සාක්ෂිකරුවන් අතර ලියා තබන මෙන් කළ දුආව
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ. رَبَّنَا آمَنَّا، فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ، وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ، وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ، وَنَطْمَعُ، أَنْ يُدْخِلَنَا. رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ.
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
රසූල්වරයාට පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුහු සවන් දුන් විට, සත්‍යය ඔවුහු වටහා ගත් හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ඇස් වලින් කඳුළු හැළෙනු නුඹ දකිනු ඇත. තවද අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අපි විශ්වාස කළෙමු. එබැවින් අප ව සාක්ෂි දරන්නන් සමඟ සටහන් කරනු මැනව!යි පවසති. අල්ලාහ් හා සත්‍යයෙන් යුතුව අප වෙත පැමිණි දෑ අප විශ්වාස නොකර සිටීමට අපට කුමක් වී ද? තවද අපගේ පරමාධිපති, දැහැමි ජනයා සමඟ අප ව ද (ස්වර්ගයට) ඇතුළත් කිරීම අපි ප්‍රිය කරන්නෙමු.
“උක්තුබ්නා” (اُكْتُبْنَا) යනුවෙන් ඇති විධි ක්‍රියාකාරී රූපය මෙහි යෙදේ. කුරානයට සවන් දෙමින් හඬා ඉස්ලාමය පිළිගත්, ඉතියෝපියාවේ පාලක අන්-නජාෂි සහ ඔහුගේ සමීපතමයන් වැනි දැහැමි ජනයාගේ දුආවකි.
ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්
(දූතයා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුන් සවන් දෙන විට) එනම්, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ සවන් දෙන විට, එය ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ බලපෑමක් ඇති කර ඔවුන් එයට යටහත් වෙති. ඔවුන් තහවුරු කරගත් සත්‍යය සවන් දීම නිසා ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළෙයි. එබැවින් ඔවුහු විශ්වාස කර එය පිළිගෙන මෙසේ කියති: (අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අපි විශ්වාස කළෙමු. එබැවින් අප සාක්ෂිකරුවන් සමඟ ලියා තබනු මැනව!)
එම සාක්ෂිකරුවෝ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ සමූහයාය. ඔවුහු අල්ලාහ්ගේ ඒකීයත්වය ගැනත්, ඔහුගේ දූතයන්ගේ දූත මෙහෙවර සහ ඔවුන් ගෙන ආ දෑ සත්‍ය බව ගැනත් සාක්ෂි දරති. තවද පෙර පැවති සමූහයන් සත්‍යය පිළිගත්තාද ප්‍රතික්ෂේප කළාද යන්න ගැන සාක්ෂි දරති. ඔවුහු යුක්තිසහගත අය වන අතර ඔවුන්ගේ සාක්ෂිය පිළිගනු ලැබේ.
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසූ පරිදි ය: (තවද මෙසේ අපි ඔබලා මධ්‍යස්ථ සමූහයක් බවට පත් කළෙමු; එමගින් ඔබලා මිනිසුන්ට සාක්ෂිකරුවන් වනු පිණිසත්, රසූල්වරයා ඔබලාට සාක්ෂිකරුවකු වනු පිණිසත්ය.)
ඔවුන් විශ්වාස කිරීම සහ එහි ඉක්මන් වීම ගැන ඔවුන්ට දොස් පැවරූවාක් මෙනි. එබැවින් ඔවුහු මෙසේ කියති: (අල්ලාහ් හා අප වෙත පැමිණි සත්‍යය අප විශ්වාස නොකර සිටීමට අපට කුමක් වී ද? තවද අපගේ පරමාධිපතියාණන් අප දැහැමි ජනයා සමඟ ඇතුළත් කරනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරමු.) එනම්, අපගේ පරමාධිපතිගෙන් සත්‍යය අප වෙත පැමිණ තිබියදීත්, සැකයක් හෝ සංශයක් පිළි නොගන්නා එම සත්‍යය තිබියදීත්, අල්ලාහ් කෙරෙහි විශ්වාස කිරීමෙන් අප වළක්වන්නේ කුමක් ද?
අප විශ්වාස කර සත්‍යය අනුගමනය කළහොත්, දැහැමි ජනයා සමඟ අල්ලාහ් අප ස්වර්ගයට ඇතුළත් කරනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරමු. එසේ නම්, අපට බාධා කරන්නේ කුමක් ද? එසේ වීම විශ්වාසය වෙත ඉක්මන් වීමටත්, එයට යටත් වීමටත්, එයින් පසුබට නොවීමටත් ප්‍රමාණවත් හේතුවක් නොවේ ද?
ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්
ඉන්පසු ඔවුන් සත්‍යයට යටත් වීම, එය අනුගමනය කිරීම සහ සාධාරණව කටයුතු කිරීම ගැන අල්ලාහ් විස්තර කළේය. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: (දූතයා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුන් සවන් දෙන විට, සත්‍යය ඔවුන් වටහා ගත් හෙයින් ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළෙනු ඔබ දකිනු ඇත.) එනම්, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ පැමිණීම ගැන ඔවුන් සතුව තිබූ ශුභාරංචිය නිසා ඔවුහු එම සත්‍යය හඳුනා ගත්හ.
