సందేశహరుని పంపమని ప్రార్థన
رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ، وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ، وَالْحِكْمَةَ، وَيُزَكِّيهِمْ، إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ.
رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
ఆడియోను లోడ్ చేయలేకపోయాం. మళ్లీ ప్రయత్నించండి.
"ఓ మా ప్రభూ! వీరిలో నుండి నీ సందేశాలను చదివి వినిపించుటకునూ, నీ గ్రంథాన్ని నేర్పుటకునూ, దివ్యజ్ఞానాన్ని బోధించుటకునూ మరియు వారిని పరిశుద్ధులుగా మార్చుటకునూ ఒక సందేశహరుణ్ణి పంపు. నిశ్చయంగా, నీవే సర్వ శక్తిమంతుడవు, మహా వివేకవంతుడవు."
ఈ ప్రార్థనలో «ఇబ్అస్» (ابْعَثْ) అనే ఆజ్ఞార్థక రూపం ఉంది. ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం), అంతిమ సందేశహరుడైన ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను పంపాలని అల్లాహ్‌ను వేడుకున్నారు. ఈ ప్రార్థన ఫలాలు శతాబ్దాల తరువాత కూడా వెలుగులోకి రావచ్చని ఇది తెలియజేస్తుంది.
షేఖ్ అబ్దుర్రహ్మాన్ అస్సాదీ తఫ్సీర్
«మా ప్రభూ! వారిలో» అంటే, మా సంతానంలో «వారి నుంచే ఒక సందేశహరుణ్ణి పంపు» అని వేడుకున్నారు. ఆ సందేశహరుడు వారి ఇద్దరి స్థానాన్ని మరింత ఉన్నతం చేయడానికీ, వారు ఆయనకు విధేయులవడానికీ, ఆయనను నిజమైన పరిచయంతో తెలుసుకోవడానికీ అలా కోరారు. «ఆయన వారికి నీ ఆయతులను పఠించి వినిపించాలి» అంటే, వాటిని ఉచ్చరించి పఠించాలి, కంఠస్థం చేయాలి, ఇతరులకు కంఠస్థం చేయించాలి.
«వారికి గ్రంథాన్ని, జ్ఞానాన్ని బోధించాలి» అంటే వాటి భావాన్ని నేర్పాలి. «వారిని పరిశుద్ధులుగా చేయాలి» అంటే, సత్కార్యాల సాధనలో వారికి శిక్షణనిస్తూ, ఆత్మలను పరిశుద్ధం చేయని చెడు కార్యాల నుంచి వారిని దూరంగా ఉంచాలి. «నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు» అంటే, సమస్తాన్ని అధీనంలో ఉంచేవాడవు; నీ శక్తికి ఏదీ అడ్డుకాలేదు. «మహా వివేకవంతుడవు» అంటే, ప్రతి విషయాన్నీ దాని తగిన స్థానంలో ఉంచేవాడవు.
కాబట్టి నీ శక్తి, వివేకాల ఆధారంగా వారిలో ఈ సందేశహరుణ్ణి పంపు. అల్లాహ్‌ వారిద్దరి ప్రార్థనను అంగీకరించి, ఈ మహోన్నత సందేశహరుణ్ణి పంపాడు. ఆయన ద్వారా ప్రత్యేకంగా వారి సంతానంపై, సాధారణంగా సర్వసృష్టిపై కరుణ చూపాడు. అందుకే ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «నేను నా తండ్రి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థనను.»
ఇబ్రాహీంను అల్లాహ్‌ ఇంతగా గౌరవించి, ఆయన సంపూర్ణ గుణాలను ప్రస్తావించిన తరువాత, అల్లాహ్‌ ఇలా అన్నాడు:
ఇమామ్ ఇబ్న్ కసీర్ తఫ్సీర్
హరమ్‌ ప్రాంత ప్రజల కోసం ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన పూర్తయిన విషయాన్ని అల్లాహ్‌ ఇక్కడ తెలియజేస్తున్నాడు: ఇబ్రాహీం సంతానానికి చెందిన ఒక సందేశహరుణ్ణి వారిలో పంపాలని ఆయన అల్లాహ్‌ను వేడుకున్నారు. ఈ అంగీకరించబడిన ప్రార్థన, అక్షరాస్యతలేని ప్రజలలో వారికీ, ఇతర అరబ్బేతరులకూ—మానవులకూ, జిన్నులకూ—సందేశహరుడిగా ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను నియమించాలనే అల్లాహ్‌ పూర్వ నిర్ణయంతో సరిపోయింది.
