അല്ലാഹുവിനോടുള്ള മാപ്പപേക്ഷ

ശൈഖ് അബ്ദുർറഹ്മാൻ അസ്സഅ്ദിയുടെ തഫ്സീർ

«നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിലുള്ളത് നിങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയാലും മറച്ചുവെച്ചാലും അല്ലാഹു അതിന്റെ പേരിൽ നിങ്ങളെ വിചാരണ ചെയ്യും» എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം അവതരിച്ചപ്പോൾ മുസ്‌ലിംകൾക്ക് അത് പ്രയാസമായി. ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന സ്വഭാവങ്ങളും താൽക്കാലികമായി മനസ്സിൽ കടന്നുവരുന്ന ചിന്തകളും മറ്റും കാരണമായി തങ്ങൾ പിടിക്കപ്പെടുമെന്ന് അവർ കരുതി. അപ്പോൾ ഈ ആയത്തിലൂടെ അല്ലാഹു അവരെ അറിയിച്ചു: «അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» — അതായത്, അയാളുടെ ശേഷിക്ക് ഒതുങ്ങുന്ന കാര്യങ്ങൾ മാത്രമേ നിർബന്ധിക്കുകയുള്ളൂ; അയാളെ നിർബന്ധിച്ച് പ്രയാസത്തിലാക്കുകയില്ല.

അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: «മതകാര്യത്തിൽ യാതൊരു പ്രയാസവും അവൻ നിങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തിയിട്ടില്ല» (ഹജ്ജ് 22:78).

കൽപനകളും വിലക്കുകളും അടിസ്ഥാനപരമായി മനുഷ്യർക്ക് പ്രയാസമുണ്ടാക്കുന്ന കാര്യങ്ങളല്ല. മറിച്ച്, അവ ആത്മാക്കൾക്കുള്ള പോഷണവും ശരീരങ്ങൾക്കുള്ള ഔഷധവും ദോഷങ്ങളിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണവുമാണ്. അതിനാൽ അല്ലാഹു ദാസന്മാരോട് കൽപിച്ച കാര്യങ്ങൾ കരുണയും ഔദാര്യവും കൊണ്ടാണ്. അതിനുപുറമേ, പ്രയാസമുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള ചില കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ബാധ്യതയുള്ളവനിൽനിന്ന് ആ കാര്യം പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുകയോ അതിൽ ചിലത് ഒഴിവാക്കുകയോ ചെയ്തുകൊണ്ട് ഇളവും സൗകര്യവും നൽകുന്നു; രോഗിക്കും യാത്രക്കാരനും മറ്റുള്ളവർക്കും നൽകുന്ന ഇളവുകൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

പിന്നീട് ഓരോ വ്യക്തിക്കും താൻ സമ്പാദിച്ച നന്മയുണ്ടെന്നും താൻ ചെയ്ത തിന്മയുടെ ബാധ്യത അയാളുടെ മേലാണെന്നും അല്ലാഹു അറിയിച്ചു. ഒരു ഭാരവാഹിയും മറ്റൊരാളുടെ ഭാരം വഹിക്കുകയില്ല; ദാസന്റെ സൽപ്രവൃത്തികൾ മറ്റൊരാൾക്കായി പോകുകയുമില്ല. നന്മയെക്കുറിച്ച് «കസബ» എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചത്, ചെറിയ പരിശ്രമംകൊണ്ടുപോലും — ഹൃദയത്തിലെ ഉദ്ദേശ്യംകൊണ്ടു മാത്രമായിപ്പോലും — മനുഷ്യന് നന്മയുടെ പ്രതിഫലം ലഭിക്കാമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ തിന്മയ്ക്കായി «ഇക്തസബ» എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചത്, തിന്മ പ്രവർത്തിക്കുകയും അതിനായി ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്താലേ അത് മനുഷ്യന്റെ പേരിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

റസൂലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുള്ള വിശ്വാസികളും വിശ്വസിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഓരോ പ്രവർത്തകനും തന്റെ പ്രവൃത്തിക്കനുസരിച്ച് പ്രതിഫലം ലഭിക്കുമെന്നും അല്ലാഹു അറിയിച്ചശേഷം, മനുഷ്യൻ വീഴ്ചയ്ക്കും തെറ്റിനും മറവിക്കും വിധേയനാണെന്നും, നമ്മുടെ ശക്തിക്ക് ഒതുങ്ങുന്നതു മാത്രമേ അവൻ നമ്മിൽനിന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയുള്ളൂവെന്നും അറിയിച്ചു. അതിനുശേഷം വിശ്വാസികളുടെ ഈ പ്രാർഥനയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു. ഈ പ്രാർഥനയ്ക്ക് മറുപടിയായി അല്ലാഹു «ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു» എന്ന് പറഞ്ഞതായി നബി ﷺ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾ മറന്നുപോകുകയോ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റുകയോ ചെയ്തുവെങ്കിൽ ഞങ്ങളെ നീ ശിക്ഷിക്കരുതേ» എന്നതിലെ മറവിയും തെറ്റും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇതാണ്: ചെയ്യാൻ കൽപിക്കപ്പെട്ട കാര്യം ഹൃദയത്തിൽനിന്ന് മറന്നുപോയി ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് മറവി. ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതാണെന്ന് കരുതി ഒരു കാര്യം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടും, ചെയ്യാൻ പാടില്ലാത്ത പ്രവൃത്തിയായി അത് സംഭവിക്കുന്നതാണ് തെറ്റ്. ഈ രണ്ടിനാൽ സംഭവിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഈ സമൂഹത്തോട് അല്ലാഹു കാരുണ്യവും ഔദാര്യവും കൊണ്ട് മാപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.

അതിനാൽ അന്യായമായി കൈവശപ്പെടുത്തിയതോ അശുദ്ധമായതോ ആയ വസ്ത്രം ധരിച്ച് നമസ്കരിക്കുക, ശരീരത്തിലെ അശുദ്ധി മറന്നുപോകുക, നമസ്കാരത്തിൽ മറന്നുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുക, നോമ്പ് മുറിക്കുന്ന കാര്യം മറന്നുകൊണ്ട് ചെയ്യുക, നാശനഷ്ടമില്ലാത്ത ഇഹ്‌റാം വിലക്കുകളിൽപ്പെട്ട കാര്യം മറന്നുകൊണ്ട് ചെയ്യുക — ഇതെല്ലാം മാപ്പാക്കപ്പെട്ടവയാണ്. അങ്ങനെതന്നെ, സത്യം ചെയ്ത കാര്യം മറന്നുകൊണ്ട് ചെയ്താൽ സത്യം ലംഘിച്ചതായി കണക്കാക്കില്ല. തെറ്റിദ്ധരിച്ച് ഒരു ജീവൻ നശിപ്പിക്കുകയോ സ്വത്ത് നശിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ പാപമില്ല; എന്നാൽ നഷ്ടപരിഹാരത്തിന്റെ ബാധ്യത വെറും നാശനഷ്ടം വരുത്തിയതിന്റെ പേരിൽ നിലനിൽക്കും.

ബിസ്‌മില്ല ചൊല്ലൽ നിർബന്ധമായ ഇടങ്ങളിൽ ഒരാൾ അത് മറന്നുപോയാലും അതുകൊണ്ട് ദോഷമുണ്ടാകില്ല.

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഒരു ഭാരം ചുമത്തരുതേ; ഞങ്ങളുടെ മുൻഗാമികളുടെ മേൽ നീ ചുമത്തിയതുപോലെ» — അതായത്, പ്രയാസകരമായ ബാധ്യതകൾ ഞങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തരുതേ. അല്ലാഹു അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ശുദ്ധീകരണകാര്യങ്ങളിലും ആരാധനകളുടെ രീതികളിലും മുൻസമൂഹങ്ങളെക്കാൾ ഈ സമൂഹത്തിന് അല്ലാഹു ഇളവുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ലാത്തത് ഞങ്ങളെ നീ വഹിപ്പിക്കരുതേ» — അല്ലാഹു അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; അവനാണ് സർവസ്തുതിയും.

«ഞങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകുകയും ഞങ്ങളോട് പൊറുക്കുകയും കരുണ കാണിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ.» മാപ്പും പൊറുക്കലും വഴി അനിഷ്ടങ്ങളും തിന്മകളും നീങ്ങുന്നു; കരുണയാൽ കാര്യങ്ങൾ നന്നാകുന്നു.

