ಸ್ವೀಕಾರ, ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಸಂತತಿಯ ಸತ್ಕಾರ್ಯ

ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುರ್‌ರಹ್ಮಾನ್ ಅಸ್-ಸಅದಿ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಗಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವೆಂದರೆ ಹೃದಯವು ತನ್ನ ರಬ್ಬಿಗೆ ಶರಣಾಗಿ, ಆತನಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗುವುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳೂ ವಿಧೇಯವಾಗುವುದೂ ಸೇರಿದೆ. (وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا) “ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸು” ಎಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತೋರಿಸಿ ನಮಗೆ ಕಲಿಸು—ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಮನುಾಸಿಕ್’ ಎಂದರೆ ಹಜ್ಜಿನ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿರಬಹುದು; ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಯು ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಥವಾ ಪದದ ವ್ಯಾಪಕ ಅರ್ಥದಂತೆ, ಇಡೀ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಆರಾಧನೆಗಳೂ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ‘ನಸ್ಕ್’ ಎಂದರೆ ಆರಾಧನೆ; ಆದರೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಹಜ್ಜಿನ ಆರಾಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಾರವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸತ್ಕಾರ್ಯಗಳ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡುವುದಾಗಿದೆ. ದಾಸನು ಎಷ್ಟೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನಿಂದ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹೇಳಿದರು: (وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ) “ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ಕರುಣಾಮಯನು.”

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರು ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ಮಹಾನ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಭಯ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹಾನ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಆತನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು—ಅದರಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಯೋಜನ ಉಂಟಾಗಲೆಂದು.

ಇಮಾಮ್ ಇಬ್ನ್ ಕಸೀರ್ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ಇನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹು تعالىನ ಈ ವಚನದ ಕುರಿತು: (ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಆ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ: “ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು. ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾಡು. ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು.

ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯಿ.”) — ಇಲ್ಲಿ ‘ಅಡಿಪಾಯಗಳು’ ಎಂಬುದು ‘ಅಡಿಪಾಯ’ ಎಂಬ ಪದದ ಬಹುವಚನ; ಅದು ಕಂಬ ಮತ್ತು ತಳಹದಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಓ ಮುಹಮ್ಮದ್, ನಿನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಅವರು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದುದನ್ನೂ, ಅದರ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದುದನ್ನೂ ನೆನಪಿಸು.” ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.) ಅವರು ಸತ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ತಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಅಲ್ಲಾಹು تعالىನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಹಾತಿಮ್, ಮಕ್ಕದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಯಝೀದ್ ಬಿನ್ ಖುನೈಸ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ವಹೀಬ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ವರ್ದ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಹದೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬಂದಿದೆ: ಅವರು ಈ ವಚನವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು: (ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಆ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ: “ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.”) ನಂತರ ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: “ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯನ ಆಪ್ತನೇ!

ನೀನು ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯನ ಮನೆಯ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾ, ಅದು ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡದಿರಬಹುದೆಂದು ಆತಂಕಪಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲ!” ಇದು ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ನಿಷ್ಠಾವಂತ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ವಚನದಂತೆಯೇ ಇದೆ: (ಮತ್ತು ಅವರು ತಮಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.) ಅಂದರೆ, ದಾನಧರ್ಮಗಳು, ಖರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಏನನ್ನು ನೀಡಿದರೋ ಅದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. (ಮತ್ತು ಅವರ ಹೃದಯಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತವೆ.)

ಅಂದರೆ, ತಮ್ಮಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ. ಆಯಿಷಾ رضي الله عنها ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಸಹೀಹ್ ಹದೀಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಬಂದಿದೆ; ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಂದೆ ಬರಲಿದೆ. ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು, ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದವರು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಾಗಿದ್ದು, ದುಆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅದರ ವಿವರಣೆ ಮುಂದೆ ಬರಲಿದೆ.

ಇಮಾಮ್ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ رحمه الله ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹದೀಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ವರದಿಗಳನ್ನೂ ತರುವೆವು. ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ رحمه الله ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಮಅ್ಮರ್, ಅಯ್ಯೂಬ್ ಅಸ್-ಸಖ್ತಿಯಾನೀ ಮತ್ತು ಕಸೀರ್ ಬಿನ್ ಕಸೀರ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುತಲ್ಲಿಬ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ವದಾಆ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಅವರು ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಜುಬೈರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ رضي الله عنهما ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಮಹಿಳೆಯರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಯಿಂದಲೇ. ಸಾರಾಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗುರುತು ಬೀಳದಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವಿನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.

ಮಸ್ಜಿದಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ, ಝಮ್ಝಮ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕೆಳಗೆ, ಮನೆಯ ಬಳಿ ಅವರನ್ನು ಇಳಿಸಿದರು. ಆ ದಿನ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ನೀರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅವರ ಬಳಿ ಖರ್ಜೂರವಿದ್ದ ಒಂದು ಚೀಲವನ್ನೂ ನೀರಿದ್ದ ಒಂದು ತೊಗಲಿನ ಚೀಲವನ್ನೂ ಇಟ್ಟರು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೊರಟರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ‘ಓ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ, ಏನೂ ಇಲ್ಲದ ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೂ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು, ‘ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಲ್ಲಾಹು ನಿಮಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ಹೌದು’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ಹಾಗಾದರೆ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಮುಂದುವರಿದು, ಜನರಿಗೆ ಕಾಣದಿರುವ ಕಣಿವೆಯ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಯ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ, ಮನೆಯ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಈ ದುಆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಾನು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು, ಕೃಷಿಯೇ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ಅವರು ನಮಾಝ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಒಲವುಂಟುಮಾಡು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಲೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಫಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸು.) ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಅವರಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಾ, ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ನೀರಿನ ತೊಗಲಿನ ಚೀಲದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರು ಮುಗಿಯಿತು; ಅವರಿಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಮಗುವಿಗೂ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಯಿತು.

ಮಗು ನೋವಿನಿಂದ ಒದ್ದಾಡುವುದನ್ನು — ಅಥವಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ತಳಮಳಿಸುವುದನ್ನು — ಅವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ಮನಸ್ಸಾಗದೆ ಹೊರಟರು. ತಮ್ಮ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಬೆಟ್ಟವಾದ ಸಫಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡು ಅದರ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿದರು. ನಂತರ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ, ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಸಫಾದಿಂದ ಇಳಿದು ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಉಡುಪಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಮನುಷ್ಯ ಓಡುವಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ದಾಟಿದರು. ನಂತರ ಮರ್ವಾ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಏಳು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜನರು ಆ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಸಅಯ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.’

ಅವರು ಮರ್ವಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಆಗ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ‘ಸುಮ್ಮನಿರು!’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟು ಕೇಳಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಅವರು, ‘ನೀನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೇಳಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ!’

ಎಂದರು. ಆಗ ಝಮ್ಝಮ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲಕ್ ಒಬ್ಬನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ತನ್ನ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ — ಅಥವಾ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ — ನೆಲವನ್ನು ಕೆದಕಿದನು; ನೀರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟಿ, ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ತೊಗಲಿನ ಚೀಲಕ್ಕೆ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದರೂ ಅದು ಉಕ್ಕುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.

ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ಅಲ್ಲಾಹು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಲಿ! ಅವರು ಝಮ್ಝಮ್ ಅನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ — ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ — ಝಮ್ಝಮ್ ಹರಿಯುವ ಚಿಲುಮೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.’ ಅವರು ನೀರು ಕುಡಿದು ತಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸಿದರು. ಆಗ ಮಲಕ್ ಅವರಿಗೆ, ‘ನಾಶವಾಗುವೆನೆಂದು ಭಯಪಡಬೇಡ.

ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಮನೆಯಿದೆ. ಈ ಬಾಲಕನು ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವನು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲಾಹು ತನ್ನವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದನು. ಆ ಮನೆಯು ನೆಲದಿಂದ ದಿಬ್ಬದಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಹಗಳು ಬಂದು ಅದರ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಹೀಗೇ ಇದ್ದಾಗ, ಜುರ್ಹುಮ್‌ನ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು — ಅಥವಾ ಅವರ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದವರು — ಕದಾ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬರುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡರು. ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ‘ಈ ಹಕ್ಕಿ ನೀರಿನ ಸುತ್ತ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೀರೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು’ ಎಂದರು. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.

ಅವರು ನೀರು ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು; ಆಗ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ನೀರಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು, ‘ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೀಯಾ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ಹೌದು, ಆದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ’ ಎಂದರು.

ಅವರು, ‘ಸರಿ’ ಎಂದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಜನರ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವರ ಆಗಮನ ಅವರಿಗೆ ಸಂತೋಷ ತಂದಿತು. ಅವರು ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದರು; ಅವರೂ ಬಂದು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು.

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಬಾಲಕನು ಬೆಳೆದು, ಅವರಿಂದ ಅರಬಿ ಭಾಷೆ ಕಲಿತನು. ಅವನು ಬೆಳೆದಾಗ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚಿದರು. ಅವನು ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಅವರ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ‘ಅವರು ನಮಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದಳು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

ಅವಳು, ‘ನಾವು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ, ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರ ಬಳಿ ದೂರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಆಗ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ನಿನ್ನ ಗಂಡನು ಬಂದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಸಲಾಂ ಹೇಳು; ಅವನ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳು’ ಎಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليه السلام ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಏನೋ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದವರಂತೆ ಇದ್ದರು. ‘ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಾ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ಹೌದು, ಇಂಥ ರೂಪದ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧರು ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು; ನಾವು ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ’ ಎಂದಳು. ‘ಅವರು ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದರಾ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ಹೌದು. ನಿಮಗೆ ಸಲಾಂ ಹೇಳಬೇಕೆಂದೂ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳಿದರು’ ಎಂದಳು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ‘ಅವರು ನನ್ನ ತಂದೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು’ ಎಂದರು.

ಅವರು ಅವಳನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿ, ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಾಹು ಇಚ್ಛಿಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದರು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬಂದಾಗ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ಅವರು ನಮಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದಳು.