ఇమామ్ అహ్మద్‌ ఇలా అన్నారు: మాకు అబ్దుర్రహ్మాన్ ఇబ్ను మహ్దీ వివరించారు; ఆయనకు ముఆవియా ఇబ్ను సాలిహ్‌ వివరించారు; ఆయనకు సయీద్‌ ఇబ్ను సువైద్‌ అల్-కల్బీ వివరించారు; ఆయనకు అబ్దుల్‌ అఅ్లా ఇబ్ను హిలాల్‌ అస్‌-సులమీ వివరించారు; ఆయన అల్-ఇర్బాద్‌ ఇబ్ను సారియా ద్వారా ఇలా ఉల్లేఖించారు: అల్లాహ్‌ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «ఆదమ్‌ తన మట్టి రూపంలో ఇంకా ఉండగానే, అల్లాహ్‌ వద్ద నేను ప్రవక్తలలో చివరివాడిగా నిర్ణయించబడ్డాను.
నా విషయం మొదట ఎలా ఆరంభమైందో మీకు చెబుతాను: అది నా తండ్రి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన, ఈసా నన్ను గురించి అందించిన శుభవార్త, అలాగే నా తల్లి కన్న కల; ఆమె ప్రవక్తల తల్లులు చూసినట్లుగానే [ఒక కల] చూసింది.»
ఇదే హదీసును ఇబ్ను వహ్బ్‌, అల్-లైస్‌, ఆయన లేఖకుడైన అబ్దుల్లాహ్‌ ఇబ్ను సాలిహ్‌ కూడా ముఆవియా ఇబ్ను సాలిహ్‌ ద్వారా ఉల్లేఖించారు. అబూ బక్ర్‌ ఇబ్ను అబీ మర్యం కూడా సయీద్‌ ఇబ్ను సువైద్‌ ద్వారా ఇదే విధంగా ఉల్లేఖించారు. ఇమామ్ అహ్మద్‌ మరోచోట ఇలా అన్నారు: మాకు అబూ అన్‌-నద్ర్‌ వివరించారు; ఆయనకు అల్-ఫరజ్‌ వివరించారు; ఆయనకు లుఖ్మాన్‌ ఇబ్ను ఆమిర్‌ వివరించారు. అబూ ఉమామా ఇలా అన్నారు: «ఓ అల్లాహ్‌ ప్రవక్తా!
మీ వ్యవహారం మొదట ఎలా ఆరంభమైంది?» అని నేను అడిగాను. ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు: «నా తండ్రి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన, ఈసా నన్ను గురించి చెప్పిన శుభవార్త; నేను జన్మించినప్పుడు నా తల్లి తన నుంచి ఒక వెలుగు వెలువడినట్లు కలలో చూసింది; దాని కాంతితో షామ్‌ ప్రాంతంలోని రాజభవనాలు ప్రకాశించాయి.»
దీని భావం ఏమిటంటే, ప్రజల్లో ఆయన ప్రస్తావనను మొదటగా ప్రకటించి, ప్రసిద్ధి చేసినవారు ఇబ్రాహీం (అలైహిస్సలాం). ఆయన పేరు ప్రజల్లో నిరంతరం ప్రస్తావించబడుతూ, ప్రసిద్ధమై, వ్యాప్తి చెందుతూ వచ్చింది. చివరకు వంశపరంగా బనీ ఇస్రాయీల్‌ ప్రవక్తలలో చివరివాడైన ఈసా ఇబ్ను మర్యం (అలైహిస్సలాం) తన పేరు స్పష్టంగా ప్రకటించారు. ఆయన బనీ ఇస్రాయీల్‌ మధ్య ప్రసంగిస్తూ ఇలా అన్నారు: «నేను మీ వద్దకు అల్లాహ్‌ పంపిన సందేశహరుణ్ణి.
నాకు ముందు ఉన్న తౌరాత్‌ను ధృవీకరిస్తూ, నా తరువాత రానున్న అహ్మద్‌ అనే సందేశహరుని గురించి శుభవార్త తెలుపుతున్నాను» (అస్‌-సఫ్‌ 61:6). అందుకే ఈ హదీసులో «నా తండ్రి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన, ఈసా ఇబ్ను మర్యం అందించిన శుభవార్త» అని ఉంది.
