ከመስካሪዎች ጋር መመዝገብ

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

«ወደ መልክተኛው የወረደውን በሰሙ ጊዜ»፣ ማለትም በሙሐመድ ﷺ ላይ የወረደውን፣ ይህ በልባቸው ላይ ተጽዕኖ አሳደረ፣ ለእርሱም ተዋረዱ። ከሰሙትና እውነት መሆኑን እርግጠኛ ከሆኑበት እውነት የተነሳ ዓይኖቻቸው እንባ አፈሰሱ። ስለዚህ አመኑበትና አረጋገጡ፤ «ጌታችን ሆይ! አመንን፤ ከመስካሪዎቹም ጋር አስመዝግበን» አሉ። እነዚህም የሙሐመድ ﷺ ሕዝቦች ናቸው፤ ለአላህ በአንድነቱ፣ ለመልእክተኞቹም በመልእክተኝነታቸውና ይዘው የመጡት እውነት በመሆኑ ይመሰክራሉ።

ቀደምት ሕዝቦችንም በማመንና በመካድ ሁኔታቸው ላይ ይመሰክራሉ። እነሱ ፍትሐዊ ናቸው፤ ምስክርነታቸውም ተቀባይነት አለው። አላህ እንዲህ እንዳለው፦ «እንዲሁም እናንተ በሰዎች ላይ ምስክሮች እንድትሆኑ፣ መልእክተኛውም በእናንተ ላይ ምስክር እንዲሆን መካከለኛ ሕዝብ አደረግናችሁ»።

እምነታቸውንና በእርሱ ላይ መቸኮላቸውን የተነቀፉ ይመስላል፤ ስለዚህ «በአላህና ወደ እኛ በመጣው እውነት ላናምን ምን ምክንያት አለን? ጌታችንም ከጻድቃን ሕዝብ ጋር ያስገባን ዘንድ እንጠብቃለን» አሉ። ማለትም፦ ከጌታችን እውነት ወደ እኛ ደርሶናል፤ እርሱም ጥርጣሬን የማይቀበል ነው። በአላህ ካመንንና እውነቱን ከተከተልን፣ ከጻድቃን ሕዝብ ጋር አላህ ጀነት ውስጥ ያስገባን ዘንድ እንጠብቃለን። ታዲያ ምን ነገር ይከለክለናል? ይህ በእምነት ለመቸኮል፣ ለመታዘዝና ከእርሱ ወደ ኋላ ላለመቅረት በቂ ምክንያት አይደለምን?

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

ከዚያም እውነትን በመቀበል፣ በመከተልና ፍትሐዊ በመሆን ገለጻቸው፤ እንዲህም አለ፦ «ወደ መልእክተኛው የወረደውን በሰሙ ጊዜ፣ ከእውነት ካወቁት ነገር የተነሳ ዓይኖቻቸው እንባ ሲያፈሱ ታያለህ»። ማለትም፣ ሙሐመድ ﷺ እንደሚላክ ከዚያ በፊት በእጃቸው ካለው የምስራች መጽሐፍ የተነሳ ነው።

«ጌታችን ሆይ! አመንን፤ ከመስካሪዎቹም ጋር አስመዝግበን» አሉ። ማለትም፣ ይህ እውነት መሆኑን በሚመሰክሩና በሚያምኑት ሰዎች መካከል አስመዝግበን። አን-ነሳኢ ከዑመር ኢብን ዐሊ አል-ፈላስ፣ ከዑመር ኢብን ዐሊ ኢብን ሙቀድዳም፣ ከሂሻም ኢብን ዑርዋ፣ ከአባቱ፣ ከዐብዱላህ ኢብን አዝ-ዙበይር በዘገበው ሪዋያ ይህ አያ ስለ አን-ነጃሺና ባልደረቦቹ እንደወረደ ዘግቧል፦ «ወደ መልእክተኛው የወረደውን በሰሙ ጊዜ፣ ከእውነት ካወቁት ነገር የተነሳ ዓይኖቻቸው እንባ ሲያፈሱ ታያለህ፤ “ጌታችን ሆይ! አመንን፤ ከመስካሪዎቹም ጋር አስመዝግበን” ይላሉ»።

አጠ-ጠበራኒ እንዲህ አለ፦ አቡ ሹበይል ዑበይዱላህ ኢብን ዐብዱረህማን ኢብን ዋቂድ ነገረን፤ አባቱ ነገረን፤ አል-ዐባስ ኢብን አል-ፈድል ከዐብዱልጀባር ኢብን ናፊዕ አድ-ደቢ፣ ከቀታዳና ከጃዕፈር ኢብን ኢያስ፣ ከሰዒድ ኢብን ጁበይር፣ ከኢብን ዐባስ ዘገበ። ኢብን ዐባስ ስለ አላህ ቃል «ወደ መልእክተኛው የወረደውን በሰሙ ጊዜ፣ ዓይኖቻቸው እንባ ሲያፈሱ ታያለህ» ሲል፣ «እነሱ የእርሻ ሠራተኞች ነበሩ፤ ማለትም ገበሬዎች። ከጃዕፈር ኢብን አቢ ጧሊብ ጋር ከአቢሲኒያ መጡ። የአላህ መልእክተኛ ﷺ ቁርኣንን ሲያነቡላቸው አመኑ፣ ዓይኖቻቸውም እንባ አፈሰሱ።