‘ನೀವು ಹೇಗಿದ್ದೀರಿ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ಅವಳು, ‘ನಾವು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಾಹು عز وجلನನ್ನು ಹೊಗಳಿದಳು. ‘ನಿಮ್ಮ ಆಹಾರವೇನು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ಮಾಂಸ’ ಎಂದಳು. ‘ನಿಮ್ಮ ಪಾನೀಯವೇನು?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ನೀರು’ ಎಂದಳು. ಆಗ ಅವರು, ‘ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ಅವರ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬರಕತ್ ನೀಡು’ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ಆ ದಿನ ಅವರಿಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಧಾನ್ಯಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬರಕತ್ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು ದುಆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಕ್ಕಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಎರಡನ್ನೇ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಯಾರಿಗೂ ಅವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.’ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ನಿನ್ನ ಗಂಡನು ಬಂದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಸಲಾಂ ಹೇಳು; ತನ್ನ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳು’ ಎಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليه السلام ಬಂದಾಗ, ‘ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಾ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.

ಅವಳು, ‘ಹೌದು, ಸುಂದರ ರೂಪದ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧರು ಬಂದಿದ್ದರು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದಳು. ‘ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು. ನಾನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು; ನಾವು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ’ ಎಂದಳು. ‘ಅವರು ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದರಾ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ಹೌದು. ನಿಮಗೆ ಸಲಾಂ ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು’ ಎಂದಳು. ಅವರು, ‘ಅವರು ನನ್ನ ತಂದೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲು; ನಿನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಅಲ್ಲಾಹು عز وجل ಇಚ್ಛಿಸಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರು.

ಆಮೇಲೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಝಮ್ಝಮ್‌ನ ಸಮೀಪದ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಂದರು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಎದ್ದು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗ ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಅವರು ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ಓ ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ಅಲ್ಲಾಹು ನನಗೆ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ‘ನಿಮ್ಮ ರಬ್ಬನು ನಿಮಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದುದನ್ನು ಮಾಡಿ’ ಎಂದರು. ‘ನೀನು ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವೆಯಾ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲಾಹು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ದಿಬ್ಬದ ಕಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಟ್ಟಡ ಎತ್ತರವಾದಾಗ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಈ ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟು, ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಕಟ್ಟಿದರು; ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.)’ ಅವರು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟುತ್ತಾ, ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.)” ಈ ಹದೀಸನ್ನು ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಹಾತಿಮ್ ಅಬೂ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಹಮ್ಮಾದ್ ಅಲ್-ಝಹ್ರಾನೀ ಅವರಿಂದಲೂ, ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಥಾಬಿತ್ ಅರ್-ರಾಝೀ ಅವರಿಂದಲೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಅವರ ಮೂಲಕ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಬೂ ಬಕರ್ ಇಬ್ನ್ ಮರ್ಡವೈಹ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಬಿನ್ ಅಲಿ ಬಿನ್ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಬಿಶ್ರ್ ಬಿನ್ ಮೂಸಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಹ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲ್-ಅಝ್ರಕೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬಿನ್ ಖಾಲಿದ್ ಅಝ್-ಝಂಜೀ, ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಜುರೈಜ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಕಸೀರ್ ಬಿನ್ ಕಸೀರ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ನಾನು, ಉಥ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಸುಲೈಮಾನ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುರ್-ರಹ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಹುಸೈನ್, ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಜುಬೈರ್ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಜುಬೈರ್, ‘ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಾಗುವ ಮೊದಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿರಿ’ ಎಂದರು. ಅವರು ಮಖಾಮ್ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದರು.

ಆಗ ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಹದೀಸನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.” ನಂತರ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹದೀಸನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬೂ ಆಮಿರ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಅಮ್ರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಬಿನ್ ನಾಫಿಅ್, ಕಸೀರ್ ಬಿನ್ ಕಸೀರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಜುಬೈರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ನಡುವೆ ನಡೆದದ್ದು ನಡೆದಾಗ, ಅವರು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟರು.

ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೀರಿದ್ದ ಒಂದು ಹಳೆಯ ತೊಗಲಿನ ಪಾತ್ರೆಯಿತ್ತು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಅದರಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಹಾಲು ಮಗುವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಾಗೆ ಬಂದರು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಅವರನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಕದಾ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಕೂಗಿ, ‘ಓ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾರ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ಅಲ್ಲಾಹು عز وجلನ ಬಳಿ’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಬಗ್ಗೆ ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದರು.

ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಆ ತೊಗಲಿನ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಹಾಲು ಮಗುವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ನೀರು ಮುಗಿದಾಗ, ‘ನಾನು ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣಬಹುದೇನೋ’ ಎಂದರು. ಸಫಾ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ, ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕಣಿವೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಓಡಿ ಮರ್ವಾಗೆ ತಲುಪಿದರು.

ಹೀಗೆ ಹಲವು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ, ‘ಮಗು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೋಗಿ ನೋಡೋಣ’ ಎಂದರು. ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಮಗು ಸಾಯುವಂತೆಯೇ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅದು ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ‘ನಾನು ಹೋಗಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡೋಣ’ ಎಂದರು. ಸಫಾದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಹೀಗೆ ಏಳು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ‘ಮಗು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೋಡೋಣ’ ಎಂದರು. ಆಗ ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ‘ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಏನಾದರೂ ಒಳಿತಿದ್ದರೆ, ಸಹಾಯ ಮಾಡು’ ಎಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಜಿಬ್ರೀಲ್ عليه السلام ಇದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರು; ಹಿಮ್ಮಡಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿದರು.

ಆಗ ನೀರು ಚಿಮ್ಮಿತು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಬೆರಗಾಗಿ, ನೀರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸುತ್ತಲೂ ಮಣ್ಣು ತೋಡತೊಡಗಿದರು.” ಅಬೂ ಅಲ್-ಖಾಸಿಮ್ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಅವರು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನೀರು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.” ಅವರು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಲು ಮಗುವಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಜುರ್ಹುಮ್‌ನ ಕೆಲವರು ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅವರು ಅದನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವೆಂದು ಕಂಡು, “ನೀರಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇರಲಾರವು” ಎಂದರು. ತಮ್ಮ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ನೋಡಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಂಡಿತು. ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, “ಓ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೀಯಾ?”

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಮಗನು ಬೆಳೆದು ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಾಹವಾದನು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯವರಿಗೆ, ‘ನನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದರು. ಬಂದು ಸಲಾಂ ಹೇಳಿದರು.

‘ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿ, ‘ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದಳು. ‘ಅವರು ಬಂದಾಗ, ನಿನ್ನ ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸು ಎಂದು ಹೇಳು’ ಎಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಬಂದಾಗ, ಅವಳು ಅವರಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಅವರು, ‘ಅವರೇ ನನ್ನ ತಂದೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು’ ಎಂದರು.

ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಾಯಿತು. ಮನೆಯವರಿಗೆ, ‘ನನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದರು. ಬಂದು, ‘ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿ, ‘ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದಳು. ನಂತರ, ‘ನೀವು ಇಳಿದು ಊಟಮಾಡಿ, ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. ಅವರು, ‘ನಿಮ್ಮ ಆಹಾರವೇನು? ನಿಮ್ಮ ಪಾನೀಯವೇನು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವಳು, ‘ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ಮಾಂಸ, ನಮ್ಮ ಪಾನೀಯ ನೀರು’ ಎಂದಳು. ಅವರು, ‘ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ಅವರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ ಬರಕತ್ ನೀಡು’ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅಬೂ ಅಲ್-ಖಾಸಿಮ್ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಇದು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ದುಆದ ಬರಕತ್ ಆಗಿತ್ತು.”

ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಾಯಿತು. ಅವರು ಬಂದಾಗ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಝಮ್ಝಮ್‌ನ ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವರು, ‘ಓ ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ನಿನ್ನ ರಬ್ಬನು ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ‘ನಿಮ್ಮ ರಬ್ಬನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿರಿ’ ಎಂದರು.

‘ಅದರಲ್ಲಿ ನೀನು ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂದೂ ಅವನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ‘ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಅಥವಾ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು; ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.) ಕಟ್ಟಡ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ, ಅವರು ಮಖಾಮ್‌ನ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.)”

ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಹಾಫಿಝ್ ಅಬೂ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಅಲ್-ಹಾಕಿಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘ಅಲ್-ಮುಸ್ತದ್ರಕ್’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಬೂ ಅಲ್-ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅಲ್-ಅಸಮ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಸಿನಾನ್ ಅಲ್-ಕಝ್ಝಾಝ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಬೂ ಅಲಿ ಉಬೈದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಮಜೀದ್ ಅಲ್-ಹನಫೀ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಬಿನ್ ನಾಫಿಅ್ ಅವರಿಂದ ಈ ಹದೀಸನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. “ಇದು ಇಬ್ಬರು ಶೈಖ್‌ಗಳ ಷರತ್ತಿನಂತೆ ಸಹೀಹ್ ಆಗಿದೆ; ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಆದರೆ, ನೀವೇ ನೋಡುವಂತೆ, ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಇದನ್ನು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಬಿನ್ ನಾಫಿಅ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಅವರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಬಹುದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಲಿ ನೀಡಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಕುರಿಯ ಕೊಂಬುಗಳು ಕಅಬಾದಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಸಹೀಹ್ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರು ಅಲ್-ಬುರಾಕ್ ಮೇಲೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ವರದಿಯೂ ಬಂದಿದೆ.

ಅಲ್ಲಾಹು ಅತ್ಯಂತ ಬಲ್ಲವನು. ಈ ಹದೀಸಿನಲ್ಲಿ, ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ, ಪ್ರವಾದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಮೀರುಲ್ ಮುಮಿನೀನ್ ಅಲಿ ಬಿನ್ ಅಬೀ ತಾಲಿಬ್ ಅವರಿಂದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ವರದಿಯೂ ಬಂದಿದೆ. ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಬಶ್ಶಾರ್ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುಥನ್ನಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಮುಅಮ್ಮಲ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಸುಫ್ಯಾನ್, ಅಬೂ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಹಾರಿಥಾ ಬಿನ್ ಮುದ್ರಿಬ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಲಿ ಬಿನ್ ಅಬೀ ತಾಲಿಬ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಮನೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಬಂದಾಗ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಹಾಜರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಮಕ್ಕಾಗೆ ಬಂದಾಗ, ಮನೆಯ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಮೋಡದಂತಿರುವ, ತಲೆಯ ಆಕಾರದ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಂಡರು. ಅದು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ, ‘ಓ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ನನ್ನ ನೆರಳಿನ ಮೇಲೆ — ಅಥವಾ ನನ್ನ ಅಳತೆಯ ಪ್ರಕಾರ — ಕಟ್ಟಿರಿ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಡಿ, ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಡಿ’ ಎಂದಿತು.

ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಹೊರಟು, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಹಾಜರ್ ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟರು. ಹಾಜರ್, ‘ಓ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾರ ಬಳಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ಅಲ್ಲಾಹನ ಬಳಿ’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ಹಾಗಾದರೆ ಹೋಗಿರಿ; ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಹಾಜರ್ ಸಫಾ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ನೋಡಿದರೂ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮರ್ವಾಗೆ ಬಂದು ನೋಡಿದರೂ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಸಫಾಗೆ ಹೋದರು; ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಮರ್ವಾಗೆ ಹೋದರು; ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ, ‘ಓ ಇಸ್ಮಾಈಲ್, ನಿನಗೆ ಕಾಣದ ಕಡೆ ನೀನು ಸಾಯುವೆಯೋ!’

ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆದು, ‘ನೀನು ಯಾರು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ನಾನು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಮಗುವಿನ ತಾಯಿ ಹಾಜರ್’ ಎಂದರು. ‘ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಯಾರ ಬಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ನಮ್ಮನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದರು. ಜಿಬ್ರೀಲ್, ‘ಅವನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾಕಾಗುವವನಿಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು. ಬಾಲಕನು ತನ್ನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಕೆದಕಿದಾಗ, ಝಮ್ಝಮ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಹಾಜರ್ ನೀರನ್ನು ತಡೆಯತೊಡಗಿದರು.

ಆಗ, ‘ಅದನ್ನು ಬಿಡಿ; ಅದು ದಾಹವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ನೀರು’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.” ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ವರದಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಮೊದಲು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಗಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ; ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು; ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ. ನಂತರ ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಹನ್ನಾದ್ ಬಿನ್ ಅಸ್-ಸರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬೂ ಅಲ್-ಅಹ್ವಾಸ್, ಸಿಮಾಕ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಖಾಲಿದ್ ಬಿನ್ ಅರಅ್ರಅ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಲಿ رضي الله عنه ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, “ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವಿರಾ? ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆ ಅದೇನಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅಲಿ ಹೇಳಿದರು: “ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬರಕತ್ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮನೆ ಅದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅದು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅಲ್ಲಾಹು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ವಹ್ಯ್ ಮಾಡಿದನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಅದು ಕಷ್ಟಕರವೆನಿಸಿತು. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹು ‘ಸಕೀನಾ’ವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅದು ಎರಡು ತುದಿಗಳಿದ್ದ, ತಿರುಗುಮುರುಗಾದ ಗಾಳಿ.

ಒಂದು ತುದಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಮಕ್ಕಾಗೆ ತಲುಪಿತು; ಮನೆಯ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಅದು ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ಮಡಚಿದಂತೆ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿತು. ಸಕೀನಾ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅಲ್ಲಾಹು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಕಟ್ಟಿದರು. ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು.

ಬಾಲಕನು ಏನನ್ನೋ ಹುಡುಕಲು ಹೋದನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದುಕೊಡು’ ಎಂದರು. ಬಾಲಕನು ಕಲ್ಲಿಗಾಗಿ ಹೋದನು. ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಾಗ, ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ‘ತಂದೆಯೇ, ಈ ಕಲ್ಲನ್ನು ನಿಮಗೆ ಯಾರು ತಂದರು?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅವರು, ‘ನಿನ್ನ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸದವನು ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಂದನು; ಜಿಬ್ರೀಲ್ عليه السلام ಅದನ್ನು ಆಕಾಶದಿಂದ ತಂದನು’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಅವರು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.” ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಹಾತಿಮ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಹಮ್ದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಯಝೀದ್ ಅಲ್-ಮುಕ್ರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಸುಫ್ಯಾನ್, ಬಿಶ್ರ್ ಬಿನ್ ಆಸಿಮ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುಸಯ್ಯಬ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಕಅಬ್ ಅಲ್-ಅಹ್ಬಾರ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಮನೆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ನೊರೆಯಂತಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅದರಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.” ಸಈದ್ ಹೇಳಿದರು: ಅಲಿ ಬಿನ್ ಅಬೀ ತಾಲಿಬ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅರ್ಮೀನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಕೀನಾ ಇತ್ತು; ಜೇಡವು ತನ್ನ ಗೂಡನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವಂತೆ ಅದು ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು.

ನಂತರ ಅದು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆ ತಂದಿತು; ಆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮೂವತ್ತು ಮಂದಿಯಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ಎತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.” ನಾನು, “ಅಬೂ ಮುಹಮ್ಮದ್, ಅಲ್ಲಾಹು ‘ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ” ಎಂದೆ. ಅವರು, “ಅದು ನಂತರ ನಡೆದದ್ದು” ಎಂದರು. ಅಸ್-ಸುಡ್ಡೀ ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹು عز وجل ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ, “ನೀನು ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಸೇರಿ, ತವಾಫ್ ಮಾಡುವವರು, ಇಅ್ತಿಕಾಫ್ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ರುಕೂಅ್-ಸಜ್ದಾ ಮಾಡುವವರಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿರಿ” ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಮಕ್ಕಾಗೆ ಬಂದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು; ಆದರೆ ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹು ‘ರೀಹ್ ಅಲ್-ಖಜ್ಜೂಜ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವಿನಂತಿರುವ ತಲೆ ಇತ್ತು.

ಅದು ಕಅಬಾದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಮೊದಲ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿತು. ಅವರು ಕೊಡಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಇಡುವವರೆಗೆ ತೋಡಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: (ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾಗ.) (ಮತ್ತು ನಾವು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಾಗ.)

ಅವರು ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಮೂಲೆ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಇಸ್ಮಾಈಲ್‌ಗೆ, ‘ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತಂದುಕೊಡು’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ತಂದೆಯೇ, ನನಗೆ ಸುಸ್ತಾಗಿದೆ, ಆಯಾಸವಾಗಿದೆ’ ಎಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋಗು’ ಎಂದರು. ಅವರು ಕಲ್ಲಿಗಾಗಿ ಹೊರಟರು.

ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಾಗ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ‘ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಲ್ಲು ತಂದುಕೊಡು’ ಎಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಲಿಗಾಗಿ ಹೊರಟಾಗ, ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ತಂದರು. ಅದು ಬಿಳಿಯದಾಗಿತ್ತು; ಬಿಳಿ ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಥುಗಾಮಾ ಗಿಡದ ಹೂವಿನಂತೆ. ಆದಮ್ ಅದನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ತಂದಿದ್ದರು.

ಜನರ ಪಾಪಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ಕಪ್ಪಾಯಿತು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಾಗ, ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲು ಮೂಲೆ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು. ‘ತಂದೆಯೇ, ಇದನ್ನು ನಿಮಗೆ ಯಾರು ತಂದರು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ನಿನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವನು ತಂದನು’ ಎಂದರು. ಹೀಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕಟ್ಟಿದರು.

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ರಬ್ಬು ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪದಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವನು.) ಈ ವರದಿಯ ಕ್ರಮದಿಂದ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಕೆಲವರು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಮಾಮ್ ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಮಅ್ಮರ್, ಅಯ್ಯೂಬ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಜುಬೈರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: (ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ.) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಅವು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು.” ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಹಿಶಾಮ್ ಬಿನ್ ಹಸ್ಸಾನ್, ಆತಾ ಅವರ ಅಳಿಯ ಸುವಾರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಆತಾ ಬಿನ್ ಅಬೀ ರಬಾಹ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಆತಾ ಹೇಳಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹು ಆದಮ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಕಾಲುಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ತಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಇದ್ದವು. ಅವರು ಆಕಾಶವಾಸಿಗಳ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲಕ್‌ಗಳು ಅವರಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟರು; ತಮ್ಮ ದುಆ ಮತ್ತು ನಮಾಝಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಾಹು ಅವರನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಸಿದನು.

ಅವರೀಗ ಆಕಾಶವಾಸಿಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳದಾಗ, ಏಕಾಂಗಿ ಭಾವನೆಗೊಂಡು, ತಮ್ಮ ದುಆ ಮತ್ತು ನಮಾಝಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರನ್ನು ಮಕ್ಕಾಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಿದ್ದವು; ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ನಡುವಿನ ಜಾಗಗಳು ಮರುಭೂಮಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಾಗೆ ತಲುಪಿದರು.

ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹು ಸ್ವರ್ಗದ ಮಾಣಿಕ್ಯವನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು. ಅದು ಈಗ ಮನೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಾಹು ಜಲಪ್ರಳಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ತವಾಫ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಆ ಮಾಣಿಕ್ಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಾಹು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

ಇದೇ ಅಲ್ಲಾಹು تعالىನ ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ: (ಮತ್ತು ನಾವು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟೆವು.)” ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ಜುರೈಜ್ ಆತಾ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಆದಮ್, ‘ನನಗೆ ಮಲಕ್‌ಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ!’ ಎಂದರು.

‘ನಿನ್ನ ಪಾಪದಿಂದಾಗಿ. ಆದರೆ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು, ನನಗಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟು. ನಂತರ ನೀನು ಕಂಡಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಮಲಕ್‌ಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವಂತೆ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ತವಾಫ್ ಮಾಡು’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಜನರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಹಿರಾ, ತೂರ್ ಝೈತಾ, ತೂರ್ ಸಿನಾ, ಲುಬ್ನಾನ್ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಜೂದಿ ಎಂಬ ಐದು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

ಅದರ ತಳಭಾಗ ಹಿರಾದಿಂದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಆದಮ್ ಅವರ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.” ಈ ವರದಿ ಆತಾ ಅವರವರೆಗೆ ಸಹೀಹ್ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಹಜತೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಾಹು ಅತ್ಯಂತ ಬಲ್ಲವನು. ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಮಅ್ಮರ್, ಕತಾದಾ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಆದಮ್ ಅವರನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಾಹು ಮನೆಯನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆದಮ್ ಅವರು ಭಾರತದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ತಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಕಾಲುಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದವು. ಮಲಕ್‌ಗಳು ಅವರಿಗೆ ಭಯಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಅರವತ್ತು ಮೊಳದಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಲಕ್‌ಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಸ್ಬೀಹ್ ಕೇಳದಾದಾಗ ಅವರು ದುಃಖಿತರಾದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹು عز وجل, ‘ಓ ಆದಮ್, ನಿನಗಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಅದರ ಸುತ್ತ ತವಾಫ್ ಮಾಡು; ನನ್ನ ಅರ್ಶ್‌ನ ಸುತ್ತ ತವಾಫ್ ಮಾಡುವಂತೆ. ಅದರ ಬಳಿ ನಮಾಝ್ ಮಾಡು; ನನ್ನ ಅರ್ಶ್‌ನ ಬಳಿ ನಮಾಝ್ ಮಾಡುವಂತೆ’ ಎಂದನು.

