আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰা

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

(আৰু হিংসুকৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া সি হিংসা কৰে।) হিংসুক হৈছে সেই ব্যক্তি, যিয়ে হিংসাৰ পাত্ৰৰ পৰা নিয়ামত আঁতৰি যোৱাটো কামনা কৰে আৰু যিমান উপায়েৰে পাৰে সেই নিয়ামত আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰে। সেয়ে তাৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তাৰ ষড়যন্ত্ৰ বিফল কৰাৰ প্ৰয়োজন। হিংসুকৰ ভিতৰত কুদৃষ্টি নিক্ষেপকাৰীও অন্তৰ্ভুক্ত; কিয়নো কুদৃষ্টি কেৱল হিংসুক, স্বভাৱত দুষ্ট আৰু অন্তৰত কলুষিত ব্যক্তিৰ পৰাহে ওলায়।

এই ছূৰাত সাধাৰণ আৰু বিশেষ—সকলো ধৰণৰ অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে। ইয়াৰ পৰা এই কথাও প্ৰমাণিত হয় যে যাদুৰ বাস্তৱতা আছে, তাৰ ক্ষতিৰ আশংকা কৰা হয় আৰু তাৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰা উচিত; লগতে যাদুকৰসকলৰ পৰাও।

অৰ্থাৎ, আশ্ৰয় প্ৰাৰ্থনাকাৰী হিচাপে কোৱা—(قُلْ) “মই আশ্ৰয় বিচাৰোঁ”—অৰ্থাৎ মই আশ্ৰয় লওঁ, শৰণ লওঁ আৰু সুৰক্ষা বিচাৰোঁ (بِرَبِّ الْفَلَقِ) “প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত।” অৰ্থাৎ, যিজনে শস্যদানা আৰু গুটি বিদীৰ্ণ কৰে, আৰু প্ৰভাত উদ্ভাসিত কৰে।

সাধাৰণ কথাৰ পাছত বিশেষভাৱে কৈছে: (وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ) “আৰু অন্ধকাৰৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ই ঘনীভূত হয়”—অৰ্থাৎ ৰাতিৰ সময়ত হোৱা অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ৰাতিয়ে মানুহক আৱৰি ধৰে আৰু তাত বহু দুষ্ট আত্মা আৰু ক্ষতিকাৰক জীৱ-জন্তু বিয়পি পৰে।

(مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ) “তেওঁ যি সৃষ্টি কৰিছে তাৰ অনিষ্টৰ পৰা।” ইয়াত আল্লাহে সৃষ্টি কৰা সকলো—মানুহ, জিন আৰু জীৱ-জন্তু—অন্তৰ্ভুক্ত। সেয়ে সেইবোৰৰ সৃষ্টিকৰ্তাৰ ওচৰত সেইবোৰৰ মাজত থকা অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচৰা হয়।

(وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ) “আৰু গাঁঠিত ফুঁ দিয়া মহিলাসকলৰ অনিষ্টৰ পৰা”—অৰ্থাৎ সেই যাদুকৰী মহিলাসকলৰ অনিষ্টৰ পৰা, যিসকলে নিজৰ যাদুত সহায় ল’বলৈ যাদুৰ উদ্দেশ্যে বান্ধি ৰখা গাঁঠিবোৰত ফুঁ দিয়ে।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

এই ছূৰাত মানুহৰ প্ৰতিপালক, মালিক আৰু উপাস্য আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচৰাৰ কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে—সেই চয়তানৰ পৰা, যিজন সকলো অনিষ্টৰ মূল আৰু উৎস। তাৰ ফিতনা আৰু অনিষ্টৰ ভিতৰত এইটো আছে যে সি মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; বেয়াক সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু সেয়া ভাল ৰূপত তেওঁলোকৰ আগত দাঙি ধৰে, আৰু সেই বেয়া কাম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ইচ্ছা জগাই তোলে। আনহাতে, ভালক তেওঁলোকৰ চকুত বেয়া কৰি দেখুৱায়, তাৰ প্ৰতি তেওঁলোকক অনুৎসাহিত কৰে আৰু ভালক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপৰ বিপৰীত ৰূপত দেখুৱায়। সি সদায় এই অৱস্থাতে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে আৰু আঁতৰি যায়; অৰ্থাৎ, বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে আৰু তাক আঁতৰাবলৈ তেওঁৰ সহায় বিচাৰিলে সি পিছুৱাই যায়।

সেয়ে মানুহে সকলো মানুহৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ ৰুবুবিয়্যতৰ আশ্ৰয় বিচৰা আৰু তেওঁৰ দৃঢ় আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা উচিত। সকলো সৃষ্টি ৰুবুবিয়্যত আৰু ৰাজত্বৰ অধীনত; প্ৰতিটো জীৱৰ কপালৰ চুলি তেওঁৰ হাতত। লগতে তেওঁৰ উলুহিয়্যতৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে, যাৰ বাবে তেওঁ সৃষ্টিসমূহক সৃষ্টি কৰিছে। এইটো তেতিয়াহে পূৰ্ণ হ’ব, যেতিয়া তেওঁলোকক সেই শত্ৰুৰ অনিষ্টৰ পৰা ৰক্ষা কৰা হ’ব, যিয়ে তেওঁলোকক ইয়াৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰিব, তেওঁলোকৰ আৰু ইয়াৰ মাজত বাধা দিব বিচাৰে, আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি জ্বলন্ত জাহান্নামৰ অধিবাসী কৰিব বিচাৰে।

কুমন্ত্ৰণা জিনৰ পৰাও হয় আৰু মানুহৰ পৰাও হয়। সেইবাবেই তেওঁ কৈছে: (مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ) “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” সকলো প্ৰশংসা আল্লাহৰ, বিশ্বজগতসমূহৰ প্ৰতিপালকৰ; আৰম্ভণিতো আৰু শেষতো, প্ৰকাশ্যতো আৰু গোপনীয়তো। আমি তেওঁৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ যে তেওঁ নিজৰ নিয়ামত পূৰ্ণ কৰি দিয়ক আৰু আমাৰ পাপসমূহ ক্ষমা কৰক—যিবোৰে আমাক তেওঁৰ বহুতো বৰকতৰ পৰা বঞ্চিত কৰি ৰাখিছে; আৰু আমাৰ ভুল-ত্ৰুটি আৰু প্ৰবৃত্তিৰ কামনাসমূহ ক্ষমা কৰক, যিবোৰে আমাৰ হৃদয়ক তেওঁৰ আয়াতসমূহৰ গভীৰ অৰ্থ চিন্তা কৰাৰ পৰা আঁতৰাই নিছে।

আমি তেওঁৰ পৰা আশা কৰোঁ আৰু আকাংক্ষা কৰোঁ যে আমাৰ মাজত থকা অনিষ্টৰ কাৰণে তেওঁ নিজৰ ওচৰত থকা উত্তম বস্তুৰ পৰা আমাক বঞ্চিত নকৰিব। কিয়নো কাফিৰসকলৰ বাহিৰে আল্লাহৰ ৰহমতৰ পৰা আন কোনেও নিৰাশ নহয়, আৰু পথভ্ৰষ্টসকলৰ বাহিৰে আন কোনেও তেওঁৰ দয়াৰ আশা এৰি নিদিয়ে। আল্লাহে তেওঁৰ ৰাছূল মুহাম্মদ, তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু সকলো সাহাবীৰ ওপৰত সদায় অবিৰতভাৱে ছালাত আৰু ছালাম বৰ্ষণ কৰক। আৰু সকলো প্ৰশংসা আল্লাহৰ, যাৰ নিয়ামতেই সৎকৰ্মসমূহ পূৰ্ণতা পায়।

তেওঁৰ সহায় আৰু উত্তম তাওফীকৰ দ্বাৰা আল্লাহৰ কিতাপৰ তাফছিৰ সমাপ্ত হ’ল; ইয়াৰ সংকলক আৰু লেখক, আব্দুৰ ৰহমান ইবন নাছিৰ ইবন আব্দুল্লাহ, যিজন ইবন ছা‘দী নামেৰে জনাজাত, তেওঁৰ হাতত। আল্লাহে তেওঁক, তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃক আৰু সকলো মুছলমানক ক্ষমা কৰক। এই কাম মুহাম্মদ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱা ছাল্লাম)-ৰ হিজৰতৰ ১৩৪৪ হিজৰী ছনৰ ৰবীউল আউৱাল মাহৰ প্ৰথম দিনা সম্পূৰ্ণ হৈছিল। আল্লাহৰ প্ৰশংসাৰ সৈতে সমাপ্ত। গোপনে কৰা দুআত আমাকো স্মৰণ কৰিব। আল্লাহৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

মুআউৱিযাতাইন—অৰ্থাৎ আশ্ৰয় প্ৰাৰ্থনাৰ দুয়োখন ছুৰাৰ তাফছীৰ। এই দুয়োখন মাদানী ছুৰা।

ইমাম আহমদে কৈছে: আমাক আফ্ফানে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক হাম্মাদ ইবনু ছালামাই বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁ আমাক আছিম ইবনু বাহদালাৰ পৰা, তেওঁ জাৰ ইবনু হুবাইছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। জাৰে কৈছে: মই উবাই ইবনু কা‘বক ক’লোঁ, “ইবনু মাছউদে তেওঁৰ মুছহাফত মুআউৱিযাতাইন লিখা নাই নেকি?” তেওঁ ক’লে: “মই সাক্ষ্য দিছোঁ, ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মোক জনাইছিল যে জিব্ৰীল আলাইহিছ ছালামে তেওঁক কৈছিল, ‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’ মই সেই কথা ক’লোঁ।

তেওঁ ক’লে, ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’ মই সেই কথাও ক’লোঁ। সেয়ে আমি নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কোৱা কথাই কওঁ।”

আবু বকৰ আল-হুমাইদীয়ে তেওঁৰ মুছনাদত সুফিয়ান ইবনু উয়াইনাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে: আবদা ইবনু আবি লুবাবা আৰু আছিম ইবনু বাহদালাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে যে তেওঁলোকে জাৰ ইবনু হুবাইছক কোৱা শুনিছিল: মই উবাই ইবনু কা‘বক মুআউৱিযাতাইন সম্পৰ্কে সুধি ক’লোঁ, “হে আবুল মুনযিৰ, আপোনাৰ ভাই ইবনু মাছউদে মুছহাফৰ পৰা এই দুয়োখন মচি পেলায়।” তেওঁ ক’লে, “মই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক সুধিছিলোঁ। তেওঁ ক’লে, ‘মোক কোৱা হৈছিল: কোৱা; সেয়ে মই কৈছিলোঁ।’

সেয়ে আমি ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কোৱাৰ দৰেই কওঁ।”

আহমদে কৈছে: আমাক ৱাকীয়ে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ছুফিয়ানে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁ আছিমৰ পৰা, তেওঁ জাৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। জাৰে কৈছে: মই ইবনু মাছউদক মুআউৱিযাতাইন সম্পৰ্কে সুধিলোঁ। তেওঁ ক’লে: “মই নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক এই দুয়োখনৰ বিষয়ে সুধিছিলোঁ। তেওঁ ক’লে, ‘মোক কোৱা হৈছিল, মই কৈছিলোঁ; এতিয়া তোমালোকেও কোৱা।’”

উবাইয়ে ক’লে: “নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে আমাক কৈছিল, সেয়ে আমি কওঁ।”

বুখাৰীয়ে কৈছে: আলী ইবনু আব্দুল্লাহে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক সুফিয়ানে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আবদা ইবনু আবি লুবাবাই জাৰ ইবনু হুবাইছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে—আৰু আমাক আছিমেও জাৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। জাৰে কৈছে: মই উবাই ইবনু কা‘বক সুধি ক’লোঁ, “হে আবুল মুনযিৰ, আপোনাৰ ভাই ইবনু মাছউদে এনেকুৱা-এনেকুৱা কথা কয়।” তেওঁ ক’লে: “মই নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক সুধিছিলোঁ। তেওঁ ক’লে, ‘মোক কোৱা হৈছিল, মই কৈছিলোঁ।’

সেয়ে আমি ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কোৱাৰ দৰেই কওঁ।”

বুখাৰী আৰু নাছায়ীয়েও এই হাদীছ কুতাইবাৰ পৰা, তেওঁ সুফিয়ান ইবনু উয়াইনাৰ পৰা, তেওঁ আবদা আৰু আছিম ইবনু আবি নাজূদৰ পৰা, তেওঁলোক দুয়ো জাৰ ইবনু হুবাইছৰ পৰা, তেওঁ উবাই ইবনু কা‘বৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে।

হাফিজ আবু ইয়ালাই কৈছে: আমাৰ আগত আযৰাক ইবনু আলীয়ে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক হাছান ইবনু ইব্ৰাহীমে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আছ-ছালত ইবনু বাহৰামে ইব্ৰাহীমৰ পৰা, তেওঁ আলকামাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আলকামাই কৈছে: আব্দুল্লাহে মুছহাফৰ পৰা মুআউৱিযাতাইন মচি পেলাই কৈছিল: “ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক কেৱল এই দুয়োৰে দ্বাৰা আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈহে আদেশ দিয়া হৈছিল; আব্দুল্লাহে নিজে এই দুয়োখন পঢ়া নাছিল।”

আব্দুল্লাহ ইবনু আহমদে আ‘মাশৰ হাদীছত, তেওঁ আবু ইছহাকৰ পৰা, তেওঁ আব্দুৰ ৰহমান ইবনু ইয়াযীদৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে আব্দুল্লাহে নিজৰ মুছহাফৰ পৰা মুআউৱিযাতাইন মচি পেলাই কৈছিল: “এই দুয়োখন আল্লাহৰ কিতাবৰ অংশ নহয়।” আ‘মাশে কৈছে: আছিমে আমাক জাৰ ইবনু হুবাইছৰ পৰা, তেওঁ উবাই ইবনু কা‘বৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে যে তেওঁ কৈছিল: “আমি ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক এই দুয়োখনৰ বিষয়ে সুধিছিলোঁ। তেওঁ ক’লে, ‘মোক কোৱা হৈছিল, মই কৈছিলোঁ।’”

বহু ক্বাৰী আৰু ফকীহৰ মাজত এই কথা প্ৰসিদ্ধ যে ইবনু মাছউদে নিজৰ মুছহাফত মুআউৱিযাতাইন লিখা নাছিল। হয়তো তেওঁ এই দুয়োখন নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা শুনা নাছিল আৰু তেওঁৰ ওচৰত এই বিষয়ে মুতাৱাতিৰ প্ৰমাণ পোৱা নাছিল। পাছত হয়তো তেওঁ নিজৰ সেই মতৰ পৰা উভতি জামাআতৰ মত গ্ৰহণ কৰিছিল; কিয়নো ছাহাবাসকলে, আল্লাহ তেওঁলোকৰ প্ৰতি সন্তুষ্ট হওক, এই দুয়োখন ইমাম-মুছহাফসমূহত লিখিছিল আৰু সেইদৰেই বিভিন্ন অঞ্চললৈ পঠিয়াইছিল। সকলো প্ৰশংসা আৰু অনুগ্ৰহ আল্লাহৰেই।

