Prośba o ochronę przed złem

Tafsir szejka Abdurrahmana as-Saʿdiego

(I przed złem zawistnika, gdy zazdrości) Zawistnik to ten, kto pragnie, aby błogosławieństwo zostało odebrane temu, komu zazdrości, i stara się doprowadzić do jego utraty wszelkimi dostępnymi sposobami. Dlatego trzeba szukać u Allaha schronienia przed jego złem i udaremniać jego podstępy. Do zawistników zalicza się również tego, kto rzuca złe spojrzenie, ponieważ takie spojrzenie pochodzi wyłącznie od zawistnika o złej naturze i nikczemnej duszy. Ta sura zawiera zatem prośbę o ochronę przed wszelkimi rodzajami zła — ogólnie i szczegółowo.

Wskazuje też, że magia jest rzeczywista, że należy obawiać się jej szkodliwych skutków i szukać przed nią schronienia u Allaha, a także przed tymi, którzy się nią trudnią.

To znaczy: (Powiedz), szukając ochrony: (Szukam schronienia), to jest: uciekam się, chronię się i znajduję opiekę (u Pana świtu), to jest Tego, który rozłupuje ziarno i pestkę oraz rozjaśnia poranek.

Następnie, po tym, co ogólne, wymienił to, co szczegółowe, mówiąc: (I przed złem ciemności, gdy zapada) — to znaczy: przed złem tego, co dzieje się nocą, gdy ogarnia ona ludzi i pojawia się w niej wiele złych duchów oraz szkodliwych zwierząt.

(Przed złem tego, co stworzył) — obejmuje to wszystko, co Allah stworzył: ludzi, dżinny i zwierzęta. Szuka się więc u ich Stwórcy schronienia przed złem, które się w nich znajduje.

(I przed złem tych, które dmuchają na węzły) — to znaczy: przed złem czarownic, które wspomagają swoje czary dmuchaniem na węzły zawiązywane przez nie podczas odprawiania czarów.

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi).

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi).

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi).

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi).

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi).

Ta sura zawiera prośbę o ochronę u Pana ludzi, ich Władcy i ich Boga przed szatanem, który jest źródłem i podstawą wszelkiego zła. Do jego pokus i zła należy to, że szepcze do ludzkich serc: upiększa zło i przedstawia je w pięknej postaci, wzbudza w ludziach wolę jego popełnienia, a dobro ukazuje jako odrażające, zniechęcając do niego, i przedstawia je w postaci innej niż jego prawdziwa postać. Nieustannie tak postępuje: szepcze i wycofuje się — to znaczy oddala się, gdy sługa wspomina swego Pana i szuka Jego pomocy, by odeprzeć szatana.

Należy zatem szukać schronienia i ochrony w panowaniu Allaha nad wszystkimi ludźmi. Całe stworzenie podlega Jego panowaniu i władzy; każda istota żywa znajduje się w Jego uścisku. Trzeba też szukać ochrony w Jego boskości, dla której stworzył ludzi. Nie mogą jej osiągnąć inaczej, jak tylko odpierając zło swego wroga, który chce odwieść ich od niej, stanąć między nimi a nią oraz uczynić ich swoimi stronnikami, aby znaleźli się wśród mieszkańców Płomienia.

Podszepty mogą pochodzić zarówno od dżinnów, jak i od ludzi. Dlatego Allah powiedział: (spośród dżinnów i ludzi). Chwała Allahowi, Panu światów, na początku i na końcu, jawnie i skrycie. Prosimy Go, Najwyższego, aby dopełnił Swojego dobrodziejstwa i przebaczył nam nasze grzechy, które stanęły między nami a wieloma Jego błogosławieństwami, a także nasze przewinienia i namiętności, które odwróciły nasze serca od rozważania Jego znaków.

Pokładamy w Nim nadzieję i liczymy na to, że nie pozbawi nas dobra, które ma u Siebie, z powodu zła, które jest w nas, gdyż jedynie ludzie niewierzący tracą nadzieję na ulgę od Allaha, a jedynie ludzie błądzący popadają w rozpacz co do Jego miłosierdzia. Niech Allah obdarzy błogosławieństwem i pokojem Swojego Posłańca Muhammada, jego rodzinę i wszystkich jego towarzyszy — niech błogosławieństwo i pokój trwają nieprzerwanie przez wszystkie czasy. Chwała Allahowi, dzięki którego łasce dobre dzieła zostają dopełnione.

