Молење за прифаќање и покорност

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

И се молеа за себе и за своето потомство да бидат муслимани — а суштината на исламот е срцето да Му се покорува и да Му се предава на својот Господар, што подразбира и покорност на телесните органи. „Покажи ни ги нашите обреди“ — односно, поучи нè за нив така што ќе ни ги покажеш и ќе ни овозможиш да ги видиме; тоа е посилно и појасно. Можно е под „обреди“ да се подразбираат сите дела на хаџот, како што укажуваат контекстот и местото; а можно е да се подразбира нешто пошироко: целата вера и сите богослужбени дела, како што укажува општоста на изразот.

Зашто „нусук“ значи обожување, но во вообичаената употреба особено се однесува на обредите на хаџот. Така, суштината на нивната молитва била да им се даде успех во стекнувањето корисно знаење и во правењето добри дела. А бидејќи слугата, колку и да е, неизбежно потфрла и има потреба од покајание, тие рекоа: „И прими го нашето покајание. Навистина, Ти си Оној што многу прима покајание, Милосрдниот.“

Потсети се на Ибрахим и Исмаил додека ги подигаа темелите на Домот — Каба — и истрајуваа во ова големо дело; и потсети се на нивната состојба на страв и надеж, до таа мера што, и покрај ова дело, го молеа Аллах да го прими од нив, за да им донесе обилна корист.

Тефсир на имамот Ибн Касир

А што се однесува до зборовите на Возвишениот: „И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот, заедно со Исмаил: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае! Господару наш, направи нè предадени Тебе, а и од нашето потомство направи заедница предадена Тебе. Покажи ни ги нашите обреди и прими го нашето покајание.

Навистина, Ти си Оној Кој многу го прима покајанието и Милостивиот’“ — зборот „темели“ е множина од „темел“: столб и основа. Возвишениот вели: „О, Мухаммеде, потсети го својот народ на тоа како Ибрахим и Исмаил, мир над нив, го граделе Домот и ги издигнувале неговите темели, велејќи: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’“ Тие извршувале добро дело, а сепак од Возвишениот Аллах барале да го прими од нив.

Ибн Аби Хатим го пренел ова преку преданието од Мухаммад ибн Језид ибн Хунајс ал-Макки, од Вахиб ибн ал-Вард: тој го прочитал ајетот: „И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот, заедно со Исмаил: ‘Господару наш, прими го ова од нас’“, а потоа заплакал и рекол: „О, пријателу на Милостивиот! Ги подигаш столбовите на Домот на Милостивиот, а сепак се плашиш дека нема да ти биде примено.“

Така Аллах ја опишал состојбата на искрените верници кога рекол: „А оние што даваат од она што го даваат“ — односно, даваат милостина, трошат и прават добри дела — „а срцата им се исполнети со страв“, односно се плашат дека тоа нема да им биде примено. Така е кажано и во веродостојниот хадис од Аиша, од Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, како што ќе биде наведено на соодветното место. Некои толкувачи рекле дека темелите ги подигал Ибрахим, а довата ја упатувал Исмаил. Исправното е дека двајцата ги подигале и двајцата ги изговарале овие зборови, како што ќе биде објаснето.

Ал-Бухари овде пренел хадис што ќе го наведеме, а потоа ќе ги спомнеме и преданијата поврзани со него. Ал-Бухари, Аллах да му се смилува, рекол: Ни раскажа Абдуллах ибн Мухаммад, нему му раскажа Абдур-Раззак, нему му раскажа Мамер, од Ајјуб ас-Сахтијани и Касир ибн Касир ибн ал-Мутталиб ибн Аби Вадаа — едниот од нив додавал нешто повеќе од другиот — од Саид ибн Џубајр, од Ибн Аббас, Аллах нека е задоволен со нив двајцата, кој рекол: „Првите што почнале да носат појасни престилки биле жените на мајката на Исмаил. Таа си направила појас за да ги сокрие трагите од себе пред Сара.

Потоа Ибрахим дошол со неа и со нејзиниот син Исмаил, мир над нив, додека таа го доела. Ги оставил кај Домот, под едно дрво над Замзам, во горниот дел на џамијата. Во тоа време во Мекка немало никого, ниту имало вода. Ги оставил таму, а покрај нив ставил торба со урми и мешина со вода, па тргнал назад.

Мајката на Исмаил го следела и му рекла: ‘О, Ибрахиме, каде одиш, оставајќи нè во оваа долина во која нема луѓе, ниту што било друго?’ Му го повторувала тоа неколкупати, а тој не се свртувал кон неа. Таа рекла: ‘Дали Аллах ти нареди да го направиш ова?’ Тој одговорил: ‘Да.’

Таа рекла: ‘Тогаш, Тој нема да нè остави без грижа.’ Потоа се вратила. Ибрахим продолжил, а кога стигнал до преминот, од каде што не можеле да го видат, се свртел со лицето кон Домот и ги упатил овие дови, кревајќи ги рацете: ‘Господару наш, јас населив дел од моето потомство во долина без посеви, кај Твојот неприкосновен Дом, Господару наш, за да ја извршуваат молитвата. Направи срцата на некои луѓе да копнеат по нив и снабди ги со плодови, та да бидат благодарни.’

Мајката на Исмаил продолжила да го дои Исмаил и да пие од таа вода, сè додека не се испразнила мешината. Тогаш ожеднеле и таа и нејзиниот син. Го гледала како се превртува — или рекол: како се грчи — и тргнала, бидејќи не можела да го гледа во таа состојба. Најблиската планина до неа била Сафа.

Се искачила на неа, па се свртела кон долината и погледнала дали ќе види некого, но не видела никого. Слегла од Сафa, а кога стигнала до долината, го подигнала долниот дел од наметката и почнала да трча со напорот на исцрпен човек, сè додека не ја поминала долината. Потоа стигнала до Марва, се искачила и погледнала дали гледа некого, но не видела никого. Тоа го направила седумпати.“

Ибн Аббас рекол: „Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: ‘Затоа луѓето трчаат меѓу нив.’“ Кога се искачила на Марва, слушнала глас и рекла: „Тивко!“ — мислејќи на себе. Потоа се заслушала и повторно го чула гласот. Рекла: „Те чув.

Ако имаш помош, помогни!“ Тогаш го видела мелекот кај местото на Замзам. Тој со петицата — или рекол: со крилото — ја ископал земјата, па се појавила вода. Таа почнала да ја заградува со рацете, вака, и да полни вода во мешината, додека водата и понатаму извирала, дури и откако ќе нацрпела.

Ибн Аббас рекол: „Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: ‘Аллах нека ѝ се смилува на мајката на Исмаил! Да го оставеше Замзам — или рекол: да не црпеше вода — Замзам ќе беше извор што тече.’“ Потоа таа пиела и го доела своето дете. Мелекот ѝ рекол: „Не плаши се дека ќе бидете изгубени.

Тука е Домот на Аллах, Славниот и Возвишениот, што ќе го изградат ова момче и неговиот татко. Аллах, Славниот и Возвишениот, нема да ги остави оние што Му се блиски.“ Домот бил издигнат над земјата како мала височинка; поројните води минувале покрај него, оддесно и одлево. Така било сè додека покрај нив не поминала група од Џурхум — или, како што се пренесува, едно семејство од Џурхум — која дошла по патот од Кадаа.

Се сместиле во долниот дел на Мекка и здогледале птица како кружи. Рекле: „Оваа птица сигурно кружи над вода. Го знаеме ова место, а досега немаше вода.“ Испратиле еден или двајца извидници, а тие нашле вода. Се вратиле и им јавиле, па тие дошле.

Мајката на Исмаил била кај водата. Тие рекле: „Ќе ни дозволиш ли да се населиме кај тебе?“ Таа одговорила: „Да, но немате право на водата.“ Тие рекле: „Во ред.“ Ибн Аббас рекол: „Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: ‘Мајката на Исмаил го прифати тоа, бидејќи сакаше друштво.’

Тие се населиле таму, а потоа ги повикале и своите семејства, па и тие се населиле со нив. Кога таму имало неколку семејства, момчето пораснало, ја научило арапската јазична култура од нив, а тие го ценеле и го сакале кога пораснал. Кога станал зрел, го ожениле со жена од нив. Мајката на Исмаил починала.

Потоа Ибрахим дошол, откако Исмаил веќе се оженил, за да ја види својата оставнина. Но не го нашол Исмаил, па ја прашал неговата жена за него. Таа одговорила: ‘Излезе да ни обезбеди храна.’ Потоа ја прашал за нивниот живот и состојба.

Таа рекла: ‘Живееме тешко, во оскудица и мака’, и почнала да му се жали. Тој рекол: ‘Кога ќе дојде твојот сопруг, пренеси му селам од мене и кажи му да го смени прагот на својата врата.’ Кога Исмаил се вратил, како да почувствувал нешто. Праша: ‘Дојде ли некој?’

