Paghingi ng Patnubay sa Allah

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

Tafsīr ng mga talata 23 at 24: Ang pagbabawal na ito, gaya ng iba pang pagbabawal, bagaman may tiyak na dahilan at ipinahayag sa Sugo ﷺ, ay para sa lahat ng mga taong may pananagutang panrelihiyon. Ipinagbawal ng Allah sa tao na sabihin tungkol sa mga bagay na mangyayari sa hinaharap, “Gagawin ko iyon,” nang hindi ito iniuugnay sa kalooban ng Allah. May masamang bunga ito: pagsasalita tungkol sa hinaharap na di-nakikita, gayong hindi alam ng tao kung gagawin niya iyon o kung mangyayari nga iyon.

Ipinapalagay din nitong nakasalalay ang kaganapan sa sariling kalooban ng tao, nang hiwalay sa kalooban ng Allah; ipinagbabawal at hindi nararapat ito, sapagkat ang buong kalooban ay sa Allah. “At hindi kayo magnanais maliban kung niloob ng Allah, ang Panginoon ng mga nilalang.” Ang pagbanggit naman sa kalooban ng Allah ay nagpapadali at nagpapagaan sa bagay, nagdudulot ng pagpapala rito, at nagpapahayag na humihingi ng tulong ang tao sa kanyang Panginoon.

Dahil tao ang alipin ng Allah, hindi maiiwasang makalimutan niya at hindi mabanggit ang kalooban ng Allah. Kaya iniutos ng Allah na sabihin niya ito kapag naalala niya, upang makamit ang ninanais at maiwasan ang masamang bunga. Mula sa pangkalahatang kahulugan ng Kanyang sinabi, “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka,” nauunawaan ang utos na alalahanin ang Allah kapag may nakalimutan, sapagkat napapawi nito ang pagkalimot at naipaaalala sa tao ang hindi niya sinasadyang nakaligtaan.

Gayundin, inuutusan ang taong naging pabaya at nakalimot sa pag-alaala sa Allah na alalahanin ang kanyang Panginoon at huwag maging kabilang sa mga walang-pakialam.

Dahil nangangailangan ang tao sa Allah upang pagkalooban siya ng tagumpay sa pagkamit ng tama at ilayo sa pagkakamali sa kanyang mga salita at gawa, iniutos ng Allah sa kanya na sabihin: “Harinawang patnubayan ako ng aking Panginoon tungo sa higit na malapit kaysa rito sa kagabayan.” Iniutos sa kanya na manalangin sa Allah, umasa sa Kanya, at magtiwala na gagabayan siya nito sa pinakamalapit na landas na naghahatid sa tamang patnubay.

Karapat-dapat na pagkalooban ng tagumpay ang taong ganito ang kalagayan, at pagkatapos ay buong pagsisikap na nagsisikap at ginagamit ang lahat ng kanyang kakayahan sa paghahanap ng patnubay at tamang landas. Darating sa kanya ang tulong mula sa kanyang Panginoon at itutuwid Niya ang lahat ng kanyang gawain.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Tungkol sa sinabi Niya, “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka,” may nagsabi na ang kahulugan nito ay: kapag nakalimutan mong magbanggit ng pagbubukod [sa pagsasabi ng “In shā’ Allāh”], banggitin mo iyon kapag naalala mo. Ito ang sinabi nina Abū al-‘Āliyah at al-Ḥasan al-Baṣrī. Isinalaysay ni Hushaym mula kay al-A‘mash, mula kay Mujāhid, mula kay Ibn ‘Abbās, tungkol sa taong nanunumpa. Sinabi niya: Maaari siyang magbanggit ng pagbubukod kahit makalipas ang isang taon.

At binibigkas niya ang talatang, “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka,” kaugnay nito. Tinanong si al-A‘mash, “Narinig mo ba ito kay Mujāhid?” Sumagot siya, “Isinalaysay ito sa akin ni Layth ibn Abī Sulaym.” Isinalaysay din ito ni al-Ṭabarānī mula kay Abū Mu‘āwiyah, mula kay al-A‘mash.

