വിശ്വാസത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥന

ശൈഖ് അബ്ദുർറഹ്മാൻ അസ്സഅ്ദിയുടെ തഫ്സീർ

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, തീർച്ചയായും നീ ജനങ്ങളെയെല്ലാം സംശയമില്ലാത്ത ഒരു ദിവസത്തേക്ക് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നവനാകുന്നു. തീർച്ചയായും നീ വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കുകയില്ല» എന്നതിന്റെ അർത്ഥം: അവരുടെ നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവൃത്തികൾക്കനുസരിച്ച് നീ അവർക്ക് പ്രതിഫലം നൽകും എന്നാണ്. അല്ലാഹു വിജ്ഞാനത്തിൽ ദൃഢജ്ഞാനമുള്ളവരെ അടിമയുടെ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ അടയാളമായ ഏഴ് ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രശംസിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒന്നാമത്തേത്, അല്ലാഹുവിലേക്കെത്തിക്കുന്ന വഴിയും അവന്റെ വിധികളും നിയമങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നതുമായ വിജ്ഞാനമാണ്.

രണ്ടാമത്തേത്, വിജ്ഞാനത്തിൽ ദൃഢജ്ഞാനമാണ്. ഇത് വെറും വിജ്ഞാനത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന പദവിയാണ്. കാരണം, വിജ്ഞാനത്തിൽ ദൃഢജ്ഞാനമുള്ളവൻ കാര്യങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ പണ്ഡിതനും ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നവനുമായിരിക്കണം. അല്ലാഹു അവനെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ബാഹ്യവും ആന്തരികവുമായ വശങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ശരീഅത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളിൽ അവന്റെ പാദം വിജ്ഞാനത്തിലും അവസ്ഥയിലും പ്രവൃത്തിയിലും ഉറച്ചുനിന്നിരിക്കുന്നു.

മൂന്നാമത്തേത്, അവന്റെ മുഴുവൻ ഗ്രന്ഥത്തിലും അവർ വിശ്വസിക്കുകയും അതിലെ അവ്യക്തമായ വചനങ്ങളെ വ്യക്തമായ വചനങ്ങളിലേക്ക് മടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. «അവർ പറയുന്നു: ഞങ്ങൾ അതിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാം ഞങ്ങളുടെ നാഥന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ളതാണ്» എന്ന വചനമാണിത്. നാലാമത്തേത്, വഴിതെറ്റി വ്യതിചലിച്ചവർ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടതിൽനിന്ന് മാപ്പും ക്ഷേമവും നൽകണമെന്ന് അവർ അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുന്നു. അഞ്ചാമത്തേത്, സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിലുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹം അവർ അംഗീകരിക്കുന്നു.

അതാണ് «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ» എന്ന വചനം. ആറാമത്തേത്, എല്ലാ നന്മകളും ലഭിക്കുകയും എല്ലാ തിന്മകളും നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നതുൾക്കൊള്ളുന്ന അവന്റെ കാരുണ്യം അവർ ചോദിക്കുന്നു; അവന്റെ «അൽ-വഹ്ഹാബ്» എന്ന നാമം മുൻനിർത്തി അവർ അവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഏഴാമത്തേത്, അന്ത്യദിനത്തിലുള്ള അവരുടെ വിശ്വാസവും ദൃഢബോധവും അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയവും അവൻ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു. തെറ്റുകളിൽനിന്ന് തടയുകയും സൽപ്രവൃത്തികളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഇതാണ്.

പിന്നീട് വിജ്ഞാനത്തിൽ ദൃഢജ്ഞാനമുള്ളവർ ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്നതായി അല്ലാഹു അറിയിക്കുന്നു: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ»; അതായത്, അജ്ഞതയോ ധിക്കാരമോ നിമിത്തം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ സത്യത്തിൽനിന്ന് വ്യതിചലിപ്പിക്കരുതേ. മറിച്ച്, ഞങ്ങളെ നേർവഴിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും സന്മാർഗം കാണിക്കുന്നവരും സന്മാർഗം പ്രാപിച്ചവരുമാക്കേണമേ. നിന്റെ സന്മാർഗത്തിൽ ഞങ്ങളെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തുകയും വ്യതിചലിച്ചവരെ നീ പരീക്ഷിച്ചതിൽനിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം നൽകുകയും ചെയ്യേണമേ.