Таа одговорила: ‘Да, дојде еден старец, таков и таков. Те праша за тебе, па му кажав; ме праша како живееме, па му кажав дека сме во тешкотија и мака.’ Тој праша: ‘Дали ти порача нешто?’ Таа одговори: ‘Да, ми нареди да ти пренесам селам и рече: смени го прагот на својата врата.’

Исмаил рече: ‘Тоа бил татко ми. Ми наредил да се разделам од тебе. Врати се кај твоето семејство.’ Така ја развел и се оженил со друга жена од нив. Потоа Ибрахим не дошол кај нив некое време, колку што Аллах посакал. Потоа повторно дошол, но не го нашол Исмаил.

Влегол кај неговата жена и ја прашал за него. Таа рекла: ‘Излезе да ни обезбеди храна.’ Тој прашал: ‘Како сте?’ Ја прашал за нивниот живот и состојба. Таа одговорила: ‘Добро сме и живееме во изобилство’, и Му се заблагодарила на Аллах, Славниот и Возвишениот.

Тој прашал: ‘Што јадете?’ Таа одговорила: ‘Месо.’ Тој прашал: ‘Што пиете?’ Таа одговорила: ‘Вода.’ Тој рекол: ‘Аллаху, дај им благослов во месото и водата.’“ Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: „Тогаш тие немале жито.

Да имале, ќе молел благослов и во него.“ Тој рекол: „Секој што ќе се насели надвор од Мекка, а ќе живее само од овие две нешта, нема да му одговараат.“ Потоа рекол: „Кога ќе дојде твојот сопруг, пренеси му селам и кажи му да го зацврсти прагот на својата врата.“ Кога се вратил Исмаил, мир над него, прашал: ‘Дојде ли некој?’

Таа одговорила: ‘Да, дојде еден убаво облечен старец.’ Го пофалила, а потоа рекла: ‘Те праша за тебе, па му кажав. Ме праша како живееме, па му кажав дека сме добро.’ Тој праша: ‘Ти порача ли нешто?’ Таа одговорила: ‘Да.

Ти испраќа селам и ти порачува да го зацврстиш прагот на својата врата.’ Тој рекол: ‘Тоа бил татко ми, а ти си прагот. Ми наредил да те задржам.’ Ибрахим потоа не дошол кај нив уште некое време, колку што посакал Аллах, па повторно дошол.

Во тоа време Исмаил под едно дрво, близу до Замзам, правел стрели. Кога го видел, станал и му пристапил. Еден со друг се поздравиле како што татко се поздравува со син, а син со татко. Потоа Ибрахим рекол: ‘О, Исмаиле, Аллах ми нареди нешто.’

Тој одговорил: ‘Направи го она што ти го нареди твојот Господар, Славниот и Возвишениот.’ Ибрахим прашал: ‘Ќе ми помогнеш ли?’ Тој одговорил: ‘Ќе ти помогнам.’ Ибрахим рекол: ‘Аллах ми нареди тука да изградам Дом’ — и покажал кон една височинка што се издигала над околината.

Тогаш ги подигнале темелите на Домот. Исмаил носел камења, а Ибрахим градел. Кога градбата се издигнала, Ибрахим го донел овој камен и го поставил за него. Ибрахим застанал врз него и градел, а Исмаил му ги подавал камењата.

Двајцата велеле: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’“ Тој рекол: „Така граделе додека не го обиколиле Домот, велејќи: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’“

Ибн Аби Хатим го пренел ова од Абу Абдуллах Мухаммад ибн Хаммад аз-Захрани, а Ибн Џарир од Ахмад ибн Сабит ар-Рази, и двајцата од Абдур-Раззак, со скратена верзија. Абу Бакр ибн Мардвајх рекол: Ни раскажа Исмаил ибн Али ибн Исмаил, нему му раскажа Бишр ибн Муса, нему му раскажа Ахмад ибн Мухаммад ал-Азраки, нему му раскажа Муслим ибн Халид аз-Занџи, од Абдул-Малик ибн Џурајџ, од Касир ибн Касир, кој рекол: „Една ноќ, јас, Усман ибн Аби Сулејман и Абдуллах ибн Абдур-Рахман ибн Аби Хусејн, заедно со неколкумина, бевме со Саид ибн Џубајр во горниот дел на џамијата.

Саид ибн Џубајр рече: ‘Прашајте ме пред да престанете да ме гледате.’ Го прашаа за Макамот. Тој почна да им раскажува од Ибн Аббас, па го спомна целиот хадис.“ Потоа Ал-Бухари рекол: Ни раскажа Абдуллах ибн Мухаммад, нему му раскажа Абу Амир Абдул-Малик ибн Амр, нему му раскажа Ибрахим ибн Нафи, од Касир ибн Касир, од Саид ибн Џубајр, од Ибн Аббас, кој рекол: „Кога меѓу Ибрахим и неговото семејство се случило тоа што се случило, тој заминал со Исмаил и мајката на Исмаил, носејќи со себе стара мешина со вода.

Мајката на Исмаил пиела од неа, па млекото ѝ надоаѓало и го доела детето. Кога стигнале во Мекка, ги оставил под едно дрво, а потоа Ибрахим се вратил кај своето семејство. Мајката на Исмаил го следела сè до Кадаа, па му довикнала одзади: ‘О, Ибрахиме, кому нè оставаш?’ Тој одговорил: ‘На Аллах, Славниот и Возвишениот.’

Таа рекла: ‘Задоволна сум со Аллах.’ Потоа се вратила, пиејќи од мешината, па млекото ѝ надоаѓало и го доела детето. Кога водата се потрошила, рекла: ‘Да одам да погледнам, можеби ќе видам некого.’ Се искачила на Сафа и погледнувала дали ќе забележи некого, но не видела никого.

Кога стигнала до долината, почнала да трча сè додека не стигнала до Марва. Тоа го направила неколкупати. Потоа рекла: ‘Да одам да видам што му се случило’ — мислејќи на детето. Отишла и го видела во истата состојба, како да се гуши пред смрт.

Нејзината душа не ѝ давала мир, па рекла: ‘Да одам да погледнам, можеби ќе видам некого.’ Се искачила на Сафа и погледнувала, но не забележала никого. Тоа го направила седумпати. Потоа рекла: ‘Да одам да видам што му се случило.’

Тогаш слушнала глас и рекла: ‘Помогни, ако имаш нешто добро!’ Го видела Џибрил, мир над него. Тој со петицата направил вака и ја притиснал земјата со петицата. Водата избликнала, а мајката на Исмаил се збунила и почнала да копа.“

Абу ал-Касим, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: „Да ја оставеше, водата ќе течеше над површината.“ Таа почнала да пие од водата, а млекото ѝ надоаѓало и го доела детето. Потоа поминала група луѓе од Џурхум низ долината. Виделе птици и се зачудиле, па рекле: „Птиците не се задржуваат освен кај вода.“

Го испратиле својот извидник, кој видел вода. Тој се вратил и им кажал, па дошле кај неа и рекле: ‘О, мајко на Исмаил, ќе ни дозволиш ли да живееме со тебе?’ Нејзиниот син пораснал и се оженил со жена од нив. Потоа на Ибрахим му дошло на ум да ги посети своите оставнини.

Им рекол на своите: ‘Ќе одам да ги видам моите оставнини.’ Дошол и поздравил. Прашал: ‘Каде е Исмаил?’ Неговата жена рекла: ‘Отиде на лов.’ Тој ѝ рекол: ‘Кога ќе се врати, кажи му: смени го прагот на својата врата.’ Кога Исмаил се вратил и таа му кажала, тој рекол: ‘Ти си тој праг.

Врати се кај твоето семејство.’ Потоа на Ибрахим му дошло на ум повторно да ги посети своите оставнини. Рекол: ‘Ќе одам да ги видам моите оставнини.’ Дошол и прашал: ‘Каде е Исмаил?’ Неговата жена рекла: ‘Отиде на лов.’ Потоа рекла: ‘Зошто не слезеш да јадеш и да пиеш?’

Тој прашал: ‘Што јадете и што пиете?’ Таа одговорила: ‘Јадеме месо, а пиеме вода.’ Тој рекол: ‘Аллаху, дај им благослов во храната и пијалакот.’ Абу ал-Касим, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: ‘Тоа е благословот од довата на Ибрахим.’

Потоа на Ибрахим му дошло на ум да ги посети своите оставнини. Им рекол на своите: ‘Ќе одам да ги видам моите оставнини.’ Дошол и го затекнал Исмаил зад Замзам, како ги поправа своите стрели. Рекол: ‘О, Исмаиле, твојот Господар, Славниот и Возвишениот, ми нареди да изградам Дом за Него.’

