Kuingia na kutoka kwa wema

Tafsiri ya Qurani ya Sheikh Abdurrahman As-Sa’di

Na sema: «Mola wangu! Niingize kwa kuingia kwa ukweli na unitoe kwa kutoka kwa ukweli». Yaani, fanya kuingia na kutoka kwangu kote kuwe katika utiifu Wako na katika yale yanayokuridhisha. Hilo linajumuisha ikhlasi na kulingana na amri Yako.

«Na unijaalie kutoka Kwako mamlaka yenye kunisaidia». Yaani, hoja iliyo wazi na dalili yenye kukata shaka kuhusu kila nitakalolifanya na kila nitakaloliacha. Hii ndiyo hali ya juu kabisa ambayo Allah humfikisha mja: hali zake zote ziwe za kheri na zinazomkurubisha kwa Mola wake, na katika kila hali yake awe na dalili iliyo wazi. Hilo linajumuisha elimu yenye manufaa na amali njema, yaani kujua masuala na dalili zake.

Tafsiri ya Qurani ya Imamu Ibn Kathir

Imam Ahmad amesema: Jarir alituhadithia kutoka kwa Qabus bin Abi Zubyan, kutoka kwa baba yake, kutoka kwa Ibn Abbas, aliyesema: «Nabii ﷺ alikuwa Makkah, kisha akaamrishwa kuhama. Ndipo Allah akateremsha: “Na sema: Mola wangu! Niingize kwa kuingia kwa ukweli na unitoe kwa kutoka kwa ukweli, na unijaalie kutoka Kwako mamlaka yenye kunisaidia.”»

Al-Hasan al-Basri amesema kuhusu tafsiri ya aya hii: Makafiri wa watu wa Makkah walipokula njama dhidi ya Mtume wa Allah ﷺ ili wamuue, wamfukuze au wamfunge, na Allah akataka kupigana na watu wa Makkah, alimwamuru aende Madinah. Hiyo ndiyo kauli ya Allah, Aliyetukuka: «Na sema: Mola wangu! Niingize kwa kuingia kwa ukweli na unitoe kwa kutoka kwa ukweli».

Qatadah amesema kuhusu «Niingize kwa kuingia kwa ukweli»: maana yake ni Madinah; na «unitoe kwa kutoka kwa ukweli»: maana yake ni Makkah. Ndivyo pia alivyosema Abdur-Rahman bin Zayd bin Aslam. Hii ndiyo kauli inayojulikana zaidi. Al-Awfi amepokea kutoka kwa Ibn Abbas kwamba «Niingize kwa kuingia kwa ukweli» maana yake ni kifo, na «unitoe kwa kutoka kwa ukweli» maana yake ni uhai baada ya kifo.

Kuna kauli nyingine pia. Kauli ya kwanza ndiyo sahihi zaidi, nayo ndiyo iliyochaguliwa na Ibn Jarir.

Kuhusu kauli Yake: «Na unijaalie kutoka Kwako mamlaka yenye kunisaidia», Al-Hasan al-Basri amesema katika tafsiri yake: Mola wake alimwahidi kuiondoa milki na nguvu ya Uajemi na kumpa yeye, na pia milki na nguvu ya Roma na kumpa yeye. Qatadah amesema: Nabii wa Allah ﷺ alijua kwamba hakuwa na uwezo wa kutekeleza jambo hili bila mamlaka. Basi akaomba mamlaka ya kuisaidia Kitabu cha Allah, mipaka ya Allah, faradhi za Allah na kusimamisha dini ya Allah. Kwa hakika, mamlaka ni rehema kutoka kwa Allah, aliyoiweka katikati ya waja Wake.

Lau si hivyo, baadhi yao wangevamia wengine na mwenye nguvu angewala walio dhaifu. Mujahid amesema: «mamlaka yenye kunisaidia» ni hoja iliyo wazi.