ಆದಮ್ ಆ ಮನೆಯ ಕಡೆ ಹೊರಟರು. ಅವರು ನಡೆದಾಗ, ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯ ನಡುವೆ ಒಂದು ಮರುಭೂಮಿ ಅಂತರವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಆ ಮರುಭೂಮಿ ಅಂತರಗಳು ನಂತರವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದವು. ಆದಮ್ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ತವಾಫ್ ಮಾಡಿದರು; ಅವರ ನಂತರದ ಪ್ರವಾದಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು.” ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ಹಮೀದ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಯಅ್ಕೂಬ್ ಅಲ್-ಕುಮ್ಮೀ, ಹಫ್ಸ್ ಬಿನ್ ಹಮೀದ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಕ್ರಿಮಾ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು, ಅಲ್ಲಾಹು ಮನೆಯನ್ನೂ ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮನೆಯ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು.” ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ನಜೀಹ್ ಅವರು, ಮುಜಾಹಿದ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ನನಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಶಾಮ್‌ನಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಹಾಜರ್ ಅವರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಮಗು; ಹಾಲು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾವು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಅಲ್-ಬುರಾಕ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು, ಮನೆಯ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಹರಮ್‌ನ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದಾಗ, ‘ಓ ಜಿಬ್ರೀಲ್, ಇದಲ್ಲವೇ ನಿನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಳ?’

ಎಂದು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಿಬ್ರೀಲ್, ‘ಮುಂದುವರಿಯಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಾಗೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಸಲಂ ಮತ್ತು ಸಮರ್ ಮರಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು. ಮಕ್ಕಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ‘ಅಮಾಲೀಕ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆ ದಿನ ಮನೆ ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಜಿಬ್ರೀಲ್‌ಗೆ, ‘ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವಂತೆ ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಯಿತೇ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ಹೌದು’ ಎಂದರು. ಆಗ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಇಳಿಸಿದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಹಾಜರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆರಳಿನ ಗುಡಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಾನು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು, ಕೃಷಿಯೇ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಮನೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.) ಅಲ್ಲಾಹನ ಈ ಮಾತಿನವರೆಗೆ: (ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಲೆಂದು.)” ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಹಿಶಾಮ್ ಬಿನ್ ಹಸ್ಸಾನ್, ಹಮೀದ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಮುಜಾಹಿದ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಮುಜಾಹಿದ್ ಹೇಳಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹು ಈ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಅದರ ಮೂಲೆಗಳು ಏಳನೆಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿವೆ.” ಲೈಥ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಸುಲೈಮ್ ಕೂಡ ಮುಜಾಹಿದ್ ಅವರಿಂದ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: “ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಏಳನೆಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿವೆ.” ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಹಾತಿಮ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಮ್ರ್ ಬಿನ್ ರಾಫಿಅ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬ್ದುಲ್ ವಹ್ಹಾಬ್ ಬಿನ್ ಮುಆವಿಯಾ, ಅಬ್ದುಲ್ ಮುಅ್ಮಿನ್ ಬಿನ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಲ್ಬಾ ಬಿನ್ ಅಹ್ಮರ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಧುಲ್-ಕರ್ನೈನ್ ಮಕ್ಕಾಗೆ ಬಂದಾಗ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಐದು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.

‘ನನ್ನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, ‘ನಾವು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಸರು. ಈ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ನಮಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದರು. ಅವರು, ‘ನಿಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ತೋರಿಸಿ’ ಎಂದರು. ಆಗ ಐದು ಟಗರುಗಳು ನಿಂತು, ‘ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಸರು; ಈ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದವು.

ಆಗ ಅವರು, ‘ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆ, ಶರಣಾದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಹೋದರು.” ಅಲ್-ಅಝ್ರಕೀ ತಮ್ಮ ‘ತಾರೀಖ್ ಮಕ್ಕಾ’ಯಲ್ಲಿ, ಧುಲ್-ಕರ್ನೈನ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ತವಾಫ್ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಕಾಲವು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗಿಂತ ನಂತರದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಾಹು ಅತ್ಯಂತ ಬಲ್ಲವನು.

ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ رحمه الله ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹು تعالىನ ಈ ವಚನ: (ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾಗ) — ಇಲ್ಲಿ ‘ಅಡಿಪಾಯಗಳು’ ಎಂದರೆ ಅದರ ತಳಹದಿ; ‘ಅಡಿಪಾಯ’ ಅದರ ಏಕವಚನ. ‘ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರು’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ‘ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆ’ ಎಂಬ ಏಕವಚನ ರೂಪವಿದೆ. ನಮಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಮಾಲಿಕ್ ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಶಿಹಾಬ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಸಾಲಿಮ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಬಕರ್ ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಮರ್ ಅವರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರ ಪತ್ನಿ ಆಯಿಷಾ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ನಿನ್ನ ಜನರು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಾಗ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದುದು ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ?” ನಾನು, “ಓ ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರೇ, ಅದನ್ನು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಅಡಿಪಾಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕಟ್ಟಬಾರದೇ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು, “ನಿನ್ನ ಜನರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ” ಎಂದರು.

ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಮರ್ ಹೇಳಿದರು: ಆಯಿಷಾ ಅವರು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದರೆ, ಹಿಜ್ರ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು ಬಿಟ್ಟದ್ದು, ಮನೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಇದನ್ನು ‘ಅಲ್-ಹಜ್ಜ್’ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಕಅ್ನಬೀ ಅವರಿಂದಲೂ, ‘ಅಹಾದೀಥ್ ಅಲ್-ಅನ್ಬಿಯಾ’ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಯೂಸುಫ್ ಅವರಿಂದಲೂ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯಹ್ಯಾ ಬಿನ್ ಯಹ್ಯಾ ಅವರಿಂದಲೂ, ಇಬ್ನ್ ವಹ್ಬ್ ಅವರ ವರದಿಯಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನ್-ನಸಾಈ ಅಬ್ದುರ್-ರಹ್ಮಾನ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಕಾಸಿಮ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾಲಿಕ್ ಅವರಿಂದ ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನಾಫಿಅ್ ಅವರಿಂದಲೂ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಬಕರ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಖಹಾಫಾ ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಮರ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ಆಯಿಷಾ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: “ನಿನ್ನ ಜನರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾಹಿಲಿಯ್ಯ ಅಥವಾ ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಕಅಬಾದ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ; ಅದರ ಬಾಗಿಲನ್ನು ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ; ಹಿಜ್ರ್ ಅನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.”

ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಉಬೈದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮೂಸಾ, ಇಸ್ರಾಈಲ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಬೂ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಲ್-ಅಸ್ವದ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್-ಅಸ್ವದ್ ಹೇಳಿದರು: ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಆಯಿಷಾ ನಿನಗೆ ಅನೇಕ ಹದೀಸುಗಳನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಅಬಾದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ?” ನಾನು, “ಅವರು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم, ‘ಓ ಆಯಿಷಾ, ನಿನ್ನ ಜನರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ...’

ಎಂದು ಹೇಳಿದರು” ಎಂದೆ. ಆಗ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: “ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಜನರು ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಗಿಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ.” ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಸಹೀಹ್‌ನ ‘ಅಲ್-ಇಲ್ಮ್’ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಸ್ಲಿಮ್ ತಮ್ಮ ಸಹೀಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಯಹ್ಯಾ ಬಿನ್ ಯಹ್ಯಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬೂ ಮುಆವಿಯಾ, ಹಿಶಾಮ್ ಬಿನ್ ಉರ್ವಾ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ, ಅವರು ಆಯಿಷಾ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಆಯಿಷಾ ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನಿನ್ನ ಜನರು ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಬಹಳ ಕಾಲವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕುರೈಶರು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದರು; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.” ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅಬೂ ಬಕರ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಶೈಬಾ ಮತ್ತು ಅಬೂ ಕುರೈಬ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ನುಮೈರ್ ಹಿಶಾಮ್ ಅವರಿಂದ, ಇದೇ ಸಂಗ್ರಹ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮಾತ್ರ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು: ನನಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಹಾತಿಮ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನನಗೆ ಇಬ್ನ್ ಮಹ್ದೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಸುಲೈಮ್ ಬಿನ್ ಹಯ್ಯಾನ್, ಸಈದ್ — ಅಂದರೆ ಇಬ್ನ್ ಮೀನಾಅ್ — ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: ನನ್ನ ತಾಯಿ-ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಆಯಿಷಾ رضي الله عنها ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಆಯಿಷಾ, ನಿನ್ನ ಜನರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಿರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಂಬಂತೆ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ; ಹಿಜ್ರ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೊಳವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕುರೈಶರು ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.” ಇದನ್ನೂ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಮಾತ್ರ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅಲ್-ಖಲೀಲ್ عليه السلام ಅವರ ಕಾಲದ ಬಹಳ ನಂತರ, ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಗೆ ವಹ್ಯ್ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಐದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಕುರೈಶರು ಕಅಬಾವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದ ಘಟನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಗೆ ಆಗ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸದಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ; ಅಂತ್ಯದಿನದವರೆಗೂ.

ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಬಿನ್ ಯಸಾರ್ ತಮ್ಮ ಸೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರಿಗೆ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷವಾದಾಗ, ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕುರೈಶರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಕೆಡವಲು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಕಲು ಬಯಸಿದರು.

