Panalangin para sa Matatag na Pananampalataya

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

“Panginoon namin, tunay na Ikaw ang magtitipon sa mga tao sa isang Araw na walang pag-aalinlangan tungkol dito. Tunay na hindi sinisira ni Allāh ang pangako.” Kaya gagantimpalaan Niya sila ayon sa kanilang mga gawa—mabuti man o masama. Pinuri ni Allāh, pagkataas-taas Niya, ang mga matatag sa kaalaman dahil sa pitong katangiang sumasagisag sa kaligayahan ng lingkod:

Una: ang kaalaman, na siyang landas na nagdadala tungo kay Allāh at nagpapaliwanag sa Kanyang mga hatol at batas.

Ikalawa: ang pagiging matatag sa kaalaman, na higit pa sa pagkakaroon lamang ng kaalaman. Ang taong matatag sa kaalaman ay tunay na maalam at masusing nakauunawa. Itinuro sa kanya ni Allāh ang panlabas at panloob na mga aspekto ng kaalaman, kaya naging matatag ang kanyang pagkaunawa sa mga lihim ng Batas: sa kaalaman, kalagayan, at gawa.

Ikatlo: inilarawan silang sumasampalataya sa buong Aklat ni Allāh at ibinabalik ang mga talatang hindi agad malinaw sa mga talatang malinaw ang kahulugan. Sinabi nila: “Sumasampalataya kami rito; lahat ng ito ay mula sa aming Panginoon.”

Ikaapat: hiniling nila kay Allāh ang kapatawaran at kaligtasan mula sa pagsubok na dinanas ng mga nalihis at lumihis.

Ikalima: kinilala nila ang biyaya ni Allāh sa pagkakaloob Niya sa kanila ng patnubay. Ito ang sinabi nila: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan.”

Ikaanim: kasabay nito, hiniling nila sa Kanya ang Kanyang awa, na naglalaman ng pagkamit sa bawat kabutihan at pag-iwas sa bawat kasamaan. Nagsumamo sila sa Kanya sa pamamagitan ng Kanyang pangalang Al-Wahhāb [ang Palakaloob].

Ikapito: ipinahayag Niya ang kanilang pananampalataya at katiyakan tungkol sa Araw ng Muling Pagkabuhay, at ang takot nila rito. Ito ang nagtutulak sa paggawa ng mabuti at pumipigil sa pagkadulas sa pagkakamali.

Pagkatapos, ipinahayag ng Kataas-taasang Allāh na dumadalangin ang mga matatag sa kaalaman at nagsasabi: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan.” Ibig sabihin: Huwag Mong ilihis ang mga ito palayo sa katotohanan dahil sa kamangmangan o pagmamatigas namin. Sa halip, gawin Mo kaming matuwid, mga tagapatnubay at mga napatnubayan. Patatagin Mo kami sa patnubay Mo at iligtas mula sa pagsubok na dinanas ng mga nalihis.

“At ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo ang awa”—ibig sabihin, isang dakilang awa na sa pamamagitan nito ay gagabayan Mo kami tungo sa mga kabutihan at iingatan Mo kami laban sa mga gawaing masama.

“Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb”—ibig sabihin, sagana Ka sa mga kaloob at biyaya, at malawak ang Iyong kabutihang sumasaklaw sa lahat ng nilalang.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Pagkatapos, sinabi ng Kataas-taasang Allāh tungkol sa kanila, na isinasalaysay na nanalangin sila sa kanilang Panginoon at nagsabi: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan.” Ibig sabihin: Huwag Mong ilihis ang aming mga puso palayo sa patnubay matapos Mo kaming itatag dito, at huwag Mo kaming gawing tulad ng mga taong may paglihis sa puso, na sumusunod sa mga talatang hindi malinaw ang kahulugan mula sa Qur’ān. Sa halip, patatagin Mo kami sa Iyong tuwid na landas at sa Iyong matuwid na relihiyon.

“At ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo”—ibig sabihin, mula sa piling Mo—“ang awa,” na magpapatatag sa aming mga puso, magbubuklod sa aming pagkakaisa, at magdaragdag sa aming pananampalataya at katiyakan.

“Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb.” Sinabi ni Ibn Abī Ḥātim: Isinalaysay sa amin ni ‘Amr ibn ‘Abdullāh al-Awdī—at sinabi ni Ibn Jarīr: Isinalaysay sa amin ni Abū Kurayb—at kapwa nila sinabi: Isinalaysay sa amin ni Wakī‘, mula kay ‘Abdulḥamīd ibn Bahrām, mula kay Shahr ibn Ḥawshab, mula kay Umm Salamah, kalugdan siya ni Allāh, na sinasabi noon ng Propeta ﷺ: “O Tagapagbago ng mga puso, patatagin Mo ang puso ko sa Iyong relihiyon.” Pagkatapos ay binigkas niya: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan, at ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo ang awa. Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb.”

Isinalaysay ito ni Ibn Mardawayh sa pamamagitan ni Muḥammad ibn Bakkār, mula kay ‘Abdulḥamīd ibn Bahrām, mula kay Shahr ibn Ḥawshab, mula kay Umm Salamah—na siya ring si Asmā’ bint Yazīd ibn al-Sakan. Narinig niya itong nagsasalaysay na madalas sabihin ng Sugo ni Allāh ﷺ sa kanyang panalangin: “O Allāh, Tagapagbago ng mga puso, patatagin Mo ang puso ko sa Iyong relihiyon.” Sinabi niya: Tinanong ko, “O Sugo ni Allāh, talaga bang nagbabago-bago ang puso?” Sumagot siya: “Oo.

Walang sinumang anak ni Ādam na nilikha ni Allāh na ang puso ay hindi nasa pagitan ng dalawa sa mga daliri ni Allāh, kamahal-mahalan Siya at kapita-pitagan. Kung nanaisin Niya, itatatag Niya ito; at kung nanaisin Niya, ililihis Niya ito.” Kaya hinihiling natin kay Allāh, ang ating Panginoon, na huwag Niyang ilihis ang ating mga puso matapos Niya tayong patnubayan, at hinihiling natin sa Kanya na ipagkaloob Niya sa atin mula sa Kanya ang awa. Tunay na Siya ang Al-Wahhāb.

Gayundin ang salaysay ni Ibn Jarīr mula sa ḥadīth ni Asad ibn Mūsā, mula kay ‘Abdulḥamīd ibn Bahrām, na may gayon ding salaysay. Isinalaysay rin niya ito mula kay al-Muthannā, mula kay al-Ḥajjāj ibn Minhāl, mula kay ‘Abdulḥamīd ibn Bahrām, na may gayon ding salaysay, at idinagdag niya: “Sinabi ko: O Sugo ni Allāh, hindi mo ba ako tuturuan ng isang panalanging idadalangin ko para sa aking sarili?” Sinabi niya: “Oo. Sabihin mo: O Allāh, Panginoon ng Propetang Muḥammad, patawarin Mo ang aking kasalanan, alisin Mo ang poot sa aking puso, at iligtas Mo ako mula sa mga mapanligaw na pagsubok.”

Pagkatapos, sinabi ni Ibn Mardawayh: Isinalaysay sa amin ni Sulaymān ibn Aḥmad; isinalaysay sa amin ni Muḥammad ibn Hārūn ibn Bakkār al-Dimashqī; ibinalita sa amin ni al-‘Abbās ibn al-Walīd al-Khallāl; ibinalita sa amin ni Yazīd ibn Yaḥyā ibn ‘Ubaydillāh; ibinalita sa amin ni Sa‘īd ibn Bashīr, mula kay Qatādah, mula kay Abū Ḥassān al-A‘raj, mula kay ‘Ā’ishah, kalugdan siya ni Allāh, na madalas manalangin ang Sugo ni Allāh ﷺ: “O Tagapagbago ng mga puso, patatagin Mo ang puso ko sa Iyong relihiyon.” Sinabi ko: “O Sugo ni Allāh, kaydalas mong dalangin ang panalanging ito.”

Sinabi niya: “Walang pusong hindi nasa pagitan ng dalawa sa mga daliri ni al-Raḥmān. Kung nanaisin Niya itong patatagin, patatatagin Niya ito; at kung nanaisin Niya itong ilihis, ililihis Niya ito. Hindi mo ba naririnig ang sinabi Niya: ‘Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan at ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo ang awa. Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb’?”

Kakaiba ang salaysay na ito sa ganitong landas ng pagkakasalaysay, ngunit matibay ang batayan nito sa dalawang Ṣaḥīḥ at sa iba pa, sa maraming landas ng pagkakasalaysay, bagaman wala roon ang karagdagang pagbanggit sa marangal na talatang ito.