«നിന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ള കാരുണ്യം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യേണമേ» എന്നതിന്റെ അർത്ഥം: നന്മകൾ ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുകയും തിന്മകളിൽനിന്ന് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മഹത്തായ കാരുണ്യം എന്നാണ്. «തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്» എന്നത്: നിന്റെ ദാനങ്ങളും ഔദാര്യങ്ങളും വിപുലമാണ്; നിന്റെ നന്മ സൃഷ്ടികളെയെല്ലാം പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നർത്ഥം.

ഇമാം ഇബ്നു കസീറിന്റെ തഫ്സീർ

അവർ തങ്ങളുടെ നാഥനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതായി അല്ലാഹു അറിയിക്കുന്നു: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ»; അതായത്, നീ അവയെ സന്മാർഗത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചശേഷം സന്മാർഗത്തിൽനിന്ന് അവയെ വ്യതിചലിപ്പിക്കരുതേ. ഖുർആനിലെ അവ്യക്തമായ വചനങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന, ഹൃദയങ്ങളിൽ വ്യതിചലനമുള്ളവരെപ്പോലെ ഞങ്ങളെ ആക്കരുതേ. മറിച്ച്, നിന്റെ നേരായ പാതയിലും നിന്റെ ദൃഢമായ മതത്തിലും ഞങ്ങളെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ. «നിന്റെ അടുക്കൽനിന്ന്» എന്നത് «നിന്റെ പക്കൽനിന്ന്» എന്നർത്ഥം.

«കാരുണ്യം»—അതിലൂടെ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ ഉറപ്പിക്കുകയും ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയെ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ഞങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും ദൃഢബോധവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. «തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്».

ഇബ്‌നു അബീ ഹാതിം പറഞ്ഞു: അംറ് ഇബ്‌നു അബ്ദുല്ലാഹ് അൽ-ഔദി ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു. ഇബ്‌നു ജരീർ പറഞ്ഞു: അബൂ കുറൈബ് ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു. ഇരുവരും പറഞ്ഞു: വകീഅ് ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു; അബ്ദുൽ ഹമീദ് ഇബ്‌നു ബഹ്റാം, ശഹ്ർ ഇബ്‌നു ഹൗശബ് മുഖേന ഉമ്മു സലമയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: നബി (ﷺ) ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: «ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തെ നിന്റെ മതത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ.» പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ വചനം പാരായണം ചെയ്തു: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ; നിന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ള കാരുണ്യം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യേണമേ. തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്.»

മുഹമ്മദ് ഇബ്‌നു ബക്കാർ മുഖേന അബ്ദുൽ ഹമീദ് ഇബ്‌നു ബഹ്റാമിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം ശഹ്ർ ഇബ്‌നു ഹൗശബിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം ഉമ്മു സലമയിൽനിന്നും നിവേദനം ചെയ്ത മാർഗത്തിലൂടെ ഇബ്‌നു മർദവൈഹും ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉമ്മു സലമയുടെ പേര് അസ്മാഅ് ബിൻത് യസീദ് ഇബ്‌നു അസ്സകൻ എന്നാണ്. അല്ലാഹു അവരിൽ പ്രസാദിക്കട്ടെ. അവർ നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ മിക്കപ്പോഴും ഇപ്രകാരം പറയുമായിരുന്നു: «അല്ലാഹുവേ, ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തെ നിന്റെ മതത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ.»

ഞാൻ ചോദിച്ചു: «അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, ഹൃദയം മാറിമറിയുമോ?» അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അതെ. ആദമിന്റെ സന്തതികളിൽ ഒരാളെയും അല്ലാഹു സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല; അവന്റെ ഹൃദയം മഹത്വവും പ്രതാപവുമുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ വിരലുകളിൽ രണ്ടിനിടയിലാണ്. അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ നേരെയാക്കും; ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ വ്യതിചലിപ്പിക്കും.»