«നീ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയാണ്» — അതായത്, ഞങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ഉത്ഭവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതുമുതൽ നീ ഞങ്ങളുടെ നാഥനും ഉടമയും ആരാധ്യനുമാണ്. നിന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ മേൽ തുടർച്ചയായി വർഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും ആശ്രയിക്കുന്ന ഇസ്‌ലാം എന്ന മഹത്തായ അനുഗ്രഹവും മഹത്തായ ദാനവും നീ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകി. അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ നാഥാവേ, ഞങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹം പൂർത്തിയാക്കിത്തരണമെന്നും സത്യനിഷേധികളായ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കണമെന്നും ഞങ്ങൾ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.

അവർ നിന്നെയും നിന്റെ ദൂതന്മാരെയും നിഷേധിക്കുകയും നിന്റെ മതക്കാരോട് എതിർക്കുകയും നിന്റെ കൽപന ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തവരാണ്. തെളിവും വിശദീകരണവും വാളും കുന്തവുംകൊണ്ട് അവർക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ; ഭൂമിയിൽ ഞങ്ങൾക്ക് അധികാരം നൽകുകയും അവരെ നിരാശരാക്കുകയും വിജയം ലഭിക്കുന്ന വിശ്വാസവും പ്രവർത്തനങ്ങളും ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുകയും ചെയ്യേണമേ. സർവലോകങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവസ്തുതിയും.

അല്ലാഹുവിന്റെ സഹായത്താലും അനുഗ്രഹത്താലും സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ വ്യാഖ്യാനം പൂർത്തിയായി. മുഹമ്മദ് നബിയുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹവും സമാധാനവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

റസൂലും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുള്ള വിശ്വാസികളും വിശ്വസിച്ചതും കീഴൊതുങ്ങി അനുസരിച്ചതും അതോടൊപ്പം മാപ്പ് തേടിയതും അല്ലാഹു വിവരിക്കുന്നു. അവർ അല്ലാഹുവിലും അവന്റെ മലക്കുകളിലും അവന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അവന്റെ ദൂതന്മാരിലും വിശ്വസിച്ചു. അല്ലാഹു തന്നെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചതും ദൂതന്മാർ അല്ലാഹുവിനെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചതുമായ അവന്റെ പരിപൂർണ വിശേഷണങ്ങളിലും മഹത്വഗുണങ്ങളിലും പൊതുവായും വിശദമായും വിശ്വസിക്കുക, അവനെ ഉപമിക്കലിൽനിന്നും അവന്റെ വിശേഷണങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നതിൽനിന്നും എല്ലാ ന്യൂനതകളിൽനിന്നും പരിശുദ്ധനാക്കുക — ഇതെല്ലാം ഈ വിശ്വാസത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

മതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പേരെടുത്ത് പറഞ്ഞിട്ടുള്ള മലക്കുകളെ പൊതുവായും വിശദമായും വിശ്വസിക്കുന്നതും, ദൂതന്മാരെയും ഗ്രന്ഥങ്ങളെയും മുഴുവനായി വിശ്വസിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ദൂതന്മാർ അറിയിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ട വാർത്തകളിലും കൽപനകളിലും വിലക്കുകളിലും വിശ്വസിക്കുക എന്നതും അതിലുണ്ട്. അവർ ദൂതന്മാരിൽ ഒരാളെയും വേർതിരിക്കുന്നില്ല; എല്ലാവരിലും വിശ്വസിക്കുന്നു. കാരണം, അവർ അല്ലാഹുവിനും അവന്റെ ദാസന്മാർക്കും ഇടയിലുള്ള മധ്യസ്ഥരാണ്.

അവരിൽ ഒരാളെ നിഷേധിക്കുന്നത് എല്ലാവരെയും നിഷേധിക്കലാണ്; അല്ലാഹുവിനെ നിഷേധിക്കലുമാണ്.

«അവർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു» — നീ ഞങ്ങളോട് കൽപിച്ചതും വിലക്കിയതും ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു. «ഞങ്ങൾ അനുസരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു» — അതിൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ അനുസരിച്ചു. «ഞങ്ങൾ കേട്ടു, പക്ഷേ അനുസരിച്ചില്ല» എന്നു പറഞ്ഞവരെപ്പോലെയായിരുന്നില്ല അവർ. അല്ലാഹുവിന്റെ അവകാശങ്ങളിൽ ദാസനിൽനിന്ന് വീഴ്ച സംഭവിക്കാതെ വരില്ല; അതിനാൽ അവന് എപ്പോഴും അല്ലാഹുവിന്റെ മാപ്പ് ആവശ്യമാണ്.

അതുകൊണ്ട് അവർ പറഞ്ഞു: «നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു» — ഞങ്ങളിൽനിന്ന് സംഭവിച്ച വീഴ്ചകൾക്കും പാപങ്ങൾക്കും മാപ്പുനൽകണമെന്നും ഞങ്ങളിലുള്ള ന്യൂനതകൾ മായ്ച്ചുകളയണമെന്നും ഞങ്ങൾ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. «നിങ്കലേക്കാണ് മടക്കം» — എല്ലാ സൃഷ്ടികളും നിങ്കലേക്കാണ് മടങ്ങുന്നത്; അവർ ചെയ്ത നന്മയ്ക്കും തിന്മയ്ക്കും നീ പ്രതിഫലം നൽകും.

ഇമാം ഇബ്നു കസീറിന്റെ തഫ്സീർ

ഈ മഹത്തായ രണ്ട് ആയത്തുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ച് വന്ന ഹദീസുകൾ ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നു. അല്ലാഹു ഇവയിലൂടെ നമുക്ക് പ്രയോജനം നൽകട്ടെ.

ഒന്നാമത്തെ ഹദീസ്: ബുഖാരി പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളോട് മുഹമ്മദ് ബിൻ കസീർ പറഞ്ഞു; ശുഅ്ബ ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; സുലൈമാനിൽനിന്ന്, ഇബ്രാഹീമിൽനിന്ന്, അബ്ദുറഹ്മാനിൽനിന്ന്, അബൂ മസ്‌ഊദിൽനിന്ന് നിവേദനം: നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «ആ രണ്ട് ആയത്തുകൾ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താൽ…» ബുഖാരി തുടർന്ന് പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളോട് അബൂ നുഐം പറഞ്ഞു; സുഫ്‌യാൻ ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; മൻസൂറിൽനിന്ന്, ഇബ്രാഹീമിൽനിന്ന്, അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ യസീദിൽനിന്ന്, അബൂ മസ്‌ഊദിൽനിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: «സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനത്തിലെ രണ്ട് ആയത്തുകൾ ഒരാൾ രാത്രിയിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ അവ അവന് മതിയാകുന്നതാണ്.»

സുലൈമാൻ ബിൻ മിഹ്‌റാൻ അൽഅഅ്മശിന്റെ പരമ്പരയിലൂടെ മറ്റു ഹദീസ് സമാഹർത്താക്കളും ഇതേ അർഥത്തിൽ നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. മൻസൂറിൽനിന്ന്, ഇബ്രാഹീമിൽനിന്ന്, അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ യസീദിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്ന സുഫ്‌യാന്റെ പരമ്പരയിലൂടെ ഇത് സഹീഹൈൻ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും വന്നിട്ടുണ്ട്. അബ്ദുറഹ്മാൻ, അൽഖമയിൽനിന്ന്, അദ്ദേഹം അബൂ മസ്‌ഊദിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തതായും സഹീഹൈൻ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. അബ്ദുറഹ്മാൻ പറഞ്ഞു: പിന്നീട് ഞാൻ അബൂ മസ്‌ഊദിനെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഈ ഹദീസ് എന്നോട് പറഞ്ഞു.

അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബലും ഇതേ ഹദീസ് നിവേദനം ചെയ്തു: യഹ്‌യാ ബിൻ ആദം പറഞ്ഞു; ശരീക് പറഞ്ഞു; ആസിം, അൽമുസയ്യിബ് ബിൻ റാഫിഅ് വഴി, അൽഖമയിൽനിന്ന്, അദ്ദേഹം അബൂ മസ്‌ഊദിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനത്തിലെ രണ്ട് ആയത്തുകൾ ഒരാൾ തന്റെ രാത്രിയിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ അവ അവന് മതിയാകുന്നതാണ്.»

