Pranimi i së vërtetës dhe dëshmia

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Kur e dëgjojnë atë që i është shpallur të Dërguarit, do të shohësh që prej syve të tyre rrjedhin lot, nga e vërteta që kanë kuptuar. - Kur dëgjojnë Shpalljen që ju dha Muhamedit a.s, ajo ndikon drejt e në zemrat e tyre. Ata frikësohen dhe zemrat e tyre zbuten. Kjo shfaqet te lotët, që rrjedhin nga sytë e tyre për shkak të dëgjimit të së Vërtetës, për të cilën janë të bindur. Kështu, ata e besojnë dhe e pranojnë të vërtetën e Zotit.

Ata dëshmojnë se besojnë, duke thënë: Ata thonë: “Zoti ynë, ne kemi besuar, pra, na regjistro ndër ata që do të dëshmojnë!" - Ata që do dëshmojnë janë ndjekësit e Muhamedit a.s, të cilët dëshmojnë për njëshmërinë e Allahut, për vërtetësinë e besnikërinë e Muhamedit a.s, për vërtetësinë e besnikërinë e të gjithë profetëve të tjerë, si dhe për vërtetësinë e shpalljeve prej Allahut të Madhëruar. Ky umet, gjithashtu, do të dëshmojë për të gjithë popujt: a i kanë besuar apo mohuar profetët e tyre.

Ky umet është i drejtë dhe dëshmia e tij është e pranueshme, sikurse ka thënë i Madhëruari: “Dhe kështu, Ne ju bëmë ju një popull të ekuilibruar, për të qenë dëshmitarë (Ditën e Gjykimit) për popujt. Edhe i Dërguari ka për të qenë dëshmitar për ju...”. [Bekare 143].

Me sa duket, këta besimtarë nga mesi i ithtarëve të Librit u qortuan dhe u luftuan për shkak të besimit të tyre te Muhamedi a.s, prandaj thanë: Përse të mos besojmë në Allahun dhe në të Vërtetën që na ka ardhur, kur ne duam që Zoti ynë të na bashkojë me njerëzit e mirë? - Pra, çfarë na pengon ne që të mos besojmë Allahun, ndërkohë që e Vërteta na erdhi e qartë. Kjo e vërtetë që na erdhi nuk pranon dyshime dhe luhatje. Ne shpresojmë që, me pasimin e saj, Zoti ynë të na fusë në Xhenet dhe të na bashkojë me vepërmirët.

A nuk është normale që robi të nxitojë dhe të garojë madje, që të nënshtrohet e të punojë sipas fesë së drejtë dhe të mos largohet kurrë prej saj?! Më tej, Allahu i Lartësuar thotë:

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

Pastaj Allahu i përshkroi ata si të nënshtruar ndaj së vërtetës, që e pasojnë atë dhe janë të paanshëm. Ai tha: «Kur dëgjojnë atë që i është zbritur të Dërguarit, i sheh sytë e tyre të rrjedhin lot për shkak të së vërtetës që kanë njohur»; domethënë, për shkak të lajmit të mirë që gjendej tek ata për ardhjen e Muhamedit ﷺ.

«Ata thonë: “O Zoti ynë, ne besuam, prandaj na llogarit ndër dëshmitarët”»; domethënë, ndër ata që dëshmojnë se kjo është e vërtetë dhe besojnë në të.

En-Nesaiu përcjell nga Amr ibn Ali el-Fellasi, nga Omer ibn Ali ibn Mukaddem, nga Hisham ibn Urve, nga babai i tij, nga Abdullah ibn Zubejri, i cili tha: «Ky ajet zbriti për Nexhashiun dhe shokët e tij: “Kur dëgjojnë atë që i është zbritur të Dërguarit, i sheh sytë e tyre të rrjedhin lot për shkak të së vërtetës që kanë njohur. Ata thonë: ‘O Zoti ynë, ne besuam, prandaj na llogarit ndër dëshmitarët.’”»

Et-Taberaniu tha: Na tregoi Ebu Shubejl Ubejdullah ibn Abdurrahman ibn Vākid; na tregoi babai i tij; na tregoi el-Abbas ibn el-Fadl, nga Abdulxhebbar ibn Nafi ed-Dabbi, nga Katadeja dhe Xhafer ibn Ijasi, nga Seid ibn Xhubejri, nga Ibn Abbasi, lidhur me fjalën e Allahut: «Kur dëgjojnë atë që i është zbritur të Dërguarit, i sheh sytë e tyre të rrjedhin lot.» Ai tha: «Ata ishin bujq—domethënë, punonin tokën—që kishin ardhur nga Abisinia bashkë me Xhafer ibn Ebi Talibin. Kur i Dërguari i Allahut ﷺ u lexoi Kuranin, ata besuan dhe sytë iu mbushën me lot.

