ඉවසීම හා ඉස්ලාමය මත මරණය
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا، وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ.
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
අපගේ පරමාධිපතිගේ සංඥා අප වෙත පැමිණි කල්හි අපි විශ්වාස කළ බැවින් මිස නුඹ අපගෙන් පළිගත්තේ නැත. අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි ! අප වෙත ඉවසීම හෙළනු මැනව ! තවද (නුඹට අවනත වන) මුස්ලිම්වරුන් බවට අප මරණයට පත් කරනු මැනව ! (යැයි පැවසූහ.)
මෙහි «අෆ්රිග්» (أَفْرِغْ) සහ «තවෆ්ෆනා» (تَوَفَّنَا) යන ක්‍රියාපද ඇතුළත් වේ. මුසා (අලෛහිස් සලාම්)ගේ සැරයටිය සම්බන්ධ ආශ්චර්යය දැක විශ්වාස කළ, ෆිර්අවුන්ගේ හිටපු මායාකරුවන් දරුණු වධහිංසා සහිත මරණ තර්ජනයට මුහුණ දෙමින් කළ මොවුන්ගේ ප්‍රාර්ථනාවයි.
ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්
«අපගෙන් නුඹ පළිගන්නේ කුමක් නිසාද?» යන්නෙහි අදහස නම්: අප නුඹව ප්‍රතික්ෂේප කළ බව හේතුවෙන් අපට දොස් පවරමින්, අපට තර්ජනය කරමින් නුඹ අපගෙන් පළිගන්නේ කුමක් නිසාද? අපගේ වරද වන්නේ අපගේ පරමාධිපතියාණන් කෙරෙහි විශ්වාස කළ එක පමණි. එය දොස් පැවරිය යුතු සහ එහි හිමිකරුට දඬුවම් ලැබිය යුතු වරදක් නම්, එය අපගේ වරදයි.
ඉන්පසු ඔවුහු තමන් ස්ථිර කර, ඉවසීම ලබා දෙන ලෙස අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා මෙසේ පැවසූහ: «අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! අප වෙත ඉවසීම හෙළනු මැනව!» එනම්, අප මත මහත් ඉවසීමක් වගුරුවනු මැනව. මෙහි අවිනිශ්චිත ස්වරූපයෙන් යෙදීමෙන් එය මහත් ඉවසීමක් බව පෙන්නුම් කරයි.
මන්ද මෙය ජීවිතය අහිමි වීමට හේතු විය හැකි දැවැන්ත පරීක්ෂණයකි. එබැවින් හදවත ස්ථිරව තබා ගැනීමටත්, විශ්වාසවන්තයා තම විශ්වාසය කෙරෙහි සිත සැනසීමටත්, මහත් කලබලය පහව යාමටත් බොහෝ ඉවසීමක් අවශ්‍ය වේ. «අප මුස්ලිම්වරුන් ලෙස මරණයට පත් කරනු මැනව!» එනම්, ඔබගේ අණට යටත් වූවන් ලෙසත්, ඔබගේ දූතයා අනුගමනය කරන්නන් ලෙසත් මරණයට පත් කරනු මැනව.
පෙනෙන ආකාරයට, ෆිර්අවුන් ඔවුන්ට තර්ජනය කළ දේ ඔවුන්ට සිදු කළේය; අල්ලාහ් ඔවුන් විශ්වාසය මත ස්ථිර කළේය. ෆිර්අවුන් ද, ඔහුගේ ප්‍රධානීන් ද, ඔවුන් අනුගමනය කළ සාමාන්‍ය ජනයා ද අහංකාර වී, අයුක්තියෙන් හා උඩඟුකමින් අල්ලාහ්ගේ ආයාත් ප්‍රතික්ෂේප කළහ. «අප වෙත එය පැමිණි විට අපගේ පරමාධිපතියාණන්ගේ ආයාත් කෙරෙහි අපි විශ්වාස කළෙමු.»
ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්
ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: «අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! අප වෙත ඉවසීම හෙළනු මැනව!» එනම්, ඔබගේ ආගම කෙරෙහි ඉවසීමෙන් සිටීමටත්, එහි ස්ථිරව රැඳී සිටීමටත් අපට ඉවසීම ලබා දෙනු මැනව. «අප මුස්ලිම්වරුන් ලෙස මරණයට පත් කරනු මැනව!» එනම්, ඔබගේ නබිවරයා වන මුසා (අලෛහිස් සලාම්) අනුගමනය කරන්නන් ලෙස අප මරණයට පත් කරනු මැනව.