মুছলিমে তেওঁৰ সহীহত কৈছে: কুতাইবাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক জাৰীৰে বায়ানৰ পৰা, তেওঁ কায়ছ ইবনু আবি হাজিমৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “তুমি দেখা নাইনে, আজি ৰাতি এনে কিছুমান আয়াত অৱতীৰ্ণ হৈছে, যাৰ সমতুল্য আগতে কেতিয়াও দেখা হোৱা নাই—‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’।”

আহমদ, মুছলিম, তিৰমিযী আৰু নাছায়ীয়েও ইছমাঈল ইবনু আবি খালিদৰ পৰা, তেওঁ কায়ছ ইবনু আবি হাজিমৰ পৰা, তেওঁ উকবাৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। তিৰমিযীয়ে কৈছে: হাদীছটো হাসান-ছহীহ।

আন এটা সনদ: ইমাম আহমদে কৈছে: আল-ৱালীদ ইবনু মুছলিমে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ইবনু জাবিৰে ক্বাসিম আবু আব্দুৰ ৰহমানৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: মই সেই গিৰিপথবোৰৰ এটা গিৰিপথত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ বাহনখনৰ লাগাম ধৰি আগবাঢ়ি আছিলোঁ। তেতিয়া তেওঁ মোক ক’লে: “হে উকবা, তুমি উঠি নলোৱা নেকি?” মই ভাবিলোঁ, হয়তো এইটো গুনাহৰ কাম হ’ব; সেয়ে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম নামি গ’ল আৰু মই অলপ সময় উঠিলোঁ।

তাৰ পাছত তেওঁ উঠিল আৰু ক’লে: “হে উকাইব, মানুহে পঢ়া দুয়োখন উত্তম ছুৰা মই তোমাক শিকাই নিদিওঁনে?” মই ক’লোঁ: “অৱশ্যেই, হে আল্লাহৰ ৰাছূল।” তেওঁ মোক “কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ” আৰু “কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ” পঢ়াই দিলে। তাৰ পাছত চালাতৰ ইকামত দিয়া হ’ল।

ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম আগবাঢ়ি থিয় হ’ল আৰু সেই দুয়োখন পঢ়িলে। তাৰ পাছত মোৰ কাষেৰে পাৰ হৈ ক’লে: “হে উকাইব, কেনে লাগিল? শুবলৈ গ’লে আৰু সাৰ পালে প্ৰতিবাৰেই এই দুয়োখন পঢ়িবা।”

নাছায়ীয়ে আল-ৱালীদ ইবনু মুছলিম আৰু আব্দুল্লাহ ইবনু মুবারকৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁলোক দুয়ো ইবনু জাবিৰৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। আবু দাউদ আৰু নাছায়ীয়েও ইবনু ৱাহবৰ পৰা, তেওঁ মু‘আৱিয়া ইবনু ছালিহৰ পৰা, তেওঁ আলা ইবনু আল-হাৰিছৰ পৰা, তেওঁ ক্বাসিম ইবনু আব্দুৰ ৰহমানৰ পৰা, তেওঁ উকবাৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে।

আন এটা সনদ: আহমদে কৈছে: আবু আব্দুৰ ৰহমানে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ছাঈদ ইবনু আবি আইয়ূবে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ইয়াযীদ ইবনু আব্দুল আযীয আৰ-ৰাঈনী আৰু আবু মাৰহূমে ইয়াযীদ ইবনু মুহাম্মদ আল-কুৰাশীৰ পৰা, তেওঁ আলী ইবনু ৰাবাহৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মোক প্ৰতিটো ফৰজ চালাতৰ পাছত মুআউৱিযাত পঢ়িবলৈ আদেশ দিছিল। আবু দাউদ, তিৰমিযী আৰু নাছায়ীয়ে আলী ইবনু আবি ৰাবাহৰ পৰা বিভিন্ন সনদেৰে এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। তিৰমিযীয়ে কৈছে: হাদীছটো গৰীব।

আন এটা সনদ: আহমদে কৈছে: ইয়াহয়া ইবনু ইছহাকে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ইবনু লাহীয়াই মুশাৰ্ৰিহ ইবনু হা‘আনৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মোক ক’লে: “মুআউৱিযাতাইন পঢ়া; কাৰণ তুমি ইয়াৰ সদৃশ আন একো পঢ়িব নোৱাৰিবা।” এই হাদীছ কেৱল আহমদেই বৰ্ণনা কৰিছে।

আন এটা সনদ: আহমদে কৈছে: হাইৱা ইবনু শুৰাইহে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক বাকিয়্যাই বুহাইৰ ইবনু ছা‘দৰ পৰা, তেওঁ খালিদ ইবনু মাদ‘আনৰ পৰা, তেওঁ জুবাইৰ ইবনু নুফাইৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবা ইবনু আমিৰে কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক ধূসৰ ৰঙৰ এটা খচ্চৰ উপহাৰ দিয়া হৈছিল। তেওঁ তাত উঠিলে আৰু উকবাই খচ্চৰটোৰ লাগাম ধৰি লৈ গ’ল। ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ পঢ়া।”

মই তেওঁৰ আগত সেইটো পুনৰ পঢ়িলোঁ, যেতিয়ালৈকে তেওঁ পঢ়ি শেষ নকৰিলে। তেওঁ বুজিলে যে মই ইয়াৰ প্ৰতি বৰ আগ্ৰহী নহ’লোঁ। তেওঁ ক’লে: “হয়তো তুমি ইয়াক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছা? তুমি থিয় হৈ চালাত আদায় কৰোঁতে ইয়াৰ দৰে আন একো পঢ়িব নোৱাৰিবা।”

নাছায়ীয়ে আমৰ ইবনু উছমানৰ পৰা, তেওঁ বাকিয়্যাৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। নাছায়ীয়ে ছাওৰীৰ হাদীছৰ পৰাও বৰ্ণনা কৰিছে: তেওঁ মু‘আৱিয়া ইবনু ছালিহৰ পৰা, তেওঁ আব্দুৰ ৰহমান ইবনু জুবাইৰ ইবনু নুফাইৰৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে উকবাই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক মুআউৱিযাতাইন সম্পৰ্কে সুধিছিল; তাৰ পাছত তেওঁ ওপৰৰ সদৃশ হাদীছ উল্লেখ কৰিছে।

আন এটা সনদ: নাছায়ীয়ে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু আব্দুল আ‘লাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মু‘তামিৰে বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছে: মই নু‘মানক শুনিছোঁ; তেওঁ জিয়াদ আবু আল-আছাদৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: “মানুহে এই দুয়োখনৰ দৰে আন একোৰ দ্বাৰা আশ্ৰয় বিচৰা নাই: ‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’।”

আন এটা সনদ: নাছায়ীয়ে কৈছে: কুতাইবাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক লাইছে ইবনু আজলানৰ পৰা, তেওঁ ছাঈদ আল-মাকবুৰীৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: মই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে খোজ কাঢ়ি আছিলোঁ। তেওঁ ক’লে: “হে উকবা, কোৱা।” মই ক’লোঁ: “কি কওঁ?”

তেওঁ মোৰ প্ৰতি নীৰৱ হৈ থাকিল; তাৰ পাছত আকৌ ক’লে: “কোৱা।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, কি কওঁ?” তেওঁ নীৰৱ হৈ থাকিল। মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহ, তেওঁক মোৰ ওচৰলৈ কথাটো পুনৰ ক’বলৈ ঘূৰাই দিয়া।” তেওঁ ক’লে: “হে উকবা, কোৱা।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, কি কওঁ?”

তেওঁ ক’লে: “‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’” মই শেষলৈকে পঢ়িলোঁ। তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: “কোৱা।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, কি কওঁ?” তেওঁ ক’লে: “‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’” মই শেষলৈকে পঢ়িলোঁ।

তাৰ পাছত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “কোনো প্ৰাৰ্থনাকাৰীয়ে এই দুয়োখনৰ দৰে আন একোৰে প্ৰাৰ্থনা কৰা নাই, আৰু কোনো আশ্ৰয়প্ৰাৰ্থীয়েও এই দুয়োখনৰ দৰে আন একোৰে আশ্ৰয় বিচৰা নাই।”

আন এটা সনদ: নাছায়ীয়ে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু ইয়াছাৰে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আব্দুৰ ৰহমানে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মু‘আৱিয়াই আলা ইবনু আল-হাৰিছৰ পৰা, তেওঁ মাকহূলৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে যে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ফজৰৰ চালাতত এই দুয়োখন পঢ়িছিল।

আন এটা সনদ: নাছায়ীয়ে কৈছে: কুতাইবাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক লাইছে ইয়াযীদ ইবনু আবি হাবীবৰ পৰা, তেওঁ আবু ইমৰান আছলামৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। উকবাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম বাহনত উঠি থকা অৱস্থাত মই তেওঁৰ পিছে পিছে গ’লোঁ আৰু তেওঁৰ ভৰিত হাত থৈ ক’লোঁ: “মোক ছুৰা হূদ বা ছুৰা ইউছুফ পঢ়াই দিয়ক।” তেওঁ ক’লে: “আল্লাহৰ ওচৰত ‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’তকৈ অধিক উপকাৰী আন একো তুমি পঢ়িব নোৱাৰিবা।”

আন এটা হাদীছ: নাছায়ীয়ে কৈছে: মাহমুদ ইবনু খালিদে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আল-ৱালীদে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আবু আমৰ আল-আওযাঈয়ে ইয়াহয়া ইবনু আবি কাছীৰৰ পৰা, তেওঁ মুহাম্মদ ইবনু ইব্ৰাহীম ইবনু আল-হাৰিছৰ পৰা, তেওঁ আবু আব্দুল্লাহৰ পৰা, তেওঁ ইবনু আয়িশ আল-জুহানীৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে তেওঁক ক’লে: “হে ইবনু আয়িশ, আশ্ৰয় বিচৰা লোকসকলে যাৰ দ্বাৰা আশ্ৰয় বিচাৰে, তাৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তমটো মই তোমাক দেখুৱাই নিদিওঁনে—অথবা তোমাক জনাই নিদিওঁনে?” তেওঁ ক’লে: “অৱশ্যেই, হে আল্লাহৰ ৰাছূল।”

তেওঁ ক’লে: “‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’—এই দুয়োখন ছুৰা।”

উকবাৰ পৰা এই বহুতো সনদ প্ৰায় মুতাৱাতিৰৰ পৰ্যায়ৰ; হাদীছৰ বহুতো মুহাক্কিকে ইয়াৰ পৰা নিশ্চিত জ্ঞান লাভ হয় বুলি কয়। ইয়াৰ আগতে ছুদাই ইবনু আজলান আৰু ফাৰৱা ইবনু মুজাহিদৰ পৰা, উকবাৰ বৰ্ণনাত এই কথা আহিছে: “মই তোমাক এনে তিনিখন ছুৰা শিকাই নিদিওঁনে, যাৰ সমতুল্য তাওৰাত, ইঞ্জীল, যাবূৰ আৰু ফুৰকানত অৱতীৰ্ণ হোৱা নাই? ‘কোৱা: তেওঁ আল্লাহ, একক’, ‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’।”

আন এটা হাদীছ: ইমাম আহমদে কৈছে: ইছমাঈলে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আল-জুৰাইৰীয়ে আবুল আলাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আবুল আলাই কৈছে: এজন ব্যক্তিয়ে ক’লে: আমি এটা ভ্ৰমণত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে আছিলোঁ। মানুহে পাল পাতি বাহনত উঠিছিল, আৰু দুপৰীয়াৰ সময়ত বাহন কম আছিল। ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ নামি যোৱাৰ পাল আহিল আৰু মোৰো পাল আহিল।

তেওঁ মোৰ ওচৰলৈ আহি মোৰ কান্ধত হাত মাৰি ক’লে: “‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে সেইটো পঢ়িলে আৰু মই তেওঁৰ সৈতে পঢ়িলোঁ। তাৰ পাছত ক’লে: “‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে সেইটো পঢ়িলে আৰু মই তেওঁৰ সৈতে পঢ়িলোঁ।

তেওঁ ক’লে: “যেতিয়া তুমি চালাত আদায় কৰিবা, তেতিয়া এই দুয়োখন পঢ়িবা।” আপাতদৃষ্টিত এই ব্যক্তিজন উকবা ইবনু আমিৰেই আছিল; আল্লাহেই ভাল জানে।

নাছায়ীয়ে ইয়াক ইয়াকূব ইবনু ইব্ৰাহীমৰ পৰা, তেওঁ ইবনু উলাইয়াৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে।

আন এটা হাদীছ: নাছায়ীয়ে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু মুছান্নাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবনু জা‘ফৰে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আব্দুল্লাহ ইবনু ছাঈদে ইয়াযীদ ইবনু ৰূমানৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবনু আমিৰৰ পৰা, তেওঁ আব্দুল্লাহ আল-আছলামীৰ পৰা—তেওঁ ইবনু উনাইছ—বৰ্ণনা কৰিলে যে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে তেওঁৰ বুকুত হাত থৈ ক’লে: “কোৱা।” মই কি ক’ব লাগে নুবুজিলোঁ। তাৰ পাছত তেওঁ মোক ক’লে: “কোৱা।” মই ক’লোঁ: “‘কোৱা: তেওঁ আল্লাহ, একক।’”

তাৰ পাছত তেওঁ মোক ক’লে: “কোৱা।” মই ক’লোঁ: “‘মই তেওঁ সৃষ্টি কৰা বস্তুৰ অনিষ্টৰ পৰা প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’”—এনেদৰে শেষলৈকে পঢ়িলোঁ। তাৰ পাছত তেওঁ মোক ক’লে: “কোৱা।” মই ক’লোঁ: “‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’”—শেষলৈকে পঢ়িলোঁ।

তেতিয়া ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “এইদৰেই আশ্ৰয় বিচাৰিবা। আশ্ৰয়প্ৰাৰ্থীসকলে কেতিয়াও ইয়াৰ সমতুল্য আন একোৰে আশ্ৰয় বিচৰা নাই।”

আন এটা হাদীছ: নাছায়ীয়ে কৈছে: আমৰ ইবনু আলী আবু হাফছে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক বাদলে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ছাদ্দাদ ইবনু ছাঈদ আবু তালহাই ছাঈদ আল-জুৰাইৰীৰ পৰা, তেওঁক আবু নাদৰাই জাবিৰ ইবনু আব্দুল্লাহৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। জাবিৰে কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মোক ক’লে: “হে জাবিৰ, পঢ়া।” মই ক’লোঁ: “মোৰ পিতৃ-মাতৃ আপোনাৰ বাবে কুৰবান হওক, কি পঢ়িম?” তেওঁ ক’লে: “‘কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ পঢ়া।”

