Doğru Giriş ve Çıkış Duası

Şeyh Abdurrahman es-Sa'dî'nin tefsiri

“Ve de ki: “Rabbim, beni gireceğim yere doğrulukla girdir, çıkacağım yerden de doğrulukla çıkar.” Yani benim bütün giriş ve çıkışlarım senin itaatine ve rızana uygun olsun. Bu, onların ihlâsı ve emre uygunluğunu da içerir. “Tarafından bana destekleyici bir delil ver.”

Yani yaptığım ve yapmadığım her şeye dair açık, kesin ve kati bir delilim olsun. Bu, Allah’ın kulunu yükselttiği en üstün haldir. Böylesinin bütün halleri hayır olur ve bütün halleri onu Rabbine yakınlaştırır. Her bir durumda o durumuna dair açık bir delili bulunur.

Bu da faydalı ilmi, salih ameli, bütün meseleleri ve bunlara dair delilleri bilmeyi içerir.

İmam İbn Kesîr'in tefsiri

İbn Kesîr şöyle belirtir: «Allah, Resûlüne dini koruyacak ve adaleti tesis edecek manevi ve siyasi bir güç (sultânen nasîrâ) istemesini emretti.»

Baghawî Tefsiri

Yüce Allah’ın şu sözleri: «…Ve de ki: “Rabbim! Beni doğrulukla girdir ve doğrulukla çıkar…”»

«Doğrulukla girdir» ifadesiyle «girdirme», «doğrulukla çıkar» ifadesiyle de «çıkarma» kastedilmiştir.

Bunun anlamı hakkında âlimler arasında görüş ayrılığı vardır.

İbn Abbas, el-Hasan ve Katâde şöyle demiştir: «Beni doğrulukla girdir», yani beni Medine’ye girdir; «doğrulukla çıkar», yani beni Mekke’den çıkar. Bu ayet, Peygamber’e (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) hicret etmesinin emredildiği sırada indirilmiştir.

ed-Dahhâk şöyle demiştir: Beni Mekke’den, müşriklerden koruyarak doğrulukla çıkar; «doğrulukla girdir» ise beni onlara karşı zafer kazanmış olarak Mekke’ye girdir demektir.

Mücâhid şöyle demiştir: Beni, peygamber olarak gönderdiğin işe doğrulukla girdir; bu dünya hayatından da doğrulukla çıkar, yani kendisine yüklenen sorumluluğu yerine getirmiş olarak çıkar.

el-Hasan şöyle demiştir: «Beni doğrulukla girdir», yani beni cennete girdir; «doğrulukla çıkar» ise beni Mekke’den çıkar demektir.

Bir görüşe göre «Beni doğrulukla girdir», yani beni Sana itaat etmeye girdir; «doğrulukla çıkar» ise beni haram işlerden çıkar demektir.

Bir başka görüşe göre «Beni doğrulukla girdir», yani beni, beni doğrulukla girdirdiğin yere girdir; «doğrulukla çıkar» ise beni doğrulukla çıkar demektir. Yani bir yüzle girip başka bir yüzle çıkmamı sağlama; çünkü iki yüzlü kimseler Allah katında güvende ve saygın olmayacaktır. Yüce Allah, giriş ve çıkışı doğrulukla nitelemiştir; çünkü giriş ve çıkış, zafer, yücelik ve İslam devletinin söz konusu olduğu durumlarda doğrulukla yorumlanır. Nitekim «kadem» (ayak) kelimesini de doğrulukla nitelemiş ve şöyle buyurmuştur: «…Rableri katında onlar için doğruluk makamı vardır» (Yûnus sûresi, 2. ayet). «…Ve katından bana yardımcı bir güç ver…»

Mücâhid şöyle demiştir: Açık bir delil. el-Hasan şöyle demiştir: Bana düşmanlık edenlere karşı yardım edeceğin güçlü bir iktidar ve dinini uygulayabilmem için vereceğin bir yücelik. Allah ona, Farsların, Rumların ve başkalarının iktidarını elinden alacağına, ardından bu iktidarı ona vereceğine dair söz vermiştir.

Katâde şöyle demiştir: Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun), Allah güç ve yardım vermedikçe bu emri yerine getirecek güce sahip olmadığını biliyordu. Bu nedenle, Allah’ın Kitabı, hükümleri ve dininin uygulanması olan üstün bir güç istedi.