سەۋر ۋە ئىمان ئۈستىدە مۇستەھكەم تۇرۇش
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا، وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ.
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ
ئاۋازنى يۈكلەش مەغلۇپ بولدى. كېيىن قايتا سىناڭ.
سەن بىزنى پەقەت پەرۋەردىگارىمىزنىڭ بىزگە نازىل قىلغان ئايەتلىرىگە ئىمان ئېيتقانلىقىمىز ئۈچۈنلا ئەيىبلەۋاتىسەن. پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە سەۋر ئاتا قىلغىن، بىزنى مۇسۇلمان پېتىمىزچە قەبزى روھ قىلغىن»(126).
ئىپادە شەكىللىرى: «ئافرىغ» (أَفْرِغْ) ۋە «تەۋەففەنا» (تَوَفَّنَا) پېئىللىرى. بۇ دۇئا پىرئەۋننىڭ سېھىرگەرلىرىدىن بولغان، موسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ھاسىسى بىلەن بولغان مۆجىزىدىن كېيىن ئىمان ئېيتقان ۋە قاتتىق ئازابلىق ئۆلۈم تەھدىتىگە دۇچ كەلگەن كىشىلەرنىڭ دۇئاسىدۇر.
شەيخ ئابدۇرراھمان سەئدىنىڭ تەفسىرى
«سەن بىزدىن نېمە ئۈچۈن ئۆچ ئېلىۋاتىسەن؟» يەنى بىزنى ئەيىبلىشىڭ ۋە بىزگە تەھدىت سېلىشىڭغا نېمە سەۋەب؟ بىزنىڭ گۇناھىمىز پەرۋەردىگارىمىزغا ئىمان ئېيتقانلىقىمىزدىن باشقا نەرسە ئەمەس. ئەگەر بۇ ئەيىبلەشكە ۋە ئىگىسى جازالىنىشقا لايىق بولىدىغان گۇناھ بولسا، ئۇنداقتا بىزنىڭ گۇناھىمىز شۇدۇر.
ئاندىن ئۇلار ئاللاھتىن ئۆزلىرىنى مۇستەھكەم قىلىشىنى ۋە سەۋر بېرىشىنى تىلەپ: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە سەۋرنى ياغدۇرغىن» دېدى. يەنى بىزگە ئۇلۇغ سەۋر ئاتا قىلغىن. «سەۋر» سۆزىنىڭ ئېنىقسىز ھالدا كېلىشى ئۇنىڭ ناھايىتى زورلۇقىنى كۆرسىتىدۇ.
چۈنكى بۇ باشقا كېلىۋاتقان سىناق ئىنتايىن ئېغىر بولۇپ، جاننىڭ ھالاك بولۇشىغا ئېلىپ بارىدۇ؛ بۇنداق ئەھۋالدا قەلبنىڭ مۇستەھكەم بولۇشى، مۇئمىننىڭ ئىمانىغا كۆڭلى خاتىرجەم بولۇشى ۋە ئۇنىڭ قاتتىق بىئاراملىقىنىڭ يوقىلىشى ئۈچۈن كۆپ سەۋرگە ئېھتىياجلىق بولىدۇ. «بىزنى مۇسۇلمان پېتىمىزچە ۋاپات قىلغىن» يەنى ئەمرىڭگە بويسۇنغان، ئەلچىڭگە ئەگەشكەن ھالدا ۋاپات قىلغىن. قارىماققا، پىرئەۋن ئۇلارغا تەھدىت سالغان جازانى ئىجرا قىلغان، ئاللاھ تائالا بولسا ئۇلارنى ئىماندا مۇستەھكەم قىلغان.
پىرئەۋن، ئۇنىڭ ئەشرافلىرى ۋە شۇ ئەشرافلارغا ئەگەشكەن ئادەتتىكى خەلق بولسا، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە تەكەببۇرلۇق قىلدى ۋە زۇلۇم ھەم مەغرۇرلۇق بىلەن ئۇلارنى ئىنكار قىلدى. «ئۇ بىزگە كەلگەندە پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئايەتلىرىگە ئىمان ئېيتتۇق» (الأعراف: 126).
