අල්ලාහ් වෙත අවනතව අවසන් වීම

ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්

යූසුෆ් වෙනුවෙන් අල්ලාහ් ඔහුට භූමියේ බලය හා රාජ්‍යය ලබාදීමෙන් ඉටු කළ දේ ඉටු කර, ඔහුගේ දෙමාපියන් හා සහෝදරයන් සමඟ ඔහුගේ ඇස පිනවූ පසුත්, අල්ලාහ් ඔහුට ලබාදුන් මහත් දැනුමෙන් පසුවත්, ඔහු අල්ලාහ්ගේ ආශිර්වාදය පිළිගෙන එයට කෘතඥ වෙමින් ඉස්ලාමය තුළ ස්ථිරව සිටීමට ප්‍රාර්ථනා කළේය: “මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! සැබැවින්ම ඔබ මට රාජ්‍යයෙන් කොටසක් පිරිනැමුවෙහිය.” එනම්, ඔහු භූමියේ සම්පත් භාරව සිටි අතර ඒවා පාලනය කළේය; රජුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා ද විය. “තවද ඔබ මට සිදුවීම්වල අර්ථ නිරූපණය ඉගැන්වුවෙහිය.”

එනම්, පහළ කරන ලද ග්‍රන්ථවල සඳහන් කරුණුවල අර්ථය, සිහිනවල අර්ථ නිරූපණය සහ වෙනත් දැනුම් ද ඔහුට ඉගැන්වූහ. “අහස් හා පොළොවේ නිර්මාපකයාණෙනි! මෙලොව හා මතු ලොවෙහි මාගේ භාරකරු ඔබය. මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙසින් මා මරණයට පත් කරනු මැනව.” එනම්, මා මරණයට පත්වන තෙක් ඉස්ලාමය මට අඛණ්ඩව ලබාදී, එහි මා ස්ථිර කරනු මැනව.

මෙය මරණය ඉක්මන් කර දෙන ලෙස කළ ප්‍රාර්ථනාවක් නොවේ. “තවද දැහැමියන් සමඟ මා එක් කරනු මැනව” යනු, දැහැමි නබිවරුන් හා තෝරාගත් යහපත් අය සමඟ මා එක් කරනු මැනව යන්නයි.

ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්

මෙය සත්‍යවාදී යූසුෆ් තම පරමාධිපති වූ බලවත් හා උත්කෘෂ්ට අල්ලාහ්ගෙන් කළ ප්‍රාර්ථනාවකි. දෙමාපියන් හා සහෝදරයන් සමඟ නැවත එක්වීමෙන් ඔහුට වූ ආශිර්වාදය සම්පූර්ණ වූ අතර, අල්ලාහ් ඔහුට නබිත්වය හා රාජ්‍යය ද පිරිනමා තිබුණි. මෙලොවදී ඔහුට තම ආශිර්වාදය සම්පූර්ණ කළාක් මෙන්, පරලොවදීත් එය ඔහු වෙනුවෙන් අඛණ්ඩව පවත්වා, ඔහුගේ මරණය පැමිණෙන විට මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙසින් ඔහු මරණයට පත් කරන ලෙස ඔහු තම පරමාධිපතිගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. අද්-දහ්හාක් එසේ පැවසීය.

තවද, සියලු දෙනාටම අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා ආශිර්වාදය ලැබේවා, තම නබි සහ දූත සහෝදරයන් වන දැහැමියන් සමඟ ඔහු එක් කරන ලෙස ද ඉල්ලා සිටියේය.

මෙම ප්‍රාර්ථනාව යූසුෆ් (අලයිහිස් සලාම්) මරණාසන්නව සිටියදී කළ එකක් විය හැකිය. අල්ලාහ් ඇය පිළිබඳව සතුටු වේවා, ආයිෂාගෙන් සත්‍ය ග්‍රන්ථ දෙකෙහිම තහවුරු වී ඇති පරිදි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මරණාසන්නව සිටියදී තම ඇඟිල්ල ඔසවමින් මෙසේ පැවසූහ: “අල්ලාහුම්ම ෆිර්-රෆීකිල් අඃලා. අල්ලාහුම්ම ෆිර්-රෆීකිල් අඃලා. අල්ලාහුම්ම ෆිර්-රෆීකිල් අඃලා” [අල්ලාහ්! උතුම් සහචරයන් අතරට මා පමුණුවනු මැනව!].