ಕೆಲವರು ಕಅಬಾದ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಕದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆ ಖಜಾನೆ ಕಅಬಾದ ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಖಜಾನೆ ದುವೈಕ್ ಎಂಬವನ ಬಳಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಅವನು ಖುಝಾಆದ ಬನೂ ಮಲೀಹ್ ಬಿನ್ ಅಮ್ರ್‌ನ ಗುಲಾಮನಾಗಿದ್ದನು. ಕುರೈಶರು ಅವನ ಕೈ ಕತ್ತರಿಸಿದರು.

ಕದ್ದವರು ಅದನ್ನು ದುವೈಕ್ ಬಳಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಹಡಗು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಜಿದ್ದಾಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಹಡಗು ಒಡೆದುಹೋಯಿತು. ಅವರು ಅದರ ಮರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕಅಬಾಗೆ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಕಲು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕಾಪ್ಟಿಕ್ ಮರಗೆಲಸಗಾರನಿದ್ದನು; ಕಅಬಾವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.

ಕಅಬಾದ ಬಾವಿಯಿಂದ, ಪ್ರತಿದಿನ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬಾವಿಯಿಂದ, ಒಂದು ಹಾವು ಹೊರಬಂದು ಕಅಬಾದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿಲು ಕಾಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜನರು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರಾದರೂ ಅದರ ಸಮೀಪ ಹೋದರೆ, ಅದು ಕುಂಡಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಶಿಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಅದು ಎಂದಿನಂತೆ ಕಅಬಾದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಾಹು ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು.

ಕುರೈಶರು, ‘ನಾವು ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಿದ್ದಾನೆ; ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿವೆ; ಹಾವಿನ ಭಯವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಾಹು ದೂರಮಾಡಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು. ಅವರು ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಿ ಮರುಕಟ್ಟಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಅಬೂ ವಹ್ಬ್ ಬಿನ್ ಅಮ್ರ್ ಬಿನ್ ಆಯಿದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದ್ ಬಿನ್ ಇಮ್ರಾನ್ ಬಿನ್ ಮಖ್ಝೂಮ್ ಕಅಬಾದಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅದು ಅವರ ಕೈಯಿಂದ ಜಿಗಿದು ತನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.

ಆಗ ಅವರು, ‘ಓ ಕುರೈಶರೇ, ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದದ್ದನ್ನೇ ಇದರ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬಳಸಿ. ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಗಳಿಕೆ, ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮಾಡಿದ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಂಪಾದನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಬಾರದು’ ಎಂದರು.” ಇಬ್ನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ಜನರು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅಲ್-ವಲೀದ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುಘೀರಾ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಮಖ್ಝೂಮ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನಂತರ ಕುರೈಶರು ಕಅಬಾವನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಭಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬಾಗಿಲಿನ ಭಾಗ ಬನೂ ಅಬ್ದ್ ಮನಾಫ್ ಮತ್ತು ಝುಹ್ರಾಗೆ ದೊರಕಿತು. ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಮೂಲೆ ಮತ್ತು ಯಮನ್‌ನ ಮೂಲೆ ನಡುವಿನ ಭಾಗ ಬನೂ ಮಖ್ಝೂಮ್ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕುರೈಶರ ಕುಲಗಳಿಗೆ ದೊರಕಿತು. ಕಅಬಾದ ಹಿಂಭಾಗ ಬನೂ ಜುಮ್ಹ್ ಮತ್ತು ಸಹ್ಮ್‌ಗೆ ದೊರಕಿತು. ಹಿಜ್ರ್‌ನ ಭಾಗ ಬನೂ ಅಬ್ದುದ್-ದಾರ್ ಬಿನ್ ಕುಸಯ್ಯ್, ಬನೂ ಅಸದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಉಝ್ಝಾ ಬಿನ್ ಕುಸಯ್ಯ್ ಮತ್ತು ಬನೂ ಅದೀ ಬಿನ್ ಕಅಬ್ ಬಿನ್ ಲುಅಯ್ಯ್‌ಗೆ ದೊರಕಿತು; ಅದೇ ಹತೀಮ್ ಆಗಿದೆ.

ನಂತರ ಜನರು ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಲು ಭಯಪಟ್ಟರು. ಅಲ್-ವಲೀದ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುಘೀರಾ, ‘ನಾನು ಮೊದಲು ಕೆಡವುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದರು. ಗುದ್ದಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕಅಬಾದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ‘ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ಹೆದರಬೇಡ; ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ನಾವು ಒಳಿತನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಎರಡು ಮೂಲೆಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಕೆಡವಿದರು.

ಜನರು ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಾದು ನೋಡಿದರು. ‘ಅವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಆದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದನ್ನೂ ಕೆಡವುವುದಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವರಿಗೆ ಏನೂ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಾಹು ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದರು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಲ್-ವಲೀದ್ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ಜನರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಡವಿದರು. ಕೆಡವುತ್ತಾ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಈಟಿಯ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ: ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದ ಕುರೈಶರಲ್ಲೊಬ್ಬನು ಎರಡು ಕಲ್ಲುಗಳ ನಡುವಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸನ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೀಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಕಲ್ಲು ಕದಲಿದಾಗ, ಮಕ್ಕಾ ಇಡೀ ನಡುಗಿತು.

ಆಗ ಅವರು ಆ ಅಡಿಪಾಯದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.” ಇಬ್ನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: “ನಂತರ ಕುರೈಶರ ಕುಲಗಳು ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಪ್ರತಿ ಕುಲವೂ ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿತು. ಅವರು ಕಟ್ಟುತ್ತಾ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾಗ್ವಾದವಾಯಿತು.

ಪ್ರತಿ ಕುಲವೂ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿತು. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸಿ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗೊಂಡರು; ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಬನೂ ಅಬ್ದುದ್-ದಾರ್ ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ತಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಬನೂ ಅದೀ ಬಿನ್ ಕಅಬ್ ಬಿನ್ ಲುಅಯ್ಯ್ ಸಾವಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಅದ್ದಿದರು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ‘ರಕ್ತ ನೆಕ್ಕಿದವರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಕುರೈಶರು ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮಸ್ಜಿದಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನ್ಯಾಯಯುತ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ವರದಿಗಾರರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಆಗ ಕುರೈಶರಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವಯೋವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದ ಅಬೂ ಉಮಯ್ಯ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಮುಘೀರಾ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಮರ್ ಬಿನ್ ಮಖ್ಝೂಮ್ ಹೇಳಿದರು: ‘ಓ ಕುರೈಶರೇ, ಈ ಮಸ್ಜಿದಿನ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಮೊದಲು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ತೀರ್ಪುಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.’

ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಮೊದಲು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರು ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು صلى الله عليه وسلم ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ‘ಇವರು ಅಲ್-ಅಮೀನ್; ನಾವು ಇವರ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತೇವೆ. ಇವರು ಮುಹಮ್ಮದ್’ ಎಂದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ನಡೆದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗ ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم, ‘ನನಗೆ ಒಂದು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ’ ಎಂದರು.

ಅವರು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದು, ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರು. ನಂತರ, ‘ಪ್ರತಿ ಕುಲದವರೂ ಬಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಿರಿ’ ಎಂದರು. ನಂತರ, ‘ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿರಿ’ ಎಂದರು. ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರು.

ನಂತರ ಅದರ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ವಹ್ಯ್ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಕುರೈಶರು ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರಿಗೆ ‘ಅಲ್-ಅಮೀನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ತಾವು ಬಯಸಿದಂತೆ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಕುರೈಶರು ಹೆದರಿದ್ದ ಹಾವಿನ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಮುತಲ್ಲಿಬ್ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು: ‘ಆ ಹದ್ದಿನ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು; ಅದರತ್ತ ಹಾವು ನಡುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಸ್‌ಸನೆಂದು ಶಬ್ದಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಿಗಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ನಾವು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲು ನಿಂತಾಗ, ಅದು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾವು ಅದರ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟಾಗ, ಒಂದು ಹದ್ದು ಅದರತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ಬಂತು. ಅದು ಹಾವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆದು, ನಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಬಿಟ್ಟಿತು. ನಾವು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನೂ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದೆವು.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾವು ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಎತ್ತುವಾಗ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಬನೂ ಲುಅಯ್ಯ್‌ಗೆ ಅರಸನ ಮಹಿಮೆ ಹೆಚ್ಚಿತು; ಅವರ ವಂಶದ ಬೇರು ಎಂದಿಗೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗದು. ಅಲ್ಲಿ ಬನೂ ಅದೀ ಮತ್ತು ಮುರ್ರಾ ಕೂಡ ನೆರೆದಿದ್ದರು; ಅವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಕುಲಾಬ್‌ನವರೂ ಬಂದಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅರಸನು ನಮಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದನು; ಅಲ್ಲಾಹನ ಬಳಿಯೇ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.’

ಇಬ್ನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಅಬಾದ ಎತ್ತರ ಹದಿನೆಂಟು ಮೊಳವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಕಿಬಾತೀ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ನಂತರ ರೇಷ್ಮೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಅಬಾಗೆ ದೀಬಾಜ್ — ಅಲಂಕೃತ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ — ಹೊದಿಸಿದವನು ಅಲ್-ಹಜ್ಜಾಜ್ ಬಿನ್ ಯೂಸುಫ್.” ನಾನು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅರವತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಯಝೀದ್ ಬಿನ್ ಮುಆವಿಯ್ಯಾ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಮ್‌ನವರು ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅವರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಅಬಾ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಂಡಿತು.

ಆಗ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅದನ್ನು ನೆಲಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಕೆಡವಿ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹಿಜ್ರ್ ಅನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಉಮ್ಮುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್ ಆಯಿಷಾ رضي الله عنها ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದಂತೆ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು.

