Ìdúróṣinṣin Nínú Ìtọ́sọ́nà

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

“Olúwa wa, dájúdájú Ìwọ ni yóò kó àwọn ènìyàn jọ fún Ọjọ́ kan tí kò sí iyèméjì nípa rẹ̀. Dájúdájú, Allāhu kì í rú ìlérí.” Nítorí náà, yóò san ẹ̀san fún wọn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ wọn—àwọn rere àti àwọn búburú.

Allāhu, Ọlá Rẹ̀ ga, yin àwọn tó fìdí múlẹ̀ nínú ìmọ̀ pẹ̀lú ànímọ́ méje, èyí tí ó jẹ́ àmì ayọ̀ ìránṣẹ́ Ọlọ́run:

Àkọ́kọ́ ni ìmọ̀, èyí tí í ṣe ọ̀nà tó ń múni dé ọ̀dọ̀ Allāhu, tí ó sì ń ṣàlàyé àwọn ìlànà àti òfin Rẹ̀.

Èkejì ni fífi ìdúróṣinṣin mú ìmọ̀. Èyí ju jíjẹ́ ẹni tó ní ìmọ̀ lásán lọ; nítorí ẹni tó fìdí múlẹ̀ nínú ìmọ̀ gbọ́dọ̀ jẹ́ olùmọ̀ tó mọ̀ dájú, tó sì ń ṣàyẹ̀wò ohun gbogbo jinlẹ̀. Allāhu ti kọ́ ọ ní ìmọ̀ tó hàn gbangba àti èyí tó fara sin, ẹsẹ̀ rẹ̀ sì ti fìdí múlẹ̀ nínú àwọn àṣírí Ṣarī‘ah ní ti ìmọ̀, ipò ọkàn àti iṣẹ́.

Ẹ̀kẹta ni pé Ó ṣàpèjúwe wọn gẹ́gẹ́ bí ẹni tó gba gbogbo Ìwé Rẹ̀ gbọ́, tí wọ́n sì ń tọ́ka sí àwọn ẹsẹ̀ tó ní ìtumọ̀ púpọ̀ sí àwọn ẹsẹ̀ tó ṣe kedere, nígbà tí wọ́n sọ pé: “A gbà á gbọ́; gbogbo rẹ̀ wá láti ọ̀dọ̀ Olúwa wa.”

Ẹ̀kẹrin ni pé wọ́n bẹ Allāhu fún ìdáríjì àti ààbò kúrò nínú ohun tí Ó fi dán àwọn tó yà kúrò ní ọ̀nà tó tọ́ wò.

Ẹ̀karùn-ún ni pé wọ́n jẹ́wọ́ pé ìtọ́sọ́nà tí wọ́n rí jẹ́ oore-ọ̀fẹ́ láti ọ̀dọ̀ Allāhu. Èyí ni ìtumọ̀ ọ̀rọ̀ wọn pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà.”

Ẹ̀kẹfà ni pé, pẹ̀lú èyí, wọ́n bẹ Ọ́ fún àánú Rẹ̀, èyí tó ní gbogbo oore nínú, tó sì ń lé gbogbo ibi kúrò. Wọ́n sì bẹ Ọ́ nípasẹ̀ orúkọ Rẹ̀, Al-Wahhāb [Olùfúnni ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn].

Ẹ̀je ni pé Ó sọ ìgbàgbọ́ àti ìdánilójú wọn nípa Ọjọ́ Àjíǹde, àti bí wọ́n ṣe ń bẹ̀rù rẹ̀. Èyí ló ń mú kí ènìyàn ṣe iṣẹ́ rere, tó sì ń dí i lọ́wọ́ láti ṣìnà.