ඔහු තම ආයු කාලය අවසන් වී මරණයේ නියමිත වේලාව පැමිණෙන විට ඉස්ලාමය මත මරණයට පත්වීමත් දැහැමියන් සමඟ එක්වීමත් ඉල්ලා සිටියා විය හැකිය; එනම්, එය වහාම සිදුකර දෙන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියේ නැත. යමෙකු වෙනත් අයෙකුට “අල්ලාහ් ඔබව ඉස්ලාමය මත මරණයට පත් කරත්වා!” යැයි පවසන විට හෝ ප්‍රාර්ථනා කරන්නෙකු “අල්ලාහ්! අප මුස්ලිම්වරුන් ලෙස ජීවත් කර, මුස්ලිම්වරුන් ලෙස මරණයට පත් කර, දැහැමියන් සමඟ අප එක් කරනු මැනව!” යැයි පවසන විට ඇති අර්ථය එයයි.

එසේ නොව, ඔහු එය වහාම ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියා විය හැකිය; එය ඔවුන්ගේ ෂරීආවෙහි අවසර ලත් දෙයක් විය. අල්ලාහ් මෙසේ පැවසූ පරිදි: “මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! අප වෙත ඉවසීම වගුරුවා, මුස්ලිම්වරුන් ලෙසින් අප මරණයට පත් කරනු මැනව” (අල්-අඃරාෆ් 7:126). කතදා පැවසුවේ, අල්ලාහ් ඔහුගේ පවුල එක් කර ඔහුගේ ඇස පිනවූ විට, ඔහු මෙලොව, එහි රාජ්‍යය හා සමෘද්ධියෙන් වටවී සිටියද, තමන්ට පෙර සිටි දැහැමියන් වෙත යෑමට ආශාවෙන් “මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙස මා මරණයට පත් කර, දැහැමියන් සමඟ මා එක් කරනු මැනව” යැයි පැවසූ බවයි.

ඉබ්නු අබ්බාස් මෙසේ පැවසූහ: “යූසුෆ්ට පෙර කිසිදු නබිවරයෙකු මරණය ප්‍රාර්ථනා කළේ නැත.” ඉබ්නු ජරීර් හා අස්-සුද්දී ද ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා කළේ, එසේ ප්‍රාර්ථනා කළ පළමු නබිවරයා ඔහු බවයි. මෙයින් අදහස් විය හැක්කේ, ඉස්ලාමය මත මරණයට පත්වීමට ප්‍රාර්ථනා කළ පළමු තැනැත්තා ඔහු බවය. නූහ් “මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි!

මටද, මාගේ දෙමාපියන්ටද, විශ්වාසවන්තයෙකු ලෙස මාගේ නිවසට ඇතුළු වූ අයටද සමාව දෙනු මැනව” (නූහ් 71:28) යැයි පැවසූ පළමු තැනැත්තා වූවාක් මෙනි. එසේත් නැතිනම්, එම ප්‍රාර්ථනාව වහාම ඉටු කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි පළමුවැන්නා ඔහු විය හැකිය. කතදාගේ වාර්තාවේ පෙනෙන අර්ථය එයයි. නමුත් මෙය අපගේ ෂරීආවෙහි අවසර ලත් දෙයක් නොවේ.

ඉමාම් අහ්මද් ඉබ්නු හන්බල් (අල්ලාහ් ඔහුට කරුණා කරත්වා) මෙසේ පැවසීය: “අපට ඉස්මාඊල් ඉබ්නු ඉබ්‍රාහීම් වාර්තා කළේය; ඔහුට අබ්දුල් අසීස් ඉබ්නු සුහයිබ් වාර්තා කළේය; ඔහුට අනස් ඉබ්නු මාලික් වාර්තා කළේය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: ‘ඔබෙන් කිසිවෙකුට තමන්ට සිදු වූ විපතක් නිසා මරණය ප්‍රාර්ථනා නොකළ යුතුය. මරණය ප්‍රාර්ථනා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය නම්, මෙසේ පැවසිය යුතුය: අල්ලාහ්! ජීවිතය මට යහපත් වන තාක් මා ජීවත් කරනු මැනව; මරණය මට යහපත් වන විට මා මරණයට පත් කරනු මැනව.’”