Ang kahulugan ng sinabi ni Ibn ‘Abbās na “maaari siyang magbanggit ng pagbubukod kahit makalipas ang isang taon” ay kung nakalimutan niyang sabihin ang “In shā’ Allāh” sa kanyang panunumpa o pananalita at naalala niya ito kahit makalipas ang isang taon, sunnah para sa kanya na sabihin iyon upang maisagawa niya ang sunnah ng pagbubukod, kahit nangyari na ang kabaligtaran ng kanyang sinumpaan. Sinabi ito nang tahasan ni Ibn Jarīr, kalugdan siya ng Allah. Hindi ito nangangahulugang nababawi nito ang paglabag sa panunumpa o inaalis ang obligasyong magbayad-sala.

Ang sinabi ni Ibn Jarīr, kalugdan siya ng Allah, ang tama at siyang higit na angkop na kahulugan ng pananalita ni Ibn ‘Abbās. At ang Allah ang higit na nakaaalam.

Sinabi ni ‘Ikrimah tungkol sa “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka” na ang ibig sabihin ay: kapag nagalit ka. Ito ay pagpapakahulugan ayon sa ipinahihiwatig na kahulugan.

Sinabi ni al-Ṭabarānī: Isinalaysay sa amin ni Aḥmad ibn Yaḥyā al-Ḥulwānī, na isinalaysay naman sa kanya ni Sa‘īd ibn Sulaymān, mula kay ‘Abbād ibn al-‘Awwām, mula kay Sufyān ibn Ḥusayn, mula kay Ya‘lā ibn Muslim, mula kay Jābir ibn Zayd, mula kay Ibn ‘Abbās: “Huwag mong sabihin tungkol sa anumang bagay, ‘Gagawin ko ito bukas,’ maliban kung niloob ng Allah, at alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimutan mong sabihin ang ‘In shā’ Allāh.’”

Sinabi rin ni al-Ṭabarānī: Isinalaysay sa amin ni Muḥammad ibn al-Ḥārith al-Jubaylī, na isinalaysay naman sa kanya ni Ṣafwān ibn Ṣāliḥ, mula kay al-Walīd ibn Muslim, mula kay ‘Abd al-‘Azīz ibn Ḥuṣayn, mula kay Ibn Abī Najīḥ, mula kay Mujāhid, mula kay Ibn ‘Abbās, tungkol sa sinabi Niya, “Huwag mong sabihin tungkol sa anumang bagay, ‘Gagawin ko ito bukas,’ maliban kung niloob ng Allah, at alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimutan mong sabihin ang ‘In shā’ Allāh.’”

Isinalaysay din ni al-Ṭabarānī mula kay Ibn ‘Abbās tungkol sa “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka” na ito ay tumutukoy sa pagbubukod; kaya kapag naalala mo, banggitin mo ito. Sinabi niya na natatangi ito sa Sugo ng Allah ﷺ at hindi maaaring magbanggit ng pagbubukod ang sinuman sa atin, maliban kung ito ay kaugnay ng pagpapatuloy ng kanyang panunumpa. Pagkatapos ay sinabi niya: Tanging si al-Walīd lamang ang nag-ulat nito mula kay ‘Abd al-‘Azīz ibn al-Ḥuṣayn.

May isa pang posibleng pagpapakahulugan sa talata: Itinuro ng Allah, Makapangyarihan at Dakila, sa nakalimot ng isang bagay sa kanyang pananalita na alalahanin ang Allah, Kataas-taasan. Nagsisimula ang pagkalimot kay Satanas, gaya ng sinabi ng binata ni Mūsā: “Walang ibang nagpangyari na makalimutan ko iyon kundi si Satanas, na huwag ko itong alalahanin” (Al-Kahf 18:63). Itinataboy ng pag-alaala sa Allah si Satanas; kapag nawala si Satanas, nawawala rin ang pagkalimot. Kaya ang pag-alaala sa Allah ay nagiging dahilan upang maalala ang bagay.

Dahil dito, sinabi Niya: “At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka.”