ನಂತರ ಅಲ್-ಹಜ್ಜಾಜ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಂದಾಗ, ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಮರ್ವಾನ್ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಹಜ್ಜಾಜ್ ತಮ್ಮ ಸಹೀಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ನಮಗೆ ಹನ್ನಾದ್ ಬಿನ್ ಅಸ್-ಸರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಝಾಇದಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಸುಲೈಮಾನ್, ಆತಾ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಯಝೀದ್ ಬಿನ್ ಮುಆವಿಯ್ಯಾ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಶಾಮ್‌ನವರು ಮಕ್ಕಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕಅಬಾ ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿಯಾಯಿತು. ನಡೆದದ್ದು ನಡೆದ ನಂತರ, ಜನರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು — ಅಥವಾ ಶಾಮ್‌ನವರ ವಿರುದ್ಧ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು — ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಜನರು ಹಜ್ಜ್ ಋತುವಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟರು.

ಜನರು ಹಜ್ಜ್ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಟಾಗ, ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ‘ಓ ಜನರೇ, ಕಅಬಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿ. ಅದನ್ನು ಕೆಡವಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೇ, ಅಥವಾ ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕೇ?’ ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ‘ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಾನಿಯಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಜನರು ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಇದ್ದ ಮನೆಯನ್ನೂ, ಅವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬೇಕು; ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಬೇಕು.’

ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: ‘ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ಮನೆ ಸುಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಟ್ಟುವವರೆಗೆ ಅವನು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ರಬ್ಬನ ಮನೆಯ ವಿಷಯ ಹೇಗೆ? ನಾನು ಮೂರು ದಿನ ನನ್ನ ರಬ್ಬನಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೇಳಿ, ನಂತರ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.’ ಮೂರು ದಿನಗಳಾದ ನಂತರ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಕೆಡವಲು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದರು.

ಮೊದಲು ಒಳಗೆ ಏರಿದವನಿಗೆ ಆಕಾಶದಿಂದ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಜನರು ಅದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏರಿ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಜನರು ಕಂಡಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಏರಿ, ನೆಲಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಕೆಡವಿದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಕಂಬಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು; ನಂತರ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿದರು.

ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: ‘ನಾನು ಆಯಿಷಾ رضي الله عنها ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ: “ಜನರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಲು ನನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿರದಿದ್ದರೆ, ಹಿಜ್ರ್‌ನಿಂದ ಐದು ಮೊಳವನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಜನರು ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಬಾಗಿಲು, ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಗಿಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ.” ನನ್ನ ಬಳಿ ಖರ್ಚುಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ; ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ.’ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹಿಜ್ರ್‌ನಿಂದ ಐದು ಮೊಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಜನರಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆ ತಂದರು; ಅದರ ಮೇಲೆಯೇ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕಅಬಾದ ಎತ್ತರ ಹದಿನೆಂಟು ಮೊಳವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರು ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಕಂಡು, ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಮೊಳ ಎತ್ತರಿಸಿದರು. ಒಳಹೋಗಲು ಒಂದು ಮತ್ತು ಹೊರಬರಲು ಇನ್ನೊಂದು ಎಂದು ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅಲ್-ಹಜ್ಜಾಜ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದನು; ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದೂ, ಮಕ್ಕಾದ ನ್ಯಾಯನಿಷ್ಠರು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದನು. ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: ‘ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ನಾವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರಲ್ಲ.

ಅವನು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸು. ಹಿಜ್ರ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿಸಿದುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿಸು; ಅವನು ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚು.’ ಅಲ್-ಹಜ್ಜಾಜ್ ಅದನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅನ್-ನಸಾಈ ತಮ್ಮ ಸುನನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹನ್ನಾದ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಯಹ್ಯಾ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಝಾಇದಾ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಸುಲೈಮಾನ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಆತಾ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಆಯಿಷಾ ಅವರಿಂದ, ಪ್ರವಾದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾಗವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಘಟನೆಯ ವಿವರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ.

ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ رضي الله عنه ಅವರು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸುವುದೇ ಸುನ್ನತ್ ಆಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರೂ ಅದನ್ನೇ ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಾಗದ, ಕುಫ್ರ್‌ನಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಬಂದ ಜನರ ಹೃದಯಗಳು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಭಯ ಅವರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ಸುನ್ನತ್ ತಿಳಿಯದೆ ಉಳಿಯಿತು. ಆಯಿಷಾ ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಖಚಿತವಾದಾಗ, ‘ನಾವು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು!’

ಎಂದರು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ನನಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಹಾತಿಮ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಬಕರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಇಬ್ನ್ ಜುರೈಜ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ನಾನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಬೈದ್ ಬಿನ್ ಉಮೈರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್-ವಲೀದ್ ಬಿನ್ ಆತಾ ಅವರು ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ರಬೀಆ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಬೈದ್ ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಮರ್ವಾನ್ ಅವರ ಖಿಲಾಫತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಬಂದರು.

ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಹೇಳಿದರು: “ಅಬೂ ಖುಬೈಬ್ — ಅಂದರೆ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ — ತಾನು ಆಯಿಷಾ ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇಳಿದ್ದಾನೆಂದು ನನಗೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.” ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಹೇಳಿದರು: “ಹೌದು, ನಾನು ಅದನ್ನು ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.” ಅವರು, “ಅವರು ಏನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.

ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಹೇಳಿದರು: “ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ನಿನ್ನ ಜನರು ಮನೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಿರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬಿಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನಾನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ನಂತರ ನಿನ್ನ ಜನರು ಅದನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ನನಗೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ಮೊಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.”

ಇದು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಉಬೈದ್ ಅವರ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್-ವಲೀದ್ ಬಿನ್ ಆತಾ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಅದಕ್ಕೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ; ಒಂದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ. ನಿನ್ನ ಜನರು ಅದರ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ್ದೇಕೆಂದು ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತೇ?” ಆಯಿಷಾ ಹೇಳಿದರು: “ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.”

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ತಾವು ಬಯಸಿದವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೆ ಬಿಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ. ಒಬ್ಬನು ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಏರಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಒಳಹೋಗುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.” ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್‌ಗೆ, “ನೀನು ಇದನ್ನು ಅವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯಾ?”

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, “ಹೌದು” ಎಂದರು. ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೋಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಗೆರೆದು, “ನಾವು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು!” ಎಂದರು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹೇಳಿದರು: ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಮ್ರ್ ಬಿನ್ ಜಬಲಾ ಅವರಿಂದಲೂ ಈ ಹದೀಸನ್ನು ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ನಮಗೆ ಅಬೂ ಆಸಿಮ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

(ح) ನಮಗೆ ಅಬ್ದ್ ಬಿನ್ ಹಮೀದ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇಬ್ನ್ ಜುರೈಜ್ ಅವರಿಂದ, ಇದೇ ಸಂಗ್ರಹ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ, ಇಬ್ನ್ ಬಕರ್ ಅವರ ಹದೀಸಿನಂತೆಯೇ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು: ನನಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಹಾತಿಮ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಬಕರ್ ಅಸ್-ಸಹ್ಮೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಹಾತಿಮ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಸಾಗೀರಾ, ಅಬೂ ಕಝಅ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಬೂ ಕಝಅ ಹೇಳಿದರು: ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಿನ್ ಮರ್ವಾನ್ ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ತವಾಫ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ‘ಉಮ್ಮುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್‌ನನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹು ಶಿಕ್ಷಿಸಲಿ!

“ಆಯಿಷಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: ‘ಓ ಆಯಿಷಾ, ನಿನ್ನ ಜನರು ಕುಫ್ರ್‌ಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಡವಿ, ಹಿಜ್ರ್‌ನಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಜನರು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಅಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು.’” ಆಗ ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ರಬೀಆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಅಮೀರುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್, ಹಾಗೆ ಹೇಳಬೇಡಿ. ಉಮ್ಮುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.” ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್, “ಅದನ್ನು ಕೆಡವುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರೆ, ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಿದ್ದೆ” ಎಂದರು.

ಈ ಹದೀಸಿನ ವರದಿ ಆಯಿಷಾ ಉಮ್ಮುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್ ಅವರವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್-ಅಸ್ವದ್ ಬಿನ್ ಯಝೀದ್, ಅಲ್-ಹಾರಿಥ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ರಬೀಆ, ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್, ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಬಕರ್ ಅಸ್-ಸಿದ್ದೀಕ್ ಮತ್ತು ಉರ್ವಾ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಅವರಿಂದ ಹಲವು ಸಹೀಹ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅಮೀರುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್ ಹಾರೂನ್ ಅರ್-ರಶೀದ್ ಅಥವಾ ಅವರ ತಂದೆ ಅಲ್-ಮಹ್ದೀ, ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವಿ ಇಬ್ನ್ ಅಲ್-ಝುಬೈರ್ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇಮಾಮ್ ಮಾಲಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದರು ಎಂಬ ವರದಿ ಇದೆ. ಆಗ ಮಾಲಿಕ್ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಅಮೀರುಲ್-ಮುಮಿನೀನ್, ಅಲ್ಲಾಹನ ಕಅಬಾವನ್ನು ರಾಜರ ಆಟದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅದನ್ನು ಕೆಡವಬೇಕೆಂದು ತೋಚಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಕೆಡವುತ್ತಾ ಹೋಗುವಂತಾಗಬಾರದು.”

ಆಗ ಅರ್-ರಶೀದ್ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಇದನ್ನು ಆಯಾದ್ ಮತ್ತು ಅನ್-ನವವೀ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಾಹು ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ, ಲೋಕದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವುದು. ಹಿಜಾಜಿನ ‘ಧು ಅಸ್-ಸುವೈಕತೈನ್’ ಅದನ್ನು ಕೆಡವುವವರೆಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಬೂ ಹುರೈರಾ ಅವರಿಂದ ಸಹೀಹ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢಪಟ್ಟಂತೆ, ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಅಬಿಸೀನಿಯಾದ ಧು ಅಸ್-ಸುವೈಕತೈನ್ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವುವನು.”

ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ رضي الله عنهما ಅವರು ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: “ಅವನು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ, ಕಾಲುಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವವನಾಗಿ, ಕಲ್ಲೊಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಇದೆ.” ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಬುಖಾರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಮಾಮ್ ಅಹ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಹನ್ಬಲ್ ತಮ್ಮ ಮುಸ್ನದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅಹ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಮಲಿಕ್ ಅಲ್-ಹರ್ರಾನೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಸಲಮಾ, ಇಬ್ನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ನಜೀಹ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಮುಜಾಹಿದ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಅಮ್ರ್ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಆಸ್ رضي الله عنهما ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು صلى الله عليه وسلم ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ: “ಅಬಿಸೀನಿಯಾದ ಧು ಅಸ್-ಸುವೈಕತೈನ್ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕೆಡವುವನು; ಅದರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕಸಿದು, ಅದರ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವನು. ಅವನು ತಲೆಗೂದಲು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ, ಕಾಲುಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುವವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುದ್ದಲಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.” ‘ಫದಅ್’ ಎಂದರೆ ಪಾದ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಎಲುಬಿನ ನಡುವಿನ ವಕ್ರತೆ. ಅಲ್ಲಾಹು ಅತ್ಯಂತ ಬಲ್ಲವನು.