ඉමාම් අහ්මද් මෙසේ ද පැවසීය: “අබූ අල්-මුගීරා අපට වාර්තා කළේය; මආන් ඉබ්නු රිෆාආ අපට වාර්තා කළේය; ඔහුට අලී ඉබ්නු යසීද්, අල්-කාසිම් මඟින් අබූ උමාමාගෙන් වාර්තා කළේය: අපි අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් සමඟ හිඳගෙන සිටියෙමු. අපි දහම් කරුණු සිහිපත් කරමින් හදවත් මෘදු කරගත් අතර, සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් බොහෝ සෙයින් හැඬුවේය. පසුව ඔහු ‘අනේ, මා මිය ගියා නම්!’ යැයි පැවසීය.

එවිට නබිතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ‘සඅද්! මා සමඟ සිටියදීද ඔබ මරණය ප්‍රාර්ථනා කරනවාද?’ යැයි කිහිප වරක් පැවසූහ. ඉන්පසු මෙසේ පැවසූහ: ‘සඅද්! ඔබ ස්වර්ගය සඳහා මවා ඇත්නම්, ඔබේ ආයු කාලය දිගු වීම හෝ ඔබේ ක්‍රියාවන් යහපත් වීම ඔබට යහපතකි.’”

ඉමාම් අහ්මද් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “හසන් අපට වාර්තා කළේය; ඉබ්නු ලහීආ අපට වාර්තා කළේය; ඔහුට අබූ යූනුස්—එනම් සුලයිම් ඉබ්නු ජුබයිර්—අබූ හුරයිරාගෙන් වාර්තා කළේය: නබිතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: ‘ඔබෙන් කිසිවෙකු මරණය ප්‍රාර්ථනා නොකළ යුතුය; එය ඔහු වෙත පැමිණීමට පෙර ඒ සඳහා දුආ නොකළ යුතුය. තම ක්‍රියාවන් ගැන සහතිකයක් ඇත්තෙකු හැර. මන්ද, ඔබෙන් කෙනෙකු මිය ගිය විට ඔහුගේ ක්‍රියාවන් නතර වේ. සැබැවින්ම, විශ්වාසවන්තයෙකුගේ ආයු කාලය දිගු වීම ඔහුට යහපත මිස වෙනත් දෙයක් එක් නොකරයි.’” මෙය වාර්තා කළේ අහ්මද් පමණි.

මෙම තහනම අදාළ වන්නේ විපත තමන්ට පමණක් විශේෂ වූ අවස්ථාවකය. නමුත් එය දහම සම්බන්ධ පරීක්ෂාවක් නම්, මරණය ඉල්ලා සිටීම අවසර ලත් දෙයකි. ෆිර්අවුන් ඔවුන්ගේ දහමෙන් ඔවුන්ව ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කර මරණ තර්ජන එල්ල කළ විට, මන්තරකරුවන් ගැන අල්ලාහ් දන්වා සිටි පරිදි ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! අප වෙත ඉවසීම වගුරුවා, මුස්ලිම්වරුන් ලෙසින් අප මරණයට පත් කරනු මැනව” (අල්-අඃරාෆ් 7:126).

මරියම්ට ප්‍රසව වේදනාව ඇතිවී, එය ඇයව රටඉඳි ගසක කඳ වෙත ගෙන ගිය විට, ඇය මෙසේ පැවසුවාය: “අනේ! මීට පෙර මා මිය ගොස්, අමතක කර දමනු ලැබූ අයෙකු වී සිටියා නම්!” (මර්යම් 19:23). ඇය විවාහක නොවී ගැබ්ගෙන දරුවා බිහි කළ බැවින්, මිනිසුන් ඇය ගැන අසත්‍ය චෝදනා කරනු ඇතැයි ඇය දැන සිටියාය.

“ඇයට මෙය කොහෙන්ද?” යැයි ඔවුන් අසනු ඇත. ඒ නිසා ඔවුහු මුලින්ම ඇයට මෙසේ මුහුණ දුන්හ: “මරියම්! සැබැවින්ම ඔබ බරපතළ දෙයක් ගෙනැවිත් ඇත. හාරූන්ගේ සහෝදරියනි! ඔබේ පියා නරක මිනිසෙකු නොවීය; ඔබේ මවද අශීලාචාර කාන්තාවක නොවීය” (මර්යම් 19:27–28).