Тој одговорил: ‘Покори Му се на својот Господар, Славниот и Возвишениот.’ Ибрахим рекол: ‘Ти нареди да ми помогнеш во тоа.’ Тој одговорил: ‘Тогаш ќе го направам тоа’, или кажал нешто слично. Потоа двајцата станале, Ибрахим градел, а Исмаил му ги подавал камењата, велејќи: ‘Господару наш, прими го ова од нас.

Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’ Кога градбата се издигнала и старецот ослабнал од носење камења, застанал врз каменот Макам и Исмаил му ги подавал камењата, а тие велеле: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’“ Така го пренел овој хадис преку овие два синџира во Книгата за пратениците.

Чудно е што хадисот го пренел и хафизот Абу Абдуллах ал-Хаким во својата книга „Ал-Мустадрак“, од Абу ал-Аббас ал-Асам, од Мухаммад ибн Синан ал-Каззаз, од Абу Али Убајдуллах ибн Абдул-Маџид ал-Ханафи, од Ибрахим ибн Нафи. Тој рекол: „Веродостоен е според условите на Ал-Бухари и Муслим, но тие двајца не го забележале.“ Така рекол. Но, како што гледаш, Ал-Бухари го пренел преку Ибрахим ибн Нафи; изгледа дека накратко го навел, бидејќи во него не го спомнал жртвувањето.

Во веродостојните преданија се наведува дека роговите на овенот биле обесени во Каба. Се пренесува и дека Ибрахим, мир над него, брзо ги посетувал своите во Мекка на Бурак, па се враќал кај семејството во Светата Земја. Аллах најдобро знае. Во хадисот — а Аллах најдобро знае — од Аллаховиот Пратеник се наведени само местата што Ибн Аббас јасно ги припишал на Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него.

Во врска со оваа случка се пренесува од амирот на верниците Али ибн Аби Талиб нешто што во некои детали се разликува. Ибн Џарир рекол: Ни раскажаа Мухаммад ибн Башар и Мухаммад ибн ал-Мутанна — рекоа: Ни раскажа Муаммал, нему му раскажа Суфјан, од Абу Исхак, од Харита ибн Мударриб, од Али ибн Аби Талиб, кој рекол: „Кога на Ибрахим му било наредено да го изгради Домот, тргнал со него и со Исмаил и Хаџар. Кога стигнал во Мекка, над местото на Домот видел нешто слично на облак, во кој имало нешто како глава.

Тоа му се обратило: ‘О, Ибрахиме, изгради според мојата сенка’ — или рекол: ‘според мојата мерка’ — ‘и не додавај и не одземај.’ Кога го изградил, заминал, оставајќи ги Исмаил и Хаџар. Хаџар рекла: ‘О, Ибрахиме, кому нè оставаш?’ Тој одговорил: ‘На Аллах.’

Таа рекла: ‘Тогаш оди, бидејќи Тој нема да нè остави.’ Исмаил многу ожеднел. Хаџар се искачила на Сафа, но не видела ништо. Потоа стигнала до Марва, но не видела ништо; се вратила на Сафа, но не видела ништо; повторно стигнала до Марва, но не видела ништо.

Потоа се вратила на Сафа и така направила седумпати. Тогаш рекла: ‘О, Исмаиле, умри таму каде што не те гледам.’ Кога дошла кај него, тој со ногата ја гребел земјата од жед. Џибрил ја повикал и ѝ рекол: ‘Која си ти?’ Таа одговорила: ‘Јас сум Хаџар, мајката на синот на Ибрахим.’

Тој прашал: ‘На кого ве довери?’ Таа одговорила: ‘На Аллах.’ Тој рекол: ‘Ве доверил на Оној што е доволен.’ Момчето ја изгребало земјата со прстот, па избликнал Замзам. Таа се обидела да ја запре водата, а тој рекол: ‘Остави ја, тоа е вода за пиење.’“

Во ова предание стои дека Домот бил изграден пред да ги остави двајцата. Ако преданието е запазено, можно е најнапред да му поставил ограда и обележје, а не да го изградил до врвот; а кога Исмаил пораснал, го изградиле заедно, како што рекол Возвишениот Аллах. Потоа Ибн Џарир рекол: Ни јави Ханнад ибн ас-Сари, нему му раскажа Абу ал-Ахвас, од Саммак, од Халид ибн Арара, дека еден човек му се обратил на Али, Аллах нека е задоволен со него, и рекол: „Ќе ми кажеш ли за Домот? Дали тој бил првиот Дом поставен на Земјата?“

Тој одговорил: „Не, но бил првиот Дом во кој бил поставен благослов. Тоа е местото на Ибрахим; кој ќе влезе во него, ќе биде безбеден. Ако сакаш, ќе ти кажам и како бил изграден: Аллах му објавил на Ибрахим да Му изгради Дом на Земјата. Ибрахим се почувствувал притиснат од тоа, па Аллах ја испратил спокојноста, ветер со необичен облик и со две глави, од кои едната ја следела другата, сè додека не стигнале во Мекка.

Таа се свиткала над местото на Домот како што се свиткува штитот, а на Ибрахим му било наредено да гради таму каде што ќе се смести спокојноста. Ибрахим градел, но останал еден камен. Момчето отишло да побара нешто. Ибрахим рекол: ‘Донеси ми камен каков што ти нарачав.’

Момчето тргнало да му побара камен и му го донело. Но го затекнало Црниот Камен веќе поставен на неговото место. Рекло: ‘Татко, кој ти го донесе овој камен?’ Тој одговорил: ‘Ми го донесе Оној Кој не се потпира на твојата градба; Џибрил, мир над него, го донесе од небото.’

Потоа го довршиле Домот.“ Ибн Аби Хатим рекол: Ни раскажа Хамд ибн Абдуллах ибн Језид ал-Мукри, нему му раскажа Суфјан, од Бишр ибн Асим, од Саид ибн ал-Мусајјиб, од Кааб ал-Ахбар, кој рекол: „Домот бил како пловечка пена на вода четириесет години пред Аллах да ја создаде Земјата, а од него Земјата била распространета.“ Саид рекол: „Али ибн Аби Талиб ни раскажа дека Ибрахим дошол од Ерменија, а со него била спокојноста, која му го покажувала местото на Домот, како пајак што ја наоѓа местото за својата мрежа. Потоа открила камења што можеле да ги поместат само триесет мажи.“

Јас реков: „О, Абу Мухаммеде, Аллах вели: ‘И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот.’“ Тој одговорил: „Тоа било подоцна.“ Ас-Судди рекол: „Аллах, Славниот и Возвишениот, му наредил на Ибрахим и на Исмаил: ‘Изградете го Мојот Дом за оние што го обиколуваат, оние што престојуваат во него, оние што се наведнуваат и оние што паѓаат ничкум.’ Ибрахим, мир над него, тргнал кон Мекка.

Тој и Исмаил ги зеле алатките за копање, но не знаеле каде е Домот. Аллах испратил ветер наречен Хаџуџ, со две крила и глава во облик на змија. Тој им го открил местото околу Каба, до темелите на првиот Дом. Тие го следеле со алатките, копајќи додека не ги поставиле темелите.

За тоа се однесуваат зборовите на Возвишениот: ‘И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот’ и ‘Кога Му го покажавме на Ибрахим местото на Домот.’ Кога ги изградиле темелите и стигнале до местото на аголот, Ибрахим му рекол на Исмаил: ‘Сине, побарај ми убав камен да го поставам тука.’ Тој одговорил: ‘Татко, уморен сум и истоштен.’ Ибрахим рекол: ‘Донеси ми го тоа.’

Момчето заминало да бара камен. Кога се вратило со еден камен, Ибрахим не бил задоволен и рекол: ‘Донеси ми камен подобар од овој.’ Момчето повторно тргнало да бара камен, а Џибрил му го донел Црниот Камен од Индија. Тој бил бел, бел рубин како растението сагама.

Адам го донел од Џеннетот, но поцрнел поради гревовите на луѓето. Кога Исмаил се вратил со камен, го нашол Црниот Камен кај аголот. Рекол: ‘Татко, кој ти го донесе овој?’ Тој одговорил: ‘Ми го донесе оној што е поенергичен од тебе.’

Тие го изградиле Домот, упатувајќи ги зборовите со кои бил искушан Ибрахим од својот Господар: ‘Господару наш, прими го ова од нас. Навистина, Ти си Оној Кој сè слуша и сè знае!’“ Во ова предание има индикација дека темелите на Домот биле изградени пред Ибрахим и дека тој бил упатен кон нив, а местото му било одредено. Некои го застапувале ова мислење.