ಇದು ಯಅ್ಜೂಜ್ ಮತ್ತು ಮಅ್ಜೂಜ್ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಲ್-ಬುಖಾರಿಯ ಸಹೀಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಬೂ ಸಈದ್ ಅಲ್-ಖುದ್ರೀ رضي الله عنه ಅವರಿಂದ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಯಅ್ಜೂಜ್ ಮತ್ತು ಮಅ್ಜೂಜ್ ಹೊರಬಂದ ನಂತರವೂ ಜನರು ಈ ಮನೆಗೆ ಹಜ್ಜ್ ಮತ್ತು ಉಮ್ರಾ ಮಾಡುವರು.” (ಅಲ್-ಮುಮಿನೂನ್: 60; ಇಬ್ರಾಹೀಮ್: 37.)

ಅಬ್ದ್ ಬಿನ್ ಹಮೀದ್ ಇದನ್ನು ಅಬ್ದುರ್-ರಝ್ಝಾಕ್ ಅವರಿಂದ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಯ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ: “ಹೇಳಿದನು; ಮನೆಯ ವಿಷಯ; ಅಲ್ಲಾಹು; ಅಲ್-ಹಜ್ಜ್: 26; ಅವರೊಂದಿಗೆ; ಅಲ್-ಹಜ್ಜ್: 26; ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್; ಇಬ್ರಾಹೀಮ್: 37; ಅವರೊಂದಿಗೆ; ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಇಸ್ಹಾಕ್; ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು; ಹೇಳಿದರು; ಬಿನ್ ಉಮೈರ್” ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ.

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಅವರ ದುಆವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅಲ್ಲಾಹು تعالىನ ಈ ವಚನ: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾಡು. ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು. ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯಿ.)

ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ಅವರು ಇದರ ಮೂಲಕ, “ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ನಿನ್ನ ವಿಧೇಯತೆಗೆ ತಲೆಬಾಗುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ವಿಧೇಯತೆಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಪಾಲುಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡದಂತೆ, ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆಯಾರನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸದಂತೆ ಮಾಡು” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಬ್ನ್ ಅಬೀ ಹಾತಿಮ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಬಿನ್ ರಾಜಾ ಬಿನ್ ಹಯ್ಯಾನ್ ಅಲ್-ಹಿಸ್ನೀ ಅಲ್-ಕುರಶೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಮಅ್ಕಲ್ ಬಿನ್ ಉಬೈದುಲ್ಲಾಹ್, ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಈ ವಚನದ ಬಗ್ಗೆ: (ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.)

“ನಿನಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಿರುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು” ಎಂದರು. (ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾಡು.) “ನಿನಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾದವರನ್ನು” ಎಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅಲಿ ಬಿನ್ ಅಲ್-ಹುಸೈನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಅಲ್-ಮುಕದ್ದಮೀ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಆಮಿರ್, ಸಲಾಮ್ ಬಿನ್ ಅಬೀ ಮುತೀಅ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

ಈ ವಚನದ ಕುರಿತು: (ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.” ಇಕ್ರಿಮಾ ಈ ವಚನದ ಕುರಿತು: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.) ಅಲ್ಲಾಹು, “ನಾನು ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದನು.

(ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾಡು.) ಅಲ್ಲಾಹು, “ಅದನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದನು. ಅಸ್-ಸುಡ್ಡೀ ಹೇಳಿದರು: (ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮಾಡು.) ಅಂದರೆ, ಅರಬರು ಎಂದು ಅವರು ಅರ್ಥೈಸಿದರು. ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ಸರಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ, ಈ ವಚನವು ಅರಬರನ್ನೂ ಇತರರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ಬನೂ ಇಸ್ರಾಈಲ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.

ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: (ಮೂಸಾ ಅವರ ಜನರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಅದರಂತೆ ನ್ಯಾಯ ಪಾಲಿಸುವ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವಿದೆ.) ನಾನು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: ಇಬ್ನ್ ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಅಸ್-ಸುಡ್ಡೀ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ ಇತರರು ಹೊರಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭವು ಅರಬರ ಕುರಿತಾಗಿದೆ.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದರ ನಂತರ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: (ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ಅವರೊಳಗಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು. ಅವನು ಅವರಿಗೆ ನಿನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಲಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ.) ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ صلى الله عليه وسلم. ಅವರು ಅವರೊಳಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೇಳಿದಂತೆ: (ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರೊಳಗೆ ಅವರಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದವನು ಅವನೇ.)

ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಅವರು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: (ಹೇಳು: ಓ ಜನರೇ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನಾನು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.) ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಇತರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ عليهما السلام ಅವರ ಈ ದುಆ, ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ತನ್ನ ಭಯಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವಿಶ್ವಾಸಿ ದಾಸರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಈ ಮಾತಿನಂತಿದೆ: (ಮತ್ತು ಅವರು, “ನಮ್ಮ ರಬ್ಬನೇ, ನಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ತಂಪಾಗುವವರನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡು; ಭಯಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.)

ಈ ಬಯಕೆ ಶರೀಅತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಾಹನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರಾಧಿಸುವ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಲುದಾರನಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬುವ ಸಂತತಿ ತನ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದು, ಅಲ್ಲಾಹನ ಆರಾಧನೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಾಹು تعالى ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ عليه السلام ಅವರಿಗೆ: (ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಜನರಿಗೆ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.) ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು: (ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯವರನ್ನೂ.)

ಎಂದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹು, “ನನ್ನ ವಾಗ್ದಾನವು ಅನ್ಯಾಯಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ತಲುಪದು” ಎಂದನು. ಇದು ಅವರ ಈ ದುಆದಂತೆಯೇ ಇದೆ: (ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ದೂರವಿರಿಸು.) ಅಬೂ ಹುರೈರಾ رضي الله عنه ಅವರಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ನ ಸಹೀಹ್‌ನಲ್ಲಿ ದೃಢಪಟ್ಟಂತೆ, ಪ್ರವಾದಿ صلى الله عليه وسلم ಹೇಳಿದರು: “ಆದಮ್‌ನ ಮಗನು ಮರಣಿಸಿದಾಗ, ಮೂರು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅವನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತವೆ: ನಿರಂತರ ದಾನ, ಪ್ರಯೋಜನ ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನ, ಅಥವಾ ಅವನಿಗಾಗಿ ದುಆ ಮಾಡುವ ಸಜ್ಜನ ಮಗ.”

“ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು” ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇಬ್ನ್ ಜುರೈಜ್, ಆತಾ ಅವರಿಂದ: (ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು.) “ಅವುಗಳನ್ನು ನಮಗಾಗಿ ಹೊರತಂದು ತೋರಿಸು; ನಮಗೆ ಕಲಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮುಜಾಹಿದ್ ಹೇಳಿದರು: (ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು.) “ನಮ್ಮ ಬಲಿನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು” ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದರು.

ಆತಾ ಮತ್ತು ಕತಾದಾ ಅವರಿಂದಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿವರಣೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಈದ್ ಬಿನ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಅತ್ತಾಬ್ ಬಿನ್ ಬಶೀರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ನಮಗೆ ಖುಸೈಫ್, ಮುಜಾಹಿದ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಮುಜಾಹಿದ್ ಹೇಳಿದರು: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಬಂದು ಅವರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.

‘ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತು’ ಎಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಹೊರಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅವರನ್ನು ಸಫಾಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ‘ಇದು ಅಲ್ಲಾಹನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮರ್ವಾಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ‘ಇದೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು’ ಎಂದರು.

ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಮಿನಾ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್-ಅಖಬಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಮರದ ಬಳಿ ಇಬ್ಲೀಸ್ ನಿಂತಿದ್ದನು. ‘ತಕ್ಬೀರ್ ಹೇಳಿ, ಅವನಿಗೆ ಕಲ್ಲು ಎಸೆಯಿರಿ’ ಎಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ತಕ್ಬೀರ್ ಹೇಳಿ ಅವನಿಗೆ ಕಲ್ಲೆಸೆದರು. ನಂತರ ಇಬ್ಲೀಸ್ ಹೊರಟು, ಮಧ್ಯದ ಜಮ್ರಾದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ‘ತಕ್ಬೀರ್ ಹೇಳಿ, ಅವನಿಗೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯಿರಿ’ ಎಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ತಕ್ಬೀರ್ ಹೇಳಿ ಕಲ್ಲೆಸೆದರು. ಇಬ್ಲೀಸ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋದನು. ಆ ದುಷ್ಟನು ಹಜ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸೇರಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ಅಲ್-ಮಶ್ಅರ್ ಅಲ್-ಹರಾಮ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.

‘ಇದು ಅಲ್-ಮಶ್ಅರ್ ಅಲ್-ಹರಾಮ್’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಅರಫಾತ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ‘ನಾನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸಿದುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆಯಾ?’ ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ‘ಹೌದು’ ಎಂದರು.” ಅಬೂ ಮಿಜ್ಲಝ್ ಮತ್ತು ಕತಾದಾ ಅವರಿಂದಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವರದಿ ಬಂದಿದೆ.

ಅಬೂ ದಾವೂದ್ ಅತ್-ತಯಾಲಿಸೀ ಹೇಳಿದರು: ನಮಗೆ ಹಮ್ಮಾದ್ ಬಿನ್ ಸಲಮಾ, ಅಬೂ ಅಲ್-ಆಸಿಮ್ ಅಲ್-ಘನವೀ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಅಬೂ ಅತ್-ತುಫೈಲ್ ಅವರಿಂದ, ಅವರು ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅವರಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸಅಯ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿ ಶೈತಾನನು ಅವರ ಮುಂದೆ ಬಂದನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಓಟದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದರು. ನಂತರ ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮಿನಾಗೆ ಬಂದರು.

