ಶಿರ್ಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುರ್‌ರಹ್ಮಾನ್ ಅಸ್-ಸಅದಿ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಹಾಜರ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಲುಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಮಗ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರನ್ನು ಶಾಮ್‌ನಿಂದ ಕರೆತಂದು ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಸ್ಥಳವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕರೆಯುವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಉತ್ತರಿಸುವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಾಗ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಭುವಿನ ಮೇಲೆ ವಿನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದರು: «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಸಂತತಿಯ ಕೆಲವರನ್ನು ನಾನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ»—ಎಲ್ಲ ಸಂತತಿಯವರನ್ನಲ್ಲ; ಇಸ್‌ಹಾಖ್ ಶಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತತಿಯವರನ್ನಷ್ಟೇ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.

«ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ» ಎಂದರೆ, ಮಕ್ಕಾದ ನೆಲವು ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ಅವರು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು» ಎಂದರೆ, ಅವರನ್ನು ಏಕದೇವವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು; ಏಕೆಂದರೆ ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ. «ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅವರತ್ತ ಒಲಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು» ಎಂದರೆ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು.

ಅಲ್ಲಾಹನು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ಸಂತತಿಯಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದನು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಧರ್ಮದತ್ತ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದತ್ತ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು; ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರಾದರು. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಸಂತತಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಈ ಗೃಹದ ಹಜ್ಜನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ರಹಸ್ಯವೊಂದನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು: ಜನರು ಹಜ್ಜಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರ ಹಂಬಲ ಎಂದಿಗೂ ತಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬನು ಅಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಅವನ ಹಂಬಲವೂ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಉತ್ಸುಕತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಾಹನು ಆ ಗೃಹವನ್ನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಸತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿರುವುದರ ರಹಸ್ಯವೂ ಇದೇ. «ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಲೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸು» ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಾಹನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಗತೊಡಗಿತು.

ಪವಿತ್ರ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು ಹರಿದುಬರುವುದನ್ನೂ ನೀವು ಕಾಣುತ್ತೀರಿ.

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಅನುಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಜ್ಜನ ಪ್ರವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದದ್ದು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. «ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಪ್ರಭು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲಿಸುವವನು» ಎಂದರೆ, ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಹತ್ತಿರವಿರುವವನು; ನಾನು ಅವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅವನು ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ, ವಿಗ್ರಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು ದಾರಿತಪ್ಪಿದರು. «ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನನ್ನವನು» ಎಂದರೆ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭುವಾದ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಏಕನಿಷ್ಠತೆಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಏಕದೇವವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬನು ಯಾವ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. «ಯಾರು ನನಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗುತ್ತಾನೋ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಕ್ಷಮಾಶೀಲನೂ ಕೃಪಾನಿಧಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ» ಎಂಬುದು ಖಲೀಲುಲ್ಲಾಹ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರ ಕರುಣೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ.

ಅವಿಧೇಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಾಹನಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ದೊರಕಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಾಹನು ತನ್ನ ದಾಸರ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ಕರುಣಾಮಯಿ; ಅವನಿಗೆ ಹಠಮಾರಿತನದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸುವವರನ್ನಷ್ಟೇ ಅವನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಂತರ ಅವರು ತಮಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನನ್ನು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯವರಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವರನ್ನು ಹಾಗೆ ಮಾಡು. ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.»

ಅಂದರೆ, ನಾವು ನಮಗಿಂತಲೂ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವವನು ನೀನು. ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಗೆ ತಕ್ಕಂತಹುದನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನಿನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ನಾವು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. «ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲಾಹನಿಂದ ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.» ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ; ಖಲೀಲ್ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಇದರಿಂದ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಒಳಿತನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನೂ ಮಾತ್ರ ಬಯಸಿದರು.

«ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವ ದಿನ ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು» ಎಂಬ ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅಲ್ಲಾಹನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಒಂದು ವಾಗ್ದಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿತ್ತು. ಆ ತಂದೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಶತ್ರು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ, ಅವರು ಅವನಿಂದ ದೂರವಾದರು.