Isinalaysay nina Abū Dāwūd, al-Nasā’ī, at Ibn Mardawayh mula sa ḥadīth ni Abū ‘Abdurraḥmān al-Muqri’—at idinagdag nina al-Nasā’ī at Ibn Ḥibbān: at ni ‘Abdullāh ibn Wahb—na kapwa sila nag-ulat mula kay Sa‘īd ibn Abī Ayyūb. Sinabi niya: Isinalaysay sa akin ni ‘Abdullāh ibn al-Walīd al-Tujībī, mula kay Sa‘īd ibn al-Musayyib, mula kay ‘Ā’ishah, kalugdan siya ni Allāh, na kapag nagigising sa gabi ang Sugo ni Allāh ﷺ ay sinasabi niya: “Walang diyos na karapat-dapat sambahin maliban sa Iyo. Kaluwalhatian sa Iyo. O Allāh, humihingi ako ng kapatawaran sa Iyo para sa aking kasalanan at humihiling ako sa Iyo ng awa.

O Allāh, dagdagan Mo ang aking kaalaman, huwag Mong ilihis ang aking puso matapos Mo akong patnubayan, at ipagkaloob Mo sa akin mula sa Iyo ang awa. Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb.” Ito ang pananalita ni Ibn Mardawayh.

Sinabi ni ‘Abdurrazzāq, mula kay Mālik, mula kay Abū ‘Ubayd—na tagapagpalaya ni Sulaymān ibn ‘Abdulmalik—mula kay ‘Ubādah ibn Nasī, na ibinalita sa kanya na narinig ni Qays ibn al-Ḥārith si Abū ‘Abdullāh al-Ṣunābiḥī na nagsabing nagdasal siya ng Maghrib sa likod ni Abū Bakr al-Ṣiddīq. Sa unang dalawang rak‘ah, binigkas ni Abū Bakr ang Sūrat al-Fātiḥah at dalawang maiikling sūrah mula sa huling bahagi ng Qur’ān.

Sa ikatlong rak‘ah, lumapit ako sa kanya hanggang sa halos magdikit ang mga damit namin, at narinig ko siyang bumibigkas ng Sūrat al-Fātiḥah at ng talatang ito: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso matapos Mo kaming patnubayan.” Sinabi ni Abū ‘Ubayd: Ibinalita sa akin ni ‘Ubādah ibn Nasī na naroon siya kay ‘Umar ibn ‘Abdul‘Azīz noong siya ay khalīfah. Tinanong ni ‘Umar si Qays tungkol sa ulat niya mula kay Abū ‘Abdullāh al-Ṣunābiḥī, kaya ikinuwento niya sa kanya muli ang narinig niya mula kay Abū ‘Abdullāh.

Sinabi ni ‘Umar: “Hindi na namin ito iniwan mula nang marinig namin ito sa kanya, bagaman dati ay iba ang ginagawa ko.” Tinanong siya ng isang lalaki: “Ano ang ginagawa ng Pinuno ng mga Mananampalataya noon?” Sinabi niya: “Binibigkas ko noon ang ‘Sabihin mo: Siya si Allāh, ang Nag-iisa.’” Isinalaysay din ang ulat na ito ni al-Walīd ibn Muslim mula kina Mālik at al-Awzā‘ī, kapwa mula kay Abū ‘Ubayd.

Isinalaysay rin ito ni al-Walīd mula kay Ibn Jābir, mula kay Yaḥyā ibn Yaḥyā al-Ghassānī, mula kay Maḥmūd ibn Labīd, mula kay al-Ṣunābiḥī: nagdasal siya ng Maghrib sa likod ni Abū Bakr, kalugdan siya ni Allāh. Sa unang dalawang rak‘ah ay binigkas nito ang Sūrat al-Fātiḥah at isang maikling sūrah, nang malakas. Nang tumayo siya para sa ikatlong rak‘ah at nagsimulang bumigkas, lumapit ako sa kanya hanggang sa magkadikit ang aming mga damit. Binigkas niya ang talatang ito: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso,” at “ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo ang awa. Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb.”

Tungkol naman sa sinabi Niya: “Panginoon namin, tunay na Ikaw ang magtitipon sa mga tao sa isang Araw na walang pag-aalinlangan tungkol dito. Tunay na hindi sinisira ni Allāh ang pangako,” nangangahulugan ito na sinasabi nila sa kanilang panalangin: O aming Panginoon, titipunin Mo ang Iyong mga nilikha sa Araw ng kanilang pagbabalik. Pagpapasyahan Mo ang kanilang mga alitan at hahatulan Mo sila sa mga bagay na hindi nila pinagkasunduan. Gagantimpalaan Mo ang bawat isa ayon sa kanyang gawa at sa kung ano ang ginawa niya sa mundo, mabuti man o masama.