Lẹ́yìn náà, Allāhu sọ pé àwọn tó fìdí múlẹ̀ nínú ìmọ̀ ń bẹ Olúwa wọn, wọ́n sì ń sọ pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà.” Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé: Má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò ní òtítọ́ nítorí àìmọ̀ tàbí agídí láti ọ̀dọ̀ wa; dípò bẹ́ẹ̀, mú wa dúró ṣinṣin, kí a jẹ́ olùtọ́sọ́nà àti ẹni tí a tọ́ sọ́nà. Nítorí náà, mú wa dúró lórí ìtọ́sọ́nà Rẹ, kí O sì dáàbò bo wa kúrò nínú ohun tí O fi dán àwọn tó yà kúrò ní ọ̀nà wò.

“Fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ” túmọ̀ sí àánú ńlá tí yóò jẹ́ kí a ṣe àwọn iṣẹ́ rere, tí yóò sì dáàbò bo wa kúrò lọ́wọ́ àwọn ohun búburú.

“Dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb” túmọ̀ sí pé: Ìwọ ni Ẹni tó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn àti ọ̀fẹ́, Ẹni tó ń ṣe rere púpọ̀, tí ọ̀làwọ́ Rẹ̀ sì kárí gbogbo ẹ̀dá.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Lẹ́yìn náà, Allāhu sọ nípa wọn, ó sì ròyìn pé wọ́n bẹ Olúwa wọn pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà.” Ìyẹn ni pé: Má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò ní ìtọ́sọ́nà lẹ́yìn tí O ti mú wa dúró lórí rẹ̀; má sì ṣe wa bí àwọn tí ọkàn wọn ti yà, tí wọ́n sì ń tẹ̀lé àwọn ẹsẹ̀ Qur’ān tó ní ìtumọ̀ púpọ̀. Dípò bẹ́ẹ̀, mú wa dúró ṣinṣin lórí ọ̀nà tààrà Rẹ àti ẹ̀sìn Rẹ tó pé.

“Fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ” túmọ̀ sí: Fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ, èyí tí yóò mú ọkàn wa dúró ṣinṣin, tí yóò mú wa ṣọ̀kan, tí yóò sì mú ìgbàgbọ́ àti ìdánilójú wa pọ̀ sí i.

“Dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb.” Ibn Abī Ḥātim sọ pé: ‘Amr ibn ‘Abdullāh al-Awdī sọ fún wa—Ibn Jarīr sì sọ pé: Abū Kurayb sọ fún wa—àwọn méjèèjì sọ pé: Wakī‘ sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ ‘Abdul Ḥamīd ibn Bahram, láti ọ̀dọ̀ Shahr ibn Ḥawshab, láti ọ̀dọ̀ Umm Salamah, kí Allāhu yọ́nú sí i, pé Anábì, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, máa ń sọ pé: “Yā Muqalliba al-qulūb, thabbit qalbī ‘alā dīnik” [Ìwọ Ẹni tó ń yí àwọn ọkàn padà, mú ọkàn mi dúró ṣinṣin lórí ẹ̀sìn Rẹ]. Lẹ́yìn náà ó ka pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà, kí O sì fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ; dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb.”

Ibn Mardawayh gba ìròyìn náà láti ọ̀nà Muḥammad ibn Bakkār, láti ọ̀dọ̀ ‘Abdul Ḥamīd ibn Bahram, láti ọ̀dọ̀ Shahr ibn Ḥawshab, láti ọ̀dọ̀ Umm Salamah, ẹni tí í ṣe Asmā’ bint Yazīd ibn al-Sakan. Ó gbọ́ ọ̀ tí ń sọ pé Òjíṣẹ́ Allāhu máa ń sọ àdúrà yìí lọ́pọ̀ ìgbà: “Allāhumma Muqalliba al-qulūb, thabbit qalbī ‘alā dīnik” [Allāhu, Ìwọ Ẹni tó ń yí àwọn ọkàn padà, mú ọkàn mi dúró ṣinṣin lórí ẹ̀sìn Rẹ]. Ó ní: Mo bi í pé: “Òjíṣẹ́ Allāhu, ṣé ọkàn máa ń yí padà ni?” Ó dáhùn pé: “Bẹ́ẹ̀ ni.