ಅಲ್ಲದೆ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರ ಈ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿರಿ: «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು»—ಅಂದರೆ ಪವಿತ್ರ ಹರಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು—«ನಿರ್ಭೀತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ ಮಾಡು.» ಅಲ್ಲಾಹನು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕವೂ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿಯೂ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನೂ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದನು. ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಡುಕು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ ಯಾವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನನ್ನೂ ಅಲ್ಲಾಹನು ನಾಶಮಾಡಿದನು; ಆನೆಯ ಸೈನ್ಯದವರಿಗೂ ಇತರರಿಗೂ ಮಾಡಿದಂತೆ.

ಪಟ್ಟಣದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: «ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸದಂತೆ ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ದೂರವಿಡು»—ಅಂದರೆ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನೂ ಅವರನ್ನೂ ಬಹುದೂರ ಇರಿಸು. ನಂತರ, ಅನೇಕರು ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆಯಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರಿಂದ, ತಮಗೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಏಕೆ ಭಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಇಮಾಮ್ ಇಬ್ನ್ ಕಸೀರ್ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ನಂತರ ಅವರು ಹೇಳಿದರು: «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನನ್ನು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು»—ಅಂದರೆ ನಮಾಝನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನಾಗಿ ಮಾಡು. «ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವರನ್ನು» ಎಂದರೆ, ಅವರನ್ನೂ ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು» ಎಂದರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ಇಬ್ನು ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ಅಲ್ಲಾಹನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ: «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನಾವು ಅಡಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದನ್ನೂ ನೀನು ಬಲ್ಲೆ.» ಅಂದರೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೇನು, ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಜನರಿಗಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಾಗ ನನ್ನ ಆಶಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ. ನಿನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೂ ನಿನಗೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದೂ ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅಗೋಚರ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ನೀನು ಬಲ್ಲೆ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ನಿನಗೆ ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಂತರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಹೋನ್ನತ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು: «ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್‌ಹಾಖರನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಸರ್ವಸ್ತುತಿ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಪ್ರಭು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲಿಸುವವನು.» ಅಂದರೆ, ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವವರಿಗೆ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅವನು ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

«ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು.» ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು «ನನ್ನ ತಂದೆ» ಎಂಬ ಏಕವಚನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಾಹನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಾಗ, ಅವನಿಂದ ದೂರವಾಗುವ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. «ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನೂ» ಎಂದರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು.

«ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವ ದಿನ» ಎಂದರೆ, ನೀನು ನಿನ್ನ ದಾಸರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಅವರ ಕರ್ಮಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುವ ದಿನ; ಒಳಿತಿದ್ದರೆ ಒಳಿತು, ಕೆಡುಕಿದ್ದರೆ ಕೆಡುಕು. ಅಲ್ಲಾಹನೇ ಹೆಚ್ಚು ಬಲ್ಲವನು.

ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಇಬ್ನು ವಹ್ಬ್ ಹೇಳಿದರು: ಅಮ್ರ್ ಇಬ್ನುಲ್ ಹಾರಿಸ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಬಕರ್ ಇಬ್ನು ಸವಾದ ಅವರಿಗೆ ಅಬ್ದುರ್ರಹ್ಮಾನ್ ಇಬ್ನು ಜುಬೈರ್ ಮೂಲಕ, ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಇಬ್ನು ಅಮ್ರ್ ಅವರಿಂದ ಈ ವರದಿ ತಲುಪಿತ್ತು: ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು (ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಮಾತು, «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅವು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ದಾರಿಗೆಡಿಸಿವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ನನ್ನವನು; ಯಾರು ನನಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗುತ್ತಾನೋ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಕ್ಷಮಾಶೀಲನೂ ಕೃಪಾನಿಧಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ» ಎಂಬುದನ್ನೂ, ಈಸಾ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರ ಮಾತು, «ನೀನು ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವರು ನಿನ್ನ ದಾಸರೇ; ಅವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯೂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನೂ ಆಗಿರುವೆ» ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪಠಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, «ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು! ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು! ಅಲ್ಲಾಹನೇ, ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು!»

ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಅತ್ತರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹನು, «ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು—ನಿನ್ನ ಪ್ರಭು ಹೆಚ್ಚು ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ—ಅವರು ಏಕೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳು» ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಜಿಬ್ರೀಲ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಾಹನ ದೂತರು ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹನು, «ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳು: ನಿನ್ನ ಸಮುದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಿನ್ನನ್ನು ದುಃಖಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ» ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನಂತರ, «ಓ ಜಿಬ್ರೀಲ್...» ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಇದರಿಂದ, ಹಾಜರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿರುವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಲ್ಲಾಹನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಶೆ ಮತ್ತು ಮನವಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು, «ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಗೃಹದ ಬಳಿ» ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

«ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ಅವರು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು» ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇಬ್ನು ಜರೀರ್ ಹೇಳಿದರು: ಇದು «ಪವಿತ್ರ ಗೃಹದ ಬಳಿ» ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ಅಂದರೆ ಅದರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಜನರು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಗೃಹವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. «ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅವರತ್ತ ಒಲಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು» ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್, ಮುಜಾಹಿದ್ ಮತ್ತು ಸಈದ್ ಇಬ್ನು ಜುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: ಅವರು «ಜನರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು» ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ರೋಮನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು «ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು» ಎಂದರು; ಹೀಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

«ಅವರಿಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸು» ಎಂದರೆ, ನೀರುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸು. ಆ ನೆಲವು «ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆ» ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ತಿನ್ನಲು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡು. ಅಲ್ಲಾಹನು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: «ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲವೇ?

ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಫಲಗಳು ನಮ್ಮ ಕಡೆಯಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ» (ಅಲ್-ಕಸಸ್, 28:57). ಇದು ಅವನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನುಗ್ರಹ, ಉದಾರತೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ: ಪವಿತ್ರ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ನೀಡುವ ಮರಗಳಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಫಲಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದುಕೊಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ಬರ ಬಹುದೇವಾರಾಧಕರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಾಹನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ: ಪವಿತ್ರ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಮಕ್ಕಾವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೈಕನಾದ ಅಲ್ಲಾಹನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ಜನವಸತಿಯುಳ್ಳ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು; ಆದರೆ ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರು ಅಲ್ಲಾಹನ ಹೊರತಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದವರಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಾದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಭೀತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು» ಎಂದರು. ಅಲ್ಲಾಹನು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, «ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಜನರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ?»

ಎಂದನು. ಮತ್ತೂ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: «ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಜನರಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಗೃಹವು ಬಕ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವುದೇ; ಅದು ಆಶೀರ್ವದಿತವಾದುದೂ ಜಗದ್ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ; ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ನಿಂತ ಸ್ಥಳವೂ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ» (ಆಲು ಇಮ್ರಾನ್, 3:96–97).

ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು, «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಭೀತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು» ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪಟ್ಟಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಂತೆ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, «ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್‌ಹಾಖರನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಸರ್ವಸ್ತುತಿ» ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರು ಇಸ್‌ಹಾಖ್‌ಗಿಂತ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷ ಹಿರಿಯರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಾಲುಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಕ್ಕಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು: «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು» (ಅಲ್-ಬಕರಾ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೇವೆ). «ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸದಂತೆ ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ದೂರವಿಡು» ಎಂದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವವನೂ ತನಗಾಗಿ, ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂತತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ನಂತರ ಅವರು ಅನೇಕ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ವಿಗ್ರಹಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು; ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರಿಂದ ಅವರು ದೂರವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು—ಅವನು ಬಯಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಬಯಸಿದರೆ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಸಾ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಹೇಳಿದಂತೆ: «ನೀನು ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅವರು ನಿನ್ನ ದಾಸರೇ; ಅವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯೂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನೂ ಆಗಿರುವೆ» (ಅಲ್-ಮಾಇದಾ, 5:118). ಇದು ಅಲ್ಲಾಹನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಅಲ್ಲ; ಆ ರೀತಿಯದ್ದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನುಮೋದಿಸುವುದಲ್ಲ. (ಅಲ್-ಅಂಕಬೂತ್, 29:67; ಆಲು ಇಮ್ರಾನ್, 3:96–97; ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, 14:39; ಅಲ್-ಬಕರಾ, 2:126; ಅಲ್-ಮಾಇದಾ, 5:118).

ಅಲ್-ಬಗವಿ ಅವರ ತಫ್ಸೀರ್

ಅಲ್ಲಾಹನ ವಚನ: «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಸಂತತಿಯ ಕೆಲವರನ್ನು ನಾನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.» ಇಲ್ಲಿ «ಕೆಲವರಿಂದ» ಎಂಬ ಅರ್ಥದ «ಮಿನ್» ಪದವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸಲು ತಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆಯತದ ಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಸಂತತಿಯವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. «ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ» ಎಂದರೆ ಮಕ್ಕಾ; ಏಕೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಾ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವಿನ ಕಣಿವೆಯಾಗಿದೆ.

«ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಗೃಹದ ಬಳಿ»—ಅಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳೂ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಬ್ದುಲ್ ವಾಹಿದ್ ಇಬ್ನು ಅಹ್ಮದ್ ಅಲ್-ಮಲೀಹಿ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಅಹ್ಮದ್ ಇಬ್ನು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಅನ್-ನುಐಮಿ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನು ಯೂಸುಫ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ನು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಇಬ್ನು ಮುಹಮ್ಮದ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು; ಅಬ್ದುರ್ ರಜ್ಜಾಕ್ ನಮಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು: ಮಅಮರ್, ಅಯ್ಯೂಬ್ ಅಸ್-ಸಖ್ತಿಯಾನಿ ಮತ್ತು ಕಸೀರ್ ಇಬ್ನು ಅಲ್-ಮುತಲ್ಲಿಬ್ ಇಬ್ನು ಅಬೀ ವದಾಆ ಅವರಿಂದ—ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಸಈದ್ ಇಬ್ನು ಜುಬೈರ್ ಮೂಲಕ ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಮಹಿಳೆಯರು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದು ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಯಿಂದ. ಸಾರಾ ಅವರ ಗುರುತು ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡಲು ಅವರು ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ನಂತರ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಲುಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಮಗ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆತಂದು, ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಝಂಝಂ ಬಾವಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಬಳಿ, ಗೃಹದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ಆಗ ಮಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನೀರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟು, ಖರ್ಜೂರಗಳಿದ್ದ ಒಂದು ಚರ್ಮದ ಚೀಲವನ್ನೂ ನೀರಿದ್ದ ಒಂದು ಚರ್ಮದ ಚೀಲವನ್ನೂ ಅವರ ಬಳಿ ಇರಿಸಿ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಹೊರಟುಹೋದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, «ಓ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್, ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರೂ ಇಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?»

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೂ, ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು, «ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಲ್ಲಾಹನೇ ನಿಮಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ?» ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, «ಹೌದು» ಎಂದರು. «ಹಾಗಾದರೆ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ» ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಮುಂದುವರಿದು, ಜನರಿಗೆ ಕಾಣದ ಸ್ಥಳವಾದ ಕಣಿವೆಯ ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಗೃಹದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು: «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಸಂತತಿಯ ಕೆಲವರನ್ನು ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ...»—«ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಲೆಂದು» ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದವರೆಗೆ.

ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಾ, ಆ ನೀರು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀರು ಮುಗಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಗನಿಗೆ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಮಗನು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು—ಅಥವಾ ಸಂಕಟದಿಂದ ಹೊರಳಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು—ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರಲು ಆಗದೆ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು. ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತವಾದ ಸಫಾವನ್ನು ಕಂಡು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಸಫಾದಿಂದ ಇಳಿದು ಕಣಿವೆಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ, ತಮ್ಮ ಉಡುಪಿನ ಅಂಚನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸಂಕಟಗೊಂಡ ಮನುಷ್ಯನು ಓಡುವಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ, ಕಣಿವೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಮರ್ವಾಗೆ ಬಂದರು. ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಯಾರಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿದರು; ಯಾರೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರು. ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಹೇಳಿದರು: «ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜನರು ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ.»

ಮರ್ವಾದ ಮೇಲೆ ಏರಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ತಮ್ಮನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ «ಸುಮ್ಮನಿರು» ಎಂದರು. ಮತ್ತೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟಾಗ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಆಗ, «ನೀನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದ್ದೀಯ» ಎಂದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಝಂಝಂ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಲಕ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಅವನು ತನ್ನ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ—ಅಥವಾ ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ—ನೆಲವನ್ನು ಕೆದಕಿದನು; ಆಗ ನೀರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಇಳಿದು, ಕೈಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದಂತೆಲ್ಲ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಕ್ಕುತ್ತಿತ್ತು. ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಹೇಳಿದರು: «ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಅಲ್ಲಾಹನು ಕರುಣೆ ತೋರಲಿ!

