Panalangin para sa Mabuting Wakas

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

Nang ganap nang ipinagkaloob ng Allah kay Yusuf ang kapangyarihan sa lupain at ang paghahari, at napawi na ang pananabik niya sa kanyang mga magulang at mga kapatid, at matapos siyang pagkalooban ng Allah ng dakilang kaalaman, sinabi niya bilang pagkilala at pasasalamat sa biyaya ng Allah, at bilang panalangin na manatili siyang matatag sa Islam: “Panginoon ko, tunay na pinagkalooban Mo ako ng bahagi ng paghahari” — sapagkat siya ang namamahala sa mga kamalig ng lupain at sa mga gawain nito, at isa siyang mataas na ministro ng hari.

“At itinuro Mo sa akin ang pagpapakahulugan sa mga pangyayari” — ibig sabihin, ang pagpapakahulugan sa mga salaysay ng mga ipinahayag na kasulatan, ang pagpapakahulugan sa mga panaginip, at iba pang kaalaman. “Tagapaglikha ng mga langit at lupa, Ikaw ang aking Tagapangalaga sa mundo at Kabilang-buhay. Ipagkaloob Mo na ako ay mamatay na Muslim” — ibig sabihin, panatilihin Mo sa akin ang Islam at patatagin Mo ako rito hanggang sa kunin Mo ang aking buhay habang ako ay nasa Islam. Hindi ito panalangin upang madaliin ang kamatayan.

“At isama Mo ako sa mga matuwid” — kabilang sa mga matuwid na propeta, mabubuti at mga piling lingkod.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Ito ay panalangin ni Yusuf, ang matapat, na idinalangin niya sa kanyang Panginoon, ang Makapangyarihan at Dakila, nang ganap na sumakanya ang biyaya sa muling pagkikita nila ng kanyang mga magulang at mga kapatid, at sa mga biyayang ipinagkaloob sa kanya ng Allah na pagiging propeta at paghahari. Hiniling niya sa kanyang Panginoon na kung paanong kinumpleto Niya ang Kanyang biyaya sa kanya sa mundo, ipagpatuloy din Niya ito sa Kabilang-buhay, at kunin ang kanyang buhay habang siya ay Muslim. Ito ang sinabi ni ad-Dahhak.

Hiniling din niyang isama siya sa mga matuwid—ang kanyang mga kapatid na kabilang sa mga propeta at mga isinugo; sumakanila nawa ang mga pagpapala at kapayapaan ng Allah.

Posibleng sinabi ito ni Yusuf (sumakanya nawa ang kapayapaan) habang malapit na siyang mamatay, gaya ng napatunayan sa dalawang Sahih mula kay Aisha (kalugdan nawa siya ng Allah): noong malapit nang mamatay ang Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah), itinataas niya ang kanyang daliri at sinasabi: “O Allah, sa Pinakamataas na Kapisanan! O Allah, sa Pinakamataas na Kapisanan! O Allah, sa Pinakamataas na Kapisanan!”

Posible ring hiniling niya na mamatay sa Islam at mapabilang sa mga matuwid kapag dumating na ang takdang panahon niya at natapos na ang kanyang buhay—hindi niya hinihiling na mangyari iyon kaagad. Gaya ng sinasabi ng isang nagdarasal para sa iba: “Nawa’y kunin ka ng Allah habang nasa Islam ka,” o sinasabi niya: “O Allah, buhayin Mo kami bilang mga Muslim, kunin Mo ang aming buhay bilang mga Muslim, at isama Mo kami sa mga matuwid.”

Posible ring hiniling niya iyon kaagad, at pinahihintulutan ito sa batas na sinusunod nila. Gaya ng sinabi ni Qatadah tungkol sa mga salita: “Ipagkaloob Mo na ako ay mamatay na Muslim at isama Mo ako sa mga matuwid”: Nang pag-isahin ng Allah ang kanyang pamilya at paginhawahin ang kanyang kalooban, samantalang lubog na lubog siya noon sa mga bagay ng mundo, sa paghahari at sa karangyaan nito, nanabik siya sa mga matuwid na nauna sa kanya. Sinabi noon ni Ibn Abbas: “Walang propetang nagnasa sa kamatayan bago si Yusuf (sumakanya nawa ang kapayapaan).”