মই সেই দুয়োখন পঢ়িলোঁ। তেওঁ ক’লে: “এই দুয়োখন পঢ়িবা; ইয়াৰ সমতুল্য আন একো তুমি পঢ়িব নোৱাৰিবা।”

আয়িশাৰ হাদীছ আগতে আহিছে যে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে এই ছুৰাবোৰ পঢ়ি নিজৰ দুয়ো হাতৰ তলুৱাত ফুঁ মাৰিছিল আৰু সেই দুহাতেৰে নিজৰ মূৰ, মুখমণ্ডল আৰু শৰীৰৰ সন্মুখৰ অংশ মচিছিল।

ইমাম মালিকে ইবনু শিহাবৰ পৰা, তেওঁ উৰৱাৰ পৰা, তেওঁ আয়িশাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে অসুস্থ হ’লে মুআউৱিযাতাইন পঢ়ি নিজৰ ওপৰত ফুঁ মাৰিছিল। যেতিয়া তেওঁৰ অসুখ বাঢ়ি গ’ল, তেতিয়া মই সেই দুয়োখন পঢ়ি তেওঁৰ গাত তেওঁৰ নিজৰ হাতেৰে মচিছিলোঁ—তেওঁৰ হাতৰ বৰকত লাভৰ আশাত। বুখাৰীয়ে আব্দুল্লাহ ইবনু ইউছুফৰ পৰা, মুছলিমে ইয়াহয়া ইবনু ইয়াহয়াৰ পৰা, আবু দাউদে আল-কানাবীৰ পৰা, নাছায়ীয়ে কুতাইবাৰ পৰা—আৰু ইবনু আল-কাছিম আৰু ঈছা ইবনু ইউনুছৰ হাদীছৰ পৰা—আৰু ইবনু মাজাই মা‘ন আৰু বিশৰ ইবনু উমাৰৰ হাদীছৰ পৰা, এই আঠজনৰ সকলোৰে পৰা মালিকৰ এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে।

ছুৰা “নূন”ৰ শেষত আবু নাদৰাৰ পৰা আবু ছাঈদৰ হাদীছ আগতে আহিছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে জিনৰ দৃষ্টি আৰু মানুহৰ দৃষ্টিৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছিল। যেতিয়া মুআউৱিযাতাইন অৱতীৰ্ণ হ’ল, তেতিয়া তেওঁ এই দুয়োখন গ্ৰহণ কৰিলে আৰু ইয়াৰ বাহিৰে আন সকলো বাদ দিলে। তিৰমিযী, নাছায়ী আৰু ইবনু মাজাই এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। তিৰমিযীয়ে কৈছে: হাদীছটো হাসান।

ইবনু আবি হাতিমে কৈছে: আহমদ ইবনু ইছামে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আবু আহমদ আয-যুবাইৰীয়ে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক হাছান ইবনু ছালিহে আব্দুল্লাহ ইবনু মুহাম্মদ ইবনু আকীলৰ পৰা, তেওঁ জাবিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। জাবিৰে কৈছে: “আল-ফালাক হৈছে পুৱাৰ পোহৰ।”

আল-আওফীয়ে ইবনু আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: “আল-ফালাক হৈছে পুৱাৰ পোহৰ।” মুজাহিদ, ছাঈদ ইবনু জুবাইৰ, আব্দুল্লাহ ইবনু মুহাম্মদ ইবনু আকীল, আল-হাছান, কাতাদা, মুহাম্মদ ইবনু কা‘ব আল-কুৰাযী, ইবনু যায়দ আৰু যায়দ ইবনু আছলামৰ পৰা মালিকৰ বৰ্ণনাতো একেই কথা আহিছে। আল-কুৰাযী, ইবনু যায়দ আৰু ইবনু জাৰীৰে কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ আল্লাহ তা‘আলাৰ এই বাণীৰ দৰেই: “তেওঁ পুৱাৰ পোহৰ উদ্ভাসিত কৰে।”

আলী ইবনু আবি তালহাই ইবনু আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: “আল-ফালাক হৈছে সৃষ্টিজগত।” দাহহাকেও এই কথা কৈছে: আল্লাহে তেওঁৰ নবীক সকলো সৃষ্টিৰ অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈ আদেশ দিছে। কা‘ব আল-আহবাৰে কৈছে: “আল-ফালাক হৈছে জাহান্নামৰ ভিতৰৰ এটা ঘৰ। সেইটো খুলি দিলে তাৰ প্ৰচণ্ড উত্তাপৰ বাবে জাহান্নামৰ সকলো অধিবাসীয়ে চিৎকাৰ কৰিব।”

ইবনু আবি হাতিমে এই কথা বৰ্ণনা কৰিছে। তাৰ পাছত তেওঁ কৈছে: মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ছুহাইল ইবনু উছমানে নাম উল্লেখ কৰা এজন ব্যক্তিৰ পৰা, তেওঁ ছুদ্দীৰ পৰা, তেওঁ যায়দ ইবনু আলীৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে যে তেওঁলোকে কৈছিল: “আল-ফালাক হৈছে জাহান্নামৰ তলদেশত থকা এটা গাঁত, যাৰ ওপৰত ঢাকনি আছে। ঢাকনিখন আঁতৰালে তাৰ পৰা জুই ওলাই আহে; তাৰ তীব্ৰ উত্তাপৰ বাবে জাহান্নাম চিৎকাৰ কৰে।” আমৰ ইবনু আবাছা, ছুদ্দী আৰু আনসকলৰ পৰাও অনুৰূপ বৰ্ণনা পোৱা যায়।

এই বিষয়ে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ নামেৰে এটা মুনকাৰ হাদীছ বৰ্ণিত হৈছে। ইবনু জাৰীৰে কৈছে: ইছহাক ইবনু ৱাহব আল-ৱাছিতীয়ে মোক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মাছউদ ইবনু মূছা ইবনু মিশকান আল-ৱাছিতীয়ে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক নাছৰ ইবনু খুযাইমা আল-খুৰাছানীয়ে শু‘আইব ইবনু ছাফৱানৰ পৰা, তেওঁ মুহাম্মদ ইবনু কা‘ব আল-কুৰাযীৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা, তেওঁ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছিল: “আল-ফালাক হৈছে জাহান্নামৰ এটা ঢাকি থোৱা গাঁত।” ইয়াৰ সনদ অচিনাকি আৰু ইয়াক নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে সম্পৃক্ত কৰা শুদ্ধ নহয়।

আবু আব্দুৰ ৰহমান আল-হুবুলীয়ে কৈছে: “আল-ফালাক জাহান্নামৰ নামসমূহৰ এটা।” ইবনু জাৰীৰে কৈছে: শুদ্ধ মতটো হৈছে প্ৰথমটো—ইয়াৰ অৰ্থ পুৱাৰ পোহৰ। এইটোৱেই শুদ্ধ আৰু ইমাম বুখাৰী ৰাহিমাহুল্লাহে তেওঁৰ সহীহত এই মত গ্ৰহণ কৰিছে।

“আৰু অন্ধকাৰাচ্ছন্ন ৰাতিৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে”—মুজাহিদে কৈছে: “গাছিক্ব হৈছে ৰাতি; ‘যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে’—অৰ্থাৎ সূৰ্যাস্ত।” বুখাৰীয়ে তেওঁৰ পৰা এই কথা উদ্ধৃত কৰিছে। ইবনু আবি নাজীহেও মুজাহিদৰ পৰা এই কথা বৰ্ণনা কৰিছে। ইবনু আব্বাছ, মুহাম্মদ ইবনু কা‘ব আল-কুৰাযী, দাহহাক, খুছাইফ, আল-হাছান আৰু কাতাদাই কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে আন্ধাৰ লৈ আহি থকা ৰাতি।

যুহৰীয়ে কৈছে: “আৰু অন্ধকাৰাচ্ছন্ন ৰাতিৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে”—অৰ্থাৎ সূৰ্য ডুব যোৱাৰ সময়ত। আতিয়্যা আৰু কাতাদাৰ পৰা বৰ্ণিত হৈছে: ৰাতি প্ৰৱেশ কৰিলে—অৰ্থাৎ গুচি গ’লে। আবু আল-মুহযিমে আবু হুৰাইৰাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: “আৰু অন্ধকাৰাচ্ছন্ন ৰাতিৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে”—অৰ্থাৎ কোনো তৰা। ইবনু যায়দে কৈছে: আৰবসকলে কয়, “গাছিক্ব” হৈছে ছুৰাইয়া তৰাৰ অস্ত যোৱা। সেই তৰাটো অস্ত গ’লে ৰোগ আৰু মহামাৰী বাঢ়ে, আৰু ওলালে কমে।

ইবну جريرে কৈছে: এই মতৰ সমৰ্থনত তেওঁলোকৰ এটা বৰ্ণনা আছে। নছৰ ইবনু আলীয়ে মোক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক বাক্কাৰ ইবনু আব্দুল্লাহ—হাম্মামৰ ভতিজা—বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবনু আব্দুল আযীয ইবনু উমৰ ইবনু আব্দুৰ ৰহমান ইবনু আওফে নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আবু ছালামাৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা, তেওঁ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে: “‘আৰু অন্ধকাৰাচ্ছন্ন ৰাতিৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে’—ইয়াত গাছিক্ব তৰা।” মই কওঁ: এই হাদীছটো নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সৈতে সম্পৃক্ত কৰা শুদ্ধ নহয়।

ইবনু জাৰীৰে কৈছে: আন এচামে কৈছে, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে চন্দ্ৰ। মই কওঁ: এই মতৰ লোকসকলৰ মূল দলিল হৈছে ইমাম আহমদৰ বৰ্ণনা। তেওঁ কৈছে: আবু দাউদ আল-হাফৰীয়ে মোক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁ ইবনু আবি যি’বৰ পৰা, তেওঁ হাৰিছৰ পৰা, তেওঁ আবু ছালামাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আবু ছালামাই কৈছে: আয়িশা ৰাদ্বিয়াল্লাহু আনহাই কৈছিল: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মোৰ হাতত ধৰি মোক চন্দ্ৰটো ওলাই অহাৰ সময়ত দেখুৱাই ক’লে: “এই অন্ধকাৰাচ্ছন্ন বস্তুটোৱে প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত ইয়াৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰা।”

তিৰমিযী আৰু নাছায়ীয়ে তেওঁলোকৰ ছুনানৰ তাফছীৰ অধ্যায়ত মুহাম্মদ ইবনু আব্দুৰ ৰহমান ইবনু আবি যি’বৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ মামা হাৰিছ ইবনু আব্দুৰ ৰহমানৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। তিৰমিযীয়ে কৈছে: হাদীছটো হাসান-ছহীহ। ইয়াৰ শব্দ হৈছে: “ইয়াৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰা; কিয়নো এইটোৱেই অন্ধকাৰাচ্ছন্ন, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে।” নাছায়ীৰ বৰ্ণনাৰ শব্দ হৈছে: “ইয়াৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰা; এইটোৱেই অন্ধকাৰাচ্ছন্ন, যেতিয়া ই প্ৰৱেশ কৰে।”

প্ৰথম মতৰ অনুসাৰীসকলে—যিসকলে কয় যে ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে প্ৰৱেশ কৰা ৰাতি—কৈছে: এই বৰ্ণনাই আমাৰ মতৰ বিৰোধিতা নকৰে; কিয়নো চন্দ্ৰ ৰাতিৰ এটা নিদৰ্শন, আৰু ৰাতিতহে ইয়াৰ প্ৰভাৱ থাকে। তেনেদৰে তৰাবোৰো ৰাতিতহে পোহৰ দিয়ে। সেয়ে ইয়াৰ অৰ্থ আমি কোৱা কথালৈকে উভতি যায়; আল্লাহেই ভাল জানে।

“আৰু গাঁঠিত ফুঁ দিয়া নাৰীসকলৰ অনিষ্টৰ পৰা”—মুজাহিদ, ইকৰিমা, আল-হাছান, কাতাদা আৰু দাহহাকে কৈছে: ইয়াত যাদুকৰী নাৰীসকলক বুজোৱা হৈছে। মুজাহিদে কৈছে: তেওঁলোকে মন্ত্ৰ পাঠ কৰি গাঁঠিত ফুঁ মাৰে।

ইবনু জাৰীৰে কৈছে: ইবনু আব্দুল আ‘লাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ইবনু ছাওৰে মা‘মাৰৰ পৰা, তেওঁ তাউছৰ পুত্ৰৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পিতৃৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছে: সাপৰ কামোৰা লোক আৰু উন্মাদ লোকৰ বাবে কৰা মন্ত্ৰৰ তুলনাত শ্বিৰ্কৰ ওচৰ চপা আন একো নাই।

আন এটা হাদীছত আছে: জিব্ৰীল ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “হে মুহাম্মদ, আপুনি অসুস্থ নেকি?” তেওঁ ক’লে: “হয়।” জিব্ৰীলে ক’লে: “আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ—আপোনাক কষ্ট দিয়া প্ৰতিটো ৰোগৰ পৰা, প্ৰতিজন হিংসুক আৰু দৃষ্টিদোষৰ অনিষ্টৰ পৰা। আল্লাহে আপোনাক সুস্থ কৰক।”

সম্ভৱতঃ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰা সময়ত এই অসুখ হৈছিল। তাৰ পাছত আল্লাহ তা‘আলাই তেওঁক সুস্থ কৰি আৰোগ্য দান কৰিলে আৰু ইহুদী যাদুকৰী হিংসুকসকলৰ ষড়যন্ত্ৰ তেওঁলোকৰ নিজৰ ওপৰতেই ঘূৰাই দিলে; তেওঁলোকৰ পৰিকল্পনাৰ মাজতেই তেওঁলোকৰ ধ্বংস ৰাখিলে আৰু তেওঁলোকক লজ্জিত কৰিলে। তথাপি ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কেতিয়াও তেওঁক গালি-গালাজ কৰা নাছিল। বৰং আল্লাহেই যথেষ্ট হ’ল, সুস্থ কৰিলে আৰু আৰোগ্য দান কৰিলে।

ইমাম আহমদে কৈছে: আবু মু‘আৱিয়াই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আ‘মাশে ইয়াযীদ ইবনু হাইয়ানৰ পৰা, তেওঁ যায়দ ইবনু আৰকামৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। যায়দে কৈছে: এজন ইহুদীয়ে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰিছিল, ফলত তেওঁ কেইবাদিনো অসুস্থ হৈ আছিল। তেতিয়া জিব্ৰীল তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “ইহুদীসকলৰ এজন ব্যক্তিয়ে আপোনাক যাদু কৰিছে। অমুক কুঁৱাত আপোনাৰ বাবে এটা গাঁঠি বান্ধিছে।