የአላህ መልእክተኛ ﷺ “ወደ አገራችሁ ስትመለሱ ወደ ሃይማኖታችሁ ትመለሱ ይሆን?” አላቸው። እነሱም “ከሃይማኖታችን አንመለስም” አሉ። አላህም ይህን ከንግግራቸው የተነሳ አወረደ» አለ።

ኢብን አቢ ሐቲም፣ ኢብን መርዳወይህና አል-ሐኪም በ«አል-ሙስተድረክ» መጽሐፉ በሲማክ፣ ከዒክሪማ፣ ከኢብን ዐባስ በሚያልፍ መንገድ ስለ «ከመስካሪዎቹ ጋር አስመዝግበን» እንዲህ ዘገቡ፦ ማለትም ከሙሐመድ ﷺ ጋር፤ ሕዝቡም መስካሪዎቹ ናቸው። ለነቢያቸው እርሱ መልእክቱን እንዳደረሰ፣ ለመልእክተኞቹም መልእክቱን እንዳደረሱ ይመሰክራሉ። አል-ሐኪምም «ሰነዱ ሰሂሕ ነው፤ እነሱ ግን አላወጡትም» አለ። አላህ በሁለቱም ይወደድ።

አላህ እንዲህ ይላል፦ «በአላህና ወደ እኛ በመጣው እውነት ላናምን ምን ምክንያት አለን? ጌታችንም ከጻድቃን ሕዝብ ጋር ያስገባን ዘንድ እንጠብቃለን»። እነዚህ የክርስቲያኖች ክፍል፣ አላህ በዚህ አንቀጽ የጠቀሳቸው ናቸው፦ «ከመጽሐፉ ሰዎችም አንዳንዶቹ በአላህ፣ ወደ እናንተ በወረደውና ወደ እነርሱ በወረደው ያምናሉ፤ ለአላህም ተዋርደው ናቸው»። እነሱም አላህ ስለእነርሱ የተናገረው ናቸው፦ «ከዚያ በፊት መጽሐፍን የሰጠናቸው፣ በእርሱ ያምናሉ።

በእነርሱ ላይ በሚነበብላቸው ጊዜ “በእርሱ አመንን፤ እርሱ ከጌታችን የመጣ እውነት ነው፤ እኛ ከዚህ በፊትም ታዛዦች ነበርን” ይላሉ። እነዚህ በታገሱት ምክንያት ምንዳቸውን ሁለት ጊዜ ይሰጣቸዋል፤ መጥፎንም በመልካም ይከላከላሉ፤ ከሰጠናቸውም ይመጸውታሉ። የከንቱ ንግግርን በሰሙ ጊዜ ከእርሱ ይርቃሉ፤ “ሥራችን ለእኛ፣ ሥራችሁም ለእናንተ ይሁን፤ ሰላም ለእናንተ፤ እኛ የማያውቁትን አንፈልግም” ይላሉ»። እነሱ በአላህ አንቀጾች ዝቅተኛ ዋጋን አይገዙም፤ ለእነርሱም ከጌታቸው ዘንድ ምንዳ አለ። አላህ በምርመራ ፈጣን ነው። (አል-ዒምራን፣ 199፤ አል-ቀሰስ፣ 52–55)

የአል-በጋዊ ተፍሲር

«በአላህና ወደ እኛ በመጣው እውነት ላናምን ምን ምክንያት አለን?»። ይህም አይሁድ እነርሱን «ለምን አመናችሁ?» ብለው ስለነቀፏቸው ነው፤ እነሱም በዚህ መልስ ሰጡአቸው።

«ጌታችንም ከጻድቃን ሕዝብ ጋር ያስገባን ዘንድ እንጠብቃለን»፤ ማለትም፣ ከሙሐመድ ﷺ ሕዝብ ጋር። ይህን የሚያብራራው «ምድርን ጻድቃን ባሮቼ ይወርሳሉ» የሚለው ነው። (አል-አንቢያእ፣ 105)

«ወደ መልእክተኛው የወረደውን በሰሙ ጊዜ»፤ ማለትም በሙሐመድ ﷺ ላይ የወረደውን። «ዓይኖቻቸው እንባ ሲያፈሱ»፤ ማለትም እንባ ሲወርድባቸው። «ከእውነት ካወቁት ነገር የተነሳ»። ኢብን ዐባስ رضي الله عنهما በዐጧእ ሪዋያ እንዲህ አለ፦ «ይህ አን-ነጃሺና ባልደረቦቹ ማለት ነው። ጃዕፈር በአቢሲኒያ ውስጥ “ካፍ፣ ሃ፣ ያ፣ ዐይን፣ ሷድ”ን አነበበላቸው፤ ጃዕፈር ንባቡን እስኪጨርስ ድረስም ማልቀሳቸውን አላቆሙም።»

«ጌታችን ሆይ! አመንን፤ ከመስካሪዎቹም ጋር አስመዝግበን»፤ ማለትም፣ ከሙሐመድ ሕዝብ ጋር። የሚያመለክተውም የአላህ ቃል ነው፦ «በሰዎች ላይ ምስክሮች እንድትሆኑ»። (አል-በቀራ፣ 143)