Z pomocą Allaha i dzięki Jego łaskawemu wsparciu ukończono tafsir Księgi Allaha ręką jej kompilatora i autora, Abd ar-Rahmana ibn Nasira ibn Abd Allaha, znanego jako Ibn Saʿdi. Niech Allah przebaczy jemu, jego rodzicom i wszystkim muzułmanom. Ukończono go pierwszego dnia miesiąca Rabiʿ al-Awwal roku tysiąc trzysta czterdziestego czwartego od hidżry Muhammada, niech Allah obdarzy go błogosławieństwem i pokojem. Zakończono dzięki chwale Allaha. Nie zapominajcie o nich w swoich modlitwach odmawianych w ich nieobecności.

Tafsir imama Ibn Kathira

Tafsīr dwóch sur ochronnych (al-Muʿawwidhatayn) — są to sury medyńskie.

Imam Ahmad powiedział: Przekazał nam ʿAffān, przekazał nam Ḥammād ibn Salama, zawiadomił nas ʿĀṣim ibn Bahdala, od Zirr ibn Ḥubajsza, który powiedział: Zapytałem Ubayya ibn Kaʿba: „Ibn Masʿūd nie zapisuje dwóch sur ochronnych w swoim muṣḥafie?”. Odpowiedział: „Zaświadczam, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział mi, iż Dżibrīl عليه السلام rzekł do niego: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki», więc to powiedziałem. Następnie rzekł: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi», więc to powiedziałem. Dlatego mówimy to, co powiedział Prorok ﷺ”.

Abū Bakr al-Ḥumaydī przekazał to w swoim Musnadzie za pośrednictwem Sufyāna ibn ʿUyayny: przekazała nam ʿAbda bint Abī Lubāba oraz ʿĀṣim ibn Bahdala, że obaj słyszeli Zirr ibn Ḥubajsza mówiącego: Zapytałem Ubayya ibn Kaʿba o dwie sury ochronne i powiedziałem: „Abū al-Mundhirze, twój brat Ibn Masʿūd wymazuje je z muṣḥafu”. Odpowiedział: „Zapytałem o nie Wysłannika Allaha ﷺ, a on rzekł: «Polecono mi: ‘Powiedz’, więc powiedziałem»”. Dlatego mówimy tak, jak powiedział Wysłannik Allaha ﷺ.

Aḥmad powiedział: Przekazał nam Wakīʿ, przekazał nam Sufyān, od ʿĀṣima, od Zirr, który powiedział: Zapytałem Ibn Masʿūda o dwie sury ochronne. Odpowiedział: „Zapytałem o nie Proroka ﷺ, a on rzekł: «Polecono mi, więc powiedziałem wam: mówcie»”. Ubayy powiedział: „Prorok ﷺ powiedział nam, więc i my mówimy”.

Al-Buchārī powiedział: Przekazał nam ʿAlī ibn ʿAbd Allāh, przekazał nam Sufyān, przekazała nam ʿAbda bint Abī Lubāba, od Zirr ibn Ḥubajsza — a także przekazał nam ʿĀṣim, od Zirr — który powiedział: Zapytałem Ubayya ibn Kaʿba: „Abū al-Mundhirze, twój brat Ibn Masʿūd mówi to i to”. Odpowiedział: „Zapytałem o to Proroka ﷺ, a on rzekł: «Polecono mi: ‘Powiedz’, więc powiedziałem»”. Dlatego mówimy tak, jak powiedział Wysłannik Allaha ﷺ. Al-Buchārī i an-Nasāʾī przekazali to również od Qutayby, od Sufyāna ibn ʿUyayny, od ʿAbdy i ʿĀṣima ibn Abī an-Najūda, od Zirr ibn Ḥubajsza, od Ubayya ibn Kaʿba — w podobnym brzmieniu.

Ḥāfiẓ Abū Yaʿlā powiedział: Przekazał nam al-Azraq ibn ʿAlī, przekazał nam Ḥassān ibn Ibrāhīm, przekazał nam aṣ-Ṣalt ibn Bahrām, od Ibrāhīma, od ʿAlqamy, który powiedział: ʿAbd Allāh wymazywał dwie sury ochronne z muṣḥafu i mówił: „Wysłannikowi Allaha ﷺ nakazano jedynie szukać w nich ochrony, a ʿAbd Allāh nie recytował ich”. ʿAbd Allāh ibn Aḥmad przekazał to również na podstawie relacji al-Aʿmasza, od Abū Isḥāqa, od ʿAbd ar-Raḥmāna ibn Yazīda, który powiedział: ʿAbd Allāh wymazywał dwie sury ochronne ze swoich muṣḥafów i mówił: „Nie należą one do Księgi Allaha”.