Kò sí ènìyàn kankan nínú àwọn ọmọ Ādam tí Allāhu dá tí ọkàn rẹ̀ kò sí láàárín ìka méjì lára àwọn ìka Allāhu, Alágbára àti Ọláńlá. Bí Ó bá fẹ́, Ó mú un dúró ṣinṣin; bí Ó bá fẹ́, Ó mú un yà kúrò.” Nítorí náà, a bẹ Allāhu, Olúwa wa, pé kí Ó má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí Ó ti tọ́ wa sọ́nà, a sì bẹ̀ Ọ́ pé kí Ó fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ. Dájúdájú, Òun ni Al-Wahhāb.

Bákan náà, Ibn Jarīr gba ìròyìn yìí láti ọ̀dọ̀ Asad ibn Mūsā, láti ọ̀dọ̀ ‘Abdul Ḥamīd ibn Bahram, pẹ̀lú ọ̀nà ìròyìn kan náà. Ó tún gba a láti ọ̀dọ̀ al-Muthannā, láti ọ̀dọ̀ al-Ḥajjāj ibn Minhāl, láti ọ̀dọ̀ ‘Abdul Ḥamīd ibn Bahram, pẹ̀lú ọ̀nà ìròyìn kan náà, ó sì fi kún un pé: “Mo wí pé: ‘Òjíṣẹ́ Allāhu, ṣé o lè kọ́ mi ní àdúrà kan tí màá fi máa bẹ̀bẹ̀ fún ara mi?’ Ó ní: ‘Bẹ́ẹ̀ ni.

Sọ pé: Allāhumma Rabba al-nabiyyi Muḥammad, ighfir lī dhanbī, wa adhhib ghayẓa qalbī, wa ajirnī min muḍillāti al-fitan’ [Allāhu, Olúwa Anábì Muḥammad, dárí ẹ̀ṣẹ̀ mi jì mí, mú ìbínú ọkàn mi kúrò, kí O sì dá mi sí lọ́wọ́ àwọn ìdánwò tó ń mú ènìyàn ṣìnà].”

Lẹ́yìn náà, Ibn Mardawayh sọ pé: Sulaymān ibn Aḥmad sọ fún wa, Muḥammad ibn Hārūn ibn Bakkār al-Dimashqī sọ fún wa, al-‘Abbās ibn al-Walīd al-Khallāl ròyìn fún wa, Yazīd ibn Yaḥyā ibn ‘Ubaydullāh ròyìn fún wa, Sa‘īd ibn Bashīr ròyìn fún wa láti ọ̀dọ̀ Qatādah, láti ọ̀dọ̀ Abū Ḥassān al-A‘raj, láti ọ̀dọ̀ ‘Ā’ishah, kí Allāhu yọ́nú sí i, pé ó sọ pé: Òjíṣẹ́ Allāhu máa ń bẹ̀bẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà pé: “Yā Muqalliba al-qulūb, thabbit qalbī ‘alā dīnik.” Mo sì bi í pé: “Òjíṣẹ́ Allāhu, o máa ń sọ àdúrà yìí lọ́pọ̀ ìgbà gan-an.” Ó dáhùn pé: “Kò sí ọkàn kan tí kò sí láàárín ìka méjì lára àwọn ìka Al-Raḥmān.

Bí Ó bá fẹ́ láti mú un dúró ṣinṣin, Ó mú un dúró ṣinṣin; bí Ó bá fẹ́ láti mú un yà kúrò, Ó mú un yà kúrò. Ṣé o kò gbọ́ ọ̀rọ̀ Rẹ̀ pé: ‘Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà, kí O sì fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ; dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb’?”

