ে ক্ষমা বিচাৰিছিল; তেতিয়া আল্লাহে তেওঁলোকৰ তাওবা গ্ৰহণ কৰিলে, তেওঁলোকক ক্ষমা কৰিলে আৰু তেওঁলোকৰ পাপ মোচন কৰিলে। আল-কাছিমে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক আল-হাছানে, তেওঁক হাজ্জাজে, ছালিহ আল-মুৰীৰ পৰা, তেওঁ ইয়াজীদ আৰ-ৰাকাশীৰ পৰা, তেওঁ আনাছ ইবন মালিকৰ পৰা; তেওঁ কৈছে: আল্লাহে যেতিয়া ইয়াকূবৰ পৰিয়ালক একত্ৰিত কৰিলে আৰু তেওঁৰ চকু শীতল কৰিলে, তেতিয়া তেওঁৰ পুত্ৰসকলে আঁতৰত গোপনে পৰামৰ্শ কৰিলে।

তেওঁলোকৰ মাজৰ এজনে আনজনক ক’লে: «আমি যি কৰিছিলোঁ আৰু বৃদ্ধ পিতৃয়ে আমাৰ বাবে যি কষ্ট ভোগ কৰিছিল, লগতে ইউছুফে আমাৰ পৰা যি কষ্ট পাইছিল—সেয়া তোমালোকে জানো নাজানা?» তেওঁলোকে ক’লে: «হয়»। তেওঁ ক’লে: «তেওঁলোক দুয়োজনে তোমালোকক ক্ষমা কৰিলে বুলি নিশ্চিন্ত হৈ নাযাবা; তোমালোকৰ প্ৰতিপালকে ক্ষমা নকৰিলে তোমালোকৰ কি হ’ব?» তেওঁলোকে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ল যে পিতৃৰ ওচৰলৈ যাব।

তেওঁলোকে তেওঁৰ সন্মুখত বহিল, আৰু ইউছুফ পিতৃৰ কাষত বহি আছিল। তেওঁলোকে ক’লে: «হে আমাৰ পিতৃ! আমি এনে এটা বিষয় লৈ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ, যাৰ দৰে কেতিয়াও অহা নাই; আৰু আমাৰ ওপৰত এনে এটা বিপদ আহিছে, যাৰ দৰে কেতিয়াও অহা নাই»। তেওঁলোকে তেওঁক ইমান আৱেগিক কৰিলে যে তেওঁ কঁপি উঠিল।

নবীসকল (আঃ) সৃষ্টিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দয়ালু। তেওঁ সুধিলে: «হে মোৰ পুত্ৰসকল! তোমালোকৰ কি হ’ল?» তেওঁলোকে ক’লে: «তুমি জানো নাজানা যে আমি তোমাৰ লগত কি কৰিছিলোঁ আৰু আমাৰ ভায়েক ইউছুফৰ লগত কি কৰিছিলোঁ?» তেওঁ ক’লে: «জানো»। তেওঁলোকে ক’লে: «তুমি আৰু তেওঁ আমাক ক্ষমা কৰা নাছিলা নে?»

দুয়োজনে ক’লে: «হয়»। তেওঁলোকে ক’লে: «তোমালোকৰ ক্ষমাই আমাৰ কোনো কামত নাহিব, যদি আল্লাহে আমাক ক্ষমা কৰা নাই»। তেওঁ সুধিলে: «হে মোৰ পুত্ৰসকল! তোমালোকে কি বিচাৰা?» তেওঁলোকে ক’লে: «তুমি আমাৰ বাবে আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰা। আল্লাহৰ পৰা তোমাৰ ওচৰলৈ অহা অহীৰে যেতিয়া জনাব যে তেওঁ আমাৰ কৰা কাম ক্ষমা কৰিছে, তেতিয়া আমাৰ চকু শীতল হ’ব আৰু অন্তৰ শান্ত হ’ব।

অন্যথা পৃথিৱীত আমাৰ বাবে কেতিয়াও আনন্দ নাথাকিব»। তেতিয়া বৃদ্ধজনে উঠি কিবলামুখী হ’ল, ইউছুফ পিতৃৰ পিছফালে থিয় হ’ল আৰু তেওঁলোক দুয়ো পিতৃ-পুত্ৰৰ পিছফালে বিনীত আৰু ভীত-সন্ত্ৰস্ত হৈ থিয় হ’ল। ইয়াকূবে দুআ কৰিলে আৰু ইউছুফে ‘আমীন’ ক’লে। তেওঁলোকৰ বিষয়ে বিশ বছৰলৈকে দুআৰ উত্তৰ অহা নাছিল—ছালিহ আল-মুৰীয়ে কৈছে, «তেওঁলোকক ভয় দেখুৱাবলৈ এই কথা কোৱা হৈছে»।