അതിനാൽ, ഞങ്ങളുടെ നാഥനായ അല്ലാഹുവിനോട് ഞങ്ങളെ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ വ്യതിചലിപ്പിക്കരുതെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അവന്റെ അടുക്കൽനിന്ന് കാരുണ്യം പ്രദാനം ചെയ്യണമെന്നും ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. തീർച്ചയായും അവനാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്.

അസദ് ഇബ്‌നു മൂസാ മുഖേന അബ്ദുൽ ഹമീദ് ഇബ്‌നു ബഹ്റാമിൽനിന്നുള്ള അതേ നിവേദനത്തിലൂടെ ഇബ്‌നു ജരീറും ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അൽ-മുസന്നാ മുഖേന അൽ-ഹജ്ജാജ് ഇബ്‌നു മിൻഹാലിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം അബ്ദുൽ ഹമീദ് ഇബ്‌നു ബഹ്റാമിൽനിന്നും ഉദ്ധരിച്ച മറ്റൊരു നിവേദനത്തിലും ഇതേ ഹദീസ് വന്നിട്ടുണ്ട്. അതിൽ അധികമായി ഇപ്രകാരമുണ്ട്: «അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എനിക്കുവേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാവുന്ന ഒരു പ്രാർത്ഥന എന്നെ പഠിപ്പിച്ചുതരാമോ?» എന്ന് ഞാൻ ചോദിച്ചു.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «തീർച്ചയായും. നീ ഇപ്രകാരം പറയുക: നബിയായ മുഹമ്മദ് നബിയുടെ നാഥനായ അല്ലാഹുവേ, എന്റെ പാപം പൊറുക്കേണമേ; എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ കോപം നീക്കേണമേ; വഴിതെറ്റിക്കുന്ന പരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കേണമേ.»

പിന്നീട് ഇബ്‌നു മർദവൈഹ് പറഞ്ഞു: സുലൈമാൻ ഇബ്‌നു അഹ്മദ് ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു; മുഹമ്മദ് ഇബ്‌നു ഹാറൂൻ ഇബ്‌നു ബക്കാർ അദ്ദിമശ്ഖി ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു; അൽ-അബ്ബാസ് ഇബ്‌നുൽ വലീദ് അൽ-ഖല്ലാൽ ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു; യസീദ് ഇബ്‌നു യഹ്‌യാ ഇബ്‌നു ഉബൈദുല്ലാഹ് ഞങ്ങളോട് അറിയിച്ചു; സഈദ് ഇബ്‌നു ബഷീർ, ഖതാദയിൽനിന്നും, അബൂ ഹസ്സാൻ അൽ-അഅ്റജിൽനിന്നും, ആഇശയിൽനിന്നും നിവേദനം ചെയ്തു. അവർ പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ പലപ്പോഴും ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിക്കുമായിരുന്നു: «ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനേ, എന്റെ ഹൃദയത്തെ നിന്റെ മതത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ.» ഈ പ്രാർത്ഥന നിങ്ങൾ എത്രയധികം ചൊല്ലുന്നു, അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «കരുണാമയന്റെ വിരലുകളിൽ രണ്ടിനിടയിലല്ലാത്ത ഒരു ഹൃദയവുമില്ല. അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ നേരെയാക്കും; ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ വ്യതിചലിപ്പിക്കും. “ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ; നിന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ള കാരുണ്യം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യേണമേ. തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്” എന്ന അവന്റെ വചനം നീ കേൾക്കുന്നില്ലേ?»

ഈ നിവേദനമാർഗത്തിലൂടെ വന്നത് അപൂർവമാണ്. എന്നാൽ ഈ ഹദീസിന്റെ അടിസ്ഥാനം, ഈ മഹത്തായ ആയത്തിന്റെ പരാമർശം അധികമായി ഇല്ലാതെ, അനേകം നിവേദനമാർഗങ്ങളിലൂടെ സഹീഹൈനിലും മറ്റും സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണ്.