Ìròyìn yìí ṣọ̀wọ́n ní ọ̀nà ìgbàgbọ́ yìí, ṣùgbọ́n ìpìlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ òtítọ́ nínú Ṣaḥīḥ al-Bukhārī àti Ṣaḥīḥ Muslim, àti àwọn ìwé ḥadīth mìíràn, láti ọ̀pọ̀ ọ̀nà, láìsí àfikún mẹ́nu ba ẹsẹ̀ ọlọ́lá yìí.

Abū Dāwūd, al-Nasā’ī àti Ibn Mardawayh gba ìròyìn láti ọ̀dọ̀ Abū ‘Abdurraḥmān al-Muqri’—al-Nasā’ī àti Ibn Ḥibbān sì fi ‘Abdullāh ibn Wahb kún un—àwọn méjèèjì láti ọ̀dọ̀ Sa‘īd ibn Abī Ayyūb, ẹni tó sọ fún mi láti ọ̀dọ̀ ‘Abdullāh ibn al-Walīd al-Tujībī, láti ọ̀dọ̀ Sa‘īd ibn al-Musayyib, láti ọ̀dọ̀ ‘Ā’ishah, kí Allāhu yọ́nú sí i, pé nígbà tí Òjíṣẹ́ Allāhu bá jí ní òru, ó máa ń sọ pé: “Lā ilāha illā anta, subḥānaka, Allāhumma innī astaghfiruka lidhambī, wa as’aluka raḥmatan.

Allāhumma zidnī ‘ilman, wa lā tuzigh qalbī ba‘da idh hadaytanī, wa hab lī min ladunka raḥmatan, innaka anta al-Wahhāb” [Kò sí ọlọ́run kankan tó lẹ́tọ̀ọ́ sí ìjọsìn àfi Ìwọ. Ọlá ni fún Ọ́. Allāhu, mo ń tọrọ ìdáríjì lọ́wọ́ Rẹ fún ẹ̀ṣẹ̀ mi, mo sì ń bẹ Ọ́ fún àánú. Allāhu, fi ìmọ̀ kún mi, má sì ṣe jẹ́ kí ọkàn mi yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ mi sọ́nà; fi àánú kan fún mi láti ọ̀dọ̀ Rẹ, nítorí dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb]. Èyí ni ọ̀rọ̀ Ibn Mardawayh.

‘Abdurrazzāq sọ láti ọ̀dọ̀ Mālik, láti ọ̀dọ̀ Abū ‘Ubayd—ọmọ-ọ̀dọ̀ Sulaymān ibn ‘Abdulmalik—láti ọ̀dọ̀ ‘Ubādah ibn Nasī, ẹni tó sọ fún un pé ó gbọ́ Qays ibn al-Ḥārith tí ó sọ pé: Abū ‘Abdullāh al-Ṣanābiḥī sọ fún mi pé òun gbàdúrà lẹ́yìn Abū Bakr al-Ṣiddīq ní àdúrà Maghrib. Abū Bakr ka Sūrat al-Fātiḥah àti sūrah méjì kúkúrú láti àwọn sūrah tó wà ní ìparí Qur’ān ní raka‘ah méjèèjì àkọ́kọ́. Ní raka‘ah kẹta, mo sún mọ́ ọn títí aṣọ mi fi fẹ́rẹ̀ kan aṣọ rẹ̀; mo sì gbọ́ tí ó ń ka Sūrat al-Fātiḥah àti ẹsẹ̀ yìí: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà.”

Abū ‘Ubayd sọ pé ‘Ubādah ibn Nasī tún sọ fún mi pé òun wà lọ́dọ̀ ‘Umar ibn ‘Abdul‘Azīz nígbà ìṣàkóso rẹ̀. ‘Umar bi Qays pé: “Báwo ni ìròyìn tí o sọ fún mi nípa Abū ‘Abdullāh al-Ṣanābiḥī ṣe rí?” Qays sì tún sọ ohun tí ó gbọ́ láti ọ̀dọ̀ Abū ‘Abdullāh. ‘Umar sọ pé: “Láti ìgbà tí a ti gbọ́ ọ̀rọ̀ náà lọ́dọ̀ rẹ̀, a kò tíì fi í sílẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé tẹ́lẹ̀, mo máa ń ka ohun mìíràn.”