එම තත්ත්වයෙන් ඇයට පිටවීමක් හා සහනයක් අල්ලාහ් ලබා දුන්නේය. තොටිල්ලේ සිටි බිළිඳා “සැබැවින්ම මම අල්ලාහ්ගේ ගැත්තෙකු වෙමි; ඔහු මට ග්‍රන්ථය දී, මාව නබිවරයෙකු කළේය” යැයි කතා කළේය (මර්යම් 19:30). එය අතිමහත් සංඥාවක් හා ප්‍රකට ප්‍රාතිහාර්යයක් විය. ඔහුට අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා ආශිර්වාදය ලැබේවා!

ඉමාම් අහ්මද් හා අත්-තිර්මිදි වාර්තා කළ, සිහිනය හා එහි ඇතුළත් ප්‍රාර්ථනාව පිළිබඳ මආද්ගේ හදීසයේ මෙසේ සඳහන් වේ: “යම් ජනතාවකට පරීක්ෂාවක් ඇති කිරීමට ඔබ අදහස් කළහොත්, පරීක්ෂාවට හසු නොවූ තත්ත්වයෙන් ඔබ වෙත මා මරණයට පත් කරනු මැනව.”

ඉමාම් අහ්මද් මෙසේ පැවසීය: “අබූ සලමා අපට වාර්තා කළේය; අබ්දුල් අසීස් ඉබ්නු මුහම්මද්, අම්ර් මඟින්, ආසිම් මඟින්, උමර් ඉබ්නු කතාදා මඟින්, මහ්මූද් ඉබ්නු ලබීද්ගෙන් වාර්තා කළේය: නබිතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: ‘ආදම්ගේ පුත්‍රයා පිළිකුල් කරන කරුණු දෙකක් ඇත: මරණය—නමුත් මරණය විශ්වාසවන්තයාට යහපතකි—සහ ධනය අඩු වීම. ධනය අඩු වීම ගණන් විමසීම අඩු කරයි.’”

එබැවින් දහම සම්බන්ධ පරීක්ෂාවන් ඇති වූ විට මරණය ඉල්ලා සිටීම අවසර ලත් දෙයකි. මේ හේතුවෙන්, තම පාලන කාලය අවසානයේ කටයුතු තමන්ට එකඟව සිදු නොවී, තත්ත්වය තව තවත් දරුණු වන බව දුටු අලී ඉබ්නු අබී තාලිබ් (අල්ලාහ් ඔහු ගැන සතුටු වේවා) මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ්! මා ඔබ වෙත ගෙන යනු මැනව. සැබැවින්ම මම ඔවුන්ගෙන් වෙහෙසට පත්ව සිටිමි; ඔවුහුද මාගෙන් වෙහෙසට පත්ව සිටිති.”

ඉමාම් අල්-බුහාරි (අල්ලාහ් ඔහුට කරුණා කරත්වා), ඔහුට මුහුණ දීමට සිදු වූ පීඩා හා ඛුරාසාන්හි පාලකයා සමඟ ඇති වූ සිදුවීම්වලින් පසු මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ්! මා ඔබ වෙත මරණයට පත් කරනු මැනව.” හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ: “මිනිසෙකු සොහොනක් අසලින්—දජ්ජාල්ගේ කාලයේදී—ගමන් කරමින්, ඔහු දකින පරීක්ෂාවන්, කම්පන, ව්‍යසන හා භයානක සිදුවීම් නිසා ‘අනේ! ඔබ සිටින තැන මා සිටියා නම්!’

යැයි පවසනු ඇත. ඒවා පරීක්ෂාවට ලක්වන සෑම කෙනෙකුටම පරීක්ෂාවකි.”

