Ақиқатқа иман келтіру
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ. رَبَّنَا آمَنَّا، فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ، وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ، وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ، وَنَطْمَعُ، أَنْ يُدْخِلَنَا. رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ.
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ
Аудионы жүктеу мүмкін болмады. Кейінірек қайталап көріңіз.
(Хабашістанға барған Мұсылмандар, Христиан Нажжаши патшаның алдында Құран оқығанда ықылас білдірген екен.) Олар Пайғамбарға түсірілген (Құран) ді тыңдаған заманда, шындықты танығандықтарынан көздерінің жасқа толғанын көресің. Олар: «Раббымыз! Иман келтірдік, бізді куә болушылардан жаза көр!»,- дейді. «Аллаға әрі өзімізге келген шындыққа неге иман келтірмейміз? Өйткені, раббымыздың игі елдермен бірге етуінен үміт етеміз»
«Уктубна» (اكْتُبْنَا) сөзі бұйрық райда келген: «бізді жаза көр». Бұл — Құранды тыңдағанда көзіне жас алып, Исламды қабылдаған Ән-Нәжәши патша мен оның маңындағы ізгі адамдардың дұғасы.
Шейх Абдуррахман әс-Сағдидің тәпсірі
«Елшіге түсірілгенді тыңдаған кезде» — Мұхаммедке (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) түсірілгенді тыңдаған сәтте, бұл олардың жүректеріне әсер етіп, оларды бойсұндырды. Өздері ақиқаттығының анық екеніне көз жеткізген ақиқатты естігендіктен, көздерінен жас төгілді. Сондықтан иман келтіріп, оны мойындап: «Раббымыз! Иман келтірдік, бізді куә болушылармен бірге жаза көр!» — деді.
Бұлар — Аллаға бірлігін куәлік ететін, елшілерінің елшілігіне әрі олардың әкелгенінің ақиқаттығына куәлік беретін, сондай-ақ бұрынғы үмбеттердің растағанына да, теріске шығарғанына да куә болатын Мұхаммедтің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) үмбеті. Олар — әділ адамдар, куәліктері қабыл етіледі. Алла Тағала былай деген: «Осылайша, Біз сендерді адамдарға куә болуларың үшін орташа үмбет еттік, ал Елші сендерге куә болады» (әл-Бақара, 143).
Олар иман келтіргені әрі оған асыққаны үшін кінә тағылғандай болып: «Аллаға және бізге келген ақиқатқа неге иман келтірмеске? Раббымыздың бізді ізгі қауыммен бірге кіргізуінен үміт етеміз», — деді. Яғни: «Раббымыздан бізге күмән мен күдікке орын қалдырмайтын ақиқат келген кезде, Аллаға иман келтіруге бізге не кедергі? Егер иман келтіріп, ақиқатқа ерсек, Алла бізді ізгі жандармен бірге жәннатқа кіргізеді деп үміттенеміз».
Бізді иманға асығудан, оған бойсұнудан және одан қалып қоюдан қандай кедергі тоқтатпақ? Мұның өзі иманға асығуға себеп болмай ма?
Имам Ибн Кәсирдің тәпсірі
Содан кейін Алла Тағала олардың ақиқатқа бойсұнып, оған ергенін және әділ болғанын сипаттап: «Елшіге түсірілгенді тыңдаған кезде, ақиқатты танығандықтан көздерінің жасқа толғанын көресің», — деді. Яғни, бұл — Мұхаммедтің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) жіберілетіні туралы өздеріндегі сүйінші хабардан таныған ақиқат еді.
«Олар: “Раббымыз! Иман келтірдік, бізді куә болушылармен бірге жаза көр!” — дейді». Яғни, осының ақиқаттығына куәлік етіп, оған иман келтіргендермен бірге жаза көр. Ән-Нәсәи Амр ибн Әли әл-Фәлләстен, ол Омар ибн Әли ибн Мұқаддамнан, ол Һишам ибн Урвадан, ол әкесінен, ол Абдулла ибн әз-Зубәйрден жеткізген риуаятта: «Бұл аят Ән-Нәжәши мен оның серіктері туралы түсті: “Елшіге түсірілгенді тыңдаған кезде, ақиқатты танығандықтан көздерінің жасқа толғанын көресің.
Олар: ‘Раббымыз! Иман келтірдік, бізді куә болушылармен бірге жаза көр!’ — дейді”», — делінген.