രണ്ടാമത്തെ ഹദീസ്: ഇമാം അഹ്മദ് പറഞ്ഞു: ഹുസൈൻ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ശൈബാൻ പറഞ്ഞു; മൻസൂർ, റിബ്ഇ, ഖറശ ബിൻ അൽഹുർ, മഅ്റൂർ ബിൻ സുവൈദ് എന്നിവരിലൂടെ അബൂ ദർറിൽനിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: «അർശിന്റെ താഴെയുള്ള ഒരു നിധിയിൽനിന്ന് സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാന ആയത്തുകൾ എനിക്ക് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എനിക്കുമുമ്പ് ഒരു നബിക്കും അവ നൽകപ്പെട്ടിട്ടില്ല.» അൽഅശ്ജഇയുടെ ഹദീസിലൂടെ, സുഫ്‌യാനിൽനിന്ന്, മൻസൂറിൽനിന്ന്, റിബ്ഇയിൽനിന്ന്, സൈദ് ബിൻ ദബ്യാനിൽനിന്ന്, അബൂ ദർറിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഇബ്നു മർദവൈഹും ഇത് രേഖപ്പെടുത്തി.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «അർശിന്റെ താഴെയുള്ള ഒരു നിധിയിൽനിന്ന് സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാന ആയത്തുകൾ എനിക്ക് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.»

മൂന്നാമത്തെ ഹദീസ്: മുസ്‌ലിം പറഞ്ഞു: അബൂബക്ർ ബിൻ അബീ ശൈബ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അബൂ ഉസാമ പറഞ്ഞു; മാലിക് ബിൻ മിഘ്‌വൽ. (മറ്റൊരു പരമ്പരയിൽ:) ഇബ്നു നുമൈറും സുഹൈർ ബിൻ ഹർബും ഇരുവരും അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ നുമൈറിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു. ഇവരുടെ വാചകങ്ങൾ പരസ്പരം അടുത്തതാണ്. ഇബ്നു നുമൈർ പറഞ്ഞു: എന്റെ പിതാവ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മാലിക് ബിൻ മിഘ്‌വൽ, സുബൈർ ബിൻ അദിയ്യിൽനിന്ന്, തൽഹയിൽനിന്ന്, മുറയിൽനിന്ന്, അബ്ദുല്ലയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ മിഅ്റാജിന് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടപ്പോൾ ആറാം ആകാശത്തുള്ള സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹായിൽ എത്തിച്ചു.

ഭൂമിയിൽനിന്ന് മുകളിലേക്ക് കയറുന്നവ അവിടെയെത്തി പിടിക്കപ്പെടുകയും, അതിനു മുകളിൽനിന്ന് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നവ അവിടെയെത്തി പിടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. «സിദ്റയെ മൂടുന്നത് അതിനെ മൂടിയപ്പോൾ» എന്ന വചനത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: അത് സ്വർണക്കിളികളായിരുന്നു. നബി ﷺക്ക് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ നൽകപ്പെട്ടു: അഞ്ചു നമസ്കാരങ്ങൾ, സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനഭാഗം, തന്റെ സമുദായത്തിൽ അല്ലാഹുവിനോട് യാതൊന്നും പങ്കുചേർക്കാത്തവർക്ക് നാശത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്ന വൻപാപങ്ങൾ മാപ്പാക്കപ്പെടൽ.

നാലാമത്തെ ഹദീസ്: അഹ്മദ് പറഞ്ഞു: ഇസ്ഹാഖ് ബിൻ ഇബ്രാഹീം അൽറാസി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; സൽമ ബിൻ അൽഫദ്ൽ പറഞ്ഞു; മുഹമ്മദ് ബിൻ ഇസ്ഹാഖ് എനിക്ക് പറഞ്ഞു; യസീദ് ബിൻ അബീ ഹബീബ്, മർഥദ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് അൽയസനി എന്നിവരിലൂടെ ഉഖ്ബ ബിൻ ആമിർ അൽജുഹനി പറഞ്ഞു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ എന്നോട് പറഞ്ഞു: «സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനത്തിലെ രണ്ട് ആയത്തുകൾ പാരായണം ചെയ്യുക; അർശിന്റെ താഴെനിന്ന് അവ എനിക്ക് നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.» ഈ പരമ്പര ഹസനാണ്; അവർ തങ്ങളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

അഞ്ചാമത്തെ ഹദീസ്: ഇബ്നു മർദവൈഹ് പറഞ്ഞു: അഹ്മദ് ബിൻ കാമിൽ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇബ്രാഹീം ബിൻ ഇസ്ഹാഖ് അൽഹർബി പറഞ്ഞു; മുസദ്ദദ് ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അബൂ അവാന, അബൂ മാലിക് വഴി, റിബ്ഇയിൽനിന്ന്, ഹുദൈഫയിൽനിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: «മൂന്ന് കാര്യങ്ങളാൽ നാം ജനങ്ങളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠരാക്കപ്പെട്ടു. അർശിന്റെ താഴെയുള്ള നിധിഭവനിൽനിന്ന് ഈ ആയത്തുകൾ എനിക്ക് നൽകപ്പെട്ടു; എനിക്കുമുമ്പ് ആർക്കും അവ നൽകപ്പെട്ടിട്ടില്ല; എനിക്കുശേഷവും ആർക്കും നൽകപ്പെടുകയില്ല.» തുടർന്ന് നുഐം ബിൻ അബീ ഹിന്ദിയുടെ ഹദീസിലൂടെ, റിബ്ഇയിൽനിന്ന്, ഹുദൈഫയിൽനിന്ന് സമാനമായ അർഥത്തിൽ നിവേദനം ചെയ്തു.

ആറാമത്തെ ഹദീസ്: ഇബ്നു മർദവൈഹ് പറഞ്ഞു: അബ്ദുൽബാഖി ബിൻ നാഫിഅ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇസ്മാഈൽ ബിൻ അൽഫദ്ൽ അറിയിച്ചു; മുഹമ്മദ് ബിൻ ഹാതിം ബിൻ ബസീഅ് ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; ജഅ്ഫർ ബിൻ ഔൻ, മാലിക് ബിൻ മിഘ്‌വൽ, അബൂ ഇസ്ഹാഖ്, അൽഹാരിസ് എന്നിവരിലൂടെ അലി പറഞ്ഞു: «ഇസ്‌ലാമിനെക്കുറിച്ച് ബോധമുള്ള ഒരാൾ സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാന ആയത്തുകൾ പാരായണം ചെയ്യാതെ ഉറങ്ങുന്നതായി ഞാൻ കാണുന്നില്ല; കാരണം, അർശിന്റെ താഴെയുള്ള ഒരു നിധിയിൽനിന്ന് നിങ്ങളുടെ നബിക്ക് അവ നൽകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.»

വക്കീഅ്, ഇസ്രാഈൽ വഴി, അബൂ ഇസ്ഹാഖിൽനിന്ന്, ഉമൈർ ബിൻ അംറ് അൽഖാരിഫിയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: അലി പറഞ്ഞു: «ഇസ്‌ലാം എത്തിച്ചേർന്നിട്ടും ബോധമുള്ളവനായ ഒരാൾ ആയത്തുൽ കുർസിയും സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാന ആയത്തുകളും പാരായണം ചെയ്യാതെ ഉറങ്ങുന്നതായി ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; അവ അർശിന്റെ താഴെയുള്ള ഒരു നിധിയിൽനിന്നുള്ളതാണ്.»

ഏഴാമത്തെ ഹദീസ്: അബൂ ഈസാ അത്തിർമിദി പറഞ്ഞു: ബൻദാർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ മഹ്ദി പറഞ്ഞു; ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമ, അശ്അഥ് ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ അൽജുർമി, അബൂ ഖിലാബ, അബൂ അശ്അഥ് അൽസൻആനി എന്നിവരിലൂടെ നുഅ്മാൻ ബിൻ ബശീറിൽനിന്ന് നിവേദനം: നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «ആകാശങ്ങളും ഭൂമിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് രണ്ടായിരം വർഷം മുമ്പ് അല്ലാഹു ഒരു ഗ്രന്ഥം രേഖപ്പെടുത്തി. അതിൽനിന്ന് രണ്ട് ആയത്തുകൾ അവൻ ഇറക്കി; അവകൊണ്ട് സൂറത്ത് അൽബഖറ അവസാനിപ്പിച്ചു. ഏതെങ്കിലും വീട്ടിൽ അവ മൂന്ന് രാത്രികൾ പാരായണം ചെയ്താൽ പിശാച് അതിനടുത്തേക്ക് വരികയില്ല.» തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «ഈ ഹദീസ് ഗരീബാണ്.»

ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമയുടെ പരമ്പരയിലൂടെ ഹാകിമും തന്റെ മുസ്തദ്റക്കിൽ ഇത് നിവേദനം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «മുസ്‌ലിമിന്റെ നിബന്ധനപ്രകാരം സ്വഹീഹാണ്; ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.»

എട്ടാമത്തെ ഹദീസ്: ഇബ്നു മർദവൈഹ് പറഞ്ഞു: അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ മദീൻ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഹസൻ ബിൻ അൽജഹ്മ് അറിയിച്ചു; ഇസ്മാഈൽ ബിൻ അംറ് ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; ഇബ്നു അബീ മർയം ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; യൂസുഫ് ബിൻ അബീ അൽഹജ്ജാജ്, സഈദ് എന്നിവരിലൂടെ ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞു: നബി ﷺ സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനവും ആയത്തുൽ കുർസിയും പാരായണം ചെയ്താൽ പുഞ്ചിരിക്കുമായിരുന്നു; എന്നിട്ട് പറയും: «അവ രണ്ടും അർശിന്റെ താഴെയുള്ള പരമകാരുണികന്റെ നിധിയിൽപ്പെട്ടതാണ്.»

«ആരെങ്കിലും തിന്മ ചെയ്താൽ അതിന് പ്രതിഫലം നൽകപ്പെടും» എന്നതും, «മനുഷ്യന് താൻ പരിശ്രമിച്ചതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല; അവന്റെ പരിശ്രമം പിന്നീട് കാണിക്കപ്പെടും; പിന്നെ അതിന് ഏറ്റവും പൂർണമായ പ്രതിഫലം നൽകപ്പെടും» എന്നതും പാരായണം ചെയ്താൽ അദ്ദേഹം ഇസ്തിർജാഅ് ചൊല്ലുകയും വിനയത്തോടെ കീഴൊതുങ്ങുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.

ഒമ്പതാമത്തെ ഹദീസ്: ഇബ്നു മർദവൈഹ് പറഞ്ഞു: അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ കൂഫി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അഹ്മദ് ബിൻ യഹ്‌യാ ബിൻ ഹംസ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മുഹമ്മദ് ബിൻ ബക്ർ പറഞ്ഞു; മക്കി ബിൻ ഇബ്രാഹീം പറഞ്ഞു; അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അബീ ഹുമൈദ്, അബൂ മലീഹ് എന്നിവരിലൂടെ മഅ്ഖൽ ബിൻ യസാറിൽനിന്ന് നിവേദനം: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: «അർശിന്റെ താഴെനിന്ന് ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആരംഭഭാഗവും സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനഭാഗവും എനിക്ക് നൽകപ്പെട്ടു; മുഫസ്സൽ സൂറത്തുകൾ അധികമായ അനുഗ്രഹമാണ്.»

പത്താമത്തെ ഹദീസ്: സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയുടെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണത്തിൽ, അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ ഈസാ ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ അബീ ലൈല, സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ വഴി, ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസ് മുമ്പ് വന്നിട്ടുണ്ട്. നബി ﷺയുടെ സന്നിധിയിൽ ജിബ്‌രീൽ ഉണ്ടായിരിക്കെ, മുകളിലൂടെ ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു. ജിബ്‌രീൽ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിയിട്ട് പറഞ്ഞു: «ഇതാ, ആകാശത്തിലെ ഒരു വാതിൽ തുറക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇതുവരെ അത് ഒരിക്കലും തുറക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.»

അതിൽനിന്ന് ഒരു മലക്ക് ഇറങ്ങി നബി ﷺയുടെ അടുക്കൽ വന്നു പറഞ്ഞു: «നിങ്ങൾക്ക് നൽകപ്പെട്ട, നിങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ഒരു നബിക്കും നൽകപ്പെടാത്ത രണ്ട് പ്രകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് സന്തോഷവാർത്തയിതാ: ഫാത്തിഹത്തുൽ കിതാബും സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനഭാഗവും. അവയിൽനിന്ന് ഒരക്ഷരം നിങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്താലും അത് നിങ്ങൾക്ക് നൽകപ്പെടും.» മുസ്‌ലിമും നസാഈയും ഇത് നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്; ഈ വാചകം നസാഈയുടേതാണ്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «റസൂൽ തന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽനിന്ന് തനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു» — ഇതിലൂടെ നബി ﷺയുടെ വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ചാണ് അറിയിക്കുന്നത്. ഇബ്നു ജരീർ പറഞ്ഞു: ബിശ്ർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; യസീദ് പറഞ്ഞു; സഈദ്, ഖതാദയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: ഈ ആയത്ത് അവതരിച്ചപ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞു: «അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കേണ്ടതായിരിക്കുന്നു.»

ഹാകിം തന്റെ മുസ്തദ്റക്കിൽ നിവേദനം ചെയ്തു: അബുന്നദ്ർ അൽഫഖീഹ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മുആദ് ബിൻ നജ്ദ അൽഖുറശി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഖല്ലാദ് ബിൻ യഹ്‌യാ പറഞ്ഞു; അബൂ അഖീൽ, യഹ്‌യാ ബിൻ അബീ കസീർ വഴി, അനസ് ബിൻ മാലിക്കിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: «റസൂൽ തന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽനിന്ന് തനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു» എന്ന ആയത്ത് നബി ﷺക്ക് അവതരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കേണ്ടതായിരിക്കുന്നു.» ഹാകിം പറഞ്ഞു: «ഇതിന്റെ പരമ്പര സ്വഹീഹാണ്; ബുഖാരിയും മുസ്‌ലിമും ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.»

«വിശ്വാസികളും» എന്നത് «റസൂൽ» എന്നതിന്റെ കൂടെ ചേർത്തതാണ്. തുടർന്ന് എല്ലാവരെയും കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ അറിയിച്ചു: «അവരെല്ലാവരും അല്ലാഹുവിലും അവന്റെ മലക്കുകളിലും അവന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അവന്റെ ദൂതന്മാരിലും വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ദൂതന്മാരിൽ ഒരാളെയും ഞങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നില്ല.» വിശ്വാസികൾ അല്ലാഹു ഏകനും ഏകനായവനും എല്ലാം ആശ്രയിക്കുന്നവനുമാണെന്നും അവനല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്കർഹനില്ലെന്നും അവനല്ലാതെ രക്ഷിതാവില്ലെന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു തന്റെ ദൂതന്മാരിലും പ്രവാചകന്മാരിലും ഉൾപ്പെടുത്തി അവന്റെ ദാസന്മാർക്കായി ആകാശത്തുനിന്ന് അവതരിപ്പിച്ച എല്ലാ പ്രവാചകന്മാരെയും ദൂതന്മാരെയും ഗ്രന്ഥങ്ങളെയും അവർ സത്യപ്പെടുത്തുന്നു. അവരിൽ ചിലരിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചിലരെ നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നില്ല. മറിച്ച്, അവരെല്ലാം സത്യസന്ധരും സദ്‌വൃത്തരും നേർമാർഗം പ്രാപിച്ചവരും നന്മയുടെ മാർഗങ്ങളിലേക്ക് വഴികാട്ടുന്നവരുമാണെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ അനുമതിയോടെ അവരിൽ ചിലരുടെ ശരീഅത്ത് മറ്റുചിലരുടെ ശരീഅത്തിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും അന്തിമനായ മുഹമ്മദ് ﷺയുടെ ശരീഅത്ത് വന്നതോടെ മുൻ നിയമങ്ങളെല്ലാം ദുർബലമായി.

അന്ത്യനാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീഅത്ത് നിലനിൽക്കുമ്പോഴായിരിക്കും വരിക; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമുദായത്തിൽ സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു വിഭാഗം എന്നും ഉണ്ടാകും.

«അവർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു, അനുസരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു» — ഞങ്ങളുടെ നാഥാവേ, നിന്റെ വചനം ഞങ്ങൾ കേട്ടു, മനസ്സിലാക്കി, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും അതിന്റെ നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. «നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു, ഞങ്ങളുടെ നാഥാ» — മാപ്പും കാരുണ്യവും സൗമ്യതയും തേടിയുള്ള അപേക്ഷയാണിത്.

