ઈમાન પર અડગ રહેવાની દુઆ

શેખ અબ્દુર્રહમાન અસ-સાદીની તફસીર

“અને તું અમારામાં શું દોષ જુએ છે?” એટલે કે, અમને નકારવા અને ધમકી આપવા બદલ તું અમારામાં કયો દોષ કાઢે છે? અમારા પર કોઈ ગુનો નથી, સિવાય કે અમે અમારા પાલનહાર પર ઈમાન લાવ્યા છીએ. જો આ એવો ગુનો હોય કે જેના માટે ઠપકો આપવો અને તેના કરનારને સજા કરવી યોગ્ય હોય, તો એ જ અમારો ગુનો છે.

પછી તેમણે અલ્લાહને વિનંતી કરી કે તે તેમને અડગ રાખે અને ધીરજ આપે. તેમણે કહ્યું: “હે અમારા પાલનહાર! અમારા પર ધીરજ ઉતારી દે.” એટલે કે, અમને મોટી ધીરજ આપ. અહીં અનિશ્ચિત રૂપમાં આવેલા શબ્દ પરથી ધીરજની વિશાળતા સમજાય છે, કારણ કે આ બહુ મોટી કસોટી છે, જે જાન લઈ શકે છે.

તેથી હૃદયને અડગ રાખવા, મો’મિન પોતાના ઈમાનમાં નિશ્ચિત રહે અને તેની ભારે વ્યાકુળતા દૂર થાય તે માટે ઘણી ધીરજની જરૂર છે. “અને અમને મુસ્લિમ તરીકે મૃત્યુ આપ.” એટલે કે, તારા આદેશને આધીન અને તારા રસૂલના અનુયાયી રહીને અમારો જીવ લે.

દેખીતી રીતે, ફિરઔને તેમની સામેની ધમકી અમલમાં મૂકી; અને અલ્લાહે તેમને ઈમાન પર અડગ રાખ્યા. બીજી બાજુ, ફિરઔન, તેના સરદારો અને તેમની પાછળ ચાલનારા સામાન્ય લોકોએ અલ્લાહની નિશાનીઓ સામે ઘમંડ કર્યો અને અન્યાય તથા અહંકારથી તેમનો ઇનકાર કર્યો—જ્યારે તે નિશાનીઓ તેમની પાસે આવી.

ઇમામ ઇબ્ન કસીરની તફસીર

તેઓએ કહ્યું: “હે અમારા પાલનહાર! અમારા પર ધીરજ ઉતારી દે,” એટલે કે, તારા ધર્મ પર ધીરજ અને તેમાં અડગતા આપ. “અને અમને મુસ્લિમ તરીકે મૃત્યુ આપ,” એટલે કે, તારા નબી મૂસા (અલૈહિસ્સલામ)ના અનુયાયી તરીકે.

તેઓએ ફિરઔનને કહ્યું: “તું જે નિર્ણય કરવા માંગે છે તે કરી લે. તારો નિર્ણય તો આ દુનિયાના જીવન પૂરતો જ છે. અમે અમારા પાલનહાર પર ઈમાન લાવ્યા છીએ, જેથી તે અમારા ગુનાઓ અને જાદુ કરવા માટે તેં અમને જે મજબૂર કર્યા હતા તેને માફ કરે. અલ્લાહ શ્રેષ્ઠ અને વધુ સ્થાયી છે.

જે કોઈ પોતાના પાલનહાર પાસે ગુનેગાર બનીને આવશે, તેના માટે જહન્નમ છે; તેમાં તે ન તો મરશે, ન જીવશે. અને જે કોઈ તેની પાસે મો’મિન બનીને આવશે અને સદ્કર્મો કર્યા હશે, તો તેમના માટે ઉચ્ચ દરજ્જાઓ છે.” (સૂરા તાહા, ૨૦:૭૨–૭૫)

દિવસના આરંભે તેઓ જાદુગરો હતા અને દિવસના અંતે સદાચારી શહીદો બની ગયા. ઇબ્ન અબ્બાસ, ઉબૈદ બિન ઉમૈર, કતાદા અને ઇબ્ન જુબૈરે કહ્યું: દિવસના આરંભે તેઓ જાદુગરો હતા અને અંતે શહીદો બની ગયા.

અલ-બગવીની તફસીર

“અને તું અમારામાં શું દોષ જુએ છે?” એટલે કે, તું અમારામાં કઈ વાતને ધિક્કારે છે? દહ્હાક અને બીજા વિદ્વાનોએ કહ્યું: “તું અમારામાં શું ખામી કાઢે છે?” અતા કહે છે: “અમારે એવો કયો ગુનો છે જેના કારણે તું અમને સજા આપે છે?” બસ, એટલું જ કે “જ્યારે અમારા પાલનહારની નિશાનીઓ અમારી પાસે આવી ત્યારે અમે તેમાં ઈમાન લાવ્યા.”

પછી તેઓએ અઝ્ઝા વ જલ્લ અલ્લાહની શરણ લીધી અને કહ્યું: “હે અમારા પાલનહાર! અમારા પર ધીરજ ઉતારી દે.” એટલે કે, અમારા પર ધીરજ વરસાવ. “અને અમને મુસ્લિમ તરીકે મૃત્યુ આપ.” કલ્બીએ જણાવ્યું કે ફિરઔને તેમના હાથ અને પગ કાપીને તેમને સૂળી પર ચઢાવ્યા હતા.

બીજા વિદ્વાનોએ કહ્યું કે તે તેમના પર કાબૂ મેળવી શક્યો ન હતો, કારણ કે અલ્લાહ તઆલાએ કહ્યું છે: “તેઓ તમારી પાસે પહોંચી શકશે નહીં. અમારી નિશાનીઓ સાથે તમે બંને અને તમારા અનુયાયીઓ જ વિજયી થશો.” (સૂરા અલ-કસસ, ૨૮:૩૫).