በመከራ ጊዜ ትዕግሥትና እስልምና

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

«ከእኛ ምን ትበቀላለህ?» ማለትም፦ በእምቢታችን ላይ በመቆማችንና በምታስፈራራን ነገር ምክንያት በእኛ ላይ ምን ትተቻለህ? ከጌታችን በማመናችን በስተቀር ሌላ ኃጢአት የለብንም። ይህ ሊወቀስበትና ባለቤቱም ቅጣት ሊደርስበት የሚገባ ኃጢአት ከሆነ፣ ያ ኃጢአታችን ነው። ከዚያም አላህ እንዲያጸናቸውና ትዕግሥትን እንዲሰጣቸው ለመኑ፤ «ጌታችን ሆይ! አፍስስ» ማለትም፦ «በእኛ ላይ አፍስስ» አሉ፤ «ትዕግሥትን»።

ይህም በቃሉ ያልተወሰነ መጥቶ ስለሚገኝ ታላቅ ትዕግሥት ማለት ነው። ይህ ታላቅ ፈተና ነው፤ ሕይወትንም ወደ ማጣት የሚያደርስ ስለሆነ ልብን ለማጽናት፣ ምእመኑም በእምነቱ ላይ እንዲረጋጋና ከታላቅ መረበሽ እንዲላቀቅ እጅግ ብዙ ትዕግሥት ያስፈልጋል። «ሙስሊሞች ሆነን አሳርፈን» ማለትም፦ ለትእዛዝህ ተገዢዎችና መልእክተኛህን ተከታዮች ሆነን አሳርፈን ማለት ነው። ግልጹ ትርጉም እርሱ በሚያስፈራራቸው ቅጣት እንደደረሰባቸውና አላህም በእምነት ላይ እንዳጸናቸው ነው።

ይህ ሲሆን፣ ፈርዖንና መሪዎቹ እንዲሁም መሪዎቹን የተከተሉት ተራ ሰዎች የአላህን ምልክቶች በትዕቢት ተቃወሙ፤ በዓመፅና በትዕቢትም ካዱባቸው፤ «ወደ እኛ በመጡን ጊዜ ምልክቶች...»።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

«ጌታችን ሆይ! በእኛ ላይ ትዕግሥትን አፍስስ» ባሉ ጊዜ፣ ማለትም፦ በሃይማኖትህ ላይ እንድንታገሥና በእርሱም ላይ እንድንጸና በትዕግሥት ሙላን። «ሙስሊሞች ሆነን አሳርፈን» ማለትም፦ ነቢይህን ሙሳን (ዐለይሂ ሰላም) ተከታዮች ሆነን አሳርፈን ማለት ነው። ለፈርዖንም እንዲህ አሉት፦ «የምታደርገውን አድርግ፤ የምታደርገው በዚህ የዱንያ ሕይወት ብቻ ነው።

እኛ በጌታችን አምነናል፤ ኃጢአታችንንና ከአስማት ሥራ እንድንሠራ ያስገደድከንንም እንዲምርልን። አላህም ከሁሉ በላጭና ዘላቂ ነው። ወደ ጌታው ወንጀለኛ ሆኖ የሚመጣ ሰው፣ ለእርሱ ገሀነም አለው፤ በእርሷ ውስጥ አይሞትም፣ አይኖርምም። ወደ እርሱ ምእመን ሆኖና መልካም ሥራዎችን ሠርቶ የሚመጣ ግን፣ ለእነዚያ ከፍተኛ ደረጃዎች አሉ» (ጣሃ፡ 72–75)። በቀኑ መጀመሪያ አስማተኞች ነበሩ፤ በመጨረሻውም ጻድቅ ሰማዕታት ሆኑ።

ኢብኑ ዐባስ፣ ዑበይድ ቢን ዑመይር፣ ቀታዳና ኢብኑ ጁረይጅ እንዲህ አሉ፦ «በቀኑ መጀመሪያ አስማተኞች ነበሩ፤ በመጨረሻውም ሰማዕታት ሆኑ» (ጣሃ፡ 72–75)።

የአል-በጋዊ ተፍሲር

«ከእኛ ምን ትበቀላለህ?» ማለትም፦ ከእኛ ምን ትጠላለህ? ደሓክና ሌሎችም፦ «በእኛ ላይ ምን ትወቅሳለህ?» አሉ። ዐጣእም፦ «እኛ የምትቀጣንበት ምንም ኃጢአት የለብንም» አለ። «ወደ እኛ በመጡን ጊዜ በጌታችን ምልክቶች ከማመናችን በስተቀር»። ከዚያም ወደ አላህ (ዐዝዘ ወጀል) ተማጸኑና፦ «ጌታችን ሆይ! አፍስስ» ማለትም፦ «አፍስስ፤ በእኛ ላይ ትዕግሥትን፤ ሙስሊሞች ሆነን አሳርፈን» አሉ።

ከለቢ እንደጠቀሰው፣ ፈርዖን እጆቻቸውንና እግሮቻቸውን በተቃራኒ ጎኖች ቆረጠ፣ ከዚያም ሰቀላቸው። ሌላ ተንታኝ ግን ይህን ተቃውሞ እንዲህ አለ፦ አላህ እንዲህ ስላለ «በእኛ ምልክቶች ምክንያት እናንተም ሆናችሁ ተከታዮቻችሁ አይደርሱባችሁም፤ ድል አድራጊዎቹ እናንተ ናችሁ» (አልቀሰስ፡ 35)፤ ስለዚህ በእነርሱ ላይ ሊደርሱ አልቻሉም።