Ibn Jarir alipendelea kauli ya Al-Hasan na Qatadah, nayo ndiyo yenye uzito zaidi, kwa sababu haki lazima iambatane na nguvu ya kuwashinda wanaoipinga na kuipiga vita. Kwa hiyo Allah, Aliyetukuka, amesema: «Kwa hakika, tuliwatuma Mitume wetu kwa dalili zilizo wazi, na tukateremsha pamoja nao Kitabu na mizani ili watu wasimamie uadilifu. Na tukateremsha chuma chenye nguvu kali na manufaa kwa watu, na ili Allah amjue anayemnusuru Yeye na Mitume Wake kwa ghaibu» (Al-Hadid, 57:25).

Na katika hadithi imekuja: «Hakika Allah huzuia kwa mamlaka yale ambayo hayazuiwi kwa Qur’ani.» Yaani, kwa mamlaka Yeye huzuia kutenda machafu na madhambi mambo ambayo watu wengi hawazuiwi nayo kwa Qur’ani, pamoja na vitisho vyake vikuu na maonyo yake makali. Na hivyo ndivyo hali ilivyo. Ametakasika Yeye. (Al-Hadid, 57:25)

Tafsiri ya Qurani ya Al-Baghawi

Kauli ya Allah, Aliyetukuka: «Na sema: Mola wangu! Niingize kwa kuingia kwa ukweli na unitoe kwa kutoka kwa ukweli». Kinachokusudiwa kwa kuingia na kutoka ni kuingizwa na kutolewa. Wafasiri wametofautiana kuhusu maana yake.

Ibn Abbas, Al-Hasan na Qatadah wamesema: «Niingize kwa kuingia kwa ukweli» maana yake ni Madinah; «unitoe kwa kutoka kwa ukweli» maana yake ni Makkah. Aya hii iliteremshwa Nabii ﷺ alipoamrishwa kuhama.

Ad-Dahhak amesema: «Unitoe kwa kutoka kwa ukweli» maana yake ni: Unitoe Makkah nikiwa salama dhidi ya washirikina; na «Niingize kwa kuingia kwa ukweli» maana yake ni: Niingize Makkah nikiwa na ushindi juu yake kwa kuikomboa. Mujahid amesema: Niingize katika jambo Lako ulilonituma nalo la utume, kwa kuingia kwa ukweli, na niingize Peponi; na unitoe duniani baada ya kuwa nimetimiza haki yake niliyowajibishwa, kwa kutoka kwa ukweli.

Imepokewa kutoka kwa Al-Hasan kwamba alisema: «Niingize kwa kuingia kwa ukweli» maana yake ni Peponi, na «unitoe kwa kutoka kwa ukweli» maana yake ni Makkah. Pia imesemwa: Niingize katika utiifu Wako na unitoe katika mambo yaliyokatazwa. Na imesemwa kwamba maana yake ni: Popote utakaponitia, niingize kwa ukweli, na popote utakaponitoa, nitoe kwa ukweli. Yaani, usinifanye niwe miongoni mwa wanaoingia kwa sura moja na kutoka kwa sura nyingine; kwani mwenye nyuso mbili hatakuwa salama wala mwenye heshima mbele ya Allah.

Kuingia na kutoka kumeelezewa kuwa kwa ukweli kwa sababu matokeo ya kutoka na kuingia ni ushindi, heshima na kusimama kwa utawala wa dini. Hivi ndivyo alivyoutaja «msingi» kuwa wa ukweli aliposema: «Hakika watakuwa na msingi wa ukweli kwa Mola wao» (Yunus, 10:2).

«Na unijaalie kutoka Kwako mamlaka yenye kunisaidia». Mujahid amesema: Ni hoja iliyo wazi. Al-Hasan amesema: Ni ufalme wenye nguvu, ambao kwao utanisaidia dhidi ya anayenipinga, na heshima iliyo dhahiri ambayo kwa hiyo nitasimamisha dini Yako. Basi Allah alimwahidi kuiondoa milki ya Uajemi, Roma na wengineo, na kumpa yeye.

Qatadah amesema: Nabii wa Allah ﷺ alijua kwamba hakuwa na uwezo wa jambo hili bila mamlaka. Basi akaomba mamlaka yenye kusaidia: Kitabu cha Allah, mipaka Yake na kusimamisha dini Yake. «Yenye kunisaidia» (نصير).