Gayundin, isinalaysay nina Ibn Jarir at as-Suddi mula kay Ibn Abbas na siya ang unang propetang nanalangin nito. Posibleng ang ibig sabihin ay siya ang unang humiling na mamatay habang nasa Islam. Kung paanong si Nuh ang unang nagsabi: “Panginoon ko, patawarin Mo ako, ang aking mga magulang, at ang sinumang pumasok sa aking tahanan bilang isang mananampalataya.” Posible ring siya ang unang humiling na mangyari iyon kaagad; ito ang malinaw na kahulugan ng pananalaysay ni Qatadah. Ngunit hindi ito pinahihintulutan sa ating batas.

Sinabi ni Imam Ahmad ibn Hanbal (kaawaan nawa siya ng Allah): Isinalaysay sa amin ni Ismail ibn Ibrahim; isinalaysay sa amin ni Abdul Aziz ibn Suhaib, mula kay Anas ibn Malik, na sinabi ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah): “Huwag magnasa ng kamatayan ang sinuman sa inyo dahil sa kapahamakang dumating sa kanya. Kung hindi talaga niya maiwasang magnasa ng kamatayan, sabihin niya: ‘O Allah, panatilihin Mo akong buhay habang ang buhay ay mabuti para sa akin, at kunin Mo ang aking buhay kapag ang kamatayan ay mabuti para sa akin.’”

Sinabi rin ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Abu al-Mughira; isinalaysay sa amin ni Ma‘an ibn Rifa‘ah; isinalaysay sa akin ni Ali ibn Yazid, mula kay al-Qasim, mula kay Abu Umamah: Naupo kami kasama ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah), nag-usap kami at naging malambot ang aming mga puso. Umiyak nang husto si Sa‘d ibn Abi Waqqas at nagsabi: “Sana namatay na ako!” Sinabi sa kanya ng Propeta (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah): “O Sa‘d, sa piling ko ba ay ninanais mo ang kamatayan?”

Inulit niya iyon nang ilang ulit, saka sinabi: “O Sa‘d, kung nilikha ka para sa Paraiso, anumang itagal ng buhay mo o anumang kabutihan ang maidagdag sa iyong mga gawa ay higit na mabuti para sa iyo.”

Sinabi rin ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Hasan; isinalaysay sa amin ni Ibn Lahi‘ah; isinalaysay sa amin ni Abu Yunus—si Sulaym ibn Jubayr—mula kay Abu Hurayrah, mula sa Propeta (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah), na sinabi niya: “Huwag magnasa ng kamatayan ang sinuman sa inyo, at huwag siyang manalangin para rito bago ito dumating sa kanya, maliban kung lubos siyang nagtitiwala sa kanyang mga gawa. Sapagkat kapag namatay ang isa sa inyo, napuputol ang kanyang mga gawa; at ang haba ng buhay ng isang mananampalataya ay walang idinudulot sa kanya kundi kabutihan.” Si Ahmad lamang ang nagtala nito.

Tungkol ito sa kapag ang kapahamakan ay personal na nararanasan ng isang tao. Ngunit kung ito ay pagsubok sa pananampalataya, pinahihintulutang hilingin ang kamatayan. Gaya ng pagsasalaysay ng Allah tungkol sa mga salamangkero nang pilitin sila ni Paraon na talikuran ang kanilang pananampalataya at pagbantaan silang papatayin. Sinabi nila: “Panginoon namin, ibuhos Mo sa amin ang pagtitiis at kunin Mo ang aming buhay bilang mga Muslim” (Qur’an 7:126).