ഇബ്നു അബീ ഹാതിം പറഞ്ഞു: അലി ബിൻ ഹർബ് അൽമൗസിലി ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇബ്നു ഫുദൈൽ, അതാഅ് ബിൻ അൽസാഇബ് വഴി, സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ വഴി, ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: «റസൂൽ തന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽനിന്ന് തനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു; വിശ്വാസികളും» എന്നതുമുതൽ «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു» എന്നതുവരെ ഉള്ള വചനത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകിയിരിക്കുന്നു.» «നിങ്കലേക്കാണ് മടക്കം» — വിചാരണ നടക്കുന്ന ദിവസം മടക്കവും മടങ്ങിച്ചെല്ലലും നിങ്കലേക്കാണ്.

ഇബ്നു ജരീർ പറഞ്ഞു: ഇബ്നു ഹുമൈദ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ജരീർ, ബയാനിൽനിന്ന്, ഹകീം വഴി, ജാബിറിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: «റസൂൽ തന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽനിന്ന് തനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു; വിശ്വാസികളും. അവരെല്ലാവരും അല്ലാഹുവിലും അവന്റെ മലക്കുകളിലും അവന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അവന്റെ ദൂതന്മാരിലും വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ദൂതന്മാരിൽ ഒരാളെയും ഞങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നില്ല. അവർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു, അനുസരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു, ഞങ്ങളുടെ നാഥാ; നിങ്കലേക്കാണ് മടക്കം» എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതന് ﷺ അവതരിച്ചപ്പോൾ ജിബ്‌രീൽ പറഞ്ഞു: «അല്ലാഹു നിന്നെയും നിന്റെ സമുദായത്തെയും കുറിച്ച് നല്ല സ്തുതി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ചോദിക്കുക; നിനക്ക് നൽകപ്പെടും.» അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു: «അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» എന്നതുമുതൽ ആയത്തിന്റെ അവസാനംവരെ. അന്നജ്മ് 16; അന്നിസാഅ് 123; അന്നജ്മ് 39–41.

പതിനൊന്നാമത്തെ ഹദീസ്: അബൂ മുഹമ്മദ് അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ അബ്ദുറഹ്മാൻ അദ്ദാരിമി തന്റെ മുസ്നദിൽ പറഞ്ഞു: അബുൽമുഗീറ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; സ്വഫ്വാൻ പറഞ്ഞു; ഐഫഅ് ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ് അൽകിലാഈ പറഞ്ഞു: ഒരാൾ ചോദിച്ചു: «അല്ലാഹുവിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഏറ്റവും മഹത്തായ ആയത്ത് ഏതാണ്?» അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «ആയത്തുൽ കുർസി: അല്ലാഹു — അവനല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്കർഹനില്ല; എന്നെന്നും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനും എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനുമാണ്.» ആൾ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: «അല്ലാഹുവിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഏത് ആയത്താണ് നിനക്കും നിന്റെ സമുദായത്തിനും ലഭിക്കണമെന്ന് നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്?»

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനഭാഗം; ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തുമുള്ള നന്മകളിൽ ഒന്നും വിട്ടുകളയാതെ അത് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.»

«അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» — അതായത്, ഒരാളെയും അയാളുടെ ശേഷിക്ക് അതീതമായി ബാധ്യതപ്പെടുത്തുകയില്ല. ഇത് സൃഷ്ടികളോടുള്ള അല്ലാഹുവിന്റെ ഔദാര്യവും കരുണയും നന്മയുമാണ്. ഈ ആയത്ത്, സ്വഹാബികൾ ആശങ്കപ്പെട്ടിരുന്ന «നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിലുള്ളത് നിങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയാലും മറച്ചുവെച്ചാലും അല്ലാഹു അതിന്റെ പേരിൽ നിങ്ങളെ വിചാരണ ചെയ്യും» എന്ന വചനത്തിന്റെ ബാധകത നീക്കുകയും അതിലെ ഭാരം ലഘൂകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതായത്, അല്ലാഹു വിചാരണ ചെയ്യുകയും ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്താലും, ഒരാൾക്ക് തടയാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയല്ലാതെ ശിക്ഷിക്കുകയില്ല.

തടയാൻ കഴിയാത്ത മനസ്സിലെ ദുഷിച്ച ചിന്തകളും മനസ്സിന്റെ മന്ത്രണങ്ങളും മനുഷ്യന് ബാധ്യതയല്ല. ദുഷിച്ച മന്ത്രണങ്ങളെ വെറുക്കുന്നത് വിശ്വാസത്തിന്റെ അടയാളമാണ്.

«അയാൾക്ക് താൻ സമ്പാദിച്ചതുണ്ട്» — അതായത്, ചെയ്ത നന്മയുടെ പ്രതിഫലം. «അയാളുടെ മേൽ താൻ സമ്പാദിച്ചതിന്റെ ബാധ്യതയുണ്ട്» — അതായത്, ചെയ്ത തിന്മയുടെ ബാധ്യത. ബാധ്യതയുടെ പരിധിയിൽ വരുന്ന പ്രവൃത്തികളെക്കുറിച്ചാണ് ഇത്. തുടർന്ന് തന്റെ ദാസന്മാരെ പ്രാർഥിക്കാൻ അല്ലാഹു പഠിപ്പിക്കുകയും അവർക്കുത്തരം നൽകുമെന്ന് ഉറപ്പുനൽകുകയും ചെയ്തു.

മറവി മൂലം ഒരു നിർബന്ധകാര്യത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാലോ, അതുപോലെ മറന്നുകൊണ്ട് നിഷിദ്ധമായ കാര്യം ചെയ്താലോ, «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾ മറന്നുപോകുകയോ» എന്നിങ്ങനെ പറയാൻ അവൻ അവരെ പഠിപ്പിച്ചു. «അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റുകയോ» — ശരീഅത്തിന്റെ വിധി അറിയാത്തതിനാൽ പ്രവൃത്തിയിൽ ശരിയായത് തെറ്റിപ്പോയാൽ. അബൂ ഹുറൈറയിൽനിന്നുള്ള ഹദീസിൽ സഹീഹ് മുസ്‌ലിമിൽ മുമ്പ് വന്നിട്ടുണ്ട്: അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «അതെ.» ഇബ്നു അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസിൽ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.»

ഇബ്നു മാജ തന്റെ സുനനിലും ഇബ്നു ഹിബ്ബാൻ തന്റെ സ്വഹീഹിലും അബൂ അംറ് അൽഔസാഈയുടെ ഹദീസിലൂടെ അതാഅ്, ഇബ്നു അബ്ബാസ് വഴി നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ത്വബറാനിയും ഇബ്നു ഹിബ്ബാനും അതാഅ്, ഉബൈദ് ബിൻ ഉമൈർ വഴി, ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തതായി പറഞ്ഞു. നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «തെറ്റും മറവിയും നിർബന്ധിതാവസ്ഥയിൽ ചെയ്യുന്നതും എന്റെ സമുദായത്തിൽനിന്ന് അല്ലാഹു ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു.» ഇത് മറ്റു പരമ്പരകളിലൂടെയും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

അഹ്മദും അബൂ ഹാതിമും അതിലെ ന്യൂനത ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്; അല്ലാഹുവാണ് കൂടുതൽ അറിയുന്നവൻ. ഇബ്നു അബീ ഹാതിം പറഞ്ഞു: എന്റെ പിതാവ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മുസ്‌ലിം ബിൻ ഇബ്രാഹീം പറഞ്ഞു; അബൂബക്ർ അൽഹുദലി, ശഹ്ർ വഴി, ഉമ്മുദ്ദർദാഅ് വഴി, നബി ﷺയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: «എന്റെ സമുദായത്തിന് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ അല്ലാഹു മാപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു: തെറ്റ്, മറവി, നിർബന്ധിതാവസ്ഥ.» അബൂബക്ർ പറഞ്ഞു: ഇത് ഞാൻ ഹസനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അതെ. അല്ലാഹു പറഞ്ഞത് നീ വായിക്കുന്നില്ലേ: “ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾ മറന്നുപോകുകയോ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റുകയോ ചെയ്തുവെങ്കിൽ…”»

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ മുൻഗാമികളുടെ മേൽ നീ ചുമത്തിയതുപോലെ ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഒരു ഭാരം ചുമത്തരുതേ» — മുൻകാല സമൂഹങ്ങൾക്ക് നിയമമാക്കിയിരുന്ന ചങ്ങലകളും ഭാരങ്ങളും പോലുള്ള, കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ ഞങ്ങളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കരുതേ; അവർക്കത് ചെയ്യാൻ കഴിയുമായിരുന്നാലും. നിന്റെ കാരുണ്യത്തിന്റെ നബിയായ മുഹമ്മദ് ﷺയെ, നീ അയച്ച ലളിതവും സൗമ്യവുമായ നേർമാർഗ മതവുമായി നിയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, മുൻസമൂഹങ്ങളുടെ മേലുണ്ടായിരുന്ന അവ ചുമതലകൾ നീക്കിയിരിക്കുന്നു. അബൂ ഹുറൈറയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്ത നബി ﷺയുടെ ഹദീസ് സഹീഹ് മുസ്‌ലിമിൽ സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «അതെ.» ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിൽ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.»