അബൂ ദാവൂദ്, അന്നസാഈ, ഇബ്‌നു മർദവൈഹ് എന്നിവർ അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽ-മുക്രിഅ് മുഖേന ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അന്നസാഈയും ഇബ്‌നു ഹിബ്ബാനും അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്‌നു വഹ്ബിനെയും ചേർത്തു നിവേദനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഇവർ ഇരുവരും സഈദ് ഇബ്‌നു അബീ അയ്യൂബിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്‌നുൽ വലീദ് അത്തുജീബിയിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം സഈദ് ഇബ്‌നുൽ മുസയ്യബിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം ആഇശയിൽനിന്നും നിവേദനം ചെയ്തു: രാത്രി ഉറക്കത്തിൽനിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ഇപ്രകാരം പറയുമായിരുന്നു: «നീയല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനായി മറ്റാരുമില്ല. നീ പരിശുദ്ധനാകുന്നു.

അല്ലാഹുവേ, എന്റെ പാപത്തിന് ഞാൻ നിന്നോട് പാപമോചനം തേടുന്നു; നിന്റെ കാരുണ്യം ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവേ, എന്റെ വിജ്ഞാനം വർധിപ്പിക്കേണമേ; നീ എന്നെ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയശേഷം എന്റെ ഹൃദയത്തെ തെറ്റിക്കരുതേ; നിന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ള കാരുണ്യം എനിക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യേണമേ. തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്.» ഇത് ഇബ്‌നു മർദവൈഹിന്റെ നിവേദനത്തിലെ വാചകമാണ്.

അബ്ദുറസ്സാഖ്, മാലിക്കിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം സുലൈമാൻ ഇബ്‌നു അബ്ദിൽമലിക്കിന്റെ മോചിതനായ അടിമയായ അബൂ ഉബൈദിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം ഉബാദത് ഇബ്‌നു നസിയിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം ഖൈസ് ഇബ്‌നുൽ ഹാരിസിനോട് അറിയിച്ചതായും, ഖൈസ് അബൂ അബ്ദില്ലാഹ് അസ്സുനാബിഹിയോട് അറിയിച്ചതായും നിവേദനം ചെയ്തു: അബൂബക്കർ അസ്സിദ്ദീഖിന്റെ പിന്നിൽ മഗ്രിബ് നമസ്കരിച്ചു. ആദ്യത്തെ രണ്ട് റക്അത്തുകളിൽ അബൂബക്കർ സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയും മുഫസ്സലിലെ ചെറുസൂറകളിൽനിന്ന് രണ്ട് സൂറത്തുകളും പാരായണം ചെയ്തു. മൂന്നാമത്തെ റക്അത്തിൽ അദ്ദേഹം പാരായണം ചെയ്തപ്പോൾ, എന്റെ വസ്ത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്ത്രത്തെ തൊടുമാറ് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.

അദ്ദേഹം സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയും ഈ ആയത്തും പാരായണം ചെയ്യുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ.»

അബൂ ഉബൈദ് പറഞ്ഞു: ഉബാദത് ഇബ്‌നു നസി എന്നോട് അറിയിച്ചു: ഉമർ ഇബ്‌നു അബ്ദിൽ അസീസിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഉമർ ഖൈസിനോട് അബൂ അബ്ദില്ലാഹ് അസ്സുനാബിഹിയെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറഞ്ഞത് എങ്ങനെയെന്ന് ചോദിച്ചു. ഖൈസ്, അബൂ അബ്ദില്ലാഹിൽനിന്ന് കേട്ടത് അദ്ദേഹത്തോട് വീണ്ടും വിവരിച്ചു. ഉമർ പറഞ്ഞു: അത് അദ്ദേഹത്തിൽനിന്ന് കേട്ടതുമുതൽ ഞങ്ങൾ ഈ പാരായണം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല.

അതിനു മുമ്പ് ഞാൻ മറ്റൊരു പാരായണത്തിലായിരുന്നു. ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: «ഇതിനുമുമ്പ് അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ ഏത് പാരായണത്തിലായിരുന്നു?» അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «ഞാൻ “പറയുക: അവൻ അല്ലാഹു ഏകനാകുന്നു” (സൂറത്തുൽ ഇഖ്‌ലാസ്, 112:1) പാരായണം ചെയ്തിരുന്നു.»