Al-Aʿmasz powiedział: Przekazał nam także ʿĀṣim, od Zirr ibn Ḥubajsza, od Ubayya ibn Kaʿba: „Zapytaliśmy o nie Wysłannika Allaha ﷺ, a on rzekł: «Polecono mi: ‘Powiedz’, więc powiedziałem»”.

Wielu recytatorów i uczonych prawa religijnego zna tę relację: Ibn Masʿūd nie zapisywał dwóch sur ochronnych w swoim muṣḥafie. Być może nie słyszał ich od Proroka ﷺ, a ich przekaz nie osiągnął u niego stopnia tawātur. Być może później wycofał się ze swojego stanowiska i przyjął zdanie ogółu, gdyż Towarzysze رضي الله عنهم zapisali je w oficjalnych muṣḥafach i rozesłali je w takiej postaci do wszystkich stron świata. Chwała Allahowi i Jemu należy się wdzięczność.

Muslim powiedział w swoim Ṣaḥīḥ: Przekazała nam Qutayba, przekazał nam Jarīr, od Bayāna, od Qaysa ibn Abī Ḥāzima, od ʿUqby ibn ʿĀmira, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Czy nie widziałeś wersetów, które zostały zesłane tej nocy? Nie widziano niczego podobnego do nich: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki» i «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”. Przekazali to także Aḥmad, Muslim, at-Tirmidhī i an-Nasāʾī na podstawie relacji Ismāʿīla ibn Abī Khālida, od Qaysa ibn Abī Ḥāzima, od ʿUqby. At-Tirmidhī uznał ten hadis za dobry i autentyczny.

Inna droga przekazu: Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam al-Walīd ibn Muslim, przekazał nam Ibn Jābir, od al-Qāsima Abū ʿAbd ar-Raḥmāna, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Kiedy prowadziłem Wysłannikowi Allaha ﷺ wierzchowca przez jedną z górskich przełęczy, rzekł do mnie: „ʿUqbo, czy nie wsiądziesz?”. Obawiałem się, że byłoby to nieposłuszeństwo, więc Wysłannik Allaha ﷺ zsiadł, a ja przez chwilę jechałem. Potem znów wsiadł i powiedział: „ʿUqaybo, czy nie nauczę cię dwóch najlepszych sur, jakie ludzie recytują?”. Odpowiedziałem: „Owszem, Wysłanniku Allaha”.

Nauczył mnie: „Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki” oraz „Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi”. Następnie ogłoszono iqāmę, Wysłannik Allaha ﷺ stanął na czele modlitwy i recytował obie sury. Potem podszedł do mnie i powiedział: „Jak ci się podobają, ʿUqaybo? Recytuj je za każdym razem, gdy kładziesz się spać, i za każdym razem, gdy wstajesz”.

An-Nasāʾī przekazał to od al-Walīda ibn Muslima i ʿAbd Allāha ibn al-Mubāraka, obu od Ibn Jābira. Abū Dāwūd i an-Nasāʾī przekazali to również na podstawie relacji Ibn Wahba, od Muʿāwiyi ibn Ṣāliḥa, od al-ʿAlāʾ ibn al-Ḥāritha, od al-Qāsima ibn ʿAbd ar-Raḥmāna, od ʿUqby.

Inna droga przekazu: Aḥmad powiedział: Przekazał nam Abū ʿAbd ar-Raḥmān, przekazał nam Saʿīd ibn Abī Ayyūb, przekazali mi Yazīd ibn ʿAbd al-ʿAzīz ar-Ruʿaynī i Abū Marḥūm, od Yazīda ibn Muḥammada al-Qurashī, od ʿAlī ibn Rabāḥa, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ polecił mi recytować sury ochronne po każdej modlitwie. Abū Dāwūd, at-Tirmidhī i an-Nasāʾī przekazali to różnymi drogami od ʿAlī ibn Abī Rabāḥa. At-Tirmidhī uznał ten przekaz za osobliwy.

Inna droga przekazu: Aḥmad powiedział: Przekazał nam Yaḥyā ibn Isḥāq, przekazał nam Ibn Lahīʿa, od Musharriḥa ibn Hāʿāna, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł do mnie: „Recytuj dwie sury ochronne, gdyż nie będziesz recytował niczego, co mogłoby się z nimi równać”. Jedynie Aḥmad przekazał tę wersję.

Inna droga przekazu: Aḥmad powiedział: Przekazał nam Ḥaywa ibn Shurayḥ, przekazała nam Baqiyya, przekazał nam Buḥayr ibn Saʿd, od Khālida ibn Maʿdāna, od Jubayra ibn Nufayra, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Wysłannikowi Allaha ﷺ podarowano siwą mulicę. Wsiadł na nią, a ʿUqba poprowadził ją za uzdę. Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Recytuj: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki»”. Powtarzał mi to, aż ją wyrecytowałem.