നബി ﷺ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതായി പല പരമ്പരകളിലൂടെയും ഹദീസ് വന്നിട്ടുണ്ട്: «ലളിതവും സൗമ്യവുമായ ഏകദൈവമതവുമായി ഞാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.»

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ലാത്തത് ഞങ്ങളെ വഹിപ്പിക്കരുതേ» — ബാധ്യതകളിൽനിന്നോ ദുരന്തങ്ങളിൽനിന്നോ പരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നോ ഞങ്ങൾക്ക് താങ്ങാനാവാത്തത് ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഇറക്കരുതേ; ഞങ്ങൾക്ക് നേരിടാൻ കഴിയാത്തത് കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കരുതേ. ഈ ആയത്തിലെ «ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ലാത്തത്» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മക്‌ഹൂൽ പറഞ്ഞു: «അന്യദേശവാസവും ലൈംഗികാഭിലാഷവും.» ഇത് ഇബ്നു അബീ ഹാതിം നിവേദനം ചെയ്തു. അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «അതെ.» മറ്റൊരു ഹദീസിൽ: «അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.»

«ഞങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകേണമേ» — ഞങ്ങളും നിനക്കും ഇടയിലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ, ഞങ്ങളുടെ വീഴ്ചകളും തെറ്റുകളും നീ അറിയുന്നവയാണ്; അവ മാപ്പാക്കേണമേ. «ഞങ്ങളോട് പൊറുക്കേണമേ» — ഞങ്ങളും നിന്റെ ദാസന്മാരും തമ്മിലുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ, ഞങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങളും വൃത്തികെട്ട പ്രവൃത്തികളും അവർക്കു വെളിപ്പെടുത്തി ഞങ്ങളെ അപമാനിക്കരുതേ. «ഞങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കേണമേ» — വരാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ, നിന്റെ തൗഫീഖ് മുഖേന വീണ്ടും പാപത്തിൽ വീഴാൻ ഞങ്ങളെ അനുവദിക്കരുതേ.

അതുകൊണ്ടാണ് അവർ പറഞ്ഞത്: പാപം ചെയ്തവന് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്: തനിക്കും അല്ലാഹുവിനുമിടയിലെ പാപം അല്ലാഹു മാപ്പാക്കുക; ദാസന്മാർക്കിടയിൽ അത് വെളിപ്പെടുത്തി അവനെ അപമാനിക്കാതിരിക്കുക; അതുപോലൊരു പാപത്തിലേക്ക് വീണ്ടും വീഴാതെ അവനെ സംരക്ഷിക്കുക. അല്ലാഹു «അതെ» എന്നു പറഞ്ഞതായി ഹദീസിൽ മുമ്പ് വന്നിട്ടുണ്ട്. മറ്റൊരു ഹദീസിൽ «അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു» എന്നും വന്നിട്ടുണ്ട്.

«നീ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയാണ്» — നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ സംരക്ഷകനും സഹായിയും. നിന്നിൽ ഞങ്ങൾ ഭരമേൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സഹായം തേടപ്പെടേണ്ടവൻ നീയാണ്; ആശ്രയം നിനക്കു മാത്രമാണ്. നിനക്കല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് യാതൊരു ശക്തിയും കഴിവുമില്ല. «അതുകൊണ്ട് സത്യനിഷേധികളായ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ» — നിന്റെ മതത്തെ നിഷേധിക്കുകയും നിന്റെ ഏകത്വത്തെ അംഗീകരിക്കാതിരിക്കുകയും നിന്റെ നബിയുടെ ദൗത്യം നിഷേധിക്കുകയും നിന്നല്ലാത്തവരെ ആരാധിക്കുകയും നിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ചിലരെ നിനക്ക് പങ്കുചേർക്കുകയും ചെയ്തവർക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ.

ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അവർക്കെതിരെ ഞങ്ങൾക്ക് അന്തിമവിജയം നൽകേണമേ. അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «അതെ.» ഇബ്നു അബ്ബാസിൽനിന്ന് മുസ്‌ലിം നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിൽ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «ഞാൻ അത് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.» ഇബ്നു ജരീർ പറഞ്ഞു: അൽമുതന്നാ ബിൻ ഇബ്രാഹീം എന്നോട് പറഞ്ഞു; അബൂ നുഐം പറഞ്ഞു; സുഫ്‌യാൻ, അബൂ ഇസ്ഹാഖിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: മുആദ് رضي الله عنه ഈ സൂറത്ത് അവസാനിപ്പിച്ച് «സത്യനിഷേധികളായ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ» എന്നു പറയുമ്പോൾ «ആമീൻ» പറയുമായിരുന്നു.

വക്കീഅ്, സുഫ്‌യാൻ വഴി, അബൂ ഇസ്ഹാഖിൽനിന്ന്, ഒരാളിൽനിന്ന്, അദ്ദേഹം മുആദ് ബിൻ ജബലിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: സൂറത്ത് അൽബഖറ അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം «ആമീൻ» പറയുമായിരുന്നു. «ഞങ്ങൾ മറന്നുപോയി» എന്നാണ് പറയുന്നത്.

അൽ-ബഗവിയുടെ തഫ്സീർ

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «റസൂൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു» — അതായത്, സത്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. «തന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽനിന്ന് തനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിൽ; വിശ്വാസികളും» — «അവരെല്ലാവരും അല്ലാഹുവിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു» എന്നതിൽ «അവരെല്ലാവരും» എന്നതുകൊണ്ട് ഓരോരുത്തരെയുമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്; അതിനാലാണ് ക്രിയ ഏകവചനമായി വന്നത്. «അവന്റെ മലക്കുകളിലും അവന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അവന്റെ ദൂതന്മാരിലും» — ഹംസയും കിസാഈയും «കിതാബിഹി» എന്ന് ഏകവചനമായി പാരായണം ചെയ്തു; അതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഖുർആനാണെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. ഏകവചനരൂപം ഉപയോഗിച്ചാലും കൂട്ടത്തെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതാകാമെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «അല്ലാഹു പ്രവാചകന്മാരെ സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുന്നവരായും മുന്നറിയിപ്പുകാരായും അയച്ചു; അവരോടൊപ്പം ഗ്രന്ഥവും അവതരിപ്പിച്ചു» (അൽബഖറ 2:213) എന്നതുപോലെ. മറ്റു പാരായണക്കാർ «കുതുബിഹി» എന്ന ബഹുവചനരൂപത്തിലാണ് പാരായണം ചെയ്തത്; അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «അല്ലാഹുവിലും അവന്റെ മലക്കുകളിലും അവന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അവന്റെ ദൂതന്മാരിലും» (അന്നിസാഅ് 4:136) എന്നതുപോലെ.

«അവന്റെ ദൂതന്മാരിൽ ഒരാളെയും ഞങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നില്ല» — ചിലരിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചിലരെ നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നില്ല; ജൂതന്മാരും ക്രൈസ്തവരും ചെയ്തതുപോലെ. ഇതിൽ ഒരു ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട പദം ഉള്ളതായി കണക്കാക്കാം: «അവർ പറയുന്നു: അവന്റെ ദൂതന്മാരിൽ ഒരാളെയും ഞങ്ങൾ വേർതിരിക്കുന്നില്ല.» യഅ്ഖൂബ് «യുഫറ്രിഖ്» എന്ന് യാ ഉപയോഗിച്ച് പാരായണം ചെയ്തു; അപ്പോൾ അത് റസൂലിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസ്താവനയാകും. അല്ലെങ്കിൽ, «അവരെല്ലാവരും വേർതിരിക്കുന്നില്ല» എന്ന അർഥമാകും.