අබූ ජඅෆර් ඉබ්නු ජරීර් පැවසුවේ: යූසුෆ්ට එරෙහිව එසේ කළ යඅකුබ්ගේ පුතුන් වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ පියා සමාව ඉල්ලා සිටි අතර, අල්ලාහ් ඔවුන්ගේ පසුතැවිල්ල පිළිගෙන, ඔවුන්ට සමාව දී, ඔවුන්ගේ පාප කමා කළ බව සඳහන් වේ. ඔහු මෙසේ වාර්තා කළේය: “අල්-කාසිම් අපට වාර්තා කළේය; අල්-හසන් අපට වාර්තා කළේය; හජ්ජාජ්, සාිලිහ් අල්-මුරී මඟින්, යසීද් අර්-රක්කාෂී මඟින්, අනස් ඉබ්නු මාලික්ගෙන් මට වාර්තා කළේය: අල්ලාහ් යඅකුබ්ගේ පවුල එක් කර ඔහුගේ ඇස පිනවූ පසු, ඔහුගේ පුතුන් රහසේ රැස්වූහ. ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකු අනෙක් අයට මෙසේ කීවේය: ‘ඔබ කළ දේත්, මේ මහලු පියා අප නිසා විඳි දේත්, යූසුෆ් අප නිසා විඳි දේත් ඔබ දැන සිටිනවා නොවේද?’ ඔවුහු ‘ඔව්’ යැයි කීහ.

ඔහු කීවේය: ‘ඔවුන් ඔබට සමාව දීමෙන් ඔබ රැවටෙන්න එපා; ඔබේ පරමාධිපතිගෙන් ඔබට ලැබෙන සමාව ගැන කුමක් කිව හැකිද?’ ඔවුන් තීරණය කර, පියා වෙත ගොස් ඔහු ඉදිරියේ හිඳගත්හ. යූසුෆ් තම පියා අසල හිඳ සිටියේය. ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘අපගේ පියාණෙනි!

මීට පෙර කිසිදා ඔබ වෙත නොගෙනා කරුණක් සම්බන්ධයෙන් අපි ඔබ වෙත පැමිණියෙමු. අපට මෙතෙක් නොපැමිණි විපතක් අපට පැමිණ ඇත.’ ඔවුහු ඔහුව දැඩි ලෙස සංවේගයට පත් කළහ. නබිවරුන් මැවූවන් අතර අතිශයින්ම කරුණාවන්තයෝ වෙති. ඔහු ‘මාගේ පුතුනි! ඔබට කුමක් වීද?’

යැයි ඇසීය. ඔවුහු ‘අප ඔබට කළ දේත්, අපගේ සහෝදරයා වූ යූසුෆ්ට කළ දේත් ඔබ දන්නවා නොවේද?’ යැයි ඇසූහ. ඔහු ‘ඔව්’ යැයි කීවේය. ඔවුහු ‘ඔබ දෙදෙනා අපට සමාව දී නැද්ද?’ යැයි ඇසූහ. ඔවුහු ‘ඔව්’ යැයි පැවසූහ. ඔවුහු ‘අල්ලාහ් අපට සමාව නොදුන්නේ නම්, ඔබ දෙදෙනාගේ සමාවෙන් අපට කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් නැත’ යැයි කීහ.

ඔහු ‘මාගේ පුතුනි! ඔබට අවශ්‍ය කුමක්ද?’ යැයි ඇසීය. ඔවුහු ‘ඔබ අප වෙනුවෙන් අල්ලාහ්ගෙන් ප්‍රාර්ථනා කරන ලෙස අපි කැමැත්තෙමු. ඔබ වෙත අල්ලාහ්ගෙන් වහ්ය් පැමිණ, අප කළ දේට ඔහු සමාව දී ඇති බව දන්වන විට, අපේ ඇස් පිනවී අපේ හදවත් සැනසෙනු ඇත.

එසේ නොවුවහොත්, මෙලොව කිසිදා අපට ඇස පිනවීමක් නොලැබේ’ යැයි කීහ. එවිට මහලු පියා නැඟිට කිබ්ලාව දෙසට හැරුණේය. යූසුෆ් තම පියා පිටුපස සිටියේය. ඔවුහු දෙදෙනා පිටුපස නිහතමානීව හා බියෙන් සිටියහ. යඅකුබ් ප්‍රාර්ථනා කළේය; යූසුෆ් ‘ආමීන්’ කීවේය.