Zauważył, że nie cieszyłem się nią zbytnio, więc powiedział: „Może lekceważysz jej znaczenie? Nie odprawiaj modlitwy, nie recytując czegoś równie dobrego”. An-Nasāʾī przekazał to od ʿAmra ibn ʿUthmāna, od Baqiyya. An-Nasāʾī przekazał również podobną relację od as-Sawriego, od Muʿāwiyi ibn Ṣāliḥa, od ʿAbd ar-Raḥmāna ibn Jubayra ibn Nufayra, od jego ojca, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który zapytał Wysłannika Allaha ﷺ o dwie sury ochronne.

Inna droga przekazu: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomił nas Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā, przekazał nam al-Muʿtamir, który powiedział: Słyszałem an-Nuʿmāna, od Ziyāda Abū al-Asada, od ʿUqby ibn ʿĀmira, że Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Ludzie nie szukali ochrony za pomocą niczego podobnego do tych dwóch: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki» i «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”.

Inna droga przekazu: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomiła nas Qutayba, przekazał nam al-Layth, od Ibn ʿAjlāna, od Saʿīda al-Maqburīego, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Szedłem z Wysłannikiem Allaha ﷺ, gdy rzekł: „ʿUqbo, powiedz”. Zapytałem: „Co mam powiedzieć?”. Zamilkł, a potem znów rzekł: „Powiedz”. Zapytałem: „Co mam powiedzieć, Wysłanniku Allaha?”.

Zamilkł. Powiedziałem więc: „Allahu, spraw, by powtórzył mi to”. Wtedy rzekł: „ʿUqbo, powiedz”. Zapytałem: „Co mam powiedzieć, Wysłanniku Allaha?”. Odpowiedział: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki»”. Recytowałem ją, aż dotarłem do jej końca.

Potem powiedział: „Powiedz”. Zapytałem: „Co mam powiedzieć, Wysłanniku Allaha?”. Odpowiedział: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”. Recytowałem ją, aż dotarłem do jej końca. Wtedy Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Żaden proszący nie poprosił o nic podobnego do nich i żaden szukający schronienia nie szukał go w niczym podobnym do nich”.

Inna droga przekazu: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomił nas Muḥammad ibn Yassār, przekazał nam ʿAbd ar-Raḥmān, przekazał nam Muʿāwiya, od al-ʿAlāʾ ibn al-Ḥāritha, od Makḥūla, od ʿUqby ibn ʿĀmira, że Wysłannik Allaha ﷺ recytował te dwie sury podczas modlitwy porannej.

Inna droga przekazu: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomiła nas Qutayba, przekazał nam al-Layth, od Yazīda ibn Abī Ḥabība, od Abū ʿImrāna Aslama, od ʿUqby ibn ʿĀmira, który powiedział: Podążałem za Wysłannikiem Allaha ﷺ, gdy jechał wierzchem. Położyłem rękę na jego stopie i powiedziałem: „Naucz mnie sury Hūd albo sury Yūsuf”. Odpowiedział: „Nie będziesz recytował niczego, co byłoby korzystniejsze u Allaha niż «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki»”.

Inny hadis: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomił nas Maḥmūd ibn Khālid, przekazał nam al-Walīd, przekazał nam Abū ʿAmr al-Awzāʿī, od Yaḥyi ibn Abī Kathīra, od Muḥammada ibn Ibrāhīma ibn al-Ḥāritha, od Abū ʿAbd Allāha, od Ibn ʿĀʾisha al-Juhanīego, że Prorok ﷺ powiedział mu: „Ibn ʿĀʾish, czy mam ci wskazać — albo powiedzieć ci — co jest najlepsze spośród tego, za pomocą czego szukający ochrony szukają schronienia?”. Odpowiedział: „Owszem, Wysłanniku Allaha”. Rzekł: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki» i «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi» — te dwie sury”.

Istnieje wiele dróg przekazu od ʿUqby, niemal osiągających stopień tawātur. Według wielu wybitnych badaczy hadisów dają one pewność. Wcześniej przytoczono także relację Ṣudayya ibn ʿAjlāna i Farwy ibn Mujāhida, przekazaną od niego: „Czy nie nauczę was trzech sur, którym nie dorównuje nic z tego, co zesłano w Torze, Ewangelii, Psalmach ani al-Furqānie? «Powiedz: On jest Allahem, Jedynym»; «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki» i «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”.