‘ಇದು ಜನರು ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ’ ಎಂದರು. ಅವರು ಅಲ್-ಅಖಬಾ ಜಮ್ರಾವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಶೈತಾನನು ಎದುರಾದನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವನಿಗೆ ಏಳು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು; ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು. ನಂತರ ಮಧ್ಯದ ಜಮ್ರಾಗೆ ಬಂದರು; ಶೈತಾನನು ಎದುರಾದನು. ಅವರು ಏಳು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು; ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು.

ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಜಮ್ರಾಗೆ ಬಂದರು; ಶೈತಾನನು ಮತ್ತೆ ಎದುರಾದನು. ಅವರು ಏಳು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು; ಅವನು ಹೊರಟುಹೋದನು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಜಮ್ಅ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ‘ಇದು ಅಲ್-ಮಶ್ಅರ್’ ಎಂದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಅರಫಾಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ‘ಇದು ಅರಫಾ’ ಎಂದರು. ಜಿಬ್ರೀಲ್, ‘ನೀನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆಯಾ?’

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.” (ಅಲ್-ಅಅ್ರಾಫ್: 159; ಅಲ್-ಜುಮುಅ: 2; ಅಲ್-ಅಅ್ರಾಫ್: 158; ಅಲ್-ಫುರ್ಕಾನ್: 74; ಇಬ್ರಾಹೀಮ್: 35.)

ಅಲ್-ಬಗವಿ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ಅಲ್ಲಾಹ್‌ ಮಹೋನ್ನತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಆ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ…” ಎಂದು ವರದಿಗಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಅಲ್ಲಾಹ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಳಿ ನೊರೆಯಾಗಿತ್ತು; ಆ ಸ್ಥಳದ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹರಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಾಹ್ ಆದಮ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹ್, ಸ್ವರ್ಗದ ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ‘ಅಲ್-ಬೈತುಲ್ ಮಾಅಮೂರ್’ ಅನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು.

ಅದಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ಪಚ್ಚೆಮಣಿಯಿಂದಾದ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದವು—ಒಂದು ಪೂರ್ವದ ಬಾಗಿಲು, ಮತ್ತೊಂದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಾಗಿಲು. ಅದನ್ನು ಮನೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, “ಆದಮ್, ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವಂತೆ ನೀನು ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕು; ನನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನದ ಬಳಿ ನಮಾಝ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಇದರ ಬಳಿಯೂ ನಮಾಝ್ ಮಾಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಅಲ್ಲಾಹ್ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು. ಅದು ಬಿಳಿಯಾಗಿತ್ತು; ಅಜ್ಞಾನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಋತುಸ್ರಾವದ ರಕ್ತದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಕಪ್ಪಾಯಿತು. ಆದಮ್ ಭಾರತಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅವರಿಗೆ ಮನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಒಬ್ಬ ದೇವದೂತನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

ಆದಮ್ ಮನೆಯ ಹಜ್ಜ್ ಮಾಡಿ, ಅದರ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಗಿಸಿದಾಗ ದೇವದೂತರು ಅವರನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡು, “ಆದಮ್, ನಿಮ್ಮ ಹಜ್ಜ್ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಲಿ! ನಿಮಗಿಂತ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನಾವು ಈ ಮನೆಯ ಹಜ್ಜ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ (ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅವರಿಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಲಿ) ಹೇಳಿದರು: ಆದಮ್ ಭಾರತದಿಂದ ಮಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಬಾರಿ ಹಜ್ಜ್ ಮಾಡಿದರು. ಜಲಪ್ರಳಯದ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಮನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು. ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅದನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದನು. ಪ್ರತಿದಿನ ಎಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ದೇವದೂತರು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವರು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಲ್ಲಾಹ್ ಜಿಬ್ರೀಲ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಮುಳುಗಿಹೋಗದಂತೆ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ಅಬೂ ಖುಬೈಸ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟನು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಹಾಕ್ ಜನಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲಾಹ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್‌ಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಅಲ್ಲಾಹನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಲಾಹ್ ಸಕೀನತ್‌ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅದು ಎರಡು ತಲೆಗಳಿದ್ದ, ಹಾವಿನಂತಿರುವ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಸಕೀನತ್ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್‌ಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಮಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಸಕೀನತ್ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ, ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ಮಡಚಿದಂತೆ, ಮಡಚಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಅಲಿ ಮತ್ತು ಹಸನ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹ್ ಕಅಬಾದ ಅಳತೆಯ ಮೋಡವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರಲು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅದರ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದು, ಮಕ್ಕಾಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು. ಅದು ಮನೆಯ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತು. ಆಗ ಅದರೊಳಗಿಂದ, “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ಅದರ ನೆರಳಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸು; ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಡ, ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಡ” ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಲ್ಲಾಹ್ ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಾಹ್‌ನ ಈ ಮಾತಿನಂತೆ: “ನಾವು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್‌ಗೆ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಾಗ…”

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಹೇಳಿದನು: “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ…” ಅಂದರೆ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು. ‘ಖಾಇದಾ’ ಎಂಬುದು ‘ಖವಾಇದ್’ ಪದದ ಏಕವಚನ; ಇಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಎಂದರ್ಥ. ಕಿಸಾಈ ಹೇಳಿದರು: ಅಂದರೆ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳು.

ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಮನೆ ಐದು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಬಂದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು: ತೂರ್ ಸಿನಾ, ತೂರ್ ಝೈತಾ, ಶಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತವಾದ ಲುಬ್ನಾನ್, ಜಝೀರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಪರ್ವತವಾದ ಅಲ್-ಜೂದಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತವಾದ ಹಿರಾದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, “ಜನರಿಗೆ ಗುರುತಾಗುವಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲೊಂದನ್ನು ತಂದುಕೊಡು” ಎಂದು ಇಸ್ಮಾಈಲ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ತಂದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, “ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ತಂದುಕೊಡು” ಎಂದರು.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋದಾಗ, ಅಬೂ ಖುಬೈಸ್ ಕೂಗಿ, “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ನಿನ್ನ ಬಳಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮಾನತ್ತು ಇದೆ; ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೋ” ಎಂದಿತು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರು.

ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಾಹ್ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್-ಬೈತುಲ್ ಮಾಅಮೂರ್ ಎಂಬ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಅದನ್ನು ಅಲ್-ದಿರಾಹ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದರ ಎದುರಿಗೆ, ಅದರ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಅಬಾವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ದೇವದೂತರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಅಬಾವನ್ನು ಮೊದಲು ಕಟ್ಟಿದವರು ಆದಮ್. ಜಲಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಗುರುತು ಅಳಿಸಿಹೋಯಿತು; ಬಳಿಕ ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅದನ್ನು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್‌ಗೆ ತೋರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅವರು ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.

ಅಲ್ಲಾಹನ ಈ ಮಾತು: “ನಮ್ಮ ಒಡೆಯಾ, ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು” — ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ: ಅವರಿಬ್ಬರೂ, “ನಮ್ಮ ಒಡೆಯಾ, ನಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದುದನ್ನು ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. “ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಸರ್ವಶ್ರೋತನು” ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಆಲಿಸುವವನು; “ಸರ್ವಜ್ಞನು” ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.

“ನಮ್ಮ ಒಡೆಯಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನಗೆ ಶರಣಾದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು” ಎಂದರೆ: ಏಕದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಾಗಿ, ನಿನಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗುವವರಾಗಿ, ನಿಷ್ಕಳಂಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ವಿನೀತರಾಗಿರುವವರಾಗಿ ಮಾಡು. “ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿಯೂ” ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ. “ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು” ಎಂದರೆ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು; ‘ಉಮ್ಮತ್’ ಎಂದರೆ ಪ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು. “ನಿನಗೆ ಶರಣಾದ ಸಮುದಾಯವನ್ನು” ಎಂದರೆ ನಿನಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು.

“ಮತ್ತು ನಮಗೆ ತೋರಿಸು” ಎಂದರೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸು. ಇಬ್ನು ಕಸೀರ್ ‘ರಾ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸ್ವರರಹಿತವಾಗಿ ಓದಿದ್ದಾರೆ; ಅಬೂ ಅಮ್ರ್ ಅದನ್ನು ಇಖ್ತಿಲಾಸ್ [ಸ್ವರವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು] ಸಹಿತ ಓದಿದ್ದಾರೆ; ಉಳಿದವರು ‘ಕಸ್ರಾ’ ಸಹಿತ ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾ ಮೀಮ್ ಅಲ್-ಸಜ್ದಾದಲ್ಲಿ ಇಬ್ನು ಆಮಿರ್ ಮತ್ತು ಅಬೂ ಬಕರ್ ಕೂಡ ಸ್ವರರಹಿತವಾಗಿ ಓದುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲ ರೂಪ ‘ಅರಿಇನಾ’ ಆಗಿತ್ತು.

ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಮ್ಜಾವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅದರ ಸ್ವರವನ್ನು ‘ರಾ’ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಸ್ವರರಹಿತವಾಗಿ ಓದಿದವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಹಮ್ಜಾ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದರ ಸ್ವರವೂ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

“ನಮ್ಮ ಮನಾಸಿಕ್‌ಗಳನ್ನು” ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಜ್ಜ್‌ನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು. ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮ ಹಜ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು. ಮುಜಾಹಿದ್ ಹೇಳಿದರು: “ನಮ್ಮ ಬಲಿಕೊಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು; ನುಸುಕ್ ಎಂದರೆ ಬಲಿಕೊಡುವ ಪ್ರಾಣಿ.” ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಗಳು. ‘ನುಸುಕ್’ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಆರಾಧನೆ; ‘ನಾಸಿಕ್’ ಎಂದರೆ ಆರಾಧಕ.

ಅಲ್ಲಾಹ್ ಅವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಜಿಬ್ರೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ಅರಫಾ ದಿನದಂದು ಅವರಿಗೆ ಹಜ್ಜ್‌ನ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಅವರು ಅರಫಾತ್ ತಲುಪಿದಾಗ, “ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ನೀನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆಯಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅವರು, “ಹೌದು” ಎಂದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ‘ಅರಫಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ‘ಅರಫಾತ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಬಂದವು.

“ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು” ಎಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. “ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ಕರುಣಾಮಯನು.”