Tungkol naman sa sinabi Niya, “At sabihin mo: ‘Harinawang patnubayan ako ng aking Panginoon tungo sa higit na malapit kaysa rito sa kagabayan,’” ang ibig sabihin ay: kapag tinanong ka tungkol sa isang bagay na hindi mo alam, humingi ka sa Allah tungkol dito at dumulog ka sa Kanya upang pagkalooban ka Niya ng tagumpay sa tama at sa tamang patnubay. May iba pang mga pagpapakahulugan dito, at ang Allah ang higit na nakaaalam.

Tafsir ni al-Baghawi

“At alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nakalimot ka.” Sinabi nina Ibn ‘Abbās, Mujāhid at al-Ḥasan na ang kahulugan nito ay: kapag nakalimutan mong banggitin ang pagbubukod [pagsasabi ng “In shā’ Allāh”] at pagkatapos ay naalala mo, banggitin mo ito. Pinahintulutan ni Ibn ‘Abbās ang pagbubukod na hindi kaagad sinabi kasunod ng pananalita, kahit makalipas ang isang taon. Pinahintulutan naman ito ni al-Ḥasan hangga’t naroroon pa ang nagsalita sa pagtitipon.

Ayon sa ilan, pinahihintulutan ito kung maikli lamang ang pagitan; kapag matagal na, hindi na ito wasto. May isang pangkat na nagtakda na dapat itong magkadugtong sa pananalita.

Sinabi ni ‘Ikrimah: Ang kahulugan ng talata ay, “Alalahanin mo ang iyong Panginoon kapag nagalit ka.” Sinabi ni Wahb: Nakasulat sa Ebanghelyo: “O anak ni Adan, alalahanin Mo Ako kapag nagagalit ka, at aalalahanin din kita kapag nagagalit Ako.” Sinabi nina al-Ḍaḥḥāk at al-Suddī na tumutukoy ito sa ṣalāh.

Ipinabatid sa amin ni ‘Abd al-Wāḥid al-Malīḥī, na ipinabatid naman sa kanya ni al-Ḥasan ibn Aḥmad al-Makhladī, na isinalaysay sa kanya ni Abū al-‘Abbās al-Sarrāj, na isinalaysay sa kanya ni Qutaybah, mula kay Abū ‘Awānah, mula kay Qatādah, mula kay Anas, na sinabi ng Propeta ﷺ: “Ang sinumang nakalimot sa isang ṣalāh ay magdasal nito kapag naalala niya.”

“Sabihin mo: ‘Harinawang patnubayan ako ng aking Panginoon tungo sa higit na malapit kaysa rito sa kagabayan.’” Ibig sabihin: nawa’y panatilihin Niya ako sa landas na higit na malapit sa layuning iyon at higit na wasto. Ayon naman sa ibang paliwanag, iniutos ng Allah sa Kanyang Propeta na alalahanin Siya kapag may nakalimutan siya at hilingin sa Kanya na patnubayan siya tungo sa higit na mabuti para sa kanya kaysa sa pag-alala sa bagay na nakalimutan niya.

Sinasabi rin na nang tanungin siya ng mga tao tungkol sa kuwento ng mga Tao sa Yungib bilang pagsalungat, iniutos sa kanya ng Allah, Kamahal-mahalan at Kapita-pitagan, na sabihin sa kanila na pagkakalooban siya ng Allah ng mga katibayan sa katotohanan ng kanyang pagka-propeta na higit na malinaw para sa kanila kaysa sa kuwento ng mga Tao sa Yungib. At ginawa nga Niya iyon: ipinagkaloob Niya sa kanya ang kaalaman sa mga bagay na di-nakikita na ipinagkaloob sa mga Sugo, na nagsilbing higit na malinaw na katibayan para sa kanila at higit na naghatid sa tamang patnubay kaysa sa salaysay tungkol sa mga Tao sa Yungib.

Sinabi ng ilan na iniutos sa kanya na bigkasin ito kasama ng kanyang pagsasabi ng “In shā’ Allāh,” kapag naalala niya matapos makalimutan ang pagbubukod. Kapag nakalimutan ng tao ang pagsasabi ng “In shā’ Allāh,” ang pagsisisi niya rito ay ang sabihin niya: “Harinawang patnubayan ako ng aking Panginoon tungo sa higit na malapit kaysa rito sa kagabayan.” Maaari itong bigkasin bilang pagbubukod.