Inny hadis: Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Ismāʿīl, przekazał nam al-Jurayrī, od Abū al-ʿAlāʾ, który powiedział: Pewien mężczyzna opowiadał: Byliśmy z Wysłannikiem Allaha ﷺ w podróży, ludzie zmieniali się przy dosiadaniu wierzchowców, a w południe mieliśmy ich niewiele. Nadeszła pora, by Wysłannik Allahа ﷺ zsiadł, a potem moja. Dogonił mnie, uderzył mnie w ramię i powiedział: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki»”. Wysłannik Allaha ﷺ wyrecytował ją, a ja recytowałem wraz z nim.

Potem powiedział: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”. Wysłannik Allaha ﷺ wyrecytował ją, a ja recytowałem wraz z nim. Następnie powiedział: „Gdy odprawiasz modlitwę, recytuj obie”. Najwyraźniej tym mężczyzną był ʿUqba ibn ʿĀmir, a Allah wie najlepiej.

An-Nasāʾī przekazał to od Yaʿqūba ibn Ibrāhīma, od Ibn ʿUlayyi, w podobnym brzmieniu.

Inny hadis: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomił nas Muḥammad ibn al-Muthannā, przekazał nam Muḥammad ibn Jaʿfar, od ʿAbd Allāha ibn Saʿīda, który przekazał mi od Yazīda ibn Rūmāna, od ʿUqby ibn ʿĀmira, od ʿAbd Allāha al-Aslamīego — chodzi o Ibn Anīsa — że Wysłannik Allaha ﷺ położył dłoń na jego piersi i powiedział: „Powiedz”. Nie wiedziałem, co powiedzieć, więc znów rzekł do mnie: „Powiedz”. Powiedziałem: „«Powiedz: On jest Allahem, Jedynym»”. Następnie powiedział: „Powiedz”.

Odpowiedziałem: „«Szukam schronienia u Pana jutrzenki przed złem tego, co stworzył»”, aż ją ukończyłem. Potem powiedział: „Powiedz”. Odpowiedziałem: „«Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”, aż ją ukończyłem. Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Tak właśnie szukaj ochrony.

Nikt nigdy nie szukał jej za pomocą niczego podobnego do nich”.

Inny hadis: an-Nasāʾī powiedział: Zawiadomił nas ʿAmr ibn ʿAlī Abū Ḥafṣ, przekazał nam Badal, przekazał nam Shaddād ibn Saʿīd Abū Ṭalḥa, przekazał nam Saʿīd al-Jurayrī, od Abū Naḍry, od Jābira ibn ʿAbd Allāha, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł do mnie: „Recytuj, Jābirze”. Zapytałem: „Co mam recytować, niech mój ojciec i matka będą ci poświęceni?”. Odpowiedział: „Recytuj: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana jutrzenki» i «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”. Wyrecytowałem je, a on powiedział: „Recytuj je; nie będziesz recytował niczego, co mogłoby się z nimi równać”.

Wcześniej przytoczono hadis ʿĀʾishy, że Wysłannik Allaha ﷺ recytował te sury, dmuchał w swoje dłonie i przecierał nimi głowę, twarz oraz przednią część ciała.

Imam Mālik powiedział: Od Ibn Shihāba, od ʿUrwy, od ʿĀʾishy: Gdy Wysłannik Allaha ﷺ chorował, recytował nad sobą dwie sury ochronne i lekko dmuchał. Kiedy jego dolegliwości się nasiliły, recytowałam nad nim, a następnie przecierałam go jego dłonią, mając nadzieję na jej błogosławieństwo. Al-Buchārī przekazał to od ʿAbd Allāha ibn Yūsufa, Muslim od Yaḥyi ibn Yaḥyi, Abū Dāwūd od al-Qaʿnabīego, a an-Nasāʾī od Qutayby — a także na podstawie przekazów Ibn al-Qāsima i ʿĪsy ibn Yūnusa — oraz Ibn Māja na podstawie relacji Maʿna i Bishra ibn ʿUmara. Wszyscy ośmiu przekazali to od Mālika.

Na końcu sury „Nūn” przytoczono hadis Abū Naḍry, od Abū Saʿīda: Wysłannik Allaha ﷺ szukał ochrony przed spojrzeniami dżinnów i ludzi. Kiedy zostały zesłane dwie sury ochronne, zaczął posługiwać się nimi, a zaniechał wszystkiego innego. Przekazali to at-Tirmidhī, an-Nasāʾī i Ibn Māja. At-Tirmidhī uznał hadis za dobry.