«അഹദ്» എന്ന ഏകവചനരൂപമാണ് ഉപയോഗിച്ചത്; «ആഹാദ്» എന്നു പറഞ്ഞില്ല. കാരണം, «അഹദ്» ഒരാളെയും ഒരു കൂട്ടത്തെയും സൂചിപ്പിക്കാം. അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: «അപ്പോൾ നിങ്ങളിൽ ആരും അവനെ തടയുന്നവരാവുകയില്ല» (അൽഹാഖ്ഖ 69:47).

«അവർ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു» — നിന്റെ വചനം. «ഞങ്ങൾ അനുസരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു» — നിന്റെ കൽപന. ഈ ആയത്ത് അവതരിച്ചപ്പോൾ ജിബ്‌രീൽ നബി ﷺയോട് പറഞ്ഞതായി ഹകീം, ജാബിർ رضي الله عنهما വഴി നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്: «അല്ലാഹു നിന്നെയും നിന്റെ സമുദായത്തെയും പ്രശംസിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ചോദിക്കുക; നിനക്ക് നൽകപ്പെടും.» അല്ലാഹു പഠിപ്പിച്ചുകൊടുത്തതനുസരിച്ച് നബി ﷺ ചോദിച്ചു.

«നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു» — ഇത് മസ്‌ദർരൂപത്തിൽ മൻസൂബാണ്; «നിന്റെ മാപ്പുപോലെ മാപ്പ് നൽകേണമേ» എന്നോ «നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു» എന്നോ അർഥമാക്കാം. «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, നിങ്കലേക്കാണ് മടക്കം.»

«അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» — ആയത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷാർത്ഥം, ആവശ്യപ്പെട്ട കാര്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നതാണ്. ഇതിൽ ഒരു അപേക്ഷ ഒഴിവാക്കി മനസ്സിലാക്കാം: അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: «ഞങ്ങളുടെ കഴിവിന് ഒതുങ്ങുന്നതല്ലാതെ ഞങ്ങളുടെ മേൽ നീ ചുമത്തരുതേ.» അപ്പോൾ അല്ലാഹു മറുപടി നൽകി: «അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» — അതായത്, അയാളുടെ ശേഷിക്ക് ഒതുങ്ങുന്നതല്ലാതെ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല. «വുസ്അ്» എന്നത് മനുഷ്യന് താങ്ങാനാകുന്നതും അവന് പ്രയാസമുണ്ടാക്കാത്തതുമായ കാര്യത്തിനുള്ള പേരാണ്.

ഇതിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنه, അതാഅ് തുടങ്ങി മിക്ക വ്യാഖ്യാതാക്കളും പറഞ്ഞത്, «നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിലുള്ളത് നിങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയാലും മറച്ചുവെച്ചാലും» എന്ന ആയത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മനസ്സിലെ ചിന്തകളെയാണ് ഇത് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്നാണ്; അത് മുമ്പ് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهماയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ഇത് വിശ്വാസികളെ മാത്രമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അവരുടെ മതകാര്യങ്ങൾ അവർക്ക് എളുപ്പമാക്കി; അവർക്ക് കഴിയുന്നതല്ലാതെ അവരോട് നിർബന്ധിച്ചില്ല.

അല്ലാഹു പറഞ്ഞതുപോലെ: «അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് എളുപ്പം ഉദ്ദേശിക്കുന്നു; പ്രയാസം ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ല» (അൽബഖറ 2:185). അല്ലാഹു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: «മതകാര്യത്തിൽ യാതൊരു പ്രയാസവും അവൻ നിങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തിയിട്ടില്ല» (അൽഹജ്ജ് 22:78).

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «അല്ലാഹു ഒരാളോടും അയാളുടെ കഴിവിൽ പെട്ടതല്ലാതെ ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് സുഫ്‌യാൻ ബിൻ ഉയയ്‌നയോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അയാളുടെ എളുപ്പത്തിനൊത്തതല്ലാതെ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല; അയാളുടെ ശേഷിക്ക് അതീതമായി നിർബന്ധിച്ചിട്ടില്ല.» ഇത് നല്ല അഭിപ്രായമാണ്; കാരണം, «വുസ്അ്» എന്നത് ശേഷിയേക്കാൾ താഴെയുള്ളതാണ്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «അയാൾക്ക് താൻ സമ്പാദിച്ചതുണ്ട്» — അതായത്, നന്മയായി പ്രവർത്തിച്ചതിന്റെ പ്രതിഫലവും പുണ്യവും ആ വ്യക്തിക്കുള്ളതാണ്. «അയാളുടെ മേൽ താൻ സമ്പാദിച്ചതിന്റെ ബാധ്യതയുണ്ട്» — തിന്മയായി പ്രവർത്തിച്ചതിന്റെ പാപഭാരം അയാളുടെ മേലാണ്.

«ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളെ നീ ശിക്ഷിക്കരുതേ» — അതായത്, ഞങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കരുതേ. «ഞങ്ങൾ മറന്നുപോയാൽ» — ഇതിനെ മറവി, അഥവാ ഓർമക്കുറവ് എന്ന അർഥത്തിൽ ചിലർ വിശദീകരിച്ചു. കൽബി പറഞ്ഞു: ബനൂ ഇസ്രായീലിൽപ്പെട്ടവർക്ക് തങ്ങളോട് കൽപിക്കപ്പെട്ട കാര്യം മറന്നുപോകുകയോ തെറ്റിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ആ പാപത്തിന് തക്കവണ്ണം ഭക്ഷണത്തിലോ പാനീയത്തിലോ എന്തെങ്കിലും അവർക്കു നിഷിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ട് ശിക്ഷ ഉടൻ വരുമായിരുന്നു. അതിനാൽ അത്തരത്തിലുള്ള കാരണത്താൽ തങ്ങളെ പിടിക്കരുതെന്ന് വിശ്വാസികളോട് അല്ലാഹുവിനോട് അപേക്ഷിക്കാൻ കൽപിക്കപ്പെട്ടു.

«നസിയൂല്ലാഹ» എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനത്തിലെപ്പോലെ (അത്തൗബ 9:67), «മറക്കുക» എന്നത് ഉപേക്ഷിക്കുക എന്ന അർഥത്തിലാണെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

«അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റിയാൽ» — ഉദ്ദേശ്യപൂർവം ചെയ്യുക എന്ന അർഥമാണെന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരാൾ ഉദ്ദേശ്യപൂർവം ചെയ്താൽ «അഖ്തഅ» എന്ന് പറയാറുണ്ട്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «അവരെ കൊല്ലുന്നത് വലിയ തെറ്റാണ്» (അൽഇസ്റാഅ് 17:31) ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. അതാഅ് പറഞ്ഞു: «ഞങ്ങൾ മറന്നുപോകുകയോ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റുകയോ» എന്നതിന്റെ അർഥം: ഞങ്ങൾ അറിയാതിരിക്കുകയോ മനഃപൂർവം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ.

എന്നാൽ ഭൂരിപക്ഷം പണ്ഡിതരും «ഖതഅ്» എന്നത് അജ്ഞതയും അബദ്ധവും എന്ന അർഥത്തിലാണ് എടുത്തത്. പാപം മനഃപൂർവം ചെയ്താൽ അത് മാപ്പാക്കപ്പെട്ടതല്ല; അത് അല്ലാഹുവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയമാണ്. എന്നാൽ തെറ്റിന് മാപ്പുണ്ട്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു: «തെറ്റും മറവിയും നിർബന്ധിതാവസ്ഥയിൽ ചെയ്യുന്നതും എന്റെ സമുദായത്തിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.»

