የሰማይ ማእድ ልመና

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

ዒሳ ዐለይሂ ሰላም ይህን ሲሰማና የጠየቁትን ዓላማ ሲያውቅ፣ ጥያቄያቸውን ተቀብሎ፦ «አላህምማ ረበና፣ ከሰማይ ማእድን በእኛ ላይ አውርድ፤ ለቀደሙትና ለኋለኞቻችን በዓል እንዲሆን፣ ከአንተም የሆነ ምልክት እንዲሆን» ብሎ ለመነ። ማለትም፣ የማእዱ መውረድ ጊዜ በዓልና የሚታወስ ወቅት ይሆናል፤ በዚህም ታላቁ ምልክት ይታወሳል፣ ጊዜያት ቢያልፉና ዓመታት ቢደጋገሙም ይጠበቃል፣ አይረሳም። አላህ እንዲሁም የሙስሊሞችን በዓላትና የአምልኮ ሥርዓቶቻቸውን የእርሱን ምልክቶች የሚያስታውሱ፣ የመልእክተኞችን ሕጎችና ቀጥተኛ መንገዶቻቸውን የሚያመለክቱ፣ በእነርሱም ላይ ያደረገውን ችሮታና ቸርነት የሚያስታውሱ አድርጓቸዋል። «ሲሳይም ስጠን፤ አንተ ከሲሳይ ሰጪዎች ሁሉ በላጭ ነህ» ማለትም፣ ማእዱን ለእኛ ሲሳይ አድርገው።

ዒሳ ዐለይሂ ሰላም ማእዱ እንዲወርድና እነዚህን ሁለት ጥቅሞች እንዲያሟላ ለመኑ፤ አንዱ የሃይማኖት ጥቅም ሲሆን ይህም ዘላቂ ምልክት እንዲሆን ነው፤ ሌላው የዓለም ጥቅም ሲሆን ይህም ሲሳይ እንዲሆን ነው።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

«የመርየም ልጅ ዒሳ፦ አላህምማ ረበና፣ ከሰማይ ማእድን በእኛ ላይ አውርድ፤ ለቀደሙትና ለኋለኞቻችን በዓል እንዲሆን» አለ። አስ-ሱዲ እንዲህ አለ፦ «የወረደችበትን ቀን እኛና ከእኛ በኋላ የሚመጡት ሰዎች የምናከብረው በዓል እናደርገዋለን» ማለት ነው። ሱፍያን አስ-ሰውሪ እንዲህ አለ፦ «በዚያ ቀን የምንሰግድበት ቀን ማለት ነው።» ቀታዳ እንዲህ አለ፦ «ከእነርሱ በኋላ ለሚመጣው ትውልድም እንዲሆን ፈለጉ።»

ከሰልማን አል-ፋሪሲም እንዲህ ተወስቷል፦ «ለእኛና ከእኛ በኋላ ለሚመጡት ሰዎች ትምህርት እንዲሆን» ማለት ነው። እንዲሁም፣ ለቀደሙትና ለኋለኞቹ በቂ እንዲሆን ነው ተብሏል። «ከአንተ የሆነ ምልክት» ማለትም፣ በነገሮች ሁሉ ላይ ያለህን ኃይልና ልመናዬን መቀበልህን የሚያሳይ ማስረጃ በማድረግ እንዲያቆምልህ፣ እኔም ከአንተ የማደርሰውን ነገር እንዲያምኑብኝ። «ሲሳይም ስጠን» ማለትም፣ ከአንተ ዘንድ ያለ ያለ ጥረትና ድካም የሚገኝ ተድላ ያለውን ሲሳይ ስጠን ማለት ነው። «አንተ ከሲሳይ ሰጪዎች ሁሉ በላጭ ነህ።»

የአል-በጋዊ ተፍሲር

«የመርየም ልጅ ዒሳ» በዚያ ጊዜ እንዲህ አለ፦ «አላህምማ ረበና፣ ከሰማይ ማእድን በእኛ ላይ አውርድ።» እንዲህም ተብሏል፦ ውሃ ታጥቦ፣ የሱፍ ልብስ ለብሶ፣ ሁለት ረከዓ ሰግዶ፣ ራሱን ዝቅ አድርጎ፣ ዓይኑን አውርዶና እያለቀሰ፦ «አላህምማ ረበና፣ ከሰማይ ማእድን በእኛ ላይ አውርድ» አለ። «ለቀደሙትና ለኋለኞቻችን በዓል እንዲሆን» ማለትም፣ ከአላህ የሚመጣ ጥቅም፣ ማስረጃና ማረጋገጫ እንዲሆን ነው። በዓል የደስታ ቀን ነው፤ ከሐዘን ወደ ደስታ መመለስን ስለሚያመለክት በዚህ ስም ተጠራ።

የለመድከውና ወደ አንተ የሚመለሰውም ነገር በዓል ይባላል። የፍጥርና የአድሐ ቀኖችም በየዓመቱ ስለሚመለሱ በዓል ተባሉ። አስ-ሱዲ እንዲህ አለ፦ «የወረደችበትን ቀን እኛና ከእኛ በኋላ የሚመጡት ሰዎች የምናከብረው በዓል እናደርገዋለን» ማለት ነው። ሱፍያን እንዲህ አለ፦ «በዚያ ቀን እንሰግዳለን።» «ለቀደሙት» ማለትም ለዘመናችን ሰዎች፤ «ለኋለኞቻችን» ማለትም ከእኛ በኋላ ለሚመጡት ነው።

ኢብኑ ዐባስ እንዲህ አለ፦ «የመጨረሻዎቹ ሰዎችም የመጀመሪያዎቹ እንደበሉት ከእርሷ ይበላሉ።» «ከአንተ የሆነ ምልክት» ማለት ማስረጃና አስረጂ ነው። «ሲሳይም ስጠን፤ አንተ ከሲሳይ ሰጪዎች ሁሉ በላጭ ነህ።»