ئىمام ئىبنى كەسىرنىڭ تەفسىرى
ئۇلار: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە سەۋرنى ياغدۇرغىن» دېدى. يەنى دىنىڭدا سەۋر قىلىش ۋە ئۇنىڭدا مۇستەھكەم تۇرۇشقا بىزنى چۆمدۈرگىن. «بىزنى مۇسۇلمان پېتىمىزچە ۋاپات قىلغىن» يەنى پەيغەمبىرىڭ موسا ئەلەيھىسسالامغا ئەگەشكەن ھالدا ۋاپات قىلغىن.
ئۇلار پىرئەۋنگە: «نېمە قىلساڭ قىلغىن، سەن پەقەت بۇ دۇنيا ھاياتىدىلا ھۆكۈم قىلالايسەن. بىز پەرۋەردىگارىمىزغا ئىمان ئېيتتۇق؛ ئۇ بىزنىڭ خاتالىقلىرىمىزنى ۋە سەن بىزنى مەجبۇرلىغان سېھىرنى مەغپىرەت قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمىز. ئاللاھ ئەڭ ياخشىدۇر ۋە ئەبەدىيدۇر. كىم پەرۋەردىگارىغا جىنايەتچى ھالدا كەلسە، ئۇنىڭغا جەھەننەم بار؛ ئۇ يەردە ئۆلمەيدۇ ۋە تىرىكمۇ بولمايدۇ.
كىم ئۇنىڭغا مۇئمىن ھالدا، ياخشى ئەمەللەرنى قىلغان پېتى كەلسە، ئۇلار ئۈچۈن ئەڭ يۇقىرى مەرتىۋىلەر بار» دېدى (طه: 72–75). ئۇلار كۈننىڭ بېشىدا سېھىرگەر ئىدى، ئاخىرىدا بولسا شەھىد ۋە ئىتائەتچان بەندىلەرگە ئايلاندى. ئىبن ئابباس، ئۇبەيد بىن ئۇمەير، قەتادە ۋە ئىبن جۇرەيج مۇنداق دېگەن: ئۇلار كۈننىڭ بېشىدا سېھىرگەر ئىدى، ئاخىرىدا شەھىد بولدى.
بەغاۋىنىڭ تەفسىرى
«سەن بىزدىن نېمە ئۈچۈن ئۆچ ئېلىۋاتىسەن؟» يەنى بىزدىن نېمىنى يامان كۆرىسەن؟. زەھھاك ۋە باشقىلار: «بىزگە نېمە ئۈچۈن تەنە قىلىسەن؟» دېگەن. ئاتا: «بىزنىڭ سېنىڭ جازالىشىڭغا سەۋەب بولىدىغان ھېچقانداق گۇناھىمىز يوق، پەقەت پەرۋەردىگارىمىزنىڭ ئايەتلىرى بىزگە كەلگەندە ئۇلارغا ئىمان ئېيتتۇق» دېگەن.
ئاندىن ئۇلار ئۇلۇغ ئاللاھقا يالۋۇرۇپ: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە سەۋرنى ياغدۇرغىن» دېدى؛ يەنى سەۋرنى ئۈستىمىزگە ياغدۇرغىن. «بىزنى مۇسۇلمان پېتىمىزچە ۋاپات قىلغىن». كەلپىينىڭ بايان قىلىشىچە، پىرئەۋن ئۇلارنىڭ قول-پۇتلىرىنى كېسىپ، ئۇلارنى دارغا ئاسقان.
يەنە بەزىلەر بولسا، ئاللاھ تائالانىڭ: «بىزنىڭ ئايەتلىرىمىز بىلەن سەن ۋە ساڭا ئەگەشكەنلەر غەلىبە قىلىسىلەر؛ ئۇلار ھەرگىز سىلەرگە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ» دېگەن سۆزىگە (القصص: 35) ئاساسلىنىپ، پىرئەۋننىڭ ئۇلارغا زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر بولالمىغانلىقىنى ئېيتقان.
ئىمام ئەھمەدنىڭ «مۇسنەد» ناملىق كىتابىدا (2410-نومۇر) قاتتىق ھۆكۈمرانلار ئالدىدا مۇئمىنلەرنىڭ مۇستەھكەم تۇرۇشىنىڭ ئۇلۇغلۇقى ھەققىدە رىۋايەتلەر كەلگەن.