বিশ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ সময়ত জিব্ৰীল (আঃ) ইয়াকূবৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: «আল্লাহে মোক তোমাৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছে, তোমাক এই শুভবাৰ্তা দিবলৈ যে তেওঁ তোমাৰ পুত্ৰসকলৰ বিষয়ে তোমাৰ দুআ কবুল কৰিছে, তেওঁলোকৰ কৰা কাম ক্ষমা কৰিছে আৰু তোমাৰ পিছত নবুওৱতৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৰা অঙ্গীকাৰ লৈছে»। এই বৰ্ণনাটো আনাছৰ পৰা মাওকূফভাৱে বৰ্ণিত হৈছে; ইয়াজীদ আৰ-ৰাকাশী আৰু ছালিহ আল-মুৰী দুয়ো অত্যন্ত দুৰ্বল ৰাৱী।

ছুদ্দীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ইয়াকূব (আঃ)-ৰ মৃত্যুৰ সময় আহিলে তেওঁ ইউছুফক তেওঁৰ মৃতদেহ ইব্ৰাহীম আৰু ইছহাক (আঃ)-ৰ কাষত সমাধিস্থ কৰিবলৈ অছিয়ত কৰিছিল। তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰাৰ পিছত ইউছুফে তেওঁৰ মৃতদেহ সংৰক্ষণ কৰি শ্বামলৈ পঠিয়াইছিল, আৰু তেওঁক সেই দুয়োজন নবীৰ কাষত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল—তেওঁলোকৰ ওপৰত শান্তি বৰ্ষিত হওক।

আল্লাহে কৈছে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! মোক ক্ষমা কৰা, মোৰ পিতৃ-মাতৃক আৰু মুমিন অৱস্থাত মোৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰাসকলক» (নূহ ৭১:২৮)। এই হাদীছটো বুখাৰী আৰু মুছলিমে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ বৰ্ণনাত আছে: «তোমালোকৰ কোনোবাই কোনো বিপদৰ বাবে মৃত্যু কামনা নকৰিবা।

যদি তেওঁ সৎকৰ্মশীল হয়, তেন্তে হয়তো তেওঁ আৰু অধিক সৎকৰ্ম কৰিব; আৰু যদি পাপী হয়, তেন্তে হয়তো তেওঁ তাওবা কৰি সন্তুষ্টি লাভ কৰিব। কিন্তু তেওঁ কওক: হে আল্লাহ! জীৱন মোৰ বাবে যিমানদিনে উত্তম, সিমানদিন মোক জীয়াই ৰাখা; আৰু মৃত্যু মোৰ বাবে যেতিয়া উত্তম, তেতিয়া মোক মৃত্যু দিয়া»। (তিনিবাৰ)।

(আল-আৰাফ ৭:১২৬; মাৰয়াম ১৯:২৩; মাৰয়াম ১৯:২৭–২৮; ফিতনাৰ পৰা) যিসকলে এই কথা কৈছে, তেওঁলোকৰ উল্লেখ।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

«হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোক ৰাজত্বৰ কিছু অংশ দান কৰিছা»—অৰ্থাৎ মিচৰৰ ৰাজত্ব। «ৰাজত্ব» বুলিলে শাসন আৰু পৰিচালনাৰ ক্ষমতা থকা লোকৰ বাবে বিস্তৃত কৰ্তৃত্ব বুজোৱা হৈছে। «আৰু তুমি মোক কথাৰ তাৱীল শিকাইছা»—অৰ্থাৎ সপোনৰ ব্যাখ্যা।

«ফাতিৰ» (فَاطِر)—অৰ্থাৎ, «হে স্ৰষ্টা!»। «আকাশসমূহ আৰু পৃথিৱীৰ স্ৰষ্টা»—অৰ্থাৎ সেই দুয়োটা সৃষ্টি কৰোঁতা।