Имамот Абдур-Раззак рекол: Ни јави Мамер, од Ајјуб, од Саид ибн Џубајр, од Ибн Аббас, во врска со зборовите: „И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот“: „Тоа се темелите што веќе биле темели на Домот.“ Абдур-Раззак исто така рекол: Ни јави Хишам ибн Хассан, од Сувар, зетот на Ата, од Ата ибн Аби Рабах, кој рекол: „Кога Аллах го спуштил Адам од Џеннетот, неговите нозе биле на земјата, а главата му била на небото, и го слушал говорот и довите на небесните жители, па се чувствувал спокојно со нив. Мелекињата се исплашиле од него и Му се пожалиле на Аллах во своите дови и молитви. Аллах го спуштил на Земјата.

Кога повеќе не ги слушал звуците што ги слушал, осетил осаменост и Му се пожалил на Аллах во довите и молитвите. Бил упатен кон Мекка; секое место каде што стапнувал станувало населено место, а растојанијата меѓу чекорите — пустина, сè додека не стигнал во Мекка. Аллах спуштил рубин од рубините на Џеннетот, кој бил на местото каде што денес е Домот. Тој непрекинато го обиколувал, сè додека Аллах не го испратил Потопот.

Тогаш тој рубин бил подигнат, сè додека Аллах не го испратил Ибрахим, мир над него, кој го изградил. На ова се однесуваат зборовите на Возвишениот: ‘Кога Му го покажавме на Ибрахим местото на Домот.’“ Абдур-Раззак рекол: Ни јави Ибн Џурајџ, од Ата, кој рекол: „Адам рекол: ‘Не ги слушам гласовите на мелекињата!’ Му било речено: ‘Поради твојот грев.

Слези на Земјата и изгради Ми Дом, па обиколувај го, како што си ги видел мелекињата како го обиколуваат Мојот Дом на небото.’ Луѓето велат дека го изградил од пет планини: Хира, Тур Зита, Тур Сина, планината Либан и ал-Џуди. А неговиот двор бил од Хира.“ Така била градбата на Адам, сè додека подоцна не ја изградил Ибрахим, мир над него.

Ова предание е веродостојно до Ата, но во еден дел има нешто необично. Аллах најдобро знае. Абдур-Раззак исто така рекол: Ни јави Мамер, од Катада, кој рекол: „Аллах го поставил Домот со Адам кога го спуштил на Земјата, а тој се спуштил во Индија. Главата му била на небото, а нозете на земјата, па мелекињата се плашеле од него.

Тој постепено се смалил до шеесет лакти. Натажил кога повеќе не ги слушал гласовите и теспихот на мелекињата. Му се пожалил на Аллах, Славниот и Возвишениот, па Аллах рекол: ‘О, Адаме, за тебе спуштив Дом што ќе го обиколуваш, како што се обиколува Мојот Престол, и кај кој ќе се молиш, како што се молат кај Мојот Престол.’ Адам тргнал кон него; кога тргнал, неговите чекори му биле продолжени, па меѓу секои два чекора имало пустина.

Таа пустина останала и потоа. Адам дошол до Домот и го обиколувал, како и пратениците што дошле по него.“ Ибн Џарир рекол: Ни раскажа Ибн Хумејд, нему му раскажа Јакуб ал-Кумми, од Хафс ибн Хумејд, од Икрима, од Ибн Аббас, кој рекол: „Аллах го поставил Домот на столбови во водата, на четири столба, две илјади години пред да го создаде овој свет. Потоа Земјата била распространета од под Домот.“

Мухаммад ибн Исхак рекол: Ми раскажа Ибн Аби Наџих, од Муџахид и други учени луѓе: „Кога Аллах на Ибрахим му го одредил местото на Домот, тој тргнал од Шам кон него, водејќи ги Исмаил и неговата мајка Хаџар; Исмаил бил мало доенче. Според преданието што ми го раскажаа, тие биле качени на Бурак, а Џибрил бил со нив и му ги покажувал местото на Домот и обележјата на Светото подрачје. Џибрил одел со нив, и секојпат кога ќе поминеле покрај населено место, Ибрахим прашувал: ‘Дали тука ми наредуваш, о Џибриле?’ Џибрил одговарал: ‘Продолжи.’

Така стигнале во Мекка. Во тоа време таму имало акација, дрвја салам и самур, а надвор од Мекка и во околината имало луѓе што се нарекувале ‘Амалик’. Домот тогаш бил црвена земјена височинка. Ибрахим му рекол на Џибрил: ‘Тука ли ми нареди да ги оставам?’

Тој одговорил: ‘Да.’ Тогаш ги одвел до местото на Каменот и ги оставил таму. Ѝ наредил на Хаџар, мајката на Исмаил, да направи колиба и рекол: ‘Господару наш, јас населив дел од моето потомство во долина без посеви, кај Твојот неприкосновен Дом’ — сè до зборовите: ‘та да бидат благодарни.’“ Абдур-Раззак рекол: Ни јави Хишам ибн Хассан, од Хумејд, од Муџахид, кој рекол: „Аллах го создал местото на овој Дом две илјади години пред да создаде што било, а неговите агли се во седмата Земја.“

Така рекол и Лејс ибн Аби Сулејм од Муџахид: „Темелите се во седмата Земја.“ Ибн Аби Хатим рекол: Ни раскажа мојот татко, нему му раскажа Амр ибн Рафи, нему му јави Абдул-Ваххаб ибн Муавија, од Абдул-Мумин ибн Халид, од Алба ибн Ахмар: „Зул-Карнејн дошол во Мекка и ги нашол Ибрахим и Исмаил како ги градат темелите на Домот од пет планини. Тој им рекол: ‘Што правите на мојата земја?’ Тие одговориле: ‘Ние сме двајца робови на кои им е наредено; ни беше наредено да ја изградиме оваа Каба.’

Тој рекол: ‘Донесете ми доказ за она што го тврдите.’ Тогаш се појавиле пет овни и сведочеле: ‘Сведочиме дека Ибрахим и Исмаил се двајца робови на кои им е наредено да ја изградат оваа Каба.’ Тој рекол: ‘Задоволен сум и прифаќам.’ Потоа заминал.“

Ал-Азраки во „Историјата на Мекка“ навел дека Зул-Карнејн го обиколувал Домот со Ибрахим, мир над него. Ова укажува дека Зул-Карнејн живеел порано. Аллах најдобро знае. Ал-Бухари, Аллах да му се смилува, рекол: Во врска со зборовите на Возвишениот: „И кога Ибрахим ги подигаше темелите на Домот, заедно со Исмаил“ — темелите се основата на Домот; зборот е во еднина: „основа“.

А кога се зборува за постарите жени, зборот „каида“ означува жена што седи, односно што не раѓа. Потоа рекол: Ни раскажа Исмаил, од Малик, од Ибн Шихаб, од Салим ибн Абдуллах: Абдуллах ибн Мухаммад ибн Аби Бакр му раскажал на Абдуллах ибн Умар, од Аиша, сопругата на Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, дека Аллаховиот Пратеник рекол: „Зарем не виде дека кога твојот народ ја градеше Каба, не ја доврши според темелите на Ибрахим?“ Јас реков: „О, Аллахов Пратенику, зошто не ја вратиш на темелите на Ибрахим?“ Тој одговорил: „Да не беше тоа што твојот народ неодамна се откажа од неверувањето...“

Абдуллах ибн Умар рекол: „Ако Аиша навистина го слушнала ова од Аллаховиот Пратеник, јас сметам дека тој престанал да ги допира двата агла до Каменот само затоа што Домот не бил довршен според темелите на Ибрахим, мир над него.“ Ал-Бухари го пренел ова во книгата за хаџот од ал-Канаби, а во преданијата за пратениците од Абдуллах ибн Јусуф. Муслим го пренел од Јахја ибн Јахја и преку преданието на Ибн Вахб. Ан-Насаји го пренел од Абдур-Рахман ибн ал-Касим.