Ọkùnrin kan bi í pé: “Kí ni Amir al-Mu’minīn máa ń ka tẹ́lẹ̀?” Ó dáhùn pé: “Mo máa ń ka ‘Qul huwa Allāhu aḥad’ [Sūrat al-Ikhlāṣ].”

Al-Walīd ibn Muslim tún gba ìròyìn yìí láti ọ̀dọ̀ Mālik àti al-Awzā‘ī, àwọn méjèèjì láti ọ̀dọ̀ Abū ‘Ubayd. Al-Walīd tún gba a láti ọ̀dọ̀ Ibn Jābir, láti ọ̀dọ̀ Yaḥyā ibn Yaḥyā al-Ghassānī, láti ọ̀dọ̀ Maḥmūd ibn Labīd, láti ọ̀dọ̀ al-Ṣanābiḥī, pé òun gbàdúrà lẹ́yìn Abū Bakr—kí Allāhu yọ́nú sí i—ní àdúrà Maghrib. Ó ka Sūrat al-Fātiḥah àti sūrah kúkúrú kan ní raka‘ah méjèèjì àkọ́kọ́, ó sì ka wọn sókè. Nígbà tó dìde sí raka‘ah kẹta, ó bẹ̀rẹ̀ sí í ka Qur’ān.

Mo sún mọ́ ọn títí aṣọ mi fi kan aṣọ rẹ̀, ó sì ka ẹsẹ̀ yìí: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà, kí O sì fi àánú kan fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ; dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb,” àti “Qul huwa Allāhu aḥad.”

Ní ti ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Olúwa wa, dájúdájú Ìwọ ni yóò kó àwọn ènìyàn jọ fún Ọjọ́ kan tí kò sí iyèméjì nípa rẹ̀. Dájúdájú, Allāhu kì í rú ìlérí,” ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé wọ́n ń sọ nínú àdúrà wọn pé: “Olúwa wa, dájúdájú, Ìwọ yóò kó gbogbo ẹ̀dá Rẹ jọ ní Ọjọ́ tí wọ́n yóò padà sọ́dọ̀ Rẹ. Ìwọ yóò sì dájọ́ láàárín wọn nípa ohun tí wọ́n yàtọ̀ sí nípa rẹ̀, Ìwọ yóò san ẹ̀san fún olukúlùkù gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ rẹ̀ àti ohun rere tàbí búburú tí ó ṣe ní ayé.”

Tafsīr al-Baghawī

Ní ti ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Olúwa wa, dájúdájú Ìwọ ni yóò kó àwọn ènìyàn jọ fún Ọjọ́ kan,” ó túmọ̀ sí pé: fún ìdájọ́ Ọjọ́ náà. A tún sọ pé “li” níbí túmọ̀ sí “nínú”; ìyẹn ni, ní Ọjọ́ kan.

“Ẹni tí kò sí iyèméjì nípa rẹ̀” túmọ̀ sí pé kò sí àní-àní nípa rẹ̀; Ọjọ́ Àjíǹde ni.

“Dájúdájú, Allāhu kì í rú ìlérí.” Ọ̀rọ̀ “mī‘ād” wá láti inú “wa‘d” [ìlérí].

Ní ti ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò,” ìyẹn ni àwọn tó fìdí múlẹ̀ nínú ìmọ̀ ń sọ pé: “Olúwa wa, má ṣe jẹ́ kí ọkàn wa yà kúrò ní òtítọ́ àti ìtọ́sọ́nà, gẹ́gẹ́ bí O ṣe mú ọkàn àwọn tí ọkàn wọn ti yà kúrò yà.”