Ibn Abī Ḥātim powiedział: Przekazał nam Aḥmad ibn ʿIṣām, przekazał nam Abū Aḥmad az-Zubayrī, przekazał nam Ḥasan ibn Ṣāliḥ, od ʿAbd Allāha ibn Muḥammada ibn ʿAqīla, od Jābira, który powiedział: „Al-falaq” oznacza świt. Al-ʿAwfī przekazał od Ibn ʿAbbāsa: „Al-falaq” oznacza świt. Podobnie przekazano od Mujāhida, Saʿīda ibn Jubayra, ʿAbd Allāha ibn Muḥammada ibn ʿAqīla, al-Ḥasana, Qatādy, Muḥammada ibn Kaʿba al-Quraẓīego, Ibn Zayda oraz Mālika, od Zayda ibn Aslama. Al-Quraẓī, Ibn Zayd i Ibn Jarīr powiedzieli, że chodzi o to samo, co w słowach Najwyższego: „[Allaha,] który sprawia, że świt rozbłyska”.

ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa przekazał od Ibn ʿAbbāsa: „Al-falaq” oznacza stworzenie. Podobnie powiedział aḍ-Ḍaḥḥāk: Allah nakazał Swojemu Prorokowi szukać ochrony przed całym stworzeniem. Kaʿb al-Aḥbār powiedział: „Al-falaq” to miejsce w Piekle; kiedy zostaje otwarte, wszyscy mieszkańcy Ognia krzyczą z powodu jego żaru. Ibn Abī Ḥātim przekazał tę relację, po czym powiedział: Przekazał nam mój ojciec, przekazał nam Suhayl ibn ʿUthmān, od pewnego wymienionego z imienia człowieka, od as-Suddīego, od Zayda ibn ʿAlī, od jego ojców, którzy powiedzieli: „Al-falaq” to dół na dnie Piekła, nakryty przykryciem.

Gdy zostaje ono odsłonięte, wydobywa się z niego ogień, od którego Piekło krzyczy z powodu żaru. Podobnie przekazano od ʿAmra ibn ʿAbsay, as-Suddīego i innych.

Przekazano w tej sprawie również od Proroka ﷺ hadis munkar. Ibn Jarīr powiedział: Przekazał mi Isḥāq ibn Wahb al-Wāsiṭī, przekazał nam Masʿūd ibn Mūsā ibn Mishkān al-Wāsiṭī, przekazał nam Naṣr ibn Khuzayma al-Khurāsānī, od Shuʿayba ibn Ṣafwāna, od Muḥammada ibn Kaʿba al-Quraẓīego, od Abū Hurayry, od Proroka ﷺ, który powiedział: „Al-falaq to przykryty dół w Piekle”. Łańcuch przekazu jest osobliwy i nie jest autentyczne przypisanie tego Prorokowi ﷺ.

Abū ʿAbd ar-Raḥmān al-Ḥublī powiedział: „Al-falaq” to jedno z imion Piekła. Ibn Jarīr powiedział: Prawidłowe jest pierwsze zdanie — że chodzi o świt. I to jest słuszne; takie stanowisko wybrał al-Buchārī, niech Allah okaże mu miłosierdzie, w swoim Ṣaḥīḥ.

(A we wcześniejszym fragmencie: „…byłem zbyt pełen szacunku wobec Wysłannika Allaha ﷺ, by wsiąść na jego wierzchowca. Potem powiedział: «ʿUqaybo, czy nie wsiądziesz?»”). [W tekście źródłowym znajduje się tu urwany, niepowiązany fragment.] Al-Anʿām: 96.

„I przed złem ciemności, gdy zapada” (wa-min sharri ghāsiqin idhā waqab).

Mujāhid powiedział: „Ciemność, gdy zapada” oznacza noc, gdy zachodzi słońce. Al-Buchārī przytoczył od niego tę opinię; przekazał ją także Ibn Abī Najīḥ. Podobnie powiedzieli Ibn ʿAbbās, Muḥammad ibn Kaʿb al-Quraẓī, aḍ-Ḍaḥḥāk, Khusayf, al-Ḥasan i Qatāda: chodzi o noc, która nadchodzi wraz ze swą ciemnością. Az-Zuhrī powiedział: „I przed złem ciemności, gdy zapada” oznacza słońce, gdy zachodzi.

Od ʿAṭijji i Qatādy przekazano, że „gdy noc zapada” oznacza, gdy odchodzi.

Abū al-Muhazzim przekazał od Abū Hurayry: „I przed złem ciemności, gdy zapada” oznacza gwiazdę. Ibn Zayd powiedział: Arabowie nazywali al-ghāsiq zachód Plejad; choroby i zarazy nasilały się, gdy Plejady zachodziły, a ustępowały, gdy wschodziły. Ibn Jarīr powiedział: Zwolennicy tej opinii mają w tej sprawie przekaz.