Gayundin, sinabi ni Maryam nang dumating sa kanya ang mga hirap ng panganganak at sumandal siya sa puno ng palma: “Sana namatay na ako bago pa ito nangyari sa akin at naging isang bagay na nalimutan na” (Qur’an 19:23). Alam niyang pararatangan siya ng mga tao ng karumihan, sapagkat wala siyang asawa ngunit naglihi at nagsilang ng anak, kaya sasabihin ng sinuman: “Paano siya nagkaroon nito?” Dahil dito, unang sinabi nila sa kanya: “O Maryam, tunay na nakagawa ka ng isang kakila-kilabot na bagay! O kapatid ni Harun, ang iyong ama ay hindi masamang tao at ang iyong ina ay hindi mahalay” (Qur’an 19:27–28).

Ngunit naglaan ang Allah para sa kanya ng kalutasan at paraan ng paglabas mula sa kalagayang iyon. Pinagsalita Niya ang sanggol sa duyan upang sabihing siya ay lingkod ng Allah at Kanyang sugo. Isa itong dakilang tanda at malinaw na himala; sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan.

At sa hadith ni Mu‘adh, na isinalaysay ni Imam Ahmad at ni at-Tirmidhi, tungkol sa panaginip at sa panalanging binanggit dito: “At kung magtakda Ka ng pagsubok para sa isang pamayanan, kunin Mo ako patungo sa Iyo nang hindi nasasangkot sa pagsubok.”

Sinabi rin ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Abu Salamah; isinalaysay sa amin ni Abdul Aziz ibn Muhammad, mula kay Amr, mula kay Asim, mula kay Umar ibn Qatadah, mula kay Mahmud ibn Labid, na sinabi ng Propeta (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ng Allah): “Dalawang bagay ang kinamumuhian ng anak ni Adan: ang kamatayan—gayunma’y mabuti ang kamatayan para sa mananampalataya—at ang kakulangan ng yaman—gayunma’y mas kaunti ang pananagutan kapag kaunti ang yaman.”

Kaya kapag may mga pagsubok sa pananampalataya, pinahihintulutang humiling ng kamatayan. Dahil dito, sinabi ni Ali ibn Abi Talib (kalugdan nawa siya ng Allah) sa huling bahagi ng kanyang pamumuno, nang makita niyang hindi na nagkakaisa ang mga kalagayan at lalo lamang lumalala ang mga pangyayari: “O Allah, kunin Mo ako patungo sa Iyo; sawa na ako sa kanila at sawa na rin sila sa akin.” At sinabi ni al-Bukhari (kaawaan nawa siya ng Allah), nang sumapit sa kanya ang mga pagsubok at nangyari sa kanya ang nangyari sa pinuno ng Khurasan: “O Allah, kunin Mo ako patungo sa Iyo.”

At sa hadith: “May isang lalaki na dadaan sa isang libingan”—ibig sabihin, sa panahon ng Dajjal—“at magsasabi: ‘Sana ako na lang ang nasa lugar mo,’” dahil sa mga pagsubok, kaguluhan, pagyanig at kakila-kilabot na pangyayaring makikita niya—mga pagsubok para sa bawat taong sinusubok.

Sinabi ni Abu Ja‘far ibn Jarir: Nabanggit na ang mga anak ni Ya‘qub, na gumawa kay Yusuf ng ginawa nila, ay ipinaghingi ng kapatawaran ng kanilang ama; kaya tinanggap ng Allah ang kanilang pagsisisi, pinalampas ang kanilang mga pagkakasala at pinatawad sila. Isinalaysay sa amin ni al-Qasim; isinalaysay sa amin ni al-Hasan; isinalaysay sa akin ni Hajjaj, mula kay Salih al-Murri, mula kay Yazid ar-Raqqashi, mula kay Anas ibn Malik: Nang muling mapagtipon ng Allah ang pamilya ni Ya‘qub at mapawi ang kanyang pananabik, nag-usap nang sarilinan ang kanyang mga anak.

Sinabi ng ilan sa kanila sa iba: “Hindi ba ninyo alam ang ginawa ninyo, at ang dinanas ng matanda dahil sa inyo, at ang dinanas ni Yusuf?” Sumagot sila: “Oo.” Sinabi niya: “Huwag kayong palinlang sa pagpapatawad nilang dalawa sa inyo. Paano naman ang inyong Panginoon?”