সেইটো উলিয়াই আনিবলৈ মানুহ পঠিয়াওক।” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মানুহ পঠিয়ালে আৰু বস্তুটো উলিয়াই আনিলে। সেয়া তেওঁৰ ওচৰলৈ অনা হ’ল, আৰু তেওঁ গাঁঠিবোৰ খুলি দিলে। যায়দে কৈছে: তেতিয়া ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল যেন তেওঁক বান্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰা হৈছে।

তেওঁ সেই ইহুদীজনৰ বিষয়ে কেতিয়াও উল্লেখ কৰা নাছিল আৰু মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁৰ মুখলৈও চোৱা নাছিল।

নাছায়ীয়ে হান্নাদৰ পৰা, তেওঁ আবু মু‘আৱিয়া মুহাম্মদ ইবনু হাযিম আদ-দৰীৰৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। বুখাৰীয়ে তেওঁৰ সহীহৰ “কিতাবুত-ত্বিব্ব”ত কৈছে: আব্দুল্লাহ ইবনু মুহাম্মদে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছে: মই সুফিয়ান ইবনু উয়াইনাক কোৱা শুনিছোঁ: “প্ৰথমে আমাক এই হাদীছ ইবনু জুৰাইজে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল: উৰৱাৰ পৰিয়ালে মোক উৰৱাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে।”

তাৰ পাছত মই হিশামক এই বিষয়ে সুধিলোঁ। তেওঁ মোক নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আয়িশাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আয়িশাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰা হৈছিল; ফলত তেওঁ ভাবিছিল যে তেওঁ নিজৰ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। সুফিয়ানে কৈছে: “এই অৱস্থাটো যাদুৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুতৰ।”

তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: “হে আয়িশা, আল্লাহে মই যি বিষয়ে ফতোৱা বিচাৰিছিলোঁ, সেই বিষয়ে মোক জনাইছে বুলি তুমি জানানে? দুজন মানুহ মোৰ ওচৰলৈ আহিল। এজন মোৰ মূৰৰ কাষত বহিল, আনজন ভৰিৰ কাষত। মূৰৰ কাষত বহাজনে আনজনক ক’লে: ‘এই মানুহজনৰ কি হৈছে?’

তেওঁ ক’লে: ‘তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কোনে যাদু কৰিছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম—বনু যুৰাইকৰ এজন লোক, ইহুদীসকলৰ সৈতে মিত্ৰতাসূত্ৰে জড়িত আছিল আৰু মুনাফিক আছিল।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কিহেৰে যাদু কৰিছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘ফণী আৰু চুলিৰ আঁহেৰে।’

তেওঁ সুধিলে: ‘ক’ত আছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘পুৰুষ খেজুৰৰ গছৰ থোকৰ আৱৰণৰ ভিতৰত, বীৰ যাৰৱানৰ এটা কুঁৱাত পানী তোলাৰ বাবে ভৰি থোৱা ওখ শিলৰ তলত।’”

আয়িশাই কৈছে: তেওঁ কুঁৱাটোৰ ওচৰলৈ গ’ল আৰু সেইটো উলিয়াই আনিলে। তেওঁ ক’লে: “এইটোৱেই সেই কুঁৱা, যিটো মোক দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ পানী যেন মেহেদীৰ ৰস, আৰু ইয়াৰ খেজুৰ গছবোৰ যেন চয়তানৰ মূৰ।” তাৰ পাছত সেই বস্তুটো উলিয়াই অনা হ’ল।

মই সুধিলোঁ: “আপুনি ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ নকৰিবনে?”—অৰ্থাৎ ৰুকিয়া বা যাদুৰ প্ৰভাৱ দূৰ নকৰিবনে? তেওঁ ক’লে: “আল্লাহে মোক সুস্থ কৰিছে। মানুহৰ মাজত কাৰো বিৰুদ্ধে অশান্তি জগাই তুলিবলৈ মই ভাল নাপাওঁ।”

বুখাৰীয়ে এই হাদীছ ঈছা ইবনু ইউনুছ, আবু দমৰা আনাছ ইবনু ইয়াদ, আবু উছামা আৰু ইয়াহয়া আল-কাত্তানৰ সনদেৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তাত এই শব্দো আছে: “তেওঁৰ এনে ভাব হ’ল যে তেওঁ এটা কাম কৰিলে, অথচ সেইটো কৰা নাছিল।” আন এটা বৰ্ণনাত আছে: “তেওঁ কুঁৱাটো পুতি পেলাবলৈ আদেশ দিলে।” হিশামৰ পৰা এই হাদীছ ইবনু আবি আয-যিনাদ আৰু লাইছ ইবনু ছা‘দেও বৰ্ণনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।

মুছলিমে আবু উছামা হাম্মাদ ইবনু উছামা আৰু আব্দুল্লাহ ইবনু নুমাইৰৰ হাদীছৰ পৰা ইয়াক বৰ্ণনা কৰিছে। আহমদে আফ্ফানৰ পৰা, তেওঁ ৱুহাইবৰ পৰা, তেওঁ হিশামৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে।

ইমাম আহমদেও ইব্ৰাহীম ইবনু খালিদৰ পৰা, তেওঁ ৰাবাহৰ পৰা, তেওঁ মা‘মাৰৰ পৰা, তেওঁ হিশামৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আয়িশাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। আয়িশাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ছমাহ ধৰি ভাবিছিল যে তেওঁ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। দুজন ফিৰিস্তা তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল। এজন তেওঁৰ মূৰৰ কাষত, আনজন ভৰিৰ কাষত বহিল।

এজনে আনজনক সুধিলে: “তেওঁৰ কি হৈছে?” তেওঁ ক’লে: “তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।” তেওঁ সুধিলে: “কোনে যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম।” তাৰ পাছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ হাদীছটো উল্লেখ কৰিলে।

মুফাচ্ছিৰ উস্তাদ আছ-ছা‘লাবীয়ে তেওঁৰ তাফছীৰত কৈছে: ইবনু আব্বাছ আৰু আয়িশা ৰাদ্বিয়াল্লাহু আনহুমাই কৈছে: এজন ইহুদী ল’ৰাই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সেৱা কৰিছিল। ইহুদীসকলে তাৰ কাষ চাপি তাক নেৰানেপেৰা প্ৰৰোচনা কৰিলে, অৱশেষত সি নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ চুলিৰ কিছুমান আঁহ আৰু ফণীৰ পৰা কেইডালমান দাঁত লৈ ইহুদীসকলক দিলে। তেওঁলোকে সেইবোৰেৰে তেওঁক যাদু কৰিলে। তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন মানুহে এই কাম কৰিছিল; তেওঁৰ নাম আছিল লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম।

তাৰ পাছত তেওঁ সেই বস্তু বনু যুৰাইকৰ এটা কুঁৱাত পেলাই দিলে; কুঁৱাটোৰ নাম আছিল যাৰৱান। ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম অসুস্থ হ’ল, তেওঁৰ মূৰৰ চুলি সৰি পৰিল, আৰু ছমাহ ধৰি তেওঁ ভাবি থাকিল যে তেওঁ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। তেওঁ ক্ষীণ হৈ গৈ আছিল আৰু তেওঁৰ কি হৈছে বুজিব পৰা নাছিল।

এদিন তেওঁ শুই থকা অৱস্থাত দুজন ফিৰিস্তা আহিল। এজন তেওঁৰ মূৰৰ কাষত, আনজন ভৰিৰ কাষত বহিল। ভৰিৰ কাষত বহাজনে মূৰৰ কাষত বহাজনক সুধিলে: “এই মানুহজনৰ কি হৈছে?” তেওঁ ক’লে: “তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।” তেওঁ সুধিলে: “যাদু কি?” তেওঁ ক’লে: “যাদু।”

তেওঁ সুধিলে: “কোনে তেওঁক যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম নামৰ ইহুদীয়ে।” তেওঁ সুধিলে: “কিহেৰে যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “ফণী আৰু চুলিৰ আঁহেৰে।” তেওঁ সুধিলে: “সেইটো ক’ত আছে?” তেওঁ ক’লে: “বীৰ যাৰৱানৰ ভিতৰত, পুৰুষ খেজুৰৰ থোকৰ খোলাৰ মাজত, কুঁৱাৰ পানী তোলা মানুহে ভৰি থোৱা ওখ শিলৰ তলত।”

জুফ হৈছে খেজুৰৰ থোকৰ খোলা, আৰু ৰা‘উফা হৈছে কুঁৱাৰ তলত ওলাই থকা শিল, যাৰ ওপৰত পানী তোলা মানুহে ভৰি থয়।

ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ভয়ত সাৰ পাই ক’লে: “হে আয়িশা, আল্লাহে মোক মোৰ অসুখৰ কথা জনাইছে বুলি তুমি জানিছিলানে?” তাৰ পাছত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে আলী, যুবাইৰ আৰু আম্মাৰ ইবনু ইয়াছিৰক পঠিয়ালে। তেওঁলোকে কুঁৱাটোৰ পানী উলিয়াই পেলালে। পানীখিনি যেন মেহেদীৰ ৰস আছিল।

তাৰ পাছত তেওঁলোকে শিলটো উঠাই জুফটো উলিয়ালে। তাত তেওঁৰ মূৰৰ চুলিৰ আঁহ আৰু ফণীৰ দাঁত আছিল। তাত এটা গাঁঠি দিয়া সূতাও আছিল; তাত বাৰটা গাঁঠি আছিল, আৰু প্ৰতিটো গাঁঠিত বেজী গুজি থোৱা আছিল।

তাৰ পাছত আল্লাহ তা‘আলাই দুয়োখন ছুৰা অৱতীৰ্ণ কৰিলে। নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে প্ৰতিটো আয়াত পঢ়াৰ লগে লগে এটা গাঁঠি খুলি গৈছিল। শেষৰ গাঁঠিটো খোলাৰ সময়ত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে স্বস্তি অনুভৱ কৰিলে আৰু তেওঁ এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল যেন বান্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰা হৈছে। জিব্ৰীল আলাইহিছ ছালামে কৈছিল: “আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ—আপোনাক কষ্ট দিয়া প্ৰতিটো বস্তুৰ পৰা, প্ৰতিজন হিংসুক আৰু দৃষ্টিদোষৰ পৰা। আল্লাহে আপোনাক সুস্থ কৰক।”

তেওঁলোকে ক’লে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, আমি সেই দুষ্ট লোকজনক ধৰি হত্যা নকৰোঁনে?” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “আল্লাহে মোক সুস্থ কৰিছে। মানুহৰ মাজত অশান্তি জগাই তুলিবলৈ মই ভাল নাপাওঁ।”

আছ-ছা‘লাবীয়ে এই বৰ্ণনাটো সনদ উল্লেখ নকৰাকৈ এনেদৰে উল্লেখ কৰিছে। ইয়াত কিছুমান অস্বাভাৱিক কথা আছে আৰু ইয়াৰ কিছুমান অংশ অতি আপত্তিজনক। আগতে উল্লেখ কৰা বৰ্ণনাসমূহে ইয়াৰ কিছুমান অংশক সমৰ্থন কৰে। আল্লাহেই ভাল জানে। আলী ৰাদ্বিয়াল্লাহু তা‘আলা আনহু; কেতিয়াও নহয়; নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম; তেওঁ ক’লে; লাবীদ।

আল্লাহ তা‘আলাৰ বাণী “তেওঁ সৃষ্টি কৰা বস্তুৰ অনিষ্টৰ পৰা”—অৰ্থাৎ সকলো সৃষ্ট বস্তুৰ অনিষ্টৰ পৰা। ছাবিত আল-বুনানী আৰু আল-হাছান আল-বাছৰীয়ে কৈছে: জাহান্নাম, ইবলীছ আৰু তাৰ বংশধৰো তেওঁ সৃষ্টি কৰা বস্তুৰ ভিতৰত পৰে।

“আৰু গাঁঠিত ফুঁ দিয়া নাৰীসকলৰ অনিষ্টৰ পৰা”—মুজাহিদ, ইকৰিমা, আল-হাছান, কাতাদা আৰু দাহহাকে কৈছে: ইয়াত যাদুকৰী নাৰীসকলক বুজোৱা হৈছে। মুজাহিদে কৈছে: তেওঁলোকে মন্ত্ৰ পাঠ কৰি গাঁঠিত ফুঁ মাৰে। ইবনু জাৰীৰে কৈছে: ইবনু আব্দুল আ‘লাই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক ইবনু ছাওৰে মা‘মাৰৰ পৰা, তেওঁ তাউছৰ পুত্ৰৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পিতৃৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছে: সাপৰ কামোৰা লোক আৰু উন্মাদ লোকৰ বাবে কৰা মন্ত্ৰৰ তুলনাত শ্বিৰ্কৰ ওচৰ চপা আন একো নাই।

আন এটা হাদীছত আছে: জিব্ৰীল ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “হে মুহাম্মদ, আপুনি অসুস্থ নেকি?” তেওঁ ক’লে: “হয়।” জিব্ৰীলে ক’লে: “আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ—আপোনাক কষ্ট দিয়া প্ৰতিটো ৰোগৰ পৰা, প্ৰতিজন হিংসুক আৰু দৃষ্টিদোষৰ অনিষ্টৰ পৰা। আল্লাহে আপোনাক সুস্থ কৰক।”

সম্ভৱতঃ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰা সময়ত এই অসুখ হৈছিল। তাৰ পাছত আল্লাহ তা‘আলাই তেওঁক সুস্থ কৰি আৰোগ্য দান কৰিলে আৰু ইহুদী যাদুকৰী হিংসুকসকলৰ ষড়যন্ত্ৰ তেওঁলোকৰ নিজৰ ওপৰতেই ঘূৰাই দিলে; তেওঁলোকৰ পৰিকল্পনাৰ মাজতেই তেওঁলোকৰ ধ্বংস ৰাখিলে আৰু তেওঁলোকক লজ্জিত কৰিলে। তথাপি ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কেতিয়াও তেওঁক গালি-গালাজ কৰা নাছিল। বৰং আল্লাহেই যথেষ্ট হ’ল, সুস্থ কৰিলে আৰু আৰোগ্য দান কৰিলে।

ইমাম আহমদে কৈছে: আবু মু‘আৱিয়াই আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আ‘মাশে ইয়াযীদ ইবনু হাইয়ানৰ পৰা, তেওঁ যায়দ ইবনু আৰকামৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। যায়দে কৈছে: এজন ইহুদীয়ে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰিছিল, ফলত তেওঁ কেইবাদিনো অসুস্থ হৈ আছিল। তেতিয়া জিব্ৰীল তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “ইহুদীসকলৰ এজন ব্যক্তিয়ে আপোনাক যাদু কৰিছে। অমুক কুঁৱাত আপোনাৰ বাবে এটা গাঁঠি বান্ধিছে।