Oto co przekazał mi Naṣr ibn ʿAlī: przekazał mi Bakkār ibn ʿAbd Allāh, bratanek Hammāma, przekazał nam Muḥammad ibn ʿAbd al-ʿAzīz ibn ʿUmar ibn ʿAbd ar-Raḥmān ibn ʿAwf, od swojego ojca, od Abū Salamy, od Abū Hurayry, od Proroka ﷺ, który powiedział o słowach „i przed złem ciemności, gdy zapada”: „Chodzi o ciemną gwiazdę”. Powiadam: tego hadisu nie można wiarygodnie przypisać Prorokowi ﷺ.

Ibn Jarīr powiedział: Inni uznali, że chodzi o księżyc. Powiadam: podstawą zwolenników tej opinii jest przekaz imama Aḥmada: Przekazał nam Abū Dāwūd al-Ḥafarī, od Ibn Abī Dhiʾba, od al-Ḥāritha, od Abū Salamy, który przekazał od ʿĀʾishy رضي الله عنها: Wysłannik Allaha ﷺ wziął mnie za rękę i pokazał mi księżyc, gdy wschodził, po czym powiedział: „Szukaj u Allaha ochrony przed złem tej ciemności, gdy zapada”. At-Tirmidhī i an-Nasāʾī przekazali to w swoich księgach tafsīru w ramach Sunanów na podstawie relacji Muḥammada ibn ʿAbd ar-Raḥmāna ibn Abī Dhiʾba, od jego wuja al-Ḥāritha ibn ʿAbd ar-Raḥmāna.

At-Tirmidhī uznał hadis za dobry i autentyczny. Jego brzmienie jest następujące: „Szukaj u Allaha ochrony przed złem tego, gdyż to jest ciemność, gdy zapada”. Wersja an-Nasāʾīego brzmi: „Szukaj u Allaha ochrony przed złem tego — tej ciemności, gdy zapada”.

Zwolennicy pierwszej opinii, według której chodzi o noc, gdy nadchodzi, mówią: Nie przeczy to naszej opinii, gdyż księżyc jest znakiem nocy i ma władzę tylko podczas niej. Podobnie gwiazdy świecą wyłącznie w nocy. Zatem wszystko to sprowadza się do tego, co powiedzieliśmy. Allah wie najlepiej.

Jego słowa: „I przed złem tych, które dmuchają na węzły” (wa-min sharri an-naffāthāti fī al-ʿuqad).

Mujāhid, ʿIkrima, al-Ḥasan, Qatāda i aḍ-Ḍaḥḥāk powiedzieli: Chodzi o czarownice. Mujāhid powiedział: Gdy odmawiają zaklęcia i dmuchają na węzły. Ibn Jarīr powiedział: Przekazał nam Ibn ʿAbd al-Aʿlā, przekazał nam Ibn Thawr, od Maʿmara, od Ibn Ṭāwūsa, od jego ojca, który powiedział: „Nic nie jest bliższe bałwochwalstwu niż zaklęcie wypowiadane nad wężem i osobami opętanymi”.

W innym hadisie jest mowa o tym, że Dżibrīl przyszedł do Wysłannika Allaha ﷺ i zapytał: „Muḥammadzie, czy cierpisz?”. Odpowiedział: „Tak”. Dżibrīl rzekł: „W imię Allaha odprawiam nad tobą ruqję, od każdej dolegliwości, która cię dręczy, i od zła każdego zazdrośnika oraz złego spojrzenia. Niech Allah cię uzdrowi”.

Być może było to w czasie choroby Proroka ﷺ po rzuceniu na niego uroku. Następnie Allah Najwyższy przywrócił mu zdrowie i uzdrowił go, a podstęp zazdrosnych czarowników spośród Żydów obrócił przeciwko nim samym: ich zguba wynikła z ich własnych knowań i zostali zdemaskowani. Mimo to Wysłannik Allaha ﷺ nigdy ich nie zganił; Allah sam wystarczył mu za opiekuna, uzdrowił go i obdarzył zdrowiem.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Abū Muʿāwiya, przekazał nam al-Aʿmash, od Yazīda ibn Ḥayyāna, od Zayda ibn Arqama, który powiedział: Proroka ﷺ zaczarował pewien Żyd, przez co przez kilka dni chorował. Wtedy przyszedł do niego Dżibrīl i powiedział: „Zaczarował cię pewien Żyd; zawiązał węzły dla ciebie w tej a tej studni. Poślij kogoś, by je przyniósł”. Wysłannik Allaha ﷺ wysłał ludzi, którzy wydobyli je ze studni.