Nagkasundo silang pumunta sa matanda. Naupo sila sa harap niya, at nakaupo si Yusuf sa tabi ng kanyang ama. Sinabi nila: “Ama namin, dumating kami sa iyo tungkol sa isang bagay na hindi pa namin naidudulog sa iyo kailanman; dumating sa amin ang isang suliraning hindi pa namin naranasan.” Patuloy nila siyang kinakausap hanggang sa maantig siya.

Ang mga propeta, sumakanila nawa ang kapayapaan, ang pinakamahabagin sa mga tao. Tinanong niya: “Ano ang problema ninyo, mga anak ko?” Sinabi nila: “Hindi ba alam mo ang ginawa namin sa iyo at ang ginawa namin sa kapatid naming si Yusuf?” Sumagot siya: “Oo.”

Sinabi nila: “Hindi ba ninyo kami pinatawad ni Yusuf?” Sumagot silang dalawa: “Oo.” Sinabi nila: “Ngunit walang maitutulong sa amin ang pagpapatawad ninyong dalawa kung hindi kami pinatawad ng Allah.” Tinanong niya: “Ano ang nais ninyo, mga anak ko?”

Sinabi nila: “Nais naming manalangin ka sa Allah para sa amin. Kapag dumating sa iyo ang pahayag mula sa Allah na pinatawad na Niya ang ginawa namin, mapapanatag ang aming mga puso at matutuwa kami; kung hindi, wala nang anumang magpapasaya sa amin sa mundo.” Tumayo ang matanda at humarap sa qiblah. Tumayo si Yusuf sa likuran ng kanyang ama, at tumayo naman ang mga anak sa likuran nilang dalawa, nang may kababaang-loob at pagpapakumbaba.

Nanalangin siya at nagsabi si Yusuf ng “Amin,” ngunit hindi sinagot ang panalangin para sa kanila sa loob ng dalawampung taon—ayon kay Salih al-Murri, upang takutin sila. Nang matapos ang ikadalawampung taon, bumaba si Jibril (sumakanya nawa ang kapayapaan) kay Ya‘qub at nagsabi: “Isinugo ako ng Allah sa iyo upang ibalita na tinanggap Niya ang iyong panalangin para sa iyong mga anak, pinatawad Niya ang ginawa nila, at itinalaga Niya sa kanila ang kasunduan na pagkatapos mo ay magiging mga propeta sila.”

Ang salaysay na ito ay mauquf kay Anas; napakahina ng mga tagapagsalaysay na sina Yazid ar-Raqqashi at Salih al-Murri.

Binanggit ni as-Suddi na nang malapit nang mamatay si Ya‘qub (sumakanya nawa ang kapayapaan), ipinagbilin niya kay Yusuf na ilibing siya sa tabi nina Ibrahim at Ishaq. Nang mamatay si Ya‘qub, inembalsamo siya ni Yusuf at ipinadala ang kanyang labi sa Sham, kung saan siya inilibing sa tabi nilang dalawa. Isinalaysay ito ni al-Bukhari at Muslim, at ganito ang nasa kanilang salaysay: “Huwag magnasa ng kamatayan ang sinuman sa inyo dahil sa kapahamakang dumating sa kanya.

Kung gumagawa siya ng mabuti, maaaring madagdagan pa ang kanyang kabutihan; at kung gumagawa siya ng masama, baka mabigyan pa siya ng pagkakataong magsisi. Sa halip, sabihin niya: ‘O Allah, panatilihin Mo akong buhay habang ang buhay ay mabuti para sa akin, at kunin Mo ang aking buhay kapag ang kamatayan ay mabuti para sa akin.’” (Mga talata: 3; 7:126; 19:23; 19:27–28.) [Tinalakay rito ang mga salaysay tungkol sa pagsubok sa pananampalataya at paghiling na mamatay nang nasa Islam.]