«তুমিয়েই মোৰ অভিভাৱক»—অৰ্থাৎ মোৰ সহায়কাৰী আৰু মোৰ বিষয়সমূহৰ দায়িত্ব লওঁতা।

«ইহকাল আৰু পৰকালত। মোক মুছলিম অৱস্থাত মৃত্যু দিয়া»—অৰ্থাৎ মোক মুছলিম হিচাপে নিজৰ ওচৰলৈ গ্ৰহণ কৰা।

«আৰু মোক নেক লোকসকলৰ লগত মিলিত কৰা»—ইয়াত তেওঁ তেওঁৰ নবী পিতৃ-পুৰুষসকলক বুজাইছে। কাতাদাই কৈছে: ইউছুফৰ বাহিৰে কোনো নবীয়ে মৃত্যু বিচাৰি দুআ কৰা নাছিল। কাহিনীত আছে: আল্লাহে যেতিয়া তেওঁৰ পৰিয়ালক একত্ৰিত কৰিলে আৰু তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু পৰিয়ালক তেওঁৰ ওচৰলৈ আনিলে, তেতিয়া তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালক মহামহিমৰ প্ৰতি আকুল হৈ এই কথা ক’লে। আল-হাছানে কৈছে: ইয়াৰ পিছত তেওঁ বহু বছৰ জীয়াই আছিল।

আন কিছুমানে কৈছে: তেওঁ এই কথা কোৱাৰ এসপ্তাহো নৌহওঁতেই মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।

ইউছুফ পিতৃৰ পৰা কিমান দিন আঁতৰত আছিল, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে। আল-কালবীয়ে কৈছে: বাইশ বছৰ। আন এজনে কৈছে: চল্লিশ বছৰ। আল-হাছানে কৈছে: ইউছুফক কুঁৱাত পেলোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স সোতৰ বছৰ আছিল; তেওঁ আশী বছৰ পিতৃৰ পৰা আঁতৰত আছিল; ইয়াকূবৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হোৱাৰ পিছত তেইশ বছৰ জীয়াই আছিল; আৰু এশ বিশ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল।

তাওৰাতত আছে যে তেওঁ এশ দহ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। আজিজৰ পত্নীৰ পৰা ইউছুফৰ তিনিজন সন্তান জন্ম হৈছিল: আফ্ৰাইম, মীশা আৰু ৰহমা—যি পৰীক্ষাত পৰা আইয়ূবৰ পত্নী আছিল। আন এজনে কৈছে: পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত ইউছুফ ষাঠি বছৰ জীয়াই আছিল; আন কিছুমানে তাতকৈ বেছি বুলি কৈছে। এই বিষয়ে বিভিন্ন মত আছে।

তেওঁ এশ বিশ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। তেওঁক মিচৰৰ নীল নদীত মাৰ্বেলৰ এটা কফিনত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰাৰ পিছত মানুহে তেওঁক নিজৰ নিজৰ অঞ্চলত সমাধিস্থ কৰিবলৈ দাবী কৰি বিবাদত লিপ্ত হৈছিল; প্ৰতিটো অঞ্চলৰ লোকেই তেওঁৰ বৰকতৰ আশাত তেওঁক নিজৰ ঠাইত সমাধিস্থ কৰিব বিচাৰিছিল। অৱশেষত তেওঁলোকে তেওঁক নীল নদীত সমাধিস্থ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে, য’ত পানী মিচৰৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ বিভক্ত হয়, যাতে পানী তেওঁৰ কাষেৰে বৈ যায় আৰু তেওঁৰ বৰকত সকলোৰে ওচৰ পায়।

ইকৰিমাই কৈছে: তেওঁক নীল নদীৰ সোঁপাৰে সমাধিস্থ কৰা হৈছিল। তেতিয়া সেই পাৰ উৰ্বৰ হৈছিল আৰু আনটো পাৰ অনুৰ্বৰ হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে তেওঁক নদীৰ মাজত সমাধিস্থ কৰিলে আৰু শিকলিৰে ঠাই জোখ ল’লে; তেতিয়া দুয়োটা পাৰেই উৰ্বৰ হ’ল—মূছা (আঃ)-এ তেওঁক উলিয়াই শ্বামত তেওঁৰ পিতৃ-পুৰুষসকলৰ কাষত সমাধিস্থ কৰালৈকে। পিছত তেওঁক বাওঁপাৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হ’ল; তেতিয়া সেই পাৰ উৰ্বৰ আৰু আনটো পাৰ অনুৰ্বৰ হৈ পৰিল।