«నా తల్లి తన నుంచి ఒక వెలుగు వెలువడి, దాని కాంతితో షామ్‌ ప్రాంతంలోని రాజభవనాలు ప్రకాశించినట్లు చూసింది» అనే మాట గురించి: ఆమె గర్భం ధరించినప్పుడు చూసిన కల అని చెప్పబడింది. ఆమె ఆ కలను తన ప్రజలకు వివరించడంతో అది వారిలో వ్యాపించి ప్రసిద్ధమైంది; అది ముందస్తు సూచనగా నిలిచింది. ఆయన వెలుగు ప్రత్యక్షమైన ప్రాంతంగా షామ్‌ను ప్రత్యేకంగా పేర్కొనడం, ఆయన ధర్మం షామ్‌ ప్రాంతంలో స్థిరపడి బలపడుతుందనే సూచన. అందుకే అంత్యకాలంలో షామ్‌ ఇస్లాం మరియు దాని ప్రజలకు ఆశ్రయస్థానంగా ఉంటుంది.
ఈసా ఇబ్ను మర్యం దిగివచ్చినప్పుడు, దమష్కులోని తూర్పు వైపు తెల్లని మినార్‌ దగ్గర దిగుతారు. అందుకే సహీహైన్‌లో ఇలా ఉంది: «నా సమాజంలోని ఒక వర్గం సత్యంపై విజయం సాధిస్తూ ఉంటుంది. వారిని నిరాశపరిచేవారూ, వ్యతిరేకించేవారూ వారికి హాని చేయలేరు; అల్లాహ్‌ ఆజ్ఞ వచ్చేవరకు వారు అలా కొనసాగుతారు.» సహీహ్‌ అల్-బుఖారీలో «వారు షామ్‌లో ఉంటారు» అని ఉంది.
అబూ జఅ్ఫర్‌ అర్‌-రాజీ, అర్‌-రబీఅ్‌ ఇబ్ను అనస్‌ ద్వారా, అబూ అల్-ఆలియా నుంచి «మా ప్రభూ! వారిలో ఒక సందేశహరుణ్ణి పంపు» అనే వాక్యానికి వివరణగా, «అంటే ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) సమాజంలో» అని ఉల్లేఖించారు. ఆయనతో, «నీ ప్రార్థన అంగీకరించబడింది; అది అంత్యకాలంలో నెరవేరుతుంది» అని చెప్పబడింది. అస్‌-సుద్దీ, ఖతాదా కూడా ఇదే అన్నారు.
అల్లాహ్‌ చెప్పిన «వారికి గ్రంథాన్ని బోధిస్తాడు» అంటే ఖుర్ఆన్‌ను; «జ్ఞానాన్ని» అంటే సున్నత్‌ను అని అల్-హసన్‌, ఖతాదా, ముకాతిల్‌ ఇబ్ను హయ్యాన్‌, అబూ మాలిక్‌ తదితరులు అన్నారు. «ధర్మాన్ని అర్థం చేసుకునే జ్ఞానం» అని కూడా చెప్పబడింది. ఈ వ్యాఖ్యానాల మధ్య పరస్పర విరోధం లేదు.
«వారిని పరిశుద్ధులుగా చేస్తాడు» అనే మాట గురించి, అలీ ఇబ్ను అబీ తల్హా ఇబ్ను అబ్బాస్‌ ద్వారా ఇలా ఉల్లేఖించారు: «అంటే అల్లాహ్‌కు విధేయత చూపడం, ఆరాధనను ఆయనకే ప్రత్యేకించడం.» ముహమ్మద్ ఇబ్ను ఇస్‌హాఖ్‌ «వారికి గ్రంథాన్ని, జ్ఞానాన్ని బోధిస్తాడు» అనే మాటకు ఇలా వివరించారు: «మంచిని నేర్పుతాడు; వారు దాన్ని ఆచరిస్తారు. చెడును తెలియజేస్తాడు; వారు దాన్ని నివారిస్తారు. వారు ఆయనకు విధేయులై, మరింతగా ఆరాధనలు చేసినప్పుడు వారిపట్ల తన ప్రసన్నతను వారికి తెలియజేస్తాడు; తనకు అసంతృప్తి కలిగించే అవిధేయతను వారు విడిచిపెట్టేలా చేస్తాడు.»
«నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు, మహా వివేకవంతుడవు» అంటే, ఏదీ ఆయనను అశక్తునిగా చేయలేదు; ఆయన ప్రతి దానిపై శక్తిమంతుడు. తన కార్యాల్లోనూ, మాటల్లోనూ వివేకవంతుడు; విషయాలను వాటి తగిన స్థానాల్లో ఉంచేవాడు. ఆయన వివేకం, న్యాయం అలాంటివి. (అస్‌-సఫ్‌ 61:6)
అల్-బగవీ తఫ్సీర్
«వారిలో» అంటే, ఇబ్రాహీం, ఇస్మాయీల్‌ల సంతానంలోని ముస్లిం సమాజంలో; మరొక అభిప్రాయం ప్రకారం, మక్కా ప్రజలలో. «వారి నుంచే ఒక సందేశహరుణ్ణి» అంటే, ముహమ్మద్ (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం)ను పంపమని కోరారు.
మనకు సయ్యిద్‌ అబుల్‌ ఖాసిమ్‌ అలీ ఇబ్ను మూసా అల్-మూసవీ వివరించారు; ఆయనకు అబూ బక్ర్‌ అహ్మద్‌ ఇబ్ను ముహమ్మద్ ఇబ్ను అబ్బాస్‌ అల్-బల్ఖీ వివరించారు; ఆయనకు ఇమామ్ అబూ సులైమాన్‌ హమ్ద్‌ ఇబ్ను ముహమ్మద్ ఇబ్రాహీం అల్-ఖత్తాబీ వివరించారు; ఆయనకు ముహమ్మద్ ఇబ్ను అల్-మక్కీ వివరించారు; ఆయనకు ఇస్‌హాఖ్‌ ఇబ్ను ఇబ్రాహీం వివరించారు; ఆయనకు ఇబ్ను వహ్బ్‌ సోదరుని కుమారుడు వివరించారు; ఆయనకు ఆయన పినతండ్రి వివరించారు; ఆయనకు ముఆవియా, సాలిహ్‌, సయీద్‌ ఇబ్ను సువైద్‌, అబ్దుల్‌ అఅ్లా ఇబ్ను హిలాల్‌ అస్‌-సులమీ ద్వారా అల్-ఇర్బాద్‌ ఇబ్ను సారియా ఉల్లేఖించారు: అల్లాహ్‌ ప్రవక్త (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) ఇలా అన్నారు: «ఆదమ్‌ తన మట్టి రూపంలో ఇంకా ఉండగానే, అల్లాహ్‌ వద్ద నేను ప్రవక్తలలో చివరివాడిగా లిఖించబడ్డాను.
నా విషయం మొదట ఎలా ఆరంభమైందో మీకు చెబుతాను: నేను ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థనను, ఈసా అందించిన శుభవార్తను, నేను జన్మించినప్పుడు నా తల్లి చూసిన కలను. ఆమె నుంచి ఒక వెలుగు వెలువడింది; దాని కాంతితో షామ్‌ ప్రాంతంలోని రాజభవనాలు ప్రకాశించాయి.»
ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన అంటే ఇదే: ఇస్మాయీల్ సంతానంలో ఒక సందేశహరుణ్ణి పంపాలని ఆయన వేడుకున్నారు. ఇబ్ను అబ్బాస్‌ ఇలా అన్నారు: «నూహ్‌, హూద్‌, సాలిహ్‌, షుఐబ్‌, లూత్‌, ఇబ్రాహీం, ఇస్మాయీల్, ఇస్‌హాఖ్‌, యఅ్ఖూబ్‌, ముహమ్మద్ (వారందరిపై అల్లాహ్‌ శాంతి, ఆశీర్వాదాలు కలుగుగాక) అనే పది మందిని మినహాయిస్తే, ప్రవక్తలందరూ బనీ ఇస్రాయీల్‌ వారే.»
«పఠిస్తాడు» అంటే చదువుతాడు. «వారికి నీ ఆయతులను» అంటే నీ గ్రంథాన్ని, అనగా ఖుర్ఆన్‌ను. ఖుర్ఆన్‌లోని ఒక ఆయత్‌ అనేది ఒక చోట ముగిసే వరకు కొనసాగిన అనుసంధానమైన వాక్యభాగం. మరో అభిప్రాయం ప్రకారం, అక్షరాల సమూహాన్ని ఆయత్‌ అంటారు; «ఆ ప్రజలు తమ ఆయత్‌తో బయలుదేరారు» అంటే తమ సమూహంతో బయలుదేరారు అని చెప్పినట్లే.