“Lẹ́yìn tí O ti tọ́ wa sọ́nà” túmọ̀ sí pé O ti fún wa ní àṣeyọrí láti tẹ̀lé ẹ̀sìn Rẹ àti láti gba àwọn ẹsẹ̀ tó ṣe kedere àti àwọn tó ní ìtumọ̀ púpọ̀ nínú Ìwé Rẹ gbọ́.

“Fi fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ” túmọ̀ sí: Fún wa ní ohun kan láti ọ̀dọ̀ Rẹ.

“Àánú” túmọ̀ sí ìrànlọ́wọ́ láti ṣe rere àti ìmúdúróṣinṣin lórí ìgbàgbọ́ àti ìtọ́sọ́nà tí a wà lórí rẹ̀. Al-Ḍaḥḥāk sọ pé: Ó túmọ̀ sí ìkọjá ẹ̀ṣẹ̀ àti ìdáríjì. “Dájúdájú, Ìwọ ni Al-Wahhāb.”

Abū al-Faraj al-Muẓaffar ibn Ismā‘īl al-Tamīmī ròyìn fún wa pé Abū al-Qāsim Ḥamzah ibn Yūsuf al-Sahmī ròyìn fún wa, pé Abū Aḥmad ibn ‘Adī al-Ḥāfiẓ ròyìn fún wa, pé Abū Bakr ‘Abdurraḥmān ibn al-Qāsim al-Qurashī, tí a mọ̀ sí Ibn al-Rawwās al-Kabīr ní Dimashq, ròyìn fún wa, pé Abū Mis’hir ‘Abdul-A‘lā ibn Mis’hir al-Ghassānī ròyìn fún wa, pé Ṣadaqah ròyìn fún wa, pé ‘Abdurraḥmān ibn Zayd ibn Jābir ròyìn fún wa, pé Bishr ibn ‘Ubaydullāh sọ fún mi pé òun gbọ́ Abū Idrīs al-Khawlānī tí ó sọ pé al-Nawwās ibn Sam‘ān al-Kilābī sọ fún mi pé Òjíṣẹ́ Allāhu, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, sọ pé: “Kò sí ọkàn kan tí kò sí láàárín ìka méjì lára àwọn ìka Al-Raḥmān.

Bí Ó bá fẹ́ mú un dúró ṣinṣin, Ó mú un dúró ṣinṣin; bí Ó bá fẹ́ mú un yà kúrò, Ó mú un yà kúrò.” Òjíṣẹ́ Allāhu sì máa ń sọ pé: “Allāhu, Ìwọ Ẹni tó ń yí àwọn ọkàn padà, mú àwọn ọkàn wa dúró ṣinṣin lórí ẹ̀sìn Rẹ. Ìwọ̀n wà lọ́wọ́ Al-Raḥmān; Ó ń gbé àwọn ènìyàn kan ga, Ó sì ń rẹ àwọn mìíràn sílẹ̀ títí di Ọjọ́ Àjíǹde.”

Aḥmad ibn ‘Abdullāh al-Ṣāliḥī ròyìn fún wa pé Abū Bakr Aḥmad ibn al-Ḥasan al-Ḥīrī sọ fún wa pé Ḥājib ibn Aḥmad al-Ṭūsī ròyìn fún wa, pé ‘Abdurraḥīm ibn Munīb ròyìn fún wa, pé Yazīd ibn Hārūn ròyìn fún wa, pé Sa‘īd ibn Iyās al-Jurayrī ròyìn fún wa láti ọ̀dọ̀ Ghunaym ibn Qays, láti ọ̀dọ̀ Abū Mūsā al-Ash‘arī, kí Allāhu yọ́nú sí i, pé Òjíṣẹ́ Allāhu sọ pé: “Àpẹẹrẹ ọkàn dà bí ìyẹ́ kan ní pẹ̀tẹ́lẹ̀ gbígbẹ, tí ẹ̀fúùfù ń yí ká láti ẹ̀gbẹ́ kan sí èkejì.”