I Dërguari i Allahut ﷺ u tha: “Ndoshta, kur të ktheheni në vendin tuaj, do të ktheheni te feja juaj.” Ata thanë: “Ne nuk do të kthehemi nga feja jonë.” Atëherë Allahu zbriti këto fjalë për ta.»

Ibn Ebi Hatimi, Ibn Merdevejhi dhe el-Hakimi në «El-Mustedrek»-un e tij përcollën përmes Simakut, nga Ikrimeja, nga Ibn Abbasi, lidhur me fjalën «prandaj na llogarit ndër dëshmitarët», se ajo do të thotë: «Bashkë me Muhamedin ﷺ. Ummeti i tij janë dëshmitarët; ata dëshmojnë se profeti i tyre e përcolli mesazhin, si dhe se të dërguarit e tjerë e përcollën mesazhin.» Pastaj el-Hakimi tha: «Zinxhiri i tij është sahih, por Buhariu dhe Muslimi nuk e kanë përcjellë.» Allahu qoftë i kënaqur me të dy.

Allahu i Lartësuar tha: «E përse të mos besojmë Allahun dhe të vërtetën që na ka ardhur, kur shpresojmë që Zoti ynë të na fusë me njerëzit e drejtë?» Ky grup i të krishterëve është ai për të cilin bëhet fjalë në ajetin: «Vërtet, ka nga ithtarët e Librit që besojnë Allahun, atë që ju është zbritur juve dhe atë që u është zbritur atyre, duke qenë të përulur ndaj Allahut…» (Ali Imran, 199). Ata janë edhe ata për të cilët Allahu tha: «Ata, të cilëve Ne ua dhamë Librin para tij, besojnë në të. Kur u lexohet ai, thonë: “Ne besojmë në të; ai është e vërteta prej Zotit tonë.

Ne, edhe para tij, ishim muslimanë.” Atyre do t’u jepet shpërblimi dyfish, për shkak se duruan; ata e largojnë të keqen me të mirën dhe japin nga ajo që u kemi dhënë. Kur dëgjojnë fjalë të kota, largohen prej tyre dhe thonë: “Ne kemi veprat tona, kurse ju keni veprat tuaja. Paqja qoftë mbi ju!

Ne nuk i kërkojmë të paditurit.”» (El-Kasas, 52–55). Ata nuk i këmbejnë ajetet e Allahut me një çmim të vogël. Për të tillët ka shpërblim tek Zoti i tyre. Vërtet, Allahu është i shpejtë në llogari.

Tefsiri i El-Begaviut

«E përse të mos besojmë Allahun dhe të vërtetën që na ka ardhur?» Kjo ndodhi sepse hebrenjtë i qortuan dhe u thanë: «Përse besuat?» Ata iu përgjigjën me këto fjalë.

«Dhe shpresojmë që Zoti ynë të na fusë me njerëzit e drejtë»; domethënë, në ummetin e Muhamedit ﷺ. Dëshmi për këtë është fjala e Allahut: «Toka do të jetë trashëgimi e robërve të Mi të drejtë» (El-Enbija, 105).

«Kur dëgjojnë atë që i është zbritur të Dërguarit»—Muhamedit ﷺ—«i sheh sytë e tyre të rrjedhin»; domethënë, lotët rrjedhin «për shkak të së vërtetës që kanë njohur». Ibn Abbasi, Allahu qoftë i kënaqur me të dy, ka thënë në transmetimin e Atasë: «Ai ka për qëllim Nexhashiun dhe shokët e tij. Xhaferi u lexoi atyre në Abisini suren “Kaf, Ha, Ja, Ajn, Sad” (Kehf, 1), dhe ata vazhduan të qanin derisa Xhaferi e përfundoi leximin.»

«Ata thonë: “O Zoti ynë, ne besuam, prandaj na llogarit ndër dëshmitarët”»; domethënë, në ummetin e Muhamedit ﷺ. Argument për këtë është fjala e Allahut: «Që të jeni dëshmitarë për njerëzit» (El-Bekare, 143).