সেইটো উলিয়াই আনিবলৈ মানুহ পঠিয়াওক।” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে মানুহ পঠিয়ালে আৰু বস্তুটো উলিয়াই আনিলে। সেয়া তেওঁৰ ওচৰলৈ অনা হ’ল, আৰু তেওঁ গাঁঠিবোৰ খুলি দিলে। যায়দে কৈছে: তেতিয়া ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল যেন তেওঁক বান্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰা হৈছে।

তেওঁ সেই ইহুদীজনৰ বিষয়ে কেতিয়াও উল্লেখ কৰা নাছিল আৰু মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁৰ মুখলৈও চোৱা নাছিল।

নাছায়ীয়ে হান্নাদৰ পৰা, তেওঁ আবু মু‘আৱিয়া মুহাম্মদ ইবনু হাযিম আদ-দৰীৰৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। বুখাৰীয়ে তেওঁৰ সহীহৰ “কিতাবুত-ত্বিব্ব”ত কৈছে: আব্দুল্লাহ ইবনু মুহাম্মদে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে। তেওঁ কৈছে: মই সুফিয়ান ইবনু উয়াইনাক কোৱা শুনিছোঁ: “প্ৰথমে আমাক এই হাদীছ ইবনু জুৰাইজে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল: উৰৱাৰ পৰিয়ালে মোক উৰৱাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে।”

তাৰ পাছত মই হিশামক এই বিষয়ে সুধিলোঁ। তেওঁ মোক নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আয়িশাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আয়িশাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক যাদু কৰা হৈছিল; ফলত তেওঁ ভাবিছিল যে তেওঁ নিজৰ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। সুফিয়ানে কৈছে: “এই অৱস্থাটো যাদুৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুতৰ।”

তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: “হে আয়িশা, আল্লাহে মই যি বিষয়ে ফতোৱা বিচাৰিছিলোঁ, সেই বিষয়ে মোক জনাইছে বুলি তুমি জানানে? দুজন মানুহ মোৰ ওচৰলৈ আহিল। এজন মোৰ মূৰৰ কাষত বহিল, আনজন ভৰিৰ কাষত। মূৰৰ কাষত বহাজনে আনজনক ক’লে: ‘এই মানুহজনৰ কি হৈছে?’

তেওঁ ক’লে: ‘তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কোনে যাদু কৰিছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম—বনু যুৰাইকৰ এজন লোক, ইহুদীসকলৰ সৈতে মিত্ৰতাসূত্ৰে জড়িত আছিল আৰু মুনাফিক আছিল।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কিহেৰে যাদু কৰিছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘ফণী আৰু চুলিৰ আঁহেৰে।’

তেওঁ সুধিলে: ‘ক’ত আছে?’ তেওঁ ক’লে: ‘পুৰুষ খেজুৰৰ গছৰ থোকৰ আৱৰণৰ ভিতৰত, বীৰ যাৰৱানৰ এটা কুঁৱাত পানী তোলাৰ বাবে ভৰি থোৱা ওখ শিলৰ তলত।’”

আয়িশাই কৈছে: তেওঁ কুঁৱাটোৰ ওচৰলৈ গ’ল আৰু সেইটো উলিয়াই আনিলে। তেওঁ ক’লে: “এইটোৱেই সেই কুঁৱা, যিটো মোক দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ পানী যেন মেহেদীৰ ৰস, আৰু ইয়াৰ খেজুৰ গছবোৰ যেন চয়তানৰ মূৰ।” তাৰ পাছত সেই বস্তুটো উলিয়াই অনা হ’ল।

মই সুধিলোঁ: “আপুনি ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ নকৰিবনে?”—অৰ্থাৎ ৰুকিয়া বা যাদুৰ প্ৰভাৱ দূৰ নকৰিবনে? তেওঁ ক’লে: “আল্লাহে মোক সুস্থ কৰিছে। মানুহৰ মাজত কাৰো বিৰুদ্ধে অশান্তি জগাই তুলিবলৈ মই ভাল নাপাওঁ।”

বুখাৰীয়ে এই হাদীছ ঈছা ইবনু ইউনুছ, আবু দমৰা আনাছ ইবনু ইয়াদ, আবু উছামা আৰু ইয়াহয়া আল-কাত্তানৰ সনদেৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তাত এই শব্দো আছে: “তেওঁৰ এনে ভাব হ’ল যে তেওঁ এটা কাম কৰিলে, অথচ সেইটো কৰা নাছিল।” আন এটা বৰ্ণনাত আছে: “তেওঁ কুঁৱাটো পুতি পেলাবলৈ আদেশ দিলে।” হিশামৰ পৰা এই হাদীছ ইবনু আবি আয-যিনাদ আৰু লাইছ ইবনু ছা‘দেও বৰ্ণনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।

মুছলিমে আবু উছামা হাম্মাদ ইবনু উছামা আৰু আব্দুল্লাহ ইবনু নুমাইৰৰ হাদীছৰ পৰা ইয়াক বৰ্ণনা কৰিছে। আহমদে আফ্ফানৰ পৰা, তেওঁ ৱুহাইবৰ পৰা, তেওঁ হিশামৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে।

ইমাম আহমদেও ইব্ৰাহীম ইবনু খালিদৰ পৰা, তেওঁ ৰাবাহৰ পৰা, তেওঁ মা‘মাৰৰ পৰা, তেওঁ হিশামৰ পৰা, তেওঁ নিজৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আয়িশাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। আয়িশাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ছমাহ ধৰি ভাবিছিল যে তেওঁ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। দুজন ফিৰিস্তা তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল। এজন তেওঁৰ মূৰৰ কাষত, আনজন ভৰিৰ কাষত বহিল।

এজনে আনজনক সুধিলে: “তেওঁৰ কি হৈছে?” তেওঁ ক’লে: “তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।” তেওঁ সুধিলে: “কোনে যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম।” তাৰ পাছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ হাদীছটো উল্লেখ কৰিলে।

মুফাচ্ছিৰ উস্তাদ আছ-ছা‘লাবীয়ে তেওঁৰ তাফছীৰত কৈছে: ইবনু আব্বাছ আৰু আয়িশা ৰাদ্বিয়াল্লাহু আনহুমাই কৈছে: এজন ইহুদী ল’ৰাই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ সেৱা কৰিছিল। ইহুদীসকলে তাৰ কাষ চাপি তাক নেৰানেপেৰা প্ৰৰোচনা কৰিলে, অৱশেষত সি নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ চুলিৰ কিছুমান আঁহ আৰু ফণীৰ পৰা কেইডালমান দাঁত লৈ ইহুদীসকলক দিলে। তেওঁলোকে সেইবোৰেৰে তেওঁক যাদু কৰিলে। তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন মানুহে এই কাম কৰিছিল; তেওঁৰ নাম আছিল লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম।

তাৰ পাছত তেওঁ সেই বস্তু বনু যুৰাইকৰ এটা কুঁৱাত পেলাই দিলে; কুঁৱাটোৰ নাম আছিল যাৰৱান। ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম অসুস্থ হ’ল, তেওঁৰ মূৰৰ চুলি সৰি পৰিল, আৰু ছমাহ ধৰি তেওঁ ভাবি থাকিল যে তেওঁ পত্নীসকলৰ ওচৰলৈ গৈছে, অথচ যোৱা নাছিল। তেওঁ ক্ষীণ হৈ গৈ আছিল আৰু তেওঁৰ কি হৈছে বুজিব পৰা নাছিল।

এদিন তেওঁ শুই থকা অৱস্থাত দুজন ফিৰিস্তা আহিল। এজন তেওঁৰ মূৰৰ কাষত, আনজন ভৰিৰ কাষত বহিল। ভৰিৰ কাষত বহাজনে মূৰৰ কাষত বহাজনক সুধিলে: “এই মানুহজনৰ কি হৈছে?” তেওঁ ক’লে: “তেওঁক যাদু কৰা হৈছে।” তেওঁ সুধিলে: “যাদু কি?” তেওঁ ক’লে: “যাদু।”

তেওঁ সুধিলে: “কোনে তেওঁক যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “লাবীদ ইবনু আল-আ‘ছাম নামৰ ইহুদীয়ে।” তেওঁ সুধিলে: “কিহেৰে যাদু কৰিছে?” তেওঁ ক’লে: “ফণী আৰু চুলিৰ আঁহেৰে।” তেওঁ সুধিলে: “সেইটো ক’ত আছে?” তেওঁ ক’লে: “বীৰ যাৰৱানৰ ভিতৰত, পুৰুষ খেজুৰৰ থোকৰ খোলাৰ মাজত, কুঁৱাৰ পানী তোলা মানুহে ভৰি থোৱা ওখ শিলৰ তলত।”

জুফ হৈছে খেজুৰৰ থোকৰ খোলা, আৰু ৰা‘উফা হৈছে কুঁৱাৰ তলত ওলাই থকা শিল, যাৰ ওপৰত পানী তোলা মানুহে ভৰি থয়।

ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ভয়ত সাৰ পাই ক’লে: “হে আয়িশা, আল্লাহে মোক মোৰ অসুখৰ কথা জনাইছে বুলি তুমি জানিছিলানে?” তাৰ পাছত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে আলী, যুবাইৰ আৰু আম্মাৰ ইবনু ইয়াছিৰক পঠিয়ালে। তেওঁলোকে কুঁৱাটোৰ পানী উলিয়াই পেলালে। পানীখিনি যেন মেহেদীৰ ৰস আছিল।

তাৰ পাছত তেওঁলোকে শিলটো উঠাই জুফটো উলিয়ালে। তাত তেওঁৰ মূৰৰ চুলিৰ আঁহ আৰু ফণীৰ দাঁত আছিল। তাত এটা গাঁঠি দিয়া সূতাও আছিল; তাত বাৰটা গাঁঠি আছিল, আৰু প্ৰতিটো গাঁঠিত বেজী গুজি থোৱা আছিল।

তাৰ পাছত আল্লাহ তা‘আলাই দুয়োখন ছুৰা অৱতীৰ্ণ কৰিলে। নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে প্ৰতিটো আয়াত পঢ়াৰ লগে লগে এটা গাঁঠি খুলি গৈছিল। শেষৰ গাঁঠিটো খোলাৰ সময়ত ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে স্বস্তি অনুভৱ কৰিলে আৰু তেওঁ এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল যেন বান্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰা হৈছে। জিব্ৰীল আলাইহিছ ছালামে কৈছিল: “আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ—আপোনাক কষ্ট দিয়া প্ৰতিটো বস্তুৰ পৰা, প্ৰতিজন হিংসুক আৰু দৃষ্টিদোষৰ পৰা। আল্লাহে আপোনাক সুস্থ কৰক।”

তেওঁলোকে ক’লে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, আমি সেই দুষ্ট লোকজনক ধৰি হত্যা নকৰোঁনে?” ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “আল্লাহে মোক সুস্থ কৰিছে। মানুহৰ মাজত অশান্তি জগাই তুলিবলৈ মই ভাল নাপাওঁ।”

আছ-ছা‘লাবীয়ে এই বৰ্ণনাটো সনদ উল্লেখ নকৰাকৈ এনেদৰে উল্লেখ কৰিছে। ইয়াত কিছুমান অস্বাভাৱিক কথা আছে আৰু ইয়াৰ কিছুমান অংশ অতি আপত্তিজনক। আগতে উল্লেখ কৰা বৰ্ণনাসমূহে ইয়াৰ কিছুমান অংশক সমৰ্থন কৰে। আল্লাহেই ভাল জানে। আলী ৰাদ্বিয়াল্লাহু তা‘আলা আনহু; কেতিয়াও নহয়; নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম; তেওঁ ক’লে; লাবীদ।

ছাঈদ ইবনু জুবাইৰে ইবনু আব্বাছৰ পৰা “কুমন্ত্ৰণা দিয়া আত্মগোপনকাৰী”ৰ ব্যাখ্যাত বৰ্ণনা কৰিছে। ইবনু আব্বাছে কৈছে: “চয়তান মানুহৰ অন্তৰত ওত পাতি থাকে। মানুহে অমনোযোগী আৰু উদাসীন হ’লে সি কুমন্ত্ৰণা দিয়ে; মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি যায়।” মুজাহিদ আৰু কাতাদায়ো একেই কথা কৈছে।

মু‘তামিৰ ইবনু ছুলাইমানে নিজৰ পিতৃৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: তেওঁক জনোৱা হৈছিল যে চয়তান বা কুমন্ত্ৰণাকাৰী আত্মাই মানুহৰ মনত দুখ আৰু আনন্দৰ সময়ত ফুঁ মাৰে; মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি যায়। আল-আওফীয়ে “কুমন্ত্ৰণাকাৰী”ৰ ব্যাখ্যাত ইবনু আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: তেওঁ হৈছে চয়তান; সি আদেশ দিয়ে, আৰু তাৰ কথা মানিলে সি লুকাই পৰে।

এইবোৰ হৈছে প্ৰভু, মহিমান্বিত আৰু সৰ্বোচ্চ আল্লাহৰ তিনিটা গুণ: ৰুবূবিয়্যাহ, মালিকিয়্যাহ আৰু উলূহিয়্যাহ—তেওঁ সকলো বস্তুৰ প্ৰভু, মালিক আৰু উপাস্য। সকলো বস্তু তেওঁৰেই সৃষ্টি, তেওঁৰেই অধীনস্থ দাস। সেয়ে আশ্ৰয়প্ৰাৰ্থীক এই গুণসমূহেৰে গুণান্বিত সত্তাৰ ওচৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়া আত্মগোপনকাৰীৰ অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে। সি হৈছে মানুহৰ ওপৰত নিযুক্ত চয়তান।

আদমৰ সন্তানসকলৰ মাজত এনে কোনো ব্যক্তি নাই, যাৰ লগত এজন সংগী চয়তান নাই; সি মানুহৰ বাবে অশ্লীল কামবোৰ সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু মানুহক বিনষ্ট কৰিবলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰে। আল্লাহে যাক ৰক্ষা কৰে, তেওঁহে নিৰাপদ। সহীহ হাদীছত প্ৰমাণিত হৈছে যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: “তোমালোকৰ মাজৰ প্ৰত্যেকৰে লগত এজন সংগী নিযুক্ত কৰা হৈছে।” তেওঁলোকে সুধিলে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, আপোনাৰ লগতো?”