ಅವರು ಝಂಝಂ ಅನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ»—ಅಥವಾ «ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದಿರದಿದ್ದರೆ, ಝಂಝಂ ಹರಿಯುವ ಬುಗ್ಗೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.» ಅವರು ನೀರು ಕುಡಿದು ಮಗನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸಿದರು. ಆಗ ಮಲಕ್ ಅವರಿಗೆ, «ನಾಶವಾಗುವೆವೋ ಎಂದು ಹೆದರಬೇಡಿ. ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನ ಗೃಹವಿದೆ; ಈ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವರು. ಅಲ್ಲಾಹನು ತನ್ನ ಗೃಹದವರನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ» ಎಂದನು.

ಆ ಗೃಹದ ಸ್ಥಳವು ನೆಲದಿಂದ ಎತ್ತರವಾಗಿ ದಿಬ್ಬದಂತಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಹಗಳು ಅದರ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗಗಳಿಂದ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜುರ್ಹುಮ್ ಜನರ ಒಂದು ಗುಂಪು—ಅಥವಾ ಜುರ್ಹುಮ್ ಕುಟುಂಬದವರು—ಕದಾಅ ದಾರಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತಾ ಮಕ್ಕಾದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಳಿದರು. ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ವಲಯ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, «ಈ ಹಕ್ಕಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲವೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ» ಎಂದರು. ಅವರು ಒಬ್ಬನನ್ನೋ ಇಬ್ಬರನ್ನೋ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅವರು ನೀರನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ನೀರಿನ ಬಳಿಯಿದ್ದರು. ಅವರು, «ನಿನ್ನ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಲು ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೀಯಾ?»

ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರು, «ಹೌದು, ಆದರೆ ಈ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಿಮಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ» ಎಂದರು. ಅವರು, «ಸರಿ» ಎಂದರು. ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಪ್ರವಾದಿ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಾಹನ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ಹೇಳಿದರು: ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಜನರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ಆಗಮನ ಅವರಿಗೆ ಸಂತೋಷ ತಂದಿತು.

ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನೂ ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವು. ಬಾಲಕ ಬೆಳೆದು ಅವರಿಂದ ಅರೇಬಿ ಕಲಿತನು. ಅವನು ಬೆಳೆದಾಗ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ, ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮದುವೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ತಮ್ಮ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದರು... ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾವು ಅಲ್-ಬಕರಾ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಅಲ್ಲಾಹನ ವಚನ: «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ಅವರು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು. ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು...» «ಅಲ್-ಅಫ್ಇದಾ» ಎಂದರೆ «ಫುಆದ್» ಎಂಬುದರ ಬಹುವಚನ. «ಅವರತ್ತ ಒಲಿಯುವಂತೆ» ಎಂದರೆ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ ಅವರತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವಂತೆ. ಅಸ್-ಸುದ್ದಿ ಹೇಳಿದರು: ಈ ಸ್ಥಳದ ಕಡೆಗೆ ಅವರ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಒಲಿಸು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

ಮುಜಾಹಿದ್ ಹೇಳಿದರು: ಅವರು «ಜನರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು» ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ರೋಮನ್ನರು, ತುರ್ಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು ನಿಮ್ಮತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಈದ್ ಇಬ್ನು ಜುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: ಯಹೂದಿಗಳು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಮಜೂಸಿಗಳು ಹಜ್ಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರು «ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು» ಎಂದರು, ಅಂದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು. «ಅವರಿಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸು» ಎಂದರೆ, ನೀರುಳ್ಳ ಊರುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವಂತಹ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಒದಗಿಸು. «ಅವರು ಕೃತಜ್ಞರಾಗಲೆಂದು.» ಅಬೀ ಕಸೀರ್ ಹೇಳಿದರು; ...

ಅಲ್ಲಾಹನ ವಚನ: «ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅವು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ದಾರಿಗೆಡಿಸಿವೆ» ಎಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನೇಕರು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಪ್ಪಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅರ್ಥದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಿರುಗುಬದಲಾಗಿದೆ; ಇದರಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಾಹನ ವಚನ: «ಅದು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತದೆ» (ಆಲು ಇಮ್ರಾನ್, 3:175)—ಅಂದರೆ, ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆದರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಗ್ರಹಗಳು ದಾರಿತಪ್ಪಲು ಕಾರಣವಾದುದರಿಂದ, ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. «ಲೋಕವು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿತು» ಎಂದು ಹೇಳುವವನು, ಮೋಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

«ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನನ್ನವನು» ಎಂದರೆ, ನನ್ನ ಧರ್ಮದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು. «ಯಾರು ನನಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗುತ್ತಾನೋ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಕ್ಷಮಾಶೀಲನೂ ಕೃಪಾನಿಧಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ» ಎಂದು ಅಸ್-ಸುದ್ದಿ ಹೇಳಿದರು: ಅವಿಧೇಯನಾದ ಬಳಿಕ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟು ಮರಳುವವನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ. ಮುಕಾತಿಲ್ ಇಬ್ನು ಹಯ್ಯಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ಶಿರ್ಕ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾದವನ ಕುರಿತು ಇದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ಶಿರ್ಕನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಾಹನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. (ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ: «ಜನರಲ್ಲಿ...»)

«ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನಾವು ಅಡಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದನ್ನೂ ನೀನು ಬಲ್ಲೆ» ಎಂದರೆ, ನಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ. ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಮುಕಾತಿಲ್ ಹೇಳಿದರು: ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಹಂಬಲವನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ. «ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲಾಹನಿಂದ ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ» ಎಂಬುದು ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದರು. ಬಹುಪಾಲು ವಿದ್ವಾಂಸರು, «ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲಾಹನಿಂದ ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ» ಎಂದು ಅಲ್ಲಾಹನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಲ್ಲಾಹನ ವಚನ: «ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಹೇಳಿದಾಗಿನ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿರಿ: ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು»—ಅಂದರೆ ಹರಮ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು—«ನಿರ್ಭೀತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು» ಎಂದರೆ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ನಿರ್ಭೀತರಾಗುವಂತಾಗಿಸು. «ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸದಂತೆ ದೂರವಿಡು.» «ದೂರವಿಡು» ಎಂದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ದೂರ ಮಾಡು. «ಜನ್ನಬ್ತುಹು ಅಶ್-ಶೈ’» ಮತ್ತು «ಅಜನಬ್ತುಹು» ಹಾಗೂ ಇತರ ರೂಪಗಳು ಒಂದೇ பொருளைக் ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

“ಇಬ್ರாஹீಮ್ (ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ) ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಹೇಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ? ಅವರ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರ ದೊರೆತದ್ದು ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ದೃಢತೆಯನ್ನು ಬೇಡುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೇರ ಸಂತತಿಯವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದೂ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದವರನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

«ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು.» ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಿಬ್ಬರೂ ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಅವರು ಹೇಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡಿದರು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರ ತಾಯಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತನ್ನ ತಂದೆಗಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡಿದ್ದ ಖಲೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸೂರಾ ಅತ್-ತೌಬಾದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನು ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. «ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನೂ» ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ಸತ್ಯವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸು. «ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವ ದಿನ» ಎಂದರೆ, ವಿಚಾರಣೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ದಿನ. ಜನರು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ದಿನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಅದು ಅರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ «ವಿಚಾರಣೆ» ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

«ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಮತ್ತು ಇಸ್‌ಹಾಖರನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಸರ್ವಸ್ತುತಿ»—ಅಂದರೆ, ನನಗೆ ನೀಡಿದನು. «ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಪ್ರಭು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲಿಸುವವನು.» ಇಬ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹೇಳಿದರು: ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ತೊಂಬತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಇಸ್ಮಾಈಲ್ ಜನಿಸಿದರು; ನೂರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಇಸ್‌ಹಾಖ್ ಜನಿಸಿದರು. ಸಈದ್ ಇಬ್ನು ಜುಬೈರ್ ಹೇಳಿದರು: ಇಬ್ರಾಹೀಮ್ ಅವರಿಗೆ ನೂರ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಇಸ್‌ಹಾಖ್ ಜನಿಸುವ ಶುಭಸುದ್ದಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

«ಓ ನನ್ನ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನನ್ನು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು» ಎಂದರೆ, ಅದರ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೂ ಸೇರಿಸು. «ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿಯೂ» ಎಂದರೆ, ನನ್ನ ಸಂತತಿಯವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ನಮಾಝನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. «ಓ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭೂ, ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು» ಎಂದರೆ, ನನ್ನ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆಗೆ «ಪ್ರಾರ್ಥನೆ» ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹದೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ «ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೇ ಆರಾಧನೆಯ ಸಾರ» ಎಂದು ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, «ನನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸು» ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.