(ඔවුහු මෙසේ කියති: අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අපි විශ්වාස කළෙමු. එබැවින් අප සාක්ෂිකරුවන් සමඟ ලියා තබනු මැනව!) එනම්, මෙය සත්‍ය බවට සාක්ෂි දරන සහ එය විශ්වාස කරන අය සමඟ අප ලියා තබනු මැනව යන්නයි. අන්-නසාඊ, අම්ර් ඉබ්නු අලි අල්-ෆල්ලාස් වෙතින්, ඔහු උමර් ඉබ්නු අලි ඉබ්නු මුකද්දම් වෙතින්, ඔහු හිෂාම් ඉබ්නු උර්වා වෙතින්, ඔහුගේ පියා වෙතින්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අස්-සුබයිර් වෙතින් වාර්තා කළේය: මෙම වැකිය අන්-නජාෂි සහ ඔහුගේ සහචරයන් සම්බන්ධයෙන් පහළ වූ බවය: (දූතයා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුන් සවන් දෙන විට, සත්‍යය ඔවුන් වටහා ගත් හෙයින් ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළෙනු ඔබ දකිනු ඇත.
ඔවුහු මෙසේ කියති: අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අපි විශ්වාස කළෙමු. එබැවින් අප සාක්ෂිකරුවන් සමඟ ලියා තබනු මැනව!)
අත්-තබරානි මෙසේ පැවසීය: අබූ ෂුබයිල් උබයිදුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්දුර්-රහ්මාන් ඉබ්නු වාකිද් අපට වාර්තා කළේය; ඔහුගේ පියා අපට වාර්තා කළේය; අල්-අබ්බාස් ඉබ්නු අල්-ෆද්ල්, අබ්දුල්-ජබ්බාර් ඉබ්නු නාෆිඃ අද්-ද්බ්බී වෙතින්, ඔහු කතාදා සහ ජඃෆර් ඉබ්නු ඉයාස් වෙතින්, ඔවුන් සඊද් ඉබ්නු ජුබයිර් වෙතින්, ඔහු ඉබ්නු අබ්බාස් වෙතින් අල්ලාහ්ගේ මෙම වදන සම්බන්ධයෙන් වාර්තා කළේය: (දූතයා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුන් සවන් දෙන විට, ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළෙනු ඔබ දකිනු ඇත.) ඔහු පැවසුවේ: ඔවුහු ගොවීන් වූහ—එනම්, කෘෂිකර්මයේ නිරත වූ අය—ජඃෆර් ඉබ්නු අබී තාලිබ් සමඟ අබිසීනියාවේ සිට පැමිණියහ.
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ඔවුන්ට කුරානය කියවා දුන් විට ඔවුහු විශ්වාස කළ අතර ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළුණි. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ඔවුන්ට මෙසේ පැවසූහ: “ඔබලා නැවත ඔබලාගේ දේශයට ගිය පසු ඔබලාගේ ආගමට ආපසු හැරෙනු ඇතැයි සිතන්නේ ද?” ඔවුහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ: “අපි අපගේ ආගමෙන් කිසිසේත් හැරෙන්නේ නැත.” එවිට ඔවුන් පැවසූ දෑ සම්බන්ධයෙන් අල්ලාහ් මෙම වැකිය පහළ කළේය.
ඉබ්නු අබී හාතිම්, ඉබ්නු මර්දවයිහ් සහ අල්-හාකිම් ඔහුගේ අල්-මුස්තද්රක් ග්‍රන්ථයේ, සිමාක්ගේ මාර්ගයෙන්, ඉක්රීමා වෙතින්, ඉබ්නු අබ්බාස් විසින් අල්ලාහ්ගේ මෙම වදන ගැන වාර්තා කළහ: (එබැවින් අප සාක්ෂිකරුවන් සමඟ ලියා තබනු මැනව!) එනම්, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා සමඟය. ඔහුගේ සමූහයා සාක්ෂිකරුවෝය; ඔවුහු තම නබිවරයා ඔහුට භාර දුන් දේ ප්‍රකාශ කළ බවටත්, දූතයන් තමන්ට භාර දුන් දේ ප්‍රකාශ කළ බවටත් සාක්ෂි දරති. අල්-හාකිම් මෙසේ පැවසීය: “මෙහි සනාද් දාමය සත්‍යය; ඔවුන් දෙදෙනා [අල්-බුහාරී හා මුස්ලිම්] මෙය වාර්තා කර නැත.” අල්ලාහ් ඔවුන් දෙදෙනා ගැන සතුටු වේවා!
උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: (අල්ලාහ් හා අප වෙත පැමිණි සත්‍යය අප විශ්වාස නොකර සිටීමට අපට කුමක් වී ද? තවද අපගේ පරමාධිපතියාණන් අප දැහැමි ජනයා සමඟ ඇතුළත් කරනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරමු.) මෙම කිතුනුවන්ගේ කණ්ඩායම, අල්ලාහ් මෙසේ පැවසූ වදනේ සඳහන් අය වෙති: (නියත වශයෙන්ම ග්‍රන්ථ ලැබූවන් අතර, අල්ලාහ් කෙරෙහිද ඔබලා වෙත පහළ කළ දෑ හා ඔවුන් වෙත පහළ කළ දෑ කෙරෙහිද විශ්වාස කරන, අල්ලාහ්ට යටහත් වන අය සිටිති...) යන වැකිය.
ඔවුහු අල්ලාහ් මෙසේ පැවසූ අයද වෙති: (මෙයට පෙර අපි ග්‍රන්ථය ලබා දුන් අය එය විශ්වාස කරති. එය ඔවුන්ට කියවා පෙන්වන විට ඔවුහු: “අපි එය විශ්වාස කළෙමු. නියත වශයෙන්ම එය අපගේ පරමාධිපතිගෙන් වූ සත්‍යයයි. නියත වශයෙන්ම අපි මීට පෙර සිටම මුස්ලිම්වරුන් වූයෙමු” යැයි කියති.
ඔවුන් ඉවසිලිවන්තව සිටි බැවින් ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රතිඵල දෙවරක් පිරිනමනු ලැබේ. තවද ඔවුහු යහපතෙන් අයහපත වළක්වා, අප ඔවුන්ට ලබා දුන් දෑයෙන් වියදම් කරති. තවද ඔවුහු නිෂ්ඵල කතා අසන විට එයින් ඉවතට හැරී: “අපගේ ක්‍රියා අපටය; ඔබගේ ක්‍රියා ඔබටය. ඔබලාට සලාම් වේවා” යැයි කියති...)
යනුවෙන් (අපි අඥාන ජනයා නොසොයන්නෙමු) යන තැන දක්වාය. අල්ලාහ්ගේ ආයාවන් සුළු මිලකට විකුණා නොගන්නා ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ පරමාධිපති අබියස ප්‍රතිඵලය ඇත. නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් ගණනය කිරීමෙහි ඉක්මන්ය. (ආලු ඉම්රාන්, 199; අල්-කසස්, 52–55).
අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්
(අල්ලාහ් හා අප වෙත පැමිණි සත්‍යය අප විශ්වාස නොකර සිටීමට අපට කුමක් වී ද?) යුදෙව්වෝ ඔවුන්ට දොස් පවරමින්: “ඔබලා විශ්වාස කළේ ඇයි?” යැයි විමසූහ. ඔවුහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ.
(තවද අපගේ පරමාධිපතියාණන් අප දැහැමි ජනයා සමඟ ඇතුළත් කරනු ඇතැයි අපි අපේක්ෂා කරමු.) එනම්, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ සමූහයා අතරටය. එයට සාක්ෂිය නම්: (මගේ දැහැමි ගැත්තන් පොළොව උරුම කරගනු ඇත.) (අල්-අන්බියා, 105).
(දූතයා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑ ඔවුන් සවන් දෙන විට) එනම්, මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා වෙත පහළ කරනු ලැබූ දෑය. (ඔබ ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු ගලා හැළෙනු දකිනු ඇත) එනම්, ඒවා ගලා යයි. (සත්‍යය ඔවුන් වටහා ගත් හෙයින්) අතාගේ වාර්තාවෙන් ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) මෙසේ පැවසීය: මෙයින් අදහස් කරන්නේ අන්-නජාෂි සහ ඔහුගේ සහචරයන්ය. ජඃෆර් ඔවුන්ට අබිසීනියාවේදී කාෆ් හා යා හා අයින් හා සාද් (كهيعص) කියවා දුන්නේය. ජඃෆර් කියවීම අවසන් කරන තුරු ඔවුහු නොකඩවා හඬා වැළපුණහ.
(ඔවුහු මෙසේ කියති: අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අපි විශ්වාස කළෙමු. එබැවින් අප සාක්ෂිකරුවන් සමඟ ලියා තබනු මැනව!) මෙයින් අදහස් කරන්නේ මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ සමූහයාය. එයට සාක්ෂිය වන්නේ උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ වදනයි: (ඔබලා මිනිසුන්ට සාක්ෂිකරුවන් වනු පිණිසය.) (අල්-බකරා, 143).
“සහීහ් අල්-බුහාරි” (අංක 3877) හි වාර්තා වන පරිදි, අන්-නජාෂි මියගිය විට නබි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා ඔහුගේ මරණය ප්‍රකාශ කර, ඔහු වෙනුවෙන් ගයිබ් ජනසා නැමදුම ඉටු කළහ.