তেওঁ ক’লে: “হয়; কিন্তু আল্লাহে তাৰ বিৰুদ্ধে মোক সহায় কৰিছে, ফলত সি ইছলাম গ্ৰহণ কৰিছে; এতিয়া সি মোক কেৱল ভাল কামৰহে আদেশ দিয়ে।”

ছহীহত আনাছৰ পৰা বৰ্ণিত হৈছে যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম ই‘তিকাফত থকা অৱস্থাত ছাফিয়াই তেওঁক চাবলৈ আহিছিল। ৰাতি তেওঁক ঘৰলৈ পঠিয়াবলৈ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে তেওঁৰ সৈতে ওলাই গ’ল। তেতিয়া আনছাৰসকলৰ দুজন মানুহৰ সৈতে তেওঁৰ দেখা হ’ল। তেওঁলোকে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক দেখি খৰধৰকৈ আগবাঢ়ি গ’ল।

ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “লাহে কৰা, তোমালোক দুয়ো; এইগৰাকী ছাফিয়া বিন্তু হুয়াই।” তেওঁলোকে ক’লে: “ছুবহানাল্লাহ, হে আল্লাহৰ ৰাছূল!” তেওঁ ক’লে: “চয়তান মানুহৰ শৰীৰত তেজ চলাচল কৰাৰ দৰে চলাচল কৰে। মই ভয় কৰিলোঁ, সি হয়তো তোমালোকৰ অন্তৰত কোনো কথা—অথবা কোনো বেয়া কথা—সুমুৱাই দিব পাৰে।”

হাফিজ আবু ইয়ালা আল-মুছিলীয়ে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু বাহৰে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আদী ইবনু আবি উমাৰাই বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক যিয়াদ আন-নুমাইৰীয়ে আনাছ ইবনু মালিকৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আনাছে কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: “চয়তানে নিজৰ থুতৰি মানুহৰ অন্তৰত থৈ দিয়ে। মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি যায়; পাহৰি গ’লে তাৰ অন্তৰটো গিলি পেলায়। এইটোৱেই কুমন্ত্ৰণা দিয়া আত্মগোপনকাৰী।” হাদীছটো গৰীব।

ইমাম আহমদে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু জা‘ফৰে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক শু‘বাই আছিমৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আছিমে কৈছে: মই আবু তামীমাক শুনিছোঁ; তেওঁ ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পিছফালে উঠি যোৱা এজন ব্যক্তিৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল: নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ গাধটো উজুটি খালে। মই ক’লোঁ: “চয়তানৰ ধ্বংস হওক।”

নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “এনেকৈ নক’বা—‘চয়তানৰ ধ্বংস হওক’; কাৰণ তুমি তেনেকৈ ক’লে সি ডাঙৰ হৈ যায় আৰু কয়, ‘মোৰ শক্তিৰে মই তাক বগৰাইছোঁ।’ কিন্তু তুমি যদি ‘বিছমিল্লাহ’ কোৱা, তেন্তে সি সৰু হৈ মাখিৰ দৰে হৈ যায়।”

এই হাদীছ কেৱল আহমদেই বৰ্ণনা কৰিছে। ইয়াৰ সনদ ভাল আৰু শক্তিশালী। ইয়াৰ পৰা প্ৰমাণ হয় যে অন্তৰে যেতিয়া আল্লাহক স্মৰণ কৰে, তেতিয়া চয়তান সৰু হৈ যায় আৰু পৰাভূত হয়; আৰু আল্লাহক স্মৰণ নকৰিলে সি ডাঙৰ হৈ পৰে আৰু প্ৰাধান্য লাভ কৰে।

ইমাম আহমদে কৈছে: আবু বকৰ আল-হানাফীয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক দাহহাক ইবনু উছমানে ছাঈদ আল-মাকবুৰীৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আবু হুৰাইৰাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “তোমালোকৰ কোনোবাই মছজিদত থাকিলে চয়তান তাৰ ওচৰলৈ আহে আৰু মানুহে নিজৰ বাহনখনক শান্ত কৰাৰ দৰে তাক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। সি তাৰ কথাত মান্তি হ’লে তাক বান্ধি ধৰে—অথবা মুখত লাগাম লগায়।” আবু হুৰাইৰাই কৈছে: তোমালোকে এই দৃশ্য দেখিছা।

বান্ধি ৰখা মানুহজনক তোমালোকে কাত হৈ থকা দেখা; তেওঁ আল্লাহক স্মৰণ নকৰে। মুখত লাগাম লগোৱা মানুহজনৰ মুখ মেল খাই থাকে, কিন্তু তেওঁ আল্লাহক স্মৰণ নকৰে। এই হাদীছ কেৱল আহমদেই বৰ্ণনা কৰিছে।

এইটো কেৱল মানুহৰ ক্ষেত্ৰতে প্ৰযোজ্য নেকি—যিদৰে আপাতদৃষ্টিত বুজা যায়—নে মানুহ আৰু জিন উভয়কে সামৰি লয়? এই বিষয়ে দুটা মত আছে। মানুহ শব্দৰ প্ৰাধান্যসূচক ব্যৱহাৰৰ বাবে জিনো “মানুহ” শব্দৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। ইবনু জাৰীৰে কৈছে: জিনসকলৰ মাজৰ কিছুমানক “পুৰুষ” বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; সেয়ে তেওঁলোকক “মানুহ” বুলি অভিহিত কৰাটো অস্বাভাৱিক নহয়।

এইবোৰ হৈছে প্ৰভু, মহিমান্বিত আৰু সৰ্বোচ্চ আল্লাহৰ তিনিটা গুণ: ৰুবূবিয়্যাহ, মালিকিয়্যাহ আৰু উলূহিয়্যাহ—তেওঁ সকলো বস্তুৰ প্ৰভু, মালিক আৰু উপাস্য। সকলো বস্তু তেওঁৰেই সৃষ্টি, তেওঁৰেই অধীনস্থ দাস। সেয়ে আশ্ৰয়প্ৰাৰ্থীক এই গুণসমূহেৰে গুণান্বিত সত্তাৰ ওচৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়া আত্মগোপনকাৰীৰ অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে। সি হৈছে মানুহৰ ওপৰত নিযুক্ত চয়তান।

আদমৰ সন্তানসকলৰ মাজত এনে কোনো ব্যক্তি নাই, যাৰ লগত এজন সংগী চয়তান নাই; সি মানুহৰ বাবে অশ্লীল কামবোৰ সুন্দৰ কৰি দেখুৱায় আৰু মানুহক বিনষ্ট কৰিবলৈ যিমান পাৰে সিমান চেষ্টা কৰে। আল্লাহে যাক ৰক্ষা কৰে, তেওঁহে নিৰাপদ। সহীহ হাদীছত প্ৰমাণিত হৈছে যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: “তোমালোকৰ মাজৰ প্ৰত্যেকৰে লগত এজন সংগী নিযুক্ত কৰা হৈছে।” তেওঁলোকে সুধিলে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, আপোনাৰ লগতো?”

তেওঁ ক’লে: “হয়; কিন্তু আল্লাহে তাৰ বিৰুদ্ধে মোক সহায় কৰিছে, ফলত সি ইছলাম গ্ৰহণ কৰিছে; এতিয়া সি মোক কেৱল ভাল কামৰহে আদেশ দিয়ে।”

ছহীহত আনাছৰ পৰা বৰ্ণিত হৈছে যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম ই‘তিকাফত থকা অৱস্থাত ছাফিয়াই তেওঁক চাবলৈ আহিছিল। ৰাতি তেওঁক ঘৰলৈ পঠিয়াবলৈ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে তেওঁৰ সৈতে ওলাই গ’ল। তেতিয়া আনছাৰসকলৰ দুজন মানুহৰ সৈতে তেওঁৰ দেখা হ’ল। তেওঁলোকে ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক দেখি খৰধৰকৈ আগবাঢ়ি গ’ল।

ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “লাহে কৰা, তোমালোক দুয়ো; এইগৰাকী ছাফিয়া বিন্তু হুয়াই।” তেওঁলোকে ক’লে: “ছুবহানাল্লাহ, হে আল্লাহৰ ৰাছূল!” তেওঁ ক’লে: “চয়তান মানুহৰ শৰীৰত তেজ চলাচল কৰাৰ দৰে চলাচল কৰে। মই ভয় কৰিলোঁ, সি হয়তো তোমালোকৰ অন্তৰত কোনো কথা—অথবা কোনো বেয়া কথা—সুমুৱাই দিব পাৰে।”

হাফিজ আবু ইয়ালা আল-মুছিলীয়ে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু বাহৰে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আদী ইবনু আবি উমাৰাই বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক যিয়াদ আন-নুমাইৰীয়ে আনাছ ইবনু মালিকৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আনাছে কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছিল: “চয়তানে নিজৰ থুতৰি মানুহৰ অন্তৰত থৈ দিয়ে। মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি যায়; পাহৰি গ’লে তাৰ অন্তৰটো গিলি পেলায়। এইটোৱেই কুমন্ত্ৰণা দিয়া আত্মগোপনকাৰী।” হাদীছটো গৰীব।

ইমাম আহমদে কৈছে: মুহাম্মদ ইবনু জা‘ফৰে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক শু‘বাই আছিমৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আছিমে কৈছে: মই আবু তামীমাক শুনিছোঁ; তেওঁ ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পিছফালে উঠি যোৱা এজন ব্যক্তিৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল: নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ গাধটো উজুটি খালে। মই ক’লোঁ: “চয়তানৰ ধ্বংস হওক।”

নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “এনেকৈ নক’বা—‘চয়তানৰ ধ্বংস হওক’; কাৰণ তুমি তেনেকৈ ক’লে সি ডাঙৰ হৈ যায় আৰু কয়, ‘মোৰ শক্তিৰে মই তাক বগৰাইছোঁ।’ কিন্তু তুমি যদি ‘বিছমিল্লাহ’ কোৱা, তেন্তে সি সৰু হৈ মাখিৰ দৰে হৈ যায়।”

এই হাদীছ কেৱল আহমদেই বৰ্ণনা কৰিছে। ইয়াৰ সনদ ভাল আৰু শক্তিশালী। ইয়াৰ পৰা প্ৰমাণ হয় যে অন্তৰে যেতিয়া আল্লাহক স্মৰণ কৰে, তেতিয়া চয়তান সৰু হৈ যায় আৰু পৰাভূত হয়; আৰু আল্লাহক স্মৰণ নকৰিলে সি ডাঙৰ হৈ পৰে আৰু প্ৰাধান্য লাভ কৰে।

ইমাম আহমদে কৈছে: আবু বকৰ আল-হানাফীয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক দাহহাক ইবনু উছমানে ছাঈদ আল-মাকবুৰীৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আবু হুৰাইৰাই কৈছে: ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “তোমালোকৰ কোনোবাই মছজিদত থাকিলে চয়তান তাৰ ওচৰলৈ আহে আৰু মানুহে নিজৰ বাহনখনক শান্ত কৰাৰ দৰে তাক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। সি তাৰ কথাত মান্তি হ’লে তাক বান্ধি ধৰে—অথবা মুখত লাগাম লগায়।” আবু হুৰাইৰাই কৈছে: তোমালোকে এই দৃশ্য দেখিছা।

বান্ধি ৰখা মানুহজনক তোমালোকে কাত হৈ থকা দেখা; তেওঁ আল্লাহক স্মৰণ নকৰে। মুখত লাগাম লগোৱা মানুহজনৰ মুখ মেল খাই থাকে, কিন্তু তেওঁ আল্লাহক স্মৰণ নকৰে। এই হাদীছ কেৱল আহমদেই বৰ্ণনা কৰিছে।

তাৰ পাছত আল্লাহে কৈছে: “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা।” এইটোৱে দ্বিতীয় মতটোক শক্তিশালী কৰে। আন এটা মত মতে, “জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা” বাক্যাংশটোৱে মানুহৰ বুকুত কুমন্ত্ৰণা দিয়া সত্তাটোৰ ব্যাখ্যা কৰিছে—অৰ্থাৎ মানুহ আৰু জিনৰ চয়তানসকলৰ পৰা। যেনেকৈ আল্লাহ তা‘আলাই কৈছে: “এনেদৰে আমি প্ৰতিজন নবীৰ বাবে মানুহ আৰু জিনৰ মাজৰ চয়তানসকলক শত্ৰু কৰি দিছোঁ; তেওঁলোকে প্ৰতাৰণা কৰিবলৈ ইজনে সিজনক চকুত লগা কথা ক’বলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে।”

যেনেকৈ ইমাম আহমদে কৈছে: ৱাকীয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক মাছউদীয়ে বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁক আবু উমৰ আদ-দিমাশকীয়ে উবাইদ ইবনু আল-খাশখাশৰ পৰা, তেওঁ আবু যাৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। আবু যাৰে কৈছে: মই ৰাছূলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ আহিলোঁ। তেওঁ মছজিদত আছিল। মই বহিলোঁ।

তেওঁ ক’লে: “হে আবু যাৰ, তুমি চালাত আদায় কৰিছানে?” মই ক’লোঁ: “নাই।” তেওঁ ক’লে: “উঠা আৰু চালাত আদায় কৰা।” মই উঠি চালাত আদায় কৰিলোঁ, তাৰ পাছত বহিলোঁ। তেওঁ ক’লে: “হে আবু যাৰ, মানুহ আৰু জিনৰ চয়তানৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰা।”

মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, মানুহৰ মাজতো চয়তান আছেনে?” তেওঁ ক’লে: “হয়।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, চালাতৰ বিষয়ে কওক।” তেওঁ ক’লে: “চালাত এক উত্তম বিধান; যিয়ে বিচাৰে কমকৈ আদায় কৰিব, আৰু যিয়ে বিচাৰে বেছিকৈ আদায় কৰিব।”

মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, ৰোজা কি?” তেওঁ ক’লে: “ই এক ফৰজ; ইয়াৰ দ্বাৰা কৰ্তব্য আদায় হয়, আৰু আল্লাহৰ ওচৰত ইয়াতকৈও অধিক পুৰস্কাৰ আছে।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, ছদকা কি?” তেওঁ ক’লে: “বহুগুণে বৃদ্ধি কৰা পুণ্য।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, কোনটো সৰ্বোত্তম?”