അൽ-വലീദ് ഇബ്‌നു മുസ്ലിമും മാലിക്കിൽനിന്നും അൽ-ഔസാഇയിൽനിന്നും, ഇരുവരും അബൂ ഉബൈദിൽനിന്നുമുള്ള അതേ നിവേദനത്തിലൂടെ ഈ റിപ്പോർട്ട് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇബ്‌നു ജാബിർ മുഖേന, അദ്ദേഹം യഹ്‌യാ ഇബ്‌നു യഹ്‌യാ അൽ-ഘസ്സാനിയിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം മഹ്മൂദ് ഇബ്‌നു ലബീദിൽനിന്നും, അദ്ദേഹം അസ്സുനാബിഹിയിൽനിന്നും ഉദ്ധരിച്ചും അൽ-വലീദ് ഇത് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അബൂബക്കർ (റ)യുടെ പിന്നിൽ മഗ്രിബ് നമസ്കരിച്ചു. ആദ്യത്തെ രണ്ട് റക്അത്തുകളിൽ അദ്ദേഹം സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയും ഒരു ചെറുസൂറയും ശബ്ദമുയർത്തി പാരായണം ചെയ്തു.

മൂന്നാമത്തെ റക്അത്തിന് എഴുന്നേറ്റ് പാരായണം തുടങ്ങിയപ്പോൾ, എന്റെ വസ്ത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്ത്രത്തെ തൊടുമാറ് ഞാൻ അടുത്തുചെന്നു. അദ്ദേഹം ഈ ആയത്ത് പാരായണം ചെയ്തു: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ; നിന്റെ അടുക്കൽനിന്നുള്ള കാരുണ്യം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യേണമേ. തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്»; പിന്നെ «പറയുക: അവൻ അല്ലാഹു ഏകനാകുന്നു» എന്ന സൂറത്തും പാരായണം ചെയ്തു.

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, തീർച്ചയായും നീ ജനങ്ങളെയെല്ലാം സംശയമില്ലാത്ത ഒരു ദിവസത്തേക്ക് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നവനാകുന്നു. തീർച്ചയായും അല്ലാഹു വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കുന്നതല്ല» എന്ന വചനത്തിന്റെ അർത്ഥം: അവരുടെ മടങ്ങിവരവിന്റെ ദിവസം നീ നിന്റെ സൃഷ്ടികളെല്ലാം ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുകയും, അവർ ഭിന്നിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ അവർക്കിടയിൽ വിധിക്കുകയും തീർപ്പുകൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. ദുനിയാവിൽ അവർ ചെയ്ത നന്മതിന്മകൾക്കും അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കും അനുസരിച്ച് നീ ഓരോരുത്തർക്കും പ്രതിഫലം നൽകുകയും ചെയ്യും.

അൽ-ബഗവിയുടെ തഫ്സീർ

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, തീർച്ചയായും നീ ജനങ്ങളെ ഒരു ദിവസത്തേക്ക് ഒരുമിച്ചുകൂട്ടുന്നവനാകുന്നു» എന്നതിൽ «ആ ദിവസത്തെ വിധിനിർണയത്തിനായി» എന്നാണ് ഒരു വ്യാഖ്യാനം. മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനമനുസരിച്ച്, «ലി» എന്നത് «ഫീ» എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ്; അതായത്, ആ ദിവസത്തിൽ. «അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല» എന്നത്, അന്ത്യദിനത്തിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല എന്നർത്ഥം. «തീർച്ചയായും അല്ലാഹു വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കുന്നതല്ല»—«മീആദ്» എന്നത് വാഗ്ദാനത്തിൽനിന്നുള്ള നാമരൂപമാണ്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ തെറ്റിക്കരുതേ» എന്നത്: വിജ്ഞാനത്തിൽ ദൃഢജ്ഞാനമുള്ളവർ പറയുന്നു: ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ സത്യത്തിൽനിന്നും സന്മാർഗത്തിൽനിന്നും വ്യതിചലിപ്പിക്കരുതേ; ഹൃദയങ്ങളിൽ വ്യതിചലനമുള്ളവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നീ വ്യതിചലിപ്പിച്ചതുപോലെ ഞങ്ങളെയും ആക്കരുതേ. «ഞങ്ങളെ സന്മാർഗത്തിലാക്കിയതിനു ശേഷം» എന്നത്, നിന്റെ മതത്തിലേക്കും നിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലെ വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ വചനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസത്തിലേക്കും ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകിയശേഷം എന്നാണ്. «നിന്റെ അടുക്കൽനിന്ന്» എന്നത്: നിന്റെ പക്കൽനിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് നൽകേണമേ.