එහෙත් වසර විස්සක් යනතෙක් ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරක් නොලැබුණි—සාිලිහ් අල්-මුරී පැවසුවේ, ඔවුන් බිය ගැන්වීම සඳහා එසේ කළ බවය. විසි වසර සම්පූර්ණ වූ විට, ජිබ්රීල් (අලයිහිස් සලාම්) යඅකුබ් වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘අල්ලාහ් ඔබ වෙත මා එවා ඇත්තේ, ඔබේ පුතුන් සම්බන්ධයෙන් ඔබේ ප්‍රාර්ථනාවට ඔහු පිළිතුරු දී ඇති බවත්, ඔවුන් කළ දේට සමාව දී ඇති බවත්, ඔබෙන් පසු නබිත්වය සඳහා ඔවුන් සමඟ ගිවිසුම් ඇති කරගෙන ඇති බවත් ඔබට සුබාරංචි දීමටය.’” මෙම වාර්තාව අනස්ගෙන් නැවතුණු වාර්තාවකි. යසීද් අර්-රක්කාෂී හා සාිලිහ් අල්-මුරී ඉතා දුර්වල වාර්තාකරුවෝ වෙති.

අස්-සුද්දී සඳහන් කළේ, යඅකුබ් (අලයිහිස් සලාම්) මරණාසන්න වූ විට යූසුෆ්ට තමන් ඉබ්‍රාහීම් හා ඉස්හාක් අසල භූමදාන කරන ලෙස උපදෙස් දුන් බවය. ඔහු මියගිය විට යූසුෆ් ඔහුගේ සිරුර සුවඳ ද්‍රව්‍ය යොදා සකසා, ෂාම් දේශයට යවා, ඔවුන් දෙදෙනා අසල භූමදාන කළේය—ඔවුන් සියල්ලන්ටම අල්ලාහ්ගේ ශාන්තිය හා ආශිර්වාදය ලැබේවා!

නූහ් 71:28; අල්-බුහාරි හා මුස්ලිම් එය වාර්තා කළහ. ඔවුන්ගේ වාර්තාවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ඔබෙන් කිසිවෙකුට තමන්ට සිදු වූ විපතක් නිසා මරණය ප්‍රාර්ථනා නොකළ යුතුය. ඔහු යහපත් ක්‍රියාවන් කරන අයෙකු නම්, තවදුරටත් යහපත වැඩි කරගත හැකිය; ඔහු වැරදි කළ අයෙකු නම්, පසුතැවිලි වී තම වැරදි නිවැරදි කරගත හැකිය. එබැවින් මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘අල්ලාහ්!

ජීවිතය මට යහපත් වන තාක් මා ජීවත් කරනු මැනව; මරණය මට යහපත් වන විට මා මරණයට පත් කරනු මැනව.’” තුන් වරක්; අල්-අඃරාෆ් 7:126; මර්යම් 19:23; මර්යම් 19:27–28; පරීක්ෂාවෙන්; එසේ පැවසූ අය පිළිබඳ වාර්තාව.

අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්

“මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! සැබැවින්ම ඔබ මට රාජ්‍යයෙන් කොටසක් පිරිනැමුවෙහිය” යනු, මිසරයේ රාජ්‍යයයි. “රාජ්‍යය” යනු පාලනය හා කළමනාකරණය කිරීමේ හැකියාව හිමි අයෙකුට ලැබෙන පුළුල් බලයයි.

“තවද ඔබ මට සිදුවීම්වල අර්ථ නිරූපණය ඉගැන්වුවෙහිය” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ සිහිනවල අර්ථ නිරූපණයයි.

“ෆාතිර්” (فَاطِر) යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ “අහස් හා පොළොවේ නිර්මාපකයාණෙනි!” යනුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමයි. එනම්, අහස් හා පොළොව මැවූ තැනැත්තාණෙනි.

“මෙලොව හා මතු ලොවෙහි මාගේ භාරකරු ඔබය” යනු, මට උපකාර කරන්නා හා මාගේ කටයුතු භාරගෙන පාලනය කරන්නා ඔබය යන්නයි.

“මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙසින් මා මරණයට පත් කරනු මැනව” යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, මුස්ලිම්වරයෙකු ලෙසින් මා ඔබ වෙත ගෙන යනු මැනව යන්නයි.