তেওঁ ক’লে: “অভাৱী মানুহে নিজৰ সাধ্য অনুসৰি কৰা চেষ্টা, অথবা দৰিদ্ৰক গোপনে দান।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, নবীসকলৰ ভিতৰত প্ৰথম কোন আছিল?” তেওঁ ক’লে: “আদম।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, তেওঁ নবী আছিলনে?” তেওঁ ক’লে: “হয়, আল্লাহে তেওঁৰ সৈতে কথা পাতিছিল।”

মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, ৰাছূলসকল কিমানজন আছিল?” তেওঁ ক’লে: “তিনি শতাধিক, বহু লোকৰ এটা বৃহৎ দল।” আন এটা বৰ্ণনাত তেওঁ ক’লে: “পোন্ধৰজন।” মই ক’লোঁ: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, আপোনাৰ ওপৰত অৱতীৰ্ণ হোৱা কোনটো আয়াত আটাইতকৈ মহান?” তেওঁ ক’লে: “আয়াতুল কুৰছী: ‘আল্লাহ—তেওঁৰ বাহিৰে আন কোনো উপাস্য নাই; তেওঁ চিৰঞ্জীৱ, সকলো সত্তাৰ ধাৰক।’”

নাছায়ীয়ে আবু উমৰ আদ-দিমাশকীৰ হাদীছৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে। আবু হাতিম ইবনু হিব্বানে তেওঁৰ সহীহত আন এটা সনদেৰে, বহু দীঘলীয়া আৰু ভিন্ন শব্দৰ বৰ্ণনাৰে এই হাদীছ উল্লেখ কৰিছে। আল্লাহেই ভাল জানে।

ইমাম আহমদে কৈছে: ৱাকীয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিলে, তেওঁ সুফিয়ানৰ পৰা, তেওঁ মানছুৰৰ পৰা, তেওঁ যৰ ইবনু আব্দুল্লাহ আল-হামদানীৰ পৰা, তেওঁ আব্দুল্লাহ ইবনু শাদ্দাদৰ পৰা, তেওঁ ইবনু আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিলে। ইবনু আব্বাছে কৈছে: এজন মানুহ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল, মোৰ মনত কিছুমান কথা আহে; সেইবোৰ কোৱাৰ তুলনাত আকাশৰ পৰা পৰি যোৱাটো মোৰ বাবে অধিক প্ৰিয়।” নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে ক’লে: “আল্লাহু আকবাৰ, আল্লাহু আকবাৰ! সকলো প্ৰশংসা আল্লাহৰ, যিজনে তাৰ কুমন্ত্ৰণাক কেৱল কুমন্ত্ৰণালৈ উভতাই দিছে।”

আবু দাউদ আৰু নাছায়ীয়ে মানছুৰৰ পৰা এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰিছে; নাছায়ীৰ বৰ্ণনাত আ‘মাশৰ নামো সংযোজিত হৈছে।

তাফছীৰ সমাপ্ত। সকলো প্ৰশংসা আৰু অনুগ্ৰহ আল্লাহৰেই। সকলো প্ৰশংসা বিশ্বজগতৰ প্ৰতিপালক আল্লাহৰ বাবে। আল্লাহে আমাৰ প্ৰভু মুহাম্মদ, তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু তেওঁৰ সকলো ছাহাবীৰ ওপৰত দৰূদ আৰু ছালাম অৱতীৰ্ণ কৰক। সকলো ছাহাবীৰ প্ৰতি আল্লাহ সন্তুষ্ট হওক।

আল্লাহেই আমাৰ বাবে যথেষ্ট; তেওঁ উত্তম কৰ্মবিধায়ক। ইয়াৰ ৰচনা সমাপ্ত হৈছিল আঠশ পঁচিশ হিজৰীৰ জুমাদাল-উলাৰ দহ তাৰিখে। একমাত্ৰ আল্লাহৰেই সকলো প্ৰশংসা। আল-আন‘আম: ১১২।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

“আৰু গাঁড়া হৈ অহা অন্ধকাৰৰ অনিষ্টৰ পৰা”—আমাক আবুল-হাছান আছ-ছাৰাখছীয়ে জনাইছে, তেওঁক জাহিৰ ইবন আহমদে জনাইছে, তেওঁক জাফৰ ইবন মুহাম্মদ আল-মুগাল্লিছে জনাইছে, হাৰূন ইবন ইছহাক আল-হামদানীয়ে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ৱাকী‘ই বৰ্ণনা কৰিছে, ইবন আবি যি’বৰ পৰা, তেওঁৰ মামা আল-হাৰিছ ইবন আব্দুৰ-ৰহমানৰ পৰা, আবু ছালামাৰ পৰা, তেওঁ আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ ক’লে: “নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-এ মোৰ হাতত ধৰি চন্দ্ৰলৈ চাই ক’লে: ‘হে আয়িশ্বা! গাঁড়া হৈ অহা অন্ধকাৰৰ অনিষ্টৰ পৰা আল্লাহৰ আশ্ৰয় বিচাৰা। এইটোৱেই গাঁড়া হৈ অহা অন্ধকাৰ।’”

এইখিনিত “এইটো”ৰ দ্বাৰা চন্দ্ৰৰ কথা বুজোৱা হৈছে, যেতিয়া ই গ্ৰহণত পৰে আৰু ক’লা হৈ যায়। “ৱাকাব”ৰ অৰ্থ—গ্ৰহণত প্ৰৱেশ কৰিলে, অস্ত যাবলৈ ধৰিলে আৰু অন্ধকাৰ হ’ল। ইবন আব্বাছে কৈছে: “গাছিক” হৈছে ৰাতি, যেতিয়া ই পূবৰ পৰা নিজৰ অন্ধকাৰসহ আহে, সকলো বস্তুত প্ৰৱেশ কৰে আৰু অন্ধকাৰ কৰে। “গাছাক”ৰ অৰ্থ অন্ধকাৰ।

কোৱা হয়, “গাছাকাল-লাইলু” আৰু “আগছাক” অৰ্থাৎ ৰাতি অন্ধকাৰ হ’ল। এইটো হাছান আৰু মুজাহিদৰ মত। ইয়াত বুজোৱা হৈছে—ৰাতি আহি প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়। “ৱুকূব”ৰ অৰ্থ প্ৰৱেশ কৰা; অৰ্থাৎ সূৰ্যাস্তৰ লগে লগে ৰাতি প্ৰৱেশ কৰা। মুকাতিলে কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ ৰাতিৰ অন্ধকাৰ, যেতিয়া তাৰ ক’লা ভাব দিনৰ পোহৰত সোমাই পৰে।

আন এক মতত কোৱা হৈছে, দিনতকৈ ঠাণ্ডা হোৱাৰ বাবে ৰাতিক “গাছিক” নাম দিয়া হৈছে; “গাছাক”ৰ অৰ্থ ঠাণ্ডা। ইবন যায়েদে কৈছে: ইয়াৰ দ্বাৰা ছুৰাইয়া নক্ষত্ৰৰ পতনৰ কথা বুজোৱা হৈছে। কোৱা হয়, ই অস্ত গ’লে ৰোগ-বেমাৰ বেছি হয়, আৰু উদয় হ’লে কমে।

“আৰু গাঁঠিত ফুঁ মৰা নাৰীসকলৰ অনিষ্টৰ পৰা”—অৰ্থাৎ সেই যাদুকৰীসকল, যিসকলে মন্ত্ৰ পঢ়ি সূতাৰ গাঁঠিত ফুঁ মাৰে। আবু উবাইদাই কৈছে: তেওঁলোক আছিল লাবীদ ইবন আল-আ‘ছামৰ কন্যাসকল; তেওঁলোকে নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ৰ ওপৰত যাদু কৰিছিল।

“আৰু হিংসুকৰ অনিষ্টৰ পৰা, যেতিয়া সি হিংসা কৰে”—অৰ্থাৎ ইহুদীসকল; কিয়নো তেওঁলোকে নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ক হিংসা কৰিছিল। মাদানী।

“কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।” ইবন আব্বাছ আৰু আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণিত: এজন ইহুদী ল’ৰা ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ৰ সেৱা কৰিছিল। ইহুদীসকলে তাক নিৰন্তৰ প্ৰৰোচিত কৰি অৱশেষত নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ৰ চুলিৰ কিছুমান চুলি আৰু ফণীৰে সৰা কেইডাল দাঁত [ফণীৰ দাঁত] লৈ ল’লে। সি সেইবোৰ ইহুদীসকলক দিলে।

তেওঁলোকে সেইবোৰৰ দ্বাৰা যাদু কৰিলে। এই কামৰ দায়িত্ব লৈছিল ইহুদী লোক লাবীদ ইবন আল-আ‘ছামে। এই ঘটনাৰ বিষয়ে দুয়োটা ছুৰা অৱতীৰ্ণ হ’ল।

আমাক আবু হামিদ আহমদ ইবন আব্দুল্লাহ আছ-ছালিহীয়ে জনাইছে, তেওঁক আবু ছাঈদ মুহাম্মদ ইবন মূছা আছ-ছিৰাফীয়ে জনাইছে, আবুল-আব্বাছ মুহাম্মদ ইবন ইয়াকূব আল-আছাম্মে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবন আব্দুল্লাহ ইবনে—আমাক আনাছ ইবন ইয়াদে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰা, তেওঁ আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ক যাদু কৰা হৈছিল। আনকি তেওঁ কেতিয়াবা ভাবিছিল যে তেওঁ কোনো কাম কৰিছে, অথচ তেওঁ সেইটো কৰা নাছিল। তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত দুআ কৰিলে। তাৰ পিছত ক’লে: “তুমি জানানে, মই যি বিষয়ত আল্লাহৰ ওচৰত ফতোৱা বিচাৰিছিলোঁ, সেই বিষয়ে আল্লাহে মোক জনাইছে?”

আয়িশ্বাই ক’লে: “হে আল্লাহৰ ৰাছূল! সেইটো কি?” তেওঁ ক’লে: “দুজন মানুহ মোৰ ওচৰলৈ আহিল। এজন মোৰ মূৰৰ ওচৰত আৰু আনজন মোৰ ভৰিৰ ওচৰত বহিল। এজনজনে আনজনক ক’লে: ‘এই মানুহজনৰ কি হৈছে?’ আনজনে ক’লে: ‘তেওঁৰ ওপৰত যাদু কৰা হৈছে।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কোনে যাদু কৰিছে?’

উত্তৰ দিলে: ‘লাবীদ ইবন আল-আ‘ছামে।’ তেওঁ সুধিলে: ‘কি বস্তুত?’ ক’লে: ‘ফণী, চুলিৰ গুচ্ছ আৰু পুৰুষ খেজুৰৰ গছৰ মুকুলৰ খোলা।’ তেওঁ সুধিলে: ‘সেইটো ক’ত আছে?’ ক’লে: ‘ধাৰৱানত।’—ধাৰৱান বনু জুৰাইকৰ এটা কুঁৱা। আয়িশ্বাই ক’লে: ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) সেই কুঁৱাৰ ওচৰলৈ গ’ল, তাৰ পিছত আয়িশ্বাৰ ওচৰলৈ উভতি আহি ক’লে: ‘আল্লাহৰ শপত!

তাৰ পানী যেন মেহেন্দিৰ তিয়নি, আৰু তাৰ খেজুৰ গছবোৰ যেন চয়তানৰ মূৰ।’ মই ক’লোঁ: ‘হে আল্লাহৰ ৰাছূল! আপুনি সেইটো উলিয়াই নানিলে কিয়?’ তেওঁ ক’লে: ‘আল্লাহে মোক আৰোগ্য দিছে; মই মানুহৰ মাজত ইয়াৰ কাৰণে অমংগল জগাই তুলিবলৈ ভাল নাপালোঁ।’”

বৰ্ণিত হৈছে, সেই বস্তুটো কুঁৱাৰ ভিতৰত এটা শিলৰ তলত আছিল। তেওঁলোকে শিলটো উঠাই খেজুৰৰ মুকুলৰ খোলাটো উলিয়ালে। তাত তেওঁৰ চুলিৰ গুচ্ছ আৰু ফণীৰ দাঁত পোৱা গ’ল।

আমাক আল-মুতাহ্হিৰ ইবন আলী আল-ফাৰিছীয়ে জনাইছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবন ইব্ৰাহীম আছ-ছালিহানীয়ে জনাইছে, আব্দুল্লাহ ইবন মুহাম্মদ ইবন জাফৰ আবু শ্বাইখ আল-হাফিজে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইবন আবি আছিমে জনাইছে, তেওঁক আবু বকৰ ইবন আবি শ্বাইবাই জনাইছে, আবু মু‘আৱিয়াই আল-আ‘মাশৰ পৰা, তেওঁ ইয়াজিদ ইবন হাইয়ান ইবন আৰকমৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ ক’লে: “এজন ইহুদী লোকে নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ৰ ওপৰত যাদু কৰিছিল।” ইয়াৰ ফলত তেওঁ কেইদিনমান অসুস্থ হৈ থাকিল। তাৰ পিছত জিব্ৰীল (আঃ) তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “এজন ইহুদী লোকে আপোনাৰ ওপৰত যাদু কৰিছে আৰু আপোনাৰ বাবে কেইডাল গাঁঠি বান্ধিছে।”

ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-এ আলীক পঠিয়াই সেইবোৰ উলিয়াই আনিলে। আলীয়ে সেইবোৰ লৈ আহিল। প্ৰতিটো গাঁঠি খুলি দিয়াৰ লগে লগে তেওঁ কিছু আৰাম অনুভৱ কৰিছিল। অৱশেষত ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল, যেন বান্ধোনৰ পৰা মুক্ত হৈছে।

তেওঁ ইহুদীসকলক এই বিষয়ে একো কোৱা নাছিল, আৰু তেওঁলোকে তেওঁৰ মুখত ইয়াৰ কোনো চিন কেতিয়াও দেখা নাছিল।”

মুকাতিল আৰু আল-কালবীয়ে কৈছে: সেইটো আছিল এডাল সূতাত, য’ত এঘাৰটা গাঁঠি বান্ধি থোৱা হৈছিল। আন এক মতত কোৱা হৈছে, গাঁঠিবোৰত বেজী গুজি থোৱা হৈছিল। তেতিয়া আল্লাহে এই দুটা ছুৰা অৱতীৰ্ণ কৰিলে; দুয়োটাত মুঠ এঘাৰটা আয়াত আছে। ছুৰা আল-ফালাকত পাঁচটা আয়াত আৰু ছুৰা আন-নাছত ছয়টা আয়াত।

প্ৰতিটো আয়াত পঢ়াৰ লগে লগে এটা গাঁঠি খুলি গৈছিল, অৱশেষত সকলো গাঁঠি খুলি গ’ল। নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) এনেদৰে উঠি থিয় হ’ল, যেন তেওঁ বান্ধোনৰ পৰা মুক্ত হৈছে। বৰ্ণিত হৈছে, তেওঁ ছমাহ ধৰি সেই অৱস্থাত আছিল আৰু তিনিটা ৰাতি তেওঁৰ অসুস্থতা বেছি হৈছিল। তেতিয়া দুয়োটা আশ্ৰয়-প্ৰাৰ্থনাৰ ছুৰা অৱতীৰ্ণ হ’ল।