Сите тие го пренеле од Малик. Муслим исто така го пренел преку преданието од Нафи, кој рекол: „Го слушнав Абдуллах ибн Аби Бакр ибн Аби Кухафа како му раскажува на Абдуллах ибн Умар од Аиша, дека Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: ‘Да не беше тоа што твојот народ неодамна излегол од џахилиетот’ — или рекол: ‘од неверувањето’ — ‘ќе го потрошев богатството на Каба на Аллаховиот пат, ќе ја поставев нејзината врата на земјата и ќе го вклучев Хиџр во неа.’“

Ал-Бухари рекол: Ни раскажа Убајдуллах ибн Муса, од Исраил, од Абу Исхак, од ал-Асвад, кој рекол: „Ибн аз-Зубајр ми рече: ‘Аиша ти доверуваше многу хадиси. Што ти кажа за Каба?’ Му реков: ‘Ми кажа дека Пратеникот рекол: „О, Аише, да не беше тоа што твојот народ неодамна се оддалечи...“’ Ибн аз-Зубајр рече: ‘...од неверувањето, ќе ја срушев Каба и ќе ѝ направев две врати: една за влез, а друга за излез.’“

Така постапил Ибн аз-Зубајр. Само Ал-Бухари го забележал ова; го пренел во книгата за знаењето во својот „Сахих“. Муслим во својот „Сахих“ рекол: Ни раскажа Јахја ибн Јахја, ни јави Абу Муавија, од Хишам ибн Урва, од неговиот татко, од Аиша, која рекла: „Аллаховиот Пратеник ми рече: ‘Да не беше тоа што твојот народ неодамна се оддалечи од неверувањето, ќе ја срушев Каба и ќе ја поставев врз темелите на Ибрахим, бидејќи Курајшите при нејзината градба не ја довршија, а ќе ѝ направев заден влез.’“

Потоа рекол: Ни раскажаа Абу Бакр ибн Аби Шејба и Абу Курејб, кои рекоа: Ни раскажа Ибн Нумејр, од Хишам, со истиот синџир. Само Муслим го пренел ова.

Тој рекол: Ми раскажа Мухаммад ибн Хатим, нему му раскажа Ибн Махди, нему му раскажа Сулејм ибн Хајјан, од Саид — односно Ибн Мина — кој рекол: „Го слушнав Абдуллах ибн аз-Зубајр како вели: ‘Тетка ми — мислеше на Аиша, Аллах нека е задоволен со неа — ми раскажа дека Пратеникот рекол: „О, Аише, да не беше тоа што твојот народ неодамна бил во многубоштво, ќе ја срушев Каба, ќе ја спуштев до земјата, ќе ѝ направев две врати: источна и западна, и ќе додадев шест лакти од Хиџр, бидејќи Курајшите го скратија нејзиниот простор кога ја градеа.“’“ И овој хадис го пренел само Муслим.

Овде е спомната градбата на Каба од страна на Курајшите, долго време по Ибрахим, блискиот пријател на Аллах, и пет години пред да му биде објавено посланството на Аллаховиот Пратеник. Тој учествувал со нив во носењето камења, а тогаш имал триесет и пет години. Аллаховиот благослов и мир нека бидат врз него засекогаш, сè до Судниот ден. Мухаммад ибн Исхак ибн Јасар во „Сират“ рекол: „Кога Аллаховиот Пратеник наполнил триесет и пет години, Курајшите се собрале да ја изградат Каба.

Веќе размислувале да го направат тоа и да ѝ постават покрив, но се плашеле да ја урнат. Таа била само натрупани камења, повисока од човек. Сакале да ја издигнат и да ѝ постават покрив, бидејќи неколку луѓе го украле богатството на Каба, кое се чувало во бунар во нејзината внатрешност. Оној кај кого било најдено богатството бил Дувајк, ослободеник на Бану Мулејх ибн Амр од Хузаа, па Курајшите му ја отсекле раката.

Луѓето тврделе дека крадците го оставиле богатството кај Дувајк. Морето исфрлило во Џудда брод на еден римски трговец, кој се распарчил. Тие го зеле неговото дрво и го подготвиле за покривот на Каба. Во Мекка имало и еден коптски столар, кој им подготвил дел од потребните работи.

Имало змија што секој ден излегувала од бунарот на Каба, каде што се фрлале даровите што ѝ биле принесувани, и се качувала по ѕидот на Каба. Луѓето се плашеле од неа. Кога некој ќе ѝ се приближел, таа се собирала, шиштела и ја отворала устата. Еден ден, додека се качувала по ѕидот на Каба, како што правела обично, Аллах испратил птица што ја зграпчила и ја однела.

Курајшите рекле: ‘Се надеваме дека Аллах го прифатил она што го сакаме. Имаме вешт работник и дрво, а Аллах нè ослободи од змијата.’ Кога се договориле да ја урнат и повторно да ја изградат Каба, Абу Вахб ибн Амр ибн Аиз ибн Абд ибн Имран ибн Махзум зел камен од Каба, но тој му скокнал од раката и се вратил на своето место. Тој рекол: ‘О, Курајшии, во градбата на Каба вложувајте само од дозволена заработка.

Не внесувајте во неа мираз заработен со блуд, приход од лихварство ниту нешто од имотот на човек што му е одземен.’“ Ибн Исхак рекол: „Луѓето му ги припишуваат овие зборови на ал-Валид ибн ал-Мугира ибн Абдуллах ибн Умар ибн Махзум.“

Потоа Курајшите ја поделиле Каба меѓу себе: делот кај вратата им припаднал на Бану Абд Манаф и Зухра; просторот меѓу Црниот Камен и Јеменскиот агол им припаднал на Бану Махзум и на племињата од Курајш што им се приклучиле; задниот дел на Каба им припаднал на Бану Џумах и Сахм; а делот кај Хиџр им припаднал на Бану Абд ад-Дар ибн Кусај, на Бану Асад ибн Абд ал-Уза ибн Кусај и на Бану Ади ибн Кааб ибн Луеј. Тој дел се нарекува Хатим. Луѓето се плашеле да ја урнат и се воздржувале. Ал-Валид ибн ал-Мугира рекол: ‘Јас ќе почнам со уривањето.’

Го зел чеканот, се качил на неа и рекол: ‘Аллаху, не нè осудувај! Аллаху, ние сакаме само добро!’ Потоа почнал да урива од страната на двата агла. Луѓето ја поминале ноќта чекајќи. Рекле: ‘Ќе видиме; ако му се случи нешто, нема да уриваме ништо повеќе, туку ќе ја вратиме како што била.

Ако не му се случи ништо, значи Аллах е задоволен од она што го правиме.’ Следното утро ал-Валид продолжил со работата, а и другите почнале да уриваат со него, сè додека не стигнале до темелот, темелот на Ибрахим, мир над него. Таму стигнале до зелени камења, слични на врвови од копја, поврзани еден со друг. Некој што пренесувал хадиси ми раскажа дека еден човек од Курајш, кој ја уриваше Каба, вметнал железна шипка меѓу два камена за да извади еден од нив.

Кога каменот се поместил, цела Мекка се затресла, па тие се откажале од уривањето на темелот.“ Ибн Исхак рекол: „Потоа племињата на Курајш собрале камења за градбата, секое племе одделно. Градбата ја подигале заедно сè додека не стигнале до местото на аголот, односно Црниот Камен. Тогаш се скарале околу него, бидејќи секое племе сакало да го постави на неговото место, без другите.

Спорот се заострил и тие се подготвиле за борба. Бану Абд ад-Дар донеле сад исполнет со крв. Потоа тие и Бану Ади ибн Кааб ибн Луеј се договориле да умрат, и ги ставиле рацете во крвта во садот. Поради тоа биле наречени ‘Оние што ја лижат крвта’.

Курајшите останале во таква состојба четири или пет ноќи. Потоа се собрале во џамијата, се советувале и се помириле. Некои раскажувачи тврдат дека Абу Умејја ибн ал-Мугира ибн Абдуллах ибн Умар ибн Махзум, кој тогаш бил најстар од сите Курајшии, рекол: ‘О, Курајшии, одредете да ви пресуди првиот човек што ќе влезе во оваа џамија низ таа врата.’ Тие така направиле, и прв влегол Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него.

Кога го виделе, рекле: ‘Ова е поверливиот! Задоволни сме со него; ова е Мухаммад.’ Кога им пришол и му раскажале за случката, Аллаховиот благослов и мир нека се над него рекол: ‘Донесете ми наметка.’ Му донеле. Тој го зел аголот — односно Црниот Камен — и го ставил во наметката со своја рака.

Потоа рекол: ‘Нека секое племе фати за еден крај од наметката.’ Потоа рекол: ‘Подигнете ја сите заедно.’ Тие го направиле тоа и кога го донеле до неговото место, тој го поставил со својата рака, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, па продолжиле со градбата. Пред да му биде спуштена објавата, Курајшите го нарекувале Аллаховиот Пратеник ‘Поверливиот’.“

Кога ја завршиле градбата, изградена според нивниот план, аз-Зубајр ибн Абдул-Мутталиб ги кажал следниве стихови за змијата од која Курајшите се плашеле додека ја граделе Каба: „Се зачудив кога орлицата се спуштила врз змијата, а таа се превивала. Понекогаш ја слушавме како шишти, а понекогаш како скока. Кога се зафативме со градењето, таа се свиткуваше и нè плашеше, а и ние се плашевме. Кога се исплашивме од лош предзнак, дојде орлицата и се нафрли врз неа.