“තවද දැහැමියන් සමඟ මා එක් කරනු මැනව” යන්නෙන් ඔහු අදහස් කළේ තම නබිවරුන් වූ පියවරුන් සමඟ එක්වීමයි. කතදා පැවසුවේ, යූසුෆ් හැර වෙනත් කිසිදු නබිවරයෙකු මරණය ඉල්ලා නොසිටි බවයි. කතාවේ සඳහන් වන්නේ, අල්ලාහ් ඔහුගේ පවුල එක් කර, ඔහුගේ දෙමාපියන් හා පවුලේ අය ඔහු වෙත ගෙනා පසු, ඔහු තම බලවත් හා උත්කෘෂ්ට පරමාධිපති වෙත ආශාවෙන් මෙම වචන පැවසූ බවයි. අල්-හසන් පැවසුවේ, ඉන්පසු ඔහු තවත් බොහෝ වසර ජීවත් වූ බවයි.

වෙනත් අය පැවසුවේ, ඔහු මෙම වචන පැවසූ පසු සතියක් ගතවීමටත් පෙර මියගිය බවයි.

යූසුෆ් තම පියාගෙන් වෙන්ව සිටි කාලය පිළිබඳව ඔවුහු මතභේද වූහ. අල්-කල්බී පැවසුවේ අවුරුදු විසි දෙකක් බවයි. තවත් මතයක් අනුව එය අවුරුදු හතළිහකි. අල්-හසන් පැවසුවේ, යූසුෆ් ළිඳට දමනු ලැබූ විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු දාහතක් වූ බවත්, ඔහු තම පියාගෙන් වසර අසූවක් වෙන්ව සිටි බවත්, යඅකුබ් හමුවීමෙන් පසු තවත් අවුරුදු විසි තුනක් ජීවත් වූ බවත්, වයස අවුරුදු එකසිය විස්සක් වූ විට මියගිය බවත්ය.

තව්රාතයේ සඳහන් වන්නේ ඔහු මියගියේ වයස අවුරුදු එකසිය දහයක් වූ විට බවයි. අල්-අසීස්ගේ බිරිඳගෙන් යූසුෆ්ට දරුවන් තිදෙනෙකු උපන් බව ද කියනු ලැබේ: අෆ්රායිම්, මීෂා සහ පීඩාවට පත් අය්යූබ්ගේ බිරිඳ රහ්මාහ්. තවත් මතයක් අනුව, යූසුෆ් තම පියාගෙන් පසු අවුරුදු හැටක් ජීවත් විය; තවත් අය එයට වඩා වැඩි කාලයක් ජීවත් වූ බව පැවසූහ. මේ පිළිබඳ මත විවිධ විය.

ඔහු වයස අවුරුදු එකසිය විස්සකදී මියගිය අතර, ඔවුහු ඔහුගේ සිරුර කිරිගරුඬ මිනී පෙට්ටියක තබා නයිල් ගඟේ භූමදාන කළහ. ඔහු මියගිය විට, සෑම ප්‍රදේශයකම වැසියෝ ඔහුගේ ආශිර්වාදය බලාපොරොත්තුවෙන් ඔහු තම ප්‍රදේශයේ භූමදාන කළ යුතු බවට තරග කළහ. ඔවුහු සටන් කිරීමට ආසන්න වූහ. එවිට ඔහු නයිල් ගඟේ භූමදාන කිරීමට තීරණය කළහ; මිසරය පුරා ජලය බෙදී ගලායන තැන ඔහු භූමදාන කළහ, එවිට ජලය ඔහු මතින් ගලා ගොස් ඔහුගේ ආශිර්වාදය සියලු දෙනාටම ලැබෙනු ඇතැයි සිතූහ.

ඉක්රීමා පැවසුවේ, ඔහු නයිල් ගඟේ දකුණු ඉවුරේ භූමදාන කළ බවත්, එම ඉවුර සශ්‍රීක වී අනෙක් ඉවුර නිසරු වූ බවත්ය. පසුව ඔවුහු ඔහුව ගඟ මැද භූමදාන කළහ. එය දම්වැලකින් මැන තීරණය කළහ. එවිට ඉවුරු දෙකම සශ්‍රීකව පැවතුණි; මූසා ඔහුගේ දේහය එතැනින් ගෙන ෂාම්හි තම පියවරුන් අසල භූමදාන කරන තෙක් එසේ විය. පසුව ඔහුගේ දේහය වම් ඉවුරට ගෙන ගිය විට, එම ඉවුර සශ්‍රීක වූ අතර අනෙක් ඉවුර නිසරු විය.