Tafsir ni al-Baghawi

“Panginoon ko, tunay na pinagkalooban Mo ako ng bahagi ng paghahari” — ibig sabihin, ang paghahari sa Ehipto. Ang paghahari ay ang lawak ng kapangyarihan at kakayahan ng isang taong may tungkuling mamahala at magpatakbo ng mga gawain. “At itinuro Mo sa akin ang pagpapakahulugan sa mga pangyayari” — ibig sabihin, ang pagpapakahulugan sa mga panaginip.

“Tagapaglikha” (فاطر) — ibig sabihin, O Tagapaglikha. “Tagapaglikha ng mga langit at lupa” — ibig sabihin, ang Lumikha sa mga ito. “Ikaw ang aking Tagapangalaga” — ibig sabihin, ang tumutulong sa akin at nangangasiwa sa aking mga gawain. “Sa mundo at Kabilang-buhay.

Ipagkaloob Mo na ako ay mamatay na Muslim” — ibig sabihin, kunin Mo ako patungo sa Iyo habang ako ay Muslim. “At isama Mo ako sa mga matuwid” — ang tinutukoy niya ay ang kanyang mga ninunong propeta.

Sinabi ni Qatadah: “Walang propeta sa mga propeta ang humiling ng kamatayan maliban kay Yusuf.” Ayon sa salaysay, nang muling mapagtipon ng Allah ang kanyang pamilya at maihatid sa kanya ang kanyang mga magulang at sambahayan, nanabik siya sa kanyang Panginoon, ang Makapangyarihan at Dakila, kaya sinabi niya ang mga salitang ito. Sinabi ni al-Hasan: Nabuhay pa siya nang maraming taon pagkatapos nito. Ayon naman sa iba, hindi lumipas ang isang linggo mula nang sabihin niya ito hanggang sa siya ay mamatay.

Nagkaiba ang mga ulat tungkol sa tagal ng pagkakawalay ni Yusuf sa kanyang ama. Sinabi ni al-Kalbi: Dalawampu’t dalawang taon. May nagsabi: Apatnapung taon. Sinabi ni al-Hasan: Pitong taong gulang si Yusuf nang ihagis siya sa balon; walumpung taon siyang nawalay sa kanyang ama; dalawampu’t tatlong taon siyang nabuhay pagkaraang makatagpo si Ya‘qub; at namatay siya sa edad na isang daan at dalawampung taon.

Sa Torah, sinasabing namatay siya sa edad na isang daan at sampung taon. Tatlong anak ang naging anak ni Yusuf sa asawa ni al-Aziz: sina Efraim, Misha, at Rahmah, ang asawa ni Ayyub na dinapuan ng pagsubok—ayon sa isang salaysay. May nagsabi rin na nabuhay si Yusuf nang animnapung taon pagkamatay ng kanyang ama; mayroon ding nagsabing mas mahaba pa. Nagkakaiba-iba ang mga salaysay tungkol dito.

Namatay siya sa edad na isang daan at dalawampung taon. Inilibing nila siya sa Ilog Nilo, sa loob ng isang kabaong na yari sa marmol. Nang mamatay siya, nag-agawan ang mga tao kung sino ang maglilibing sa kanya, sapagkat nais ng mga tao sa bawat pook na mailibing siya sa kanilang lugar, sa pag-asang makamit ang kanyang pagpapala. Halos maglaban-laban pa sila.

Kaya napagpasyahan nilang ilibing siya sa Nilo, kung saan nagkakahiwa-hiwalay ang tubig sa Ehipto, upang dumaloy ang tubig sa ibabaw ng kanyang libingan at makarating sa lahat ang kanyang pagpapala. Sinabi ni Ikrimah: Inilibing siya sa kanang pampang ng Nilo, kaya naging sagana ang pananim doon at nagkaroon ng taggutom sa kabilang panig. Inilipat nila siya sa gitna nito at tinantiya ang lokasyon gamit ang isang tanikala; naging sagana ang magkabilang pampang. Nang maglaon, inilabas siya ni Musa at inilibing sa Sham, malapit sa kanyang mga ninuno, sumakanila nawa ang kapayapaan.

Pagkatapos ay inilipat siya sa kaliwang pampang, kaya naging sagana roon at nagkaroon ng taggutom sa kabilang panig.