තවද ඔවුහු ෆිර්අවුන්ට මෙසේ පැවසූහ: «එබැවින් නුඹ කළ හැකි දේ කරනු. නුඹ තීරණය කරන්නේ මෙලොව ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් පමණි. අපි අපගේ පරමාධිපතියාණන් කෙරෙහි විශ්වාස කළෙමු; එබැවින් අපගේ වැරදිවලටත්, මායාවෙන් කටයුතු කරන ලෙස නුඹ අපට බල කළ දේටත් අපට සමාව දෙනු ඇත. අල්ලාහ් වඩාත් උතුම්ය; වඩාත් සදාකාලිකය.
තම පරමාධිපතියා වෙත අපරාධකරුවෙකු ලෙස පැමිණෙන තැනැත්තාට නියත වශයෙන්ම නිරය ඇත. එහිදී ඔහු මරණයට පත් නොවන්නේය; ජීවත්වන්නේ ද නොවේ. තවද විශ්වාසවන්තයෙකු ලෙස, යහපත් ක්‍රියා කරමින් ඔහු වෙත පැමිණෙන අයට උසස් තරාතිරම් ඇත.» (තාහා 20:72–75)
දවසේ මුල් භාගයේ ඔවුහු මායාකරුවන් වූහ; එහි අවසාන භාගයේදී ඔවුහු දැහැමි දිවි පිදූවන් බවට පත් වූහ. ඉබ්නු අබ්බාස්, උබයිද් ඉබ්නු උමයිර්, කතාදා සහ ඉබ්නු ජුරයිජ් පැවසුවේ: «දවසේ මුල් භාගයේ ඔවුහු මායාකරුවන් වූ අතර, එහි අවසාන භාගයේදී දිවි පිදූවන් වූහ.» තාහා 20:72–75.
අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්
«අපගෙන් නුඹ පළිගන්නේ කුමක් නිසාද?» එනම්, නුඹ අප කෙරෙහි පිළිකුල් කරන්නේ කුමක්ද? දහ්හාක් සහ තවත් අය පැවසුවේ: «නුඹ අපට දොස් පවරන්නේ කුමක් නිසාද?» අතා පැවසුවේ: «අපට දඬුවම් කිරීමට නුඹ සලකන වරදක් අප විසින් කළේ කුමක්ද?» යන්නයි.
«අප වෙත එය පැමිණි විට අපගේ පරමාධිපතියාණන්ගේ ආයාත් කෙරෙහි අපි විශ්වාස කළා» යන්න හැර වෙන කිසිවක් නොවේ.
ඉන්පසු ඔවුහු සර්වබලධාරී අල්ලාහ් වෙත පිහිට පැතූහ. ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: «අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි! අප වෙත ඉවසීම හෙළනු මැනව!» එනම්, එය අප මත වගුරුවනු මැනව. «අප මුස්ලිම්වරුන් ලෙස මරණයට පත් කරනු මැනව!» අල්-කල්බි සඳහන් කළේ ෆිර්අවුන් ඔවුන්ගේ අත් සහ පාද කපා ඔවුන් කුරුසියේ ඇණ ගැසූ බවයි.
තවත් අය සඳහන් කළේ, උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසූ බැවින් ඔහුට ඔවුන් වෙත ළඟා වීමට නොහැකි වූ බවයි: «අපගේ ආයාත් සමඟ නුඹ දෙදෙනා ද, නුඹලා අනුගමනය කරන්නන් ද ජයග්‍රාහකයෝ වන්නහුය; එබැවින් ඔවුහු නුඹලා වෙත ළඟා නොවන්නෝය.» (අල්-කසස් 28:35).
ඉමාම් අහ්මද්ගේ «මුස්නද්» ග්‍රන්ථයේ (අංක 2410) කෲර පාලකයන් ඉදිරියේ විශ්වාසවන්තයන්ගේ ස්ථිරත්වයේ උතුම්කම පිළිබඳ වාර්තා සඳහන් වේ.