আমাক ইছমাঈল ইবন আব্দুল কাহিৰে জনাইছে, তেওঁক আব্দুল গাফিৰ ইবন মুহাম্মদে জনাইছে, মুহাম্মদ ইবন ঈছা আল-জুলূদীয়ে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইব্ৰাহীম ইবন মুহাম্মদ ইবন ছুফিয়ানে জনাইছে, তেওঁক মুছলিম ইবন আল-হাজ্জাজে জনাইছে, তেওঁক বিশৰ ইবন হিলাল আছ-ছাওৱাফে জনাইছে—আমাক, আমাক আব্দুল আযীয ইবন ছুহাইবে আবু নাদৰাৰ পৰা, তেওঁ আবু ছাঈদৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে জিব্ৰীল (আঃ) নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে: “হে মুহাম্মদ! আপুনি অসুস্থ নেকি?” তেওঁ ক’লে: “হয়।” জিব্ৰীলে ক’লে: “আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ—আপোনাক কষ্ট দিয়া সকলো বস্তুৰ পৰা, প্ৰতিটো প্ৰাণৰ অনিষ্টৰ পৰা আৰু হিংসুকৰ চকুৰ পৰা।

আল্লাহে আপোনাক আৰোগ্য দিয়ক। আল্লাহৰ নামত মই আপোনাৰ বাবে ৰুকিয়া কৰিছোঁ; আল্লাহে আপোনাক আৰোগ্য দিয়ক।”

মহান আল্লাহৰ বাণী: “কোৱা: মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।” “আল-ফালাক”ৰ দ্বাৰা প্ৰভাত বুজোৱা হৈছে। এইটো জাবিৰ ইবন আব্দুল্লাহ, হাছান, ছাঈদ ইবন জুবাইৰ, মুজাহিদ, কাতাদা আৰু অধিকাংশ মুফাছছিৰৰ মত। ইবন আব্বাছৰ পৰা আল-আউফীয়ে বৰ্ণনা কৰা মতটোও এইটোৱেই।

ইয়াৰ প্ৰমাণ হৈছে আল্লাহৰ বাণী: “তেওঁ প্ৰভাতৰ উদ্ভাসক।” ইবন আব্বাছৰ পৰা আন এটা বৰ্ণনাত কোৱা হৈছে: ই জাহান্নামৰ এটা কাৰাগাৰ। আল-কালবীয়ে কৈছে: জাহান্নামৰ এটা উপত্যকা। আদ-দাহ্হাকে কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ সৃষ্টিজগত; এইটো ইবন আব্বাছৰ পৰা আল-ৱালবীয়ে বৰ্ণনা কৰা মত।

কিন্তু প্ৰথম মতটোৱেই প্ৰসিদ্ধ। ফাদ্দাব্বা; আব্দুল হাকাম; হিশ্বাম; আব্দুল ৱাৰিছ। “তেওঁ যি সৃষ্টি কৰিছে, তাৰ অনিষ্টৰ পৰা।” মাদানী। “কোৱা: মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।” সেইটোৱেই হৈছে:

“যিজনে মানুহৰ অন্তৰত কুমন্ত্ৰণা দিয়ে”—নিম্নস্বৰে কোৱা এনে কথা, যাৰ অৰ্থ শুনা নোহোৱাকৈয়ে হৃদয়ত বোধগম্য হয়। “মানুহৰ অধিপতি।” “মানুহৰ ইলাহ।”

“গোপনে কুমন্ত্ৰণা দিয়া, পিছ হুঁহকি যোৱা কুমন্ত্ৰণাকাৰীৰ অনিষ্টৰ পৰা”—ইয়াৰ দ্বাৰা চয়তানক বুজোৱা হৈছে। শব্দটো ক্ৰিয়াৰ উৎস আৰু নাম—দুয়োটা অৰ্থতে ব্যৱহৃত হয়। আয-যাজ্জাজে কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ, কুমন্ত্ৰণাৰ অধিকাৰী চয়তান। “আল-খান্নাছ” মানে বাৰে বাৰে উভতি অহা।

চয়তানে মানুহৰ হৃদয়ত আঁকোৰগোঁজ হৈ থাকে; মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি লুকায়, আৰু মানুহে গাফিল হ’লে কুমন্ত্ৰণা দিয়ে। কাতাদাই কৈছে: “আল-খান্নাছ”ৰ কুকুৰৰ থুঁতৰিৰ দৰে এটা থুঁতৰি মানুহৰ বুকুত থাকে। বান্দাই নিজৰ প্ৰতিপালকক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি লুকায়। কোৱা হয়, তাৰ মূৰ সাপৰ মূৰৰ দৰে; সি নিজৰ মূৰ হৃদয়ৰ ফলৰ ওপৰত থৈ মানুহক আশা দেখুৱায় আৰু কথা কয়।

মানুহে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে সি আঁতৰি লুকায়, আৰু স্মৰণ নকৰিলে উভতি আহি মূৰটো তাত থয়।

“জিন আৰু মানুহৰ মাজৰ পৰা”—অৰ্থাৎ সি জিনৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰে, যেনেকৈ মানুহৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰে; জিনকো কুমন্ত্ৰণা দিয়ে, যেনেকৈ মানুহক দিয়ে। এইটো আল-কালবীৰ মত। “মানুহৰ অন্তৰত” বুলি কোৱা কথাত “মানুহ”ৰ দ্বাৰা পিছত উল্লেখ কৰা জিন আৰু মানুহ—দুয়োকে বুজোৱা হৈছে। এইদৰে জিনকো “মানুহ” বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে, যেনেকৈ তেওঁলোকক “পুৰুষ” বুলি কোৱা হৈছে।

আল্লাহে কৈছে: “আৰু নিশ্চয়, মানুহৰ মাজৰ কিছুমান পুৰুষে জিনৰ মাজৰ কিছুমান পুৰুষৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছিল।” (ছুৰা আল-জিন্ন, ৭২:৬)। কিছুমান আৰবৰ বিষয়ে বৰ্ণিত হৈছে যে তেওঁ কাহিনী কওঁতে কৈছিল: “জিনৰ এটা দল আহি পৰিল।” সোধা হ’ল: “তোমালোক কোন?”

তেওঁলোকে ক’লে: “আমি জিনৰ মাজৰ কিছুমান মানুহ।” এইটোৱেই আল-ফাৰ্ৰাৰ কথাৰ অৰ্থ। কোনোবাই কৈছে: এই কথাই প্ৰমাণ কৰে যে মানুহে মানুহৰ পৰা যি কুমন্ত্ৰণা পায়, সেয়া চয়তানৰ কুমন্ত্ৰণাৰ দৰে। সেয়ে “আল-ৱাছৱাছ” [কুমন্ত্ৰণাকাৰী] শব্দটোক জিন আৰু মানুহ—দুয়োৰে কৰ্ম বুলি ধৰা হৈছে; আল্লাহে কোৱাৰ দৰে: “এইদৰে আমি প্ৰত্যেক নবীৰ বাবে মানুহ আৰু জিনৰ মাজৰ চয়তানসকলক শত্ৰু কৰি দিছোঁ।”

(ছুৰা আল-আন‘আম, ৬:১১২)। যেন তেওঁক জিন আৰু মানুহ—উভয়ৰে অনিষ্টৰ পৰা আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে।

আমাক ইছমাঈল ইবন মুহাম্মদে জনাইছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবন ঈছাই জনাইছে, ইব্ৰাহীম ইবন মুহাম্মদ ইবন ছুফিয়ানে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক মুছলিম ইবন আল-হাজ্জাজে জনাইছে, তেওঁক কুতাইবা ইবন ছাঈদে জনাইছে, জৰীৰে বায়ানৰ পৰা, তেওঁ কাইছ ইবন আবি হাজিমৰ পৰা, তেওঁ উকবা ইবন আমিৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ ক’লে: ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে) কৈছিল: “আজি ৰাতি অৱতীৰ্ণ হোৱা এনে কিছুমান আয়াত তুমি দেখা নাইনে, যাৰ সমতুল্য কেতিয়াও দেখা হোৱা নাই: ‘কোৱা, মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা, মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’”

আমাক আবু ছাঈদ মুহাম্মদ ইবন ইব্ৰাহীম আশ-শুৰাইহীয়ে জনাইছে, তেওঁক আবু ইছহাক আহমদ ইবন মুহাম্মদ ইবন ইব্ৰাহীম আছ-ছা‘লাবীয়ে জনাইছে, আবুল-হাছান আব্দুৰ-ৰহমান ইবন ইব্ৰাহীম আল-আদলে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক আবুল-আব্বাছ মুহাম্মদ ইবন ইয়াকূবে জনাইছে, তেওঁক আবুল-আব্বাছ ইবন আল-ৱালীদ ইবন মুৰছিদে জনাইছে, তেওঁক তেওঁৰ পিতৃয়ে জনাইছে, আল-আওযাঈয়ে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইয়াহয়া ইবন আবি কাছিৰে জনাইছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবন ইব্ৰাহীম ইবন আল-হাৰিছ আত-তাইমীয়ে জনাইছে, তেওঁ উকবা ইবন আমিৰ আল-জুহানীৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে) তেওঁক ক’লে: “যিসকলে আশ্ৰয় বিচাৰে, তেওঁলোকে আশ্ৰয় বিচৰাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ উত্তমটো মই তোমাক জনামনে?”

মই ক’লোঁ: “হয়।” তেওঁ ক’লে: “‘কোৱা, মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ’ আৰু ‘কোৱা, মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ।’”

আমাক আবু মুহাম্মদ আব্দুল্লাহ ইবন আব্দুছ-ছামদ আল-জাওজানীয়ে জনাইছে, তেওঁক আবুল-কাছিম আলী ইবন আহমদ আল-খুযাঈয়ে জনাইছে, তেওঁক আবু ছাঈদ আল-হাইছাম ইবন কুলাইব আশ-শ্বাশীয়ে জনাইছে, তেওঁক আবু ঈছা আত-তিৰমিযীয়ে জনাইছে, তেওঁক কুতাইবাই জনাইছে, আল-মুফাদ্দল ইবন ফাদালা’ই উকাইলৰ পৰা, তেওঁ আয-যুহৰীৰ পৰা, তেওঁ উৰৱাৰ পৰা, তেওঁ আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ ক’লে: ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) প্ৰতি নিশা শয্যা গ্ৰহণ কৰিবলৈ গ’লে দুয়ো হাতৰ তলুৱা একেলগ কৰি তাত ফুঁ মাৰিছিল আৰু তাত “কোৱা, তেওঁ আল্লাহ একক”, “কোৱা, মই প্ৰভাতৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ” আৰু “কোৱা, মই মানুহৰ প্ৰতিপালকৰ আশ্ৰয় বিচাৰোঁ”—এইবোৰ পঢ়িছিল।

তাৰ পিছত হাত দুটাৰে নিজৰ শৰীৰৰ যিমানখিনি অংশত পাৰিছিল সিমানখিনিত মোহাৰিছিল; প্ৰথমে মূৰ আৰু মুখত, তাৰ পিছত শৰীৰৰ আগফালৰ অংশত মোহাৰিছিল। তেওঁ এইদৰে তিনিবাৰ কৰিছিল।

আমাক আবুল-হাছান আছ-ছাৰাখছীয়ে জনাইছে, তেওঁক জাহিৰ ইবন আহমদে জনাইছে, তেওঁক আবু ইছহাক আল-হাশ্বিমীয়ে জনাইছে, আবু মুছ‘আবে বৰ্ণনা কৰিছে—মালিকৰ পৰা, তেওঁ ইবন শিহাবৰ পৰা, তেওঁ উৰৱা ইবন আয-যুবাইৰৰ পৰা, তেওঁ আয়িশ্বা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) অসুস্থ হ’লে আশ্ৰয়-প্ৰাৰ্থনাৰ ছুৰাবোৰ পঢ়ি নিজৰ ওপৰত ফুঁ মাৰিছিল। যেতিয়া তেওঁৰ অসুস্থতা বাঢ়ি গ’ল, মই সেইবোৰ পঢ়ি তেওঁৰ ওপৰত হাত বুলাইছিলোঁ—সেই দুয়োখনৰ বৰকত লাভৰ আশাত।

আমাক ইমাম আবু আলী আল-হুছাইন ইবন মুহাম্মদ আল-কাদী আৰু আবু হামিদ আহমদ ইবন আব্দুল্লাহ আছ-ছালিহীয়ে জনাইছে।

তেওঁলোকে দুয়োজনে কৈছে: আবু বকৰ আহমদ ইবন আল-হুছাইন আল-হাইৰীয়ে আমাক জনাইছে, মুহাম্মদ ইবন আহমদ ইবন মি‘কাল আল-মাইদানীয়ে জনাইছে, মুহাম্মদ ইবন ইয়াহয়াই বৰ্ণনা কৰিছে, আব্দুৰ-ৰাযযাকে আমাক জনাইছে, মা‘মাৰে আয-যুহৰীৰ পৰা, তেওঁ ছালিমৰ পৰা, তেওঁ ইবন উমৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে) কৈছিল: “দুটা বিষয়ৰ বাহিৰে ঈৰ্ষা [প্ৰশংসনীয় প্ৰতিযোগিতা] নাই: এজন মানুহ, যাক আল্লাহে কোৰআন দিছে আৰু তেওঁ ৰাতিৰ বিভিন্ন সময়ত আৰু দিনৰ বিভিন্ন সময়ত সেই অনুসৰি আমল কৰে; আৰু এজন মানুহ, যাক আল্লাহে সম্পদ দিছে আৰু তেওঁ ৰাতিৰ বিভিন্ন সময়ত আৰু দিনৰ বিভিন্ন সময়ত তাৰ পৰা খৰচ কৰে।”

আমাক আব্দুল-ৱাহিদ আল-মুলাইহীয়ে জনাইছে, তেওঁক আহমদ ইবন আব্দুল্লাহ আন-না‘ঈমীয়ে জনাইছে, মুহাম্মদ ইবন ইউছুফে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবন ইছমাঈলে জনাইছে, তেওঁক ইব্ৰাহীম ইবন হামজাই জনাইছে, ইবন আবি হাজিমে মোক জনাইছে—ইয়াজিদ, অৰ্থাৎ ইবন আল-হাদৰ পৰা, তেওঁ মুহাম্মদ ইবন ইব্ৰাহীমৰ পৰা, তেওঁ আবু ছালামা ইবন আব্দুৰ-ৰহমানৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে তেওঁ নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-ক কোৱা শুনিছিল: “আল্লাহে কোনো বস্তুৰ বাবে তেনেদৰে মনোযোগেৰে নুশুনে, যেনেকৈ মধুৰ কণ্ঠেৰে কোৰআন তিলাৱত কৰি উচ্চস্বৰে পঢ়া নবীৰ বাবে শুনে।” সমাপ্ত। ইবন আব্দুল কাহিৰে আমাক জনাইছে, তেওঁক আব্দুল গাফিৰে জনাইছে।