«കാരുണ്യം» എന്നത്, ഞങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്ന വിശ്വാസത്തിലും സന്മാർഗത്തിലും തുടരാൻ അനുഗ്രഹിക്കുകയും ഞങ്ങളെ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്. ദഹ്ഹാക് പറഞ്ഞു: അതിന്റെ അർത്ഥം, അതിക്രമങ്ങൾ വിട്ടുമാറി പാപങ്ങൾ പൊറുക്കണമേ എന്നാണ്. «തീർച്ചയായും നീയാണ് അൽ-വഹ്ഹാബ്».

അബൂൽ ഫറജ് അൽ-മുഴഫർ ഇബ്‌നു ഇസ്മാഈൽ അത്തമീമി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു: അബൂൽ ഖാസിം ഹംസ ഇബ്‌നു യൂസുഫ് അസ്സഹ്മി ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; അബൂ അഹ്മദ് ഇബ്‌നു അദി അൽഹാഫിസ് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; അബൂബക്കർ അബ്ദുറഹ്മാൻ ഇബ്‌നുൽ ഖാസിം അൽഖുറശി—ദമസ്‌കസിലെ ഇബ്‌നുർ റവ്വാസ് അൽ-കബീർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ—ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; അബൂ മിസ്ഹർ അബ്ദുൽ അഅ്‌ലാ ഇബ്‌നു മിസ്ഹർ അൽഘസ്സാനി ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; സദഖ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; അബ്ദുറഹ്മാൻ ഇബ്‌നു സൈദ് ഇബ്‌നു ജാബിർ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു.

ബിശ്ർ ഇബ്‌നു ഉബൈദുല്ലാഹ് എന്നോട് പറഞ്ഞു: അബൂ ഇദ്രീസ് അൽഖൗലാനി പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു: അന്നവ്വാസ് ഇബ്‌നു സംആൻ അൽകിലാബി എന്നോട് പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (ﷺ) പറഞ്ഞു: «കരുണാമയന്റെ വിരലുകളിൽ രണ്ടിനിടയിലല്ലാത്ത ഒരു ഹൃദയവുമില്ല. അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ നേരെയാക്കും; അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചാൽ അതിനെ വ്യതിചലിപ്പിക്കും.» അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ഇപ്രകാരം പറയാറുണ്ടായിരുന്നു: «അല്ലാഹുവേ, ഹൃദയങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളെ നിന്റെ മതത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തേണമേ. തുലാസ്സ് കരുണാമയന്റെ കൈയിലാണ്; അന്ത്യദിനംവരെ അവൻ ചിലരെ ഉയർത്തുകയും ചിലരെ താഴ്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.»

അഹ്മദ് ഇബ്‌നു അബ്ദില്ലാഹ് അസ്സാലിഹി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു: അബൂബക്കർ അഹ്മദ് ഇബ്‌നുൽ ഹസൻ അൽഹൈരി ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; ഹാജിബ് ഇബ്‌നു അഹ്മദ് അത്തൂസി ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; അബ്ദുറഹീം ഇബ്‌നു മുനീബ് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; യസീദ് ഇബ്‌നു ഹാറൂൻ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; സഈദ് ഇബ്‌നു ഇയാസ് അൽജുറൈരി, ഘുനൈം ഇബ്‌നു ഖൈസ് മുഖേന, അബൂ മൂസാ അൽഅശ്അരിയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (ﷺ) പറഞ്ഞു: «വിശാലമായ മരുഭൂമിയിലെ കാറ്റ് മറിയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു തൂവൽപോലെയാണ് ഹൃദയത്തിന്റെ ഉപമ; കാറ്റ് അതിനെ മറിച്ചും തിരിച്ചും ഇളക്കുന്നു.»