«వారికి గ్రంథాన్ని బోధిస్తాడు» అంటే ఖుర్ఆన్‌ను. «జ్ఞానాన్ని» గురించి ముజాహిద్‌ ఇలా అన్నారు: «అది ఖుర్ఆన్‌ను అర్థం చేసుకోవడం.» ముకాతిల్‌ ఇలా అన్నారు: «అది ఖుర్ఆన్‌లోని హితబోధలు, అందులోని ఆదేశాలు.» ఇబ్ను ఖుతైబా ఇలా అన్నారు: «అది జ్ఞానం, ఆచరణ; ఈ రెండింటినీ సమకూర్చుకోనంతవరకు ఒక వ్యక్తి జ్ఞానవంతుడు కాలేడు.»
మరో అభిప్రాయం ప్రకారం అది సున్నత్‌; ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం ధార్మిక నియమాలు, తీర్పులు; మరొకటి ప్రకారం ఫిఖ్‌. అబూ బక్ర్‌ ఇబ్ను దురైద్‌ ఇలా అన్నారు: «నీకు హితబోధ చేసే, గౌరవప్రదమైన కార్యం వైపు నిన్ను ఆహ్వానించే లేదా చెడు నుంచి నిన్ను నివారించే ప్రతి మాట జ్ఞానవాక్యమే.»
«వారిని పరిశుద్ధులుగా చేస్తాడు» అంటే, బహుదైవారాధన, పాపాల నుంచి వారిని పవిత్రం చేస్తాడు. మరో అభిప్రాయం ప్రకారం, వారి ఆస్తుల నుంచి జకాత్‌ తీసుకుంటాడు. ఇబ్ను కైసాన్‌ ఇలా అన్నారు: «వారు ప్రవక్తలు సందేశాన్ని అందించారని సాక్ష్యమిచ్చినప్పుడు, ఆ సాక్ష్యానికి ప్రతిఫలంగా పునరుత్థాన దినాన వారి న్యాయపరమైన విశ్వసనీయతకు ఆయన సాక్ష్యమిస్తాడు.»
«నిశ్చయంగా, నీవే సర్వశక్తిమంతుడవు, మహా వివేకవంతుడవు» అనే వాక్యానికి ఇబ్ను అబ్బాస్‌ ఇలా అన్నారు: «సాటి లేనివాడే సర్వశక్తిమంతుడు.» అల్-కల్బీ ఇలా అన్నారు: «ప్రతీకారం తీర్చుకునేవాడు; దీనికి ఆధారం అల్లాహ్‌ వాక్యం: “అల్లాహ్‌ సర్వశక్తిమంతుడు, ప్రతీకారం తీర్చుకునేవాడు”» (ఆల్‌ ఇమ్రాన్‌ 3:4). మరో అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆయనకు అందని స్థానం ఏదీ లేదు; ఆయనను చేతులు చేరలేవు, ఏదీ ఆయన వద్దకు చేరదు. ఇంకొక అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన శక్తిమంతుడు; «మేము మూడవ వ్యక్తితో బలపరిచాము» (యాసీన్‌ 36:14) అనే వాక్యంలో «బలపరిచాము» అంటే శక్తినిచ్చాము.
మరో అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆయన విజేత; «వాదనలో అతడు నాపై పైచేయి సాధించాడు» (సాద్‌ 38:23) అనే అల్లాహ్‌ వాక్యం దీనిని తెలియజేస్తుంది. సామెతలో «ఎవడు గెలుస్తాడో వాడే స్వాధీనం చేసుకుంటాడు» అని అంటారు. (ఆల్‌ ఇమ్రాన్‌ 3:4; యాసీన్‌ 36:14; సాద్‌ 38:23)
ఇమామ్ అహ్మద్‌ వారి «ముస్నద్‌» (నం. 17163)లో, సహచరులు ప్రవక్తను (సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం) «మీ గురించి మాకు చెప్పండి!» అని అడిగినట్లు ఉల్లేఖించబడింది. ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు: «నేను నా తండ్రి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థనను…»