Ја зграпчи и ја однесе, па ни ја остави градбата без пречки. Сите се зафативме со изградбата на нашиот Дом, со неговите темели и со земјата. Утрото кога ги издигавме темелите, никој од нас немаше облека. Владетелот го возвиши Бану Луеј; нивниот корен нема да исчезне.

Таму се собраа Бану Ади и Мурра, а пред нив дојдоа Килаб. Владетелот преку тоа ни подари чест, а наградата се бара кај Аллах.“ Ибн Исхак рекол: „Во времето на Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, Каба била висока осумнаесет лакти. Била покривана со египетски ткаенини, а подоцна со наметки.

Прв што ја покрил со свила бил ал-Хаџаџ ибн Јусуф.“ Јас велам: Каба останала во состојбата во која ја изградиле Курајшите, сè додека не изгорела на почетокот на владеењето на Абдуллах ибн аз-Зубајр, по шеесетата година, при крајот на владеењето на Језид ибн Муавија, кога го опседнале Ибн аз-Зубајр. Тогаш Ибн аз-Зубајр ја урнал до темел и ја изградил врз темелите на Ибрахим, мир над него.

Го вклучил Хиџр, ѝ направил источна и западна врата, поставени до земјата, како што слушнал од својата тетка Аиша, мајката на верниците, Аллах нека е задоволен со неа, од Аллаховиот Пратеник, Аллаховиот благослов и мир нека се над него. Така останала во времето на неговото владеење, сè додека ал-Хаџаџ не го убил. Потоа, по наредба на Абдул-Малик ибн Марван, ја вратил во претходната состојба.

Муслим ибн ал-Хаџаџ во својот „Сахих“ рекол: Ни раскажа Ханнад ибн ас-Сари, нему му раскажа Ибн Аби Заида, ни јави Ибн Аби Сулејман, од Ата, кој рекол: „Кога Домот изгорел во времето на Језид ибн Муавија, при нападот на луѓето од Шам врз Мекка, и кога се случило тоа што се случило, Ибн аз-Зубајр го оставил во таква состојба сè додека луѓето не дошле на хаџ. Сакал да ги охрабри или да ги обедини против луѓето од Шам. Кога луѓето си заминале, рекол: ‘О, луѓе, советувајте ме за Каба: да ја урнам и да ја изградам повторно, или да го поправам она што од неа се распаднало?’

Ибн Аббас рекол: ‘Во врска со неа ми дојде на ум мислење: да го поправиш она што се распаднало и да ја оставиш куќата врз која луѓето го примиле исламот, како и камењата врз кои го примиле исламот, и кои ги допирал Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него.’ Ибн аз-Зубајр рекол: ‘Ако некој од нив ја изгорел својата куќа, не би бил задоволен додека не ја изгради повторно. А што да кажеме за Домот на вашиот Господар, Славниот и Возвишениот? Ќе го молам својот Господар три дена, па потоа ќе ја донесам одлуката.’

Кога поминале три дена, одлучил да ја урне. Луѓето се двоумеле да се качат, плашејќи се дека првиот човек што ќе се качи може да биде погоден од некоја небесна казна. Најпосле се качил еден човек и фрлил еден камен од неа. Кога луѓето виделе дека ништо не му се случило, почнале еден по друг да ја уриваат, сè додека не ја довеле до земјата.

Ибн аз-Зубајр поставил столбови и врз нив закачил завеси, сè додека градбата не се издигнала. Ибн аз-Зубајр рекол: ‘Ја слушнав Аиша, Аллах нека е задоволен со неа, како вели дека Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, рекол: „Да не беше тоа што луѓето неодамна го напуштија неверувањето и да немав доволно средства за да ја изградам, ќе вклучев пет лакти од Хиџр во неа, ќе ѝ направев врата низ која луѓето ќе влегуваат и друга низ која ќе излегуваат.“ Јас ги имам средствата за градба и не се плашам од луѓето.’

Тој додал пет лакти од Хиџр, така што го открил темелот што луѓето го виделе, па врз него изградил. Каба била висока осумнаесет лакти, а кога ја проширил, му се чинела ниска, па ѝ додал уште десет лакти во висина. Ѝ направил две врати: низ едната се влегувало, а низ другата се излегувало. Кога Ибн аз-Зубајр бил убиен, ал-Хаџаџ му напишал на Абдул-Малик и го известил за тоа.

Му кажал дека Ибн аз-Зубајр ја поставил градбата врз темелите што ги виделе чесните луѓе од Мекка. Абдул-Малик му напишал: ‘Ние немаме ништо со понижувањето на Ибн аз-Зубајр. Што се однесува до делот што го додал во висина, остави го; а делот што го додал од Хиџр врати го на претходната градба, и затвори ја вратата што ја отворил.’ Така ја урнал и ја вратил во претходната состојба.“

Ан-Насаји го пренел во својата „Сунан“ од Ханнад, од Јахја ибн Аби Заида, од Абдул-Малик ибн Аби Сулејман, од Ата, од Ибн аз-Зубајр, од Аиша, со делот што му се припишува на Пратеникот; не ја спомнал целата случка. Суннетот бил да се остави она што го направил Абдуллах ибн аз-Зубајр, Аллах нека е задоволен со него, бидејќи тоа било она што Аллаховиот Пратеник сакал да го направи. Но се плашел дека срцата на некои луѓе ќе го отфрлат тоа, бидејќи неодамна го примиле исламот и сè уште биле блиску до неверувањето. Овој суннет му останал скриен на Абдул-Малик.

Кога му било утврдено дека Аиша го пренела ова од Аллаховиот Пратеник, тој рекол: „Посакував да го оставев онака како што го изградил.“ Како што рекол Муслим: Ми раскажа Мухаммад ибн Хатим, нему му раскажа Мухаммад ибн Бакр, ни јави Ибн Џурајџ: „Ги слушнав Абдуллах ибн Убајд ибн Умејр и ал-Валид ибн Ата како пренесуваат од ал-Харис ибн Абдуллах ибн Аби Рабиа.“ Абдуллах ибн Убајд рекол: „Ал-Харис ибн Абдуллах дошол кај Абдул-Малик ибн Марван за време на неговото владеење. Абдул-Малик рекол: ‘Не мислам дека Абу Хубајб — односно Ибн аз-Зубајр — го слушнал од Аиша она што тврдел дека го слушнал од неа.’

Ал-Харис рекол: ‘Напротив, јас ја слушнав како го кажува тоа.’ Тој прашал: ‘Што ја слушна да каже?’ Ал-Харис одговорил: ‘Рече дека Аллаховиот Пратеник рекол: „Твојот народ го скратил Домот при изградбата. Да не беше тоа што неодамна го напуштиле многубоштвото, ќе го изградев повторно она што го оставиле.

Ако твојот народ по мене реши повторно да го изгради, дојди да ти го покажам она што го оставиле.“ Потоа ѝ покажал простор од речиси седум лакти.’“ Ова е преданието на Абдуллах ибн Убајд. Ал-Валид ибн Ата додал: „Пратеникот рекол: ‘Ќе ѝ направев две врати поставени на земјата, една источна и една западна.

Знаеш ли зошто твојот народ ја подигнал вратата?’ Таа рекла: ‘Не.’ Тој одговорил: ‘Сакале да покажат надмоќ, за да влегува само оној што тие ќе го одобрат. Кога некој сакал да влезе, го оставале да се качи, а кога ќе се приближел до влезот, го туркале и паѓал.’“

Абдул-Малик му рекол на ал-Харис: „Ти ја слушна ли како го кажува тоа?“ Тој одговорил: „Да.“ Абдул-Малик малку молчел удирајќи со стапчето, а потоа рекол: „Посакував да го оставев онака како што го направил.“ Муслим рекол: Ни раскажаа Мухаммад ибн Амр ибн Џабала, нему му раскажа Абу Асим; (ха) и ни раскажа Абд ибн Хумејд, нему му јави Абдур-Раззак.