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഒരു ഭാരം ചുമത്തരുതേ» — അതായത്, ഞങ്ങൾക്ക് നിർവഹിക്കാൻ കഴിയാത്ത കനത്ത ഉടമ്പടിയും പ്രതിജ്ഞയും ഞങ്ങളുടെ മേൽ ചുമത്തരുതേ; അതു ലംഘിക്കുകയും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഞങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കരുതേ. «ഞങ്ങളുടെ മുൻഗാമികളുടെ മേൽ നീ ചുമത്തിയതുപോലെ» — അതായത്, ജൂതന്മാരുടെ മേൽ. അവർ അതു നിറവേറ്റിയില്ല; അതിനാൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. മുജാഹിദ്, അതാഅ്, ഖതാദ, സുദ്ദി, കൽബി എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും ഈ അഭിപ്രായമാണ് പറഞ്ഞത്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «നിങ്ങൾ ഈ കാര്യം സ്വീകരിച്ചുവല്ലോ» (ആലു ഇംറാൻ 3:81) ഇതിന് തെളിവാണ്; ഇവിടെ «ഇസ്രി» എന്നത് «എന്റെ ഉടമ്പടി» എന്നാണ്. ഞങ്ങളുടെ മേൽ കാര്യങ്ങൾ കഠിനമാക്കുകയും മുൻകാല ജൂതന്മാരുടെ മേൽ കഠിനമാക്കിയതുപോലെ അമിതമായി കർശനമാക്കുകയും ചെയ്യരുതേ എന്ന അർഥമാണെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അല്ലാഹു അവർക്കായി അമ്പത് നമസ്കാരങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കുകയും സമ്പത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് സകാത്തായി നൽകാൻ കൽപിക്കുകയും ചെയ്തു; ഒരാളുടെ വസ്ത്രത്തിൽ അശുദ്ധി പറ്റിയാൽ അത് മുറിച്ചുകളയേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു; ഒരാൾ പാപം ചെയ്താൽ രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ അവന്റെ വാതിലിൽ ആ പാപം എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കും തുടങ്ങിയ ഭാരങ്ങളും ചങ്ങലകളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.

ഉഥ്മാൻ, അതാഅ്, മാലിക് ബിൻ അനസ്, അബൂ ഉബൈദ തുടങ്ങിയവർ ഈ അർഥമാണ് പറഞ്ഞത്. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം «അവരിൽനിന്ന് അവരുടെ ഭാരങ്ങളും അവരുടെ മേലുണ്ടായിരുന്ന ചങ്ങലകളും അവൻ നീക്കുന്നു» (അൽഅഅ്റാഫ് 7:157) ഇതിന് തെളിവാണ്. «ഇസ്ര്» എന്നത് പശ്ചാത്തപിക്കാനാവാത്ത ഒരു പാപമാണെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിൽനിന്ന് ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കേണമേ എന്നതാണ് അർഥം. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാന അർഥം ബന്ധിക്കുക, ദൃഢമാക്കുക എന്നതാണ്.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ലാത്തത് ഞങ്ങളെ വഹിപ്പിക്കരുതേ» — ഞങ്ങൾക്ക് താങ്ങാനാകാത്ത പ്രവൃത്തികൾ ഞങ്ങളുടെ മേൽ നിർബന്ധിക്കരുതേ. മനസ്സിലെ ചിന്തകളും മന്ത്രണങ്ങളുമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മക്‌ഹൂലിൽനിന്ന് ഇങ്ങനെ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: അതിന്റെ അർഥം «ശക്തമായ ലൈംഗികാഭിലാഷം» എന്നാണ്. «ലൈംഗികാഭിലാഷം» എന്നാൽ ശക്തമായ കാമവികാരമാണെന്ന് വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ഇബ്രാഹീമിൽനിന്ന് «പ്രേമം» എന്നും, മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽവഹാബിൽനിന്ന് «ആസക്തി» എന്നും നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇബ്നു ജുറൈജ് പറഞ്ഞു: «കുരങ്ങുകളായും പന്നികളായും രൂപാന്തരപ്പെടելը.» «ശത്രുക്കൾക്കു സന്തോഷം നൽകുന്ന ദുരന്തം» എന്നും «വേർപാടും ബന്ധവിച്ഛേദവും» എന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവയിൽനിന്ന് അല്ലാഹുവിൽ അഭയം തേടുന്നു.

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം: «ഞങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകേണമേ» — അതായത്, ഞങ്ങളുടെ പാപങ്ങൾ അവഗണിച്ച് മായ്ച്ചുകളയേണമേ. «ഞങ്ങളോട് പൊറുക്കേണമേ» — ഞങ്ങളുടെ പാപങ്ങൾ മറച്ചുവെച്ച് ഞങ്ങളെ അപമാനിക്കാതിരിക്കേണമേ. «ഞങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കേണമേ» — നിന്റെ അനുസരണയില്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് സൽപ്രവൃത്തികൾ നേടാനാവില്ല; നിന്റെ കരുണയില്ലാതെ പാപം ഉപേക്ഷിക്കാനും ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയില്ല. «നീ ഞങ്ങളുടെ രക്ഷാധികാരിയാണ്» — ഞങ്ങളുടെ സഹായിയും സംരക്ഷകനും രക്ഷാധികാരിയും.

«അതുകൊണ്ട് സത്യനിഷേധികളായ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ.»

ഇബ്നു അബ്ബാസ് رضي الله عنهماയിൽനിന്ന് സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ «നിന്റെ മാപ്പ് ഞങ്ങൾ തേടുന്നു, ഞങ്ങളുടെ നാഥാ» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകിയിരിക്കുന്നു.» «ഞങ്ങൾ മറന്നുപോകുകയോ ഞങ്ങൾക്ക് അബദ്ധം പറ്റുകയോ ചെയ്തുവെങ്കിൽ ഞങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കരുതേ» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «ഞാൻ നിങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കുകയില്ല.» «ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ മേൽ ഒരു ഭാരം ചുമത്തരുതേ» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: «നിങ്ങളുടെ മേൽ ഞാൻ ഭാരം ചുമത്തുകയില്ല.» «ഞങ്ങൾക്ക് കഴിവില്ലാത്തത് ഞങ്ങളെ വഹിപ്പിക്കരുതേ» എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: «നിങ്ങളെ അതിന് ഞാൻ നിർബന്ധിക്കുകയില്ല.»

«ഞങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകേണമേ» എന്നതുമുതൽ അവസാനംവരെ ഉള്ളതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു: «ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് മാപ്പുനൽകുകയും പൊറുക്കുകയും കരുണ കാണിക്കുകയും സത്യനിഷേധികളായ ജനതയ്‌ക്കെതിരെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.»

സഈദ് ബിൻ ജുബൈർ എന്നെ അറിയിച്ചു; അബ്ദുൽഗാഫിർ ബിൻ മുഹമ്മദും ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; മുഹമ്മദ് ബിൻ ഈസാ അൽജുലൂദി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; ഇബ്രാഹീം ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ സുഫ്‌യാൻ ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; മുസ്‌ലിം ബിൻ അൽഹജ്ജാജ് ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അബൂബക്ർ ബിൻ അബീ ശൈബ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അബൂ ഉസാമ പറഞ്ഞു; മാലിക് ബിൻ മിഘ്‌വൽ, സുബൈർ ബിൻ അദിയ്യിൽനിന്ന്, തൽഹ ബിൻ അലി ബിൻ മുസ്‌രിഫിൽനിന്ന്, മുറയിൽനിന്ന്, അബ്ദുല്ലയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ മിഅ്റാജിന് കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടപ്പോൾ സിദ്റത്തുൽ മുൻതഹായിൽ എത്തിച്ചു. അത് ആറാം ആകാശത്തിലാണ്.

ഭൂമിയിൽനിന്ന് മുകളിലേക്ക് കയറുന്നവ അവിടെയെത്തി പിടിക്കപ്പെടുകയും, അതിനു മുകളിൽനിന്ന് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നവ അവിടെയെത്തി പിടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. «സിദ്റയെ മൂടുന്നത് അതിനെ മൂടിയപ്പോൾ» (അന്നജ്മ് 53:16) എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അത് സ്വർണക്കിളികളായിരുന്നു.» നബി ﷺക്ക് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ നൽകപ്പെട്ടു: അഞ്ചു നമസ്കാരങ്ങൾ, സൂറത്ത് അൽബഖറയുടെ അവസാനഭാഗം, തന്റെ സമുദായത്തിൽ അല്ലാഹുവിനോട് യാതൊന്നും പങ്കുചേർക്കാത്തവർക്ക് നാശത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്ന വൻപാപങ്ങൾ മാപ്പാക്കപ്പെടൽ.