Әт-Табарани былай деді: Бізге Әбу Шубайл Убайдуллаһ ибн Абдуррахман ибн Уақид хабарлады; әкеміз бізге хабарлады; әл-Аббас ибн әл-Фадл бізге Абдулжаббар ибн Нафиғ әд-Даббиден, ол Қатада мен Жағфар ибн Ияс арқылы Сағид ибн Жубәйрден, ол Ибн Аббастан, Алланың «Елшіге түсірілгенді тыңдаған кезде, көздерінің жасқа толғанын көресің» деген сөзі туралы жеткізді. Ол: «Олар егіншілер еді — яғни диқаншылар. Әбу Талибтің ұлы Жағфармен бірге Хабашстаннан келген. Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) оларға Құран оқығанда, олар иман келтіріп, көздерінен жас төгілді.
Сонда Алла Елшісі: “Еліңе қайтқан кезде діндеріңнен қайтып кетулерің мүмкін бе?” — деді. Олар: “Біз дінімізден қайтпаймыз”, — деді. Алла осы сөздерін аят етіп түсірді», — деді.
Ибн Әбу Хатим, Ибн Мардауайһ және әл-Хаким «әл-Мустадрак» кітабында Симак арқылы, ол Икрима арқылы, ол Ибн Аббастан «Бізді куә болушылармен бірге жаза көр!» деген сөз туралы риуаят етті. Ибн Аббас: «Яғни Мұхаммедпен (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бірге. Оның үмбеті — куә болушылар: олар өз пайғамбарына оның жеткізгеніне, ал елшілерге олардың жеткізгеніне куәлік береді», — деді.
Әл-Хаким: «Иснады сахих, бірақ әл-Бұхари мен Муслим оны келтірмеген», — деді. Алла ол екеуіне разы болсын.
Алла Тағала: «Аллаға және бізге келген ақиқатқа неге иман келтірмеске? Раббымыздың бізді ізгі қауыммен бірге кіргізуінен үміт етеміз», — дейді. Христиандардың осы тобы Алла Тағаланың мына сөзінде аталғандар: «Кітап иелерінің арасында Аллаға, сендерге түсірілгенге және өздеріне түсірілгенге иман келтіретіндері бар; олар Аллаға бойсұнған күйде...» (Әли Имран, 199).
Сондай-ақ Алла Тағала олар туралы былай деген: «Бұдан бұрын Біз кітап бергендер оған иман келтіреді. Оларға оқылған кезде: “Біз оған иман келтірдік. Ақиқатында, ол — Раббымыздан келген ақиқат. Біз оған дейін де мұсылман едік”, — дейді.
Міне, соларға сабыр еткендері үшін сыйлары екі есе беріледі. Олар жамандықты жақсылықпен қайтарады әрі Біз ризық етіп бергеннен жұмсайды. Бос сөз естіген кезде одан теріс бұрылып: “Біздің амалдарымыз өзімізге, сендердің амалдарың өздеріңе. Сендерге амандық болсын.
Біз надандарды қаламаймыз”, — дейді» (әл-Қасас, 52–55). Олар Алланың аяттарын арзан бағаға сатпайды. Міне, соларға Раббыларының қасында сый бар. Ақиқатында, Алла есепті тез алады (Әли Имран, 199; әл-Қасас, 52–55).
Әл-Бағауидің тәпсірі
«Аллаға және бізге келген ақиқатқа неге иман келтірмеске?» Яһудилер оларды: «Неге иман келтірдіңдер?» — деп сөккен еді. Олар бұған осы сөзбен жауап берді.
«Раббымыздың бізді ізгі қауыммен бірге кіргізуінен үміт етеміз» — яғни Мұхаммедтің үмбетімен бірге. Бұған: «Жерге Менің ізгі құлдарым мұрагер болады» деген аят дәлел (әл-Әнбия, 105).
«Елшіге түсірілгенді тыңдаған кезде» — Мұхаммедке (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) түсірілгенді тыңдағанда. «Көздерінің жасқа толғанын көресің» — жас ағады. «Ақиқатты танығандықтан» дегені туралы Ибн Аббас (Алла оған разы болсын) Атадан жеткен риуаятта: «Бұл — Ән-Нәжәши мен оның серіктері. Жағфар Хабашстанда оларға “Кәф-Һа-Йа-Ғайн-Сад” сүресін оқыды. Жағфар оқуын аяқтағанға дейін олар жылай берді», — деген.
«Олар: “Раббымыз! Иман келтірдік, бізді куә болушылармен бірге жаза көр!” — дейді». Яғни, Мұхаммедтің үмбетімен бірге. Бұған Алла Тағаланың: «Адамдарға куә болуларың үшін» деген сөзі дәлел (әл-Бақара, 143).
«Сахих әл-Бұхарида» (№ 3877) Ән-Нәжәши қайтыс болғанда, Мұхаммед пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) оның қайтыс болғанын хабарлап, оған сырттай жаназа намазын оқығаны жеткізіледі.