Tafsir ni al-Baghawi

Tungkol sa sinabi ng Kataas-taasang Allāh: “Panginoon namin, tunay na Ikaw ang magtitipon sa mga tao sa isang Araw”—ibig sabihin, upang magpasya tungkol sa Araw. Ayon naman sa isa pang paliwanag, ang “sa” ay nangangahulugang “nasa,” kaya ang kahulugan ay: nasa Araw. “Na walang pag-aalinlangan tungkol dito”—ibig sabihin, walang pagdududa tungkol dito; ito ang Araw ng Muling Pagkabuhay. “Tunay na hindi sinisira ni Allāh ang pangako.”

Ang salitang *mī‘ād* ay nasa anyong nagpapahiwatig ng pangako.

Tungkol sa sinabi ng Kataas-taasang Allāh: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso”—ibig sabihin, sinasabi ng mga matatag sa kaalaman: “Panginoon namin, huwag Mong ilihis ang aming mga puso palayo sa katotohanan at patnubay, gaya ng paglihis Mo sa mga puso ng mga taong may paglihis sa mga ito.

“Matapos Mo kaming patnubayan”—matapos Mo kaming bigyang-kakayahan na sumunod sa Iyong relihiyon at manampalataya sa mga talatang malinaw at hindi agad malinaw ang kahulugan mula sa Iyong Aklat.

“At ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyo”—ipagkaloob Mo sa amin mula sa Iyong piling—“ang awa”: ang paggabay at pagpapatatag sa pananampalataya at patnubay na pinanghahawakan namin. Sinabi ni al-Ḍaḥḥāk: kapatawaran at pagpapatawad.

“Tunay na Ikaw ang Al-Wahhāb.” Ikinuwento sa amin ni Abū al-Faraj al-Muẓaffar ibn Ismā‘īl al-Tamīmī: ibinalita sa amin ni Abū al-Qāsim Ḥamzah ibn Yūsuf al-Sahmī; ibinalita sa amin ni Abū Aḥmad ibn ‘Adī al-Ḥāfiẓ; ibinalita sa amin ni Abū Bakr ‘Abdurraḥmān ibn al-Qāsim al-Qurashī, na kilala bilang Ibn al-Rawwās al-Kabīr sa Damascus; ibinalita sa amin ni Abū Mīsr ‘Abdul-A‘lā ibn Mīsr al-Ghassānī; ibinalita sa amin ni Ṣadaqah; ibinalita sa amin ni ‘Abdurraḥmān ibn Zayd ibn Jābir; isinalaysay sa akin ni Bishr ibn ‘Ubaydillāh:

Narinig ko si Abū Idrīs al-Khawlānī na nagsasabing isinalaysay sa akin ni al-Nawwās ibn Sam‘ān al-Kilābī na sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Walang pusong hindi nasa pagitan ng dalawa sa mga daliri ni al-Raḥmān. Kung nanaisin Niya itong patatagin, patatatagin Niya ito; at kung nanaisin Niya itong ilihis, ililihis Niya ito.” Sinasabi rin noon ng Sugo ni Allāh ﷺ: “O Allāh, Tagapagbago ng mga puso, patatagin Mo ang aming mga puso sa Iyong relihiyon. Nasa kamay ni al-Raḥmān ang timbangan: itinataas Niya ang ilang pangkat at ibinababa ang iba hanggang sa Araw ng Muling Pagkabuhay.”

Ikinuwento sa amin ni Aḥmad ibn ‘Abdullāh al-Ṣāliḥī: isinalaysay sa amin ni Abū Bakr Aḥmad ibn al-Ḥasan al-Ḥīrī; ibinalita sa amin ni Ḥājib ibn Aḥmad al-Ṭūsī; ibinalita sa amin ni ‘Abdurraḥīm ibn Munīb; ibinalita sa amin ni Yazīd ibn Hārūn; ibinalita sa amin ni Sa‘īd ibn Iyās al-Jurayrī, mula kay Ghunaym ibn Qays, mula kay Abū Mūsā al-Ash‘arī, kalugdan siya ni Allāh, na sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Ang puso ay tulad ng isang balahibo sa malawak na ilang na ibinabaligtad ng mga hangin.”