И двајцата го пренеле од Ибн Џурајџ со истиот синџир, слично на преданието на Ибн Бакр. Тој рекол: Ми раскажа Мухаммад ибн Хатим, нему му раскажа Абдуллах ибн Бакр ас-Сахми, нему му раскажа Хатим ибн Аби Сагира, од Абу Казаа, дека Абдул-Малик ибн Марван, додека го обиколувал Домот, рекол: „Аллах да го казни Ибн аз-Зубајр, кој лаже за мајката на верниците, тврдејќи дека ја слушнал како вели дека Аллаховиот Пратеник рекол: ‘О, Аише, да не беше тоа што твојот народ неодамна го напуштил неверувањето, ќе ја срушев Каба за да додадам дел од Хиџр, бидејќи твојот народ ја скратил при изградбата.’“

Тогаш ал-Харис ибн Абдуллах ибн Аби Рабиа рекол: „Не го зборувај тоа, о, владетеле на верниците, бидејќи јас ја слушнав мајката на верниците како го пренесува тоа.“ Тој рекол: „Да го слушнев тоа пред да ја урнам, ќе ја оставев како што ја изградил Ибн аз-Зубајр.“ Овој хадис речиси сигурно се пренесува од мајката на верниците Аиша, бидејќи е пренесен од неа преку повеќе веродостојни синџири: од ал-Асвад ибн Језид, ал-Харис ибн Абдуллах ибн Аби Рабиа, Абдуллах ибн аз-Зубајр, Абдуллах ибн Мухаммад ибн Аби Бакр ас-Сиддик и Урва ибн аз-Зубајр. Ова покажува дека постапката на Ибн аз-Зубајр била исправна.

Да останела така, ќе било добро. Но, кога работата се вратила во сегашната состојба, некои учени сметале дека не треба повторно да се менува. Се пренесува дека амирот на верниците Харун ар-Рашид — или неговиот татко ал-Махди — го прашал имамот Малик дали да ја урне Каба и да ја врати во состојбата во која ја поставил Ибн аз-Зубајр. Малик му рекол: „О, владетеле на верниците, не прави од Каба на Аллах играчка за владетелите, така што секој што ќе посака да ја урне, ќе ја урива.“

Поради тоа ар-Рашид се откажал. Ова го пренеле Ијад и ан-Навави. Таа, Аллах најдобро знае, ќе остане така сè до крајот на времето, кога ќе ја урне човекот со тенки потколеници од Абисинија, како што е утврдено во двата „Сахиха“ од Абу Хурејра, кој рекол дека Аллаховиот Пратеник рекол: „Каба ќе ја урне човекот со тенки потколеници од Абисинија.“ Двајцата го забележале хадисот.

Од Абдуллах ибн Аббас, Аллах нека е задоволен со нив двајцата, се пренесува дека Пратеникот рекол: „Како да го гледам: црн, со раширени нозе, како ја вади камен по камен.“ Ова го пренел Ал-Бухари. Имамот Ахмад ибн Ханбал во својот „Муснад“ рекол: Ни раскажа Ахмад ибн Абдул-Малик ал-Харани, нему му раскажа Мухаммад ибн Салама, од Ибн Исхак, од Ибн Аби Наџих, од Муџахид, од Абдуллах ибн Амр ибн ал-Ас, Аллах нека е задоволен со нив двајцата, кој рекол: „Го слушнав Аллаховиот Пратеник како вели: ‘Каба ќе ја урне човекот со тенки потколеници од Абисинија; ќе ѝ го одземе накитот и ќе ѝ ја соблече обвивката.

Како да го гледам: ќелав, со искривени стапала, како ја удира со лопата и со копач.’“ „Фада“ е искривување меѓу стапалото и коската на потколеницата. Ова, Аллах најдобро знае, ќе се случи по појавата на Јаџуџ и Маџуџ, според преданието во „Сахих“ на Ал-Бухари од Абу Саид ал-Худри, Аллах нека е задоволен со него, кој рекол дека Аллаховиот Пратеник рекол: „Луѓето ќе одат на хаџ и на умра во Домот и по појавата на Јаџуџ и Маџуџ.“ (Ал-Муминун: 60; Ибрахим: 37).

Абд ибн Хумејд го пренел од Абдур-Раззак во долга верзија. Тој рекол: „Работата на Домот...“ Аллах... Хаџ: 26... него... Хаџ: 26... Абдуллах... Ибрахим: 37... нив... Мухаммад ибн Исхак... Аллаховиот Пратеник... рекол... ибн Умејр.

Зборовите на Возвишениот, во кои се пренесува довата на Ибрахим и Исмаил, мир над нив: „Господару наш, направи нè предадени Тебе, а и од нашето потомство направи заедница предадена Тебе. Покажи ни ги нашите обреди и прими го нашето покајание. Навистина, Ти си Оној Кој многу го прима покајанието и Милостивиот.“ Ибн Џарир рекол: „Со тоа тие велеле: направи нè предадени на Твојата наредба, покорни на Твојата послушност; да не Му придружуваме никого во послушноста и обожувањето.“

Ибн Аби Хатим рекол: Ни раскажа татко ми, нему му раскажа Исмаил ибн Раџа ибн Хајјан ал-Хисни ал-Кураши, нему му раскажа Микал ибн Убајдуллах, од Абдул-Карим, за зборовите: „Направи нè предадени Тебе“, па рекол: „Искрени кон Тебе.“ А за зборовите: „А и од нашето потомство направи заедница предадена Тебе“, рекол: „Искрена.“ Исто така рекол: Ни раскажа Али ибн ал-Хусејн, нему му раскажа ал-Мукаддами, нему му раскажа Саид ибн Амир, од Салам ибн Аби Мути, за овој ајет: „Направи нè предадени“, па рекол: „Тие веќе биле муслимани, но барале постојаност.“

Икрима рекол: „‘Господару наш, направи нè предадени Тебе’ — Аллах рекол: ‘Веќе го направив тоа.’ ‘А и од нашето потомство направи заедница предадена Тебе’ — Аллах рекол: ‘Веќе го направив тоа.’“ Ас-Судди рекол: „‘А и од нашето потомство направи заедница предадена Тебе’ — со тоа тие ги мислеле Арапите.“ Ибн Џарир рекол: „Исправното е дека тоа го опфаќа и арапскиот народ и другите, бидејќи меѓу потомството на Ибрахим се и синовите на Израил, а Аллах рекол: ‘А меѓу народот на Муса има заедница што упатува според вистината и според неа праведно постапува.’“

Јас велам: Она што го рекол Ибн Џарир не е во спротивност со зборовите на ас-Судди, бидејќи тоа што тие конкретно ги спомнале Арапите не го исклучува никој друг. Контекстот овде се однесува на Арапите; затоа потоа рекол: „Господару наш, испрати им пратеник од нив, кој ќе им ги казува Твоите знаменија, ќе ги поучува на Книгата и мудроста и ќе ги очисти...“ Ајетот се однесува на Мухаммад, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, кој бил испратен меѓу нив, како што вели Возвишениот: „Тој е Оној Кој меѓу неписмените испрати пратеник од нив.“

Сепак, тоа не го исклучува неговото посланство кон белците и црнците, бидејќи Возвишениот вели: „Кажи: ‘О, луѓе, јас сум Аллахов пратеник до сите вас’“, како и други недвосмислени докази. Оваа дова на Ибрахим и Исмаил, мир над нив, е слична на она што Аллах го објавил за Своите богобојазливи верници: „Оние што велат: ‘Господару наш, подари ни во нашите сопружници и потомци радост за очите и направи нè водачи на богобојазливите.’“

Ова е нешто што шеријатот го поттикнува, бидејќи целосната љубов кон обожувањето на Возвишениот Аллах подразбира човек да посака од своето потомство да има некој што ќе Му се покорува на Аллах Единствениот, без здруженик. Затоа, кога Аллах му рекол на Ибрахим, мир над него: „Навистина, ќе те направам предводник на луѓето“, тој рекол: „А и од моето потомство?“ Аллах рекол: „Мојот завет не ги опфаќа неправедните.“ Ова се однесува и на неговите зборови: „Зачувај ме мене и моите синови од обожувањето на идолите.“

Во „Сахих“ на Муслим е утврдено, од Абу Хурејра, Аллах нека е задоволен со него, од Пратеникот, Аллаховиот благослов и мир нека се над него, дека рекол: „Кога ќе умре човекот, неговите дела престануваат, освен во три случаи: трајна милостина, знаење од кое има корист или доблесно дете што се моли за него.“ „И покажи ни ги нашите обреди.“ Ибн Џурајџ пренел од Ата дека зборовите „Покажи ни ги нашите обреди“ значат: „Објасни ни ги и научи нè на нив.“ Муџахид рекол: „Нашите места за жртвување.“

Слично се пренесува и од Ата и од Катада. Саид ибн Мансур рекол: Ни раскажа Аттаб ибн Башир, од Хусајф, од Муџахид, кој рекол: „Ибрахим рекол: ‘Покажи ни ги нашите обреди.’ Џибрил дошол кај него, го одвел до Домот и му рекол: ‘Издигни ги темелите.’ Тој ги издигнал темелите и ја довршил градбата.

Потоа Џибрил го фатил за рака, го извел и го одвел до Сафа, велејќи: ‘Ова е едно од обредните знаци на Аллах.’ Потоа го одвел до Марва и рекол: ‘А ова е едно од обредните знаци на Аллах.’ Потоа го одвел кон Мина. Кога стигнале до Акаба, го нашле Иблис како стои кај дрвото.

Џибрил рекол: ‘Изговори текбир и каменувај го.’ Ибрахим изговорил текбир и го каменувал. Потоа Иблис отишол и застанал кај средниот џемрат. Кога Џибрил и Ибрахим поминале покрај него, Џибрил му рекол: ‘Изговори текбир и каменувај го.’

Ибрахим изговорил текбир и го каменувал. Иблис заминал; тој проклетник сакал да внесе нешто во хаџот, но не успеал. Џибрил го фатил Ибрахим за рака и го одвел до Светото обележје, велејќи: ‘Ова е Светото обележје.’ Потоа го фатил Ибрахим за рака и го одвел до Арафат.

Му рекол: ‘Го препозна ли она што ти го покажав?’ Тоа му го повторил трипати. Ибрахим одговорил: ‘Да.’“ Слично се пренесува и од Абу Миџлаз и Катада. Абу Давуд ат-Тајалиси рекол: Ни раскажа Хаммад ибн Салама, од Абу ал-Асим ал-Ганави, од Абу ат-Туфајл, од Ибн Аббас, кој рекол: „Кога на Ибрахим му биле покажани обредите, шејтанот му се испречил кај местото на сајот, па Ибрахим се натпреварувал со него во трчање.

Потоа Џибрил го одвел до Мина и рекол: ‘Ова е местото каде што луѓето ги поставуваат своите шатори.’ Кога стигнале до Џамрат ал-Акаба, шејтанот му се испречил, па Ибрахим го каменувал со седум камчиња и тој си заминал. Потоа го одвел до средниот џемрат, каде што шејтанот повторно му се испречил; Ибрахим го каменувал со седум камчиња и тој си заминал. Потоа го одвел до најоддалечениот џемрат, каде што шејтанот му се испречил; Ибрахим го каменувал со седум камчиња и тој си заминал.

Потоа го одвел до Џам, па рекол: ‘Ова е Светото обележје.’ Потоа го одвел до Арафа и рекол: ‘Ова е Арафа.’ Џибрил го прашал: ‘Го препозна ли?’“ (Ал-Араф: 159; Ал-Џумуа: 2; Ал-Араф: 158; Ал-Фуркан: 74; Ибрахим: 35).

Тефсир на ал-Багави

Зборот на Возвишениот Аллах: „И кога Ибрахим ги издигнуваше темелите на Домот, заедно со Исмаил…“ Пренесувачите велат: Аллах, Возвишениот, го создал местото на Домот две илјади години пред земјата. Тоа било бела пена на водата, а земјата била распространета одоздола. Кога Аллах го спуштил Адам, мир над него, на земјата, тој се почувствувал осамен и Му се пожалил на Аллах, Возвишениот. Тогаш Аллах го спуштил Населениот Дом, направен од еден од рубините на Џеннетот, со две врати од зелен смарагд — источна и западна врата.

Го поставил на местото на Домот и рекол: „О Адаме, ти спуштив Дом околу кој ќе правиш таваф, како што се прави таваф околу Мојот Арш, и кај кој ќе клањаш, како што се клања кај Мојот Арш.“ Го спуштил и Каменот, кој бил бел, но поцрнел од допирот на менструацијата во времето на незнаењето. Адам тргнал пеш од земјата Хинди кон Мекка, па Аллах му испратил ангел кој му го покажувал патот до Домот. Адам го извршил хаџот и ги исполнил обредите.

Кога завршил, го пречекале ангелите и рекле: „Адаме, нека ти биде прифатен хаџот! Ние го посетувавме овој Дом две илјади години пред тебе.“ Ибн Аббас, Аллах нека биде задоволен со нив двајцата, рекол: „Адам извршил хаџ четириесет пати, пешачејќи од Хинди до Мекка.“ Така било сè до деновите на Потопот.

Потоа Аллах, Возвишениот, го воздигнал во четвртото небо. Секој ден во него влегуваат седумдесет илјади ангели, кои никогаш не се враќаат кај него. Аллах го испратил Џибрил, мир над него, за да го скрие Црниот Камен во планината Абу Кубејс, за да го заштити од потопот. Така местото на Домот останало празно до времето на Ибрахим.

Потоа Аллах, Возвишениот, му наредил на Ибрахим, откако му се родиле Исмаил и Исхак, да изгради Дом во кој ќе се спомнува Аллах. Тој Го замолил Аллах, Возвишениот, да му го покаже неговото место. Тогаш Аллах испратил сакīна [божествено смирување] за да му го покаже местото на Домот. Тоа бил налетен ветер со две глави, сличен на змија.

Аллах му наредил на Ибрахим да гради таму каде што ќе запре сакīната. Ибрахим ја следел сè додека не стигнале во Мекка; тогаш сакīната се свиткала над местото на Домот како што се свиткува штитот. Ова е предание од Али и Хасан. Ибн Аббас рекол: „Аллах, Возвишениот, испратил облак со големина на Каба.

Облакот се движел, а Ибрахим одел во неговата сенка сè додека не стигнале до Мекка. Облакот застанал на местото на Домот, и од него му било повикано на Ибрахим: ‘Гради во неговата сенка, не додавај и не одземај.’“ Според едно предание, Аллах го испратил Џибрил да му го покаже местото на Домот, како што вели Возвишениот Аллах: „И кога на Ибрахим му го одредивме местото на Домот…“ Ибрахим и Исмаил го изградиле Домот: Ибрахим градел, а Исмаил му подавал камења.

Тоа е значењето на зборовите на Возвишениот Аллах: „И кога Ибрахим ги издигнуваше темелите на Домот, заедно со Исмаил…“ — односно, неговите темели; еднината од „темели“ е „темел“. Ал-Киса’и рекол: „Ѕидовите на Домот.“ Ибн Аббас рекол: „Домот бил изграден од пет планини: Тур Сина, Тур Зита, Лубнан — планина во Шам, и Џуди — планина во Џезирата; а темелите ги изградиле од Хира, планина во Мекка.“ Кога Ибрахим стигнал до местото на Црниот Камен, му рекол на Исмаил: „Донеси ми убав камен што ќе им биде знак на луѓето.“

Исмаил му донел камен, а Ибрахим рекол: „Донеси ми подобар од овој.“ Исмаил отишол да бара, па Абу Кубејс извикал: „О Ибрахиме, кај мене имаш доверен предмет — земи го!“ Тогаш го зел Црниот Камен и го поставил на неговото место. Според друго предание, Аллах изградил Дом на небото, кој е Населениот Дом и се нарекува Дирах, и им наредил на ангелите да изградат Каба на земјата, спроти него, со иста големина и форма.

Според едно предание, прв што ја изградил Каба бил Адам; таа исчезнала во времето на Потопот, а потоа Аллах му го покажал местото на Ибрахим, кој повторно ја изградил.

Зборовите: „Господару наш, прими од нас“ содржат изоставен дел, односно: „И тие двајцата велеле: ‘Господару наш, прими ја од нас нашата градба!’“ „Навистина, Ти си Слушателот“ на нашата молитва, „Знајниот“ за нашите намери.

„Господару наш, направи нè да Ти бидеме предадени“ — да бидеме единобошци, послушни, искрени и покорни кон Тебе. „И од нашето потомство“ — односно, од нашите деца, „заедница“; заедница се следбениците на пратениците, „предадена Тебе“ — покорна Тебе. „И покажи ни“ — поучи нè и запознај нè. Ибн Кесир го читал „покажи ни“ со сукун на буквата ра; Ебу Амр со прикрадно изговарање на касрата, а останатите со касра.

Ибн Амир и Ебу Бекр се согласиле со читањето со сукун во сура Фуссилет. Основниот облик е „ар’ина“; хамзата била изоставена за полесен изговор, а нејзиното движење било пренесено на буквата ра. Оној што ја изговара со сукун рекол: „Кога хамзата исчезнала, исчезнало и нејзиното движење.“ „Нашите обреди“ — прописите на нашата вера и обредите на нашиот хаџ.

Според едно предание, тоа се местата на нашиот хаџ. Муџахид рекол: „Нашите места за колење; ‘нусук’ значи жртвено животно.“ Според друго предание, тоа се нашите места за ибадет. Основното значење на зборот „нусук“ е ибадет, а „насик“ е оној што врши ибадет.

Аллах, Возвишениот, ја услишал молитвата на двајцата и го испратил Џибрил, кој им ги покажал обредите на денот на Арафа. Кога стигнале во Арафат, им рекол: „Дозна ли, о Ибрахиме?“ Тој одговорил: „Да.“ Затоа времето било наречено Арафа, а местото — Арафат.

„И прими го нашето покајание“ — опрости ни. „Навистина, Ти си Оној што многу го прима покајанието, Милостивиот.“