Przyniesiono je, a on rozwiązał węzły. Wysłannik Allaha ﷺ wstał, jakby został uwolniony z więzów. Nie wspomniał o tym Żydowi ani nie okazał mu niechęci, aż tamten umarł. An-Nasāʾī przekazał to od Hannāda, od Abū Muʿāwiyi Muḥammada ibn Ḥāzima aḍ-Ḍarīra.

Al-Buchārī powiedział w „Księdze o medycynie” swojego Ṣaḥīḥ: Przekazał nam ʿAbd Allāh ibn Muḥammad, który powiedział: Słyszałem Sufyāna ibn ʿUyayną mówiącego: „Pierwszym, który nam to przekazał, był Ibn Jurayj. Powiedział: Przekazali mi to bliscy ʿUrwy, od ʿUrwy. Zapytałem o to Hishāma, a on przekazał nam od swojego ojca, od ʿĀʾishy, która powiedziała: Wysłannik Allaha ﷺ został zaczarowany tak, że wydawało mu się, iż zbliża się do kobiet, choć tego nie robił”. Sufyān powiedział: „To najcięższa postać czaru, gdy tak się dzieje”.

Prorok ﷺ powiedział: „ʿĀʾisho, czy wiesz, że Allah dał mi odpowiedź w sprawie, o którą Go prosiłem? Przyszło do mnie dwóch mężczyzn. Jeden usiadł przy mojej głowie, a drugi przy moich stopach. Ten, który siedział przy głowie, zapytał drugiego: «Co dolega temu człowiekowi?».

Odpowiedział: «Został zaczarowany». Zapytał: «Kto go zaczarował?». Odpowiedział: «Labīd ibn al-Aʿṣam, człowiek z Banū Zurayq, sprzymierzony z Żydami, będący hipokrytą». Zapytał: «Czym?». Odpowiedział: «Grzebieniem i włóknami z grzebienia».

Zapytał: «Gdzie to jest?». Odpowiedział: «W łusce męskiej palmy daktylowej, pod kamieniem na dnie studni Dhrawān»”.

ʿĀʾisha powiedziała: Poszedł do studni i wydobył tę rzecz, po czym rzekł: „To ta studnia, którą mi pokazano; jej woda wyglądała jak napar z henny, a palmy daktylowe przypominały głowy szatanów”. Powiedziała: Wydobył [to ze studni]. Zapytałam: „Czy nie powinieneś go rozplątać, by usunąć czar?”. Odpowiedział: „Allah mnie uzdrowił, a nie chciałbym sprowadzić zła na żadnego z ludzi”.

Al-Buchārī przytoczył tę relację również na podstawie przekazów ʿĪsy ibn Yūnusa, Abū Ḍamry Anasa ibn ʿIyāḍa, Abū Usāmy i Yaḥyi al-Qaṭṭāna. W ich wersji znajduje się: „Wydawało mu się, że zrobił coś, czego w rzeczywistości nie zrobił”. W jednej z wersji jest także: „Polecił zasypać studnię”. Wspomniano, że przekazali to od Hishāma również Ibn Abī az-Zinād i al-Layth ibn Saʿd.

Muslim przekazał ten hadis na podstawie relacji Abū Usāmy Ḥammāda ibn Usāmy oraz ʿAbd Allāha ibn Numayra. Aḥmad przekazał go od ʿAffāna, od Wahība, od Hishāma. Imam Aḥmad przekazał go również od Ibrāhīma ibn Khālida, od Ribāḥa, od Maʿmara, od Hishāma, od jego ojca, od ʿĀʾishy, która powiedziała: Wysłannik Allaha ﷺ przez sześć miesięcy pozostawał w stanie, w którym wydawało mu się, że zbliża się do kobiet, choć do tego nie dochodziło. Przyszło do niego dwóch aniołów; jeden usiadł przy jego głowie, a drugi przy jego stopach.

Jeden zapytał drugiego: „Co mu dolega?”. Odpowiedział: „Został zaczarowany”. Zapytał: „Kto go zaczarował?”. Odpowiedział: „Labīd ibn al-Aʿṣam”, po czym przytoczył resztę hadisu.

Uczony komentator ath-Thaʿlabī powiedział w swoim tafsīrze: Ibn ʿAbbās i ʿĀʾisha رضي الله عنهما powiedzieli: Pewien żydowski chłopiec służył Wysłannikowi Allaha ﷺ. Żydzi zaczęli go nagabywać i nie przestawali, aż zabrał kilka włosów z grzebienia Proroka ﷺ i kilka zębów jego grzebienia, a następnie przekazał je Żydom, którzy za ich pomocą go zaczarowali. Zajął się tym jeden z nich, zwany Ibn al-Aʿṣam. Potem ukrył te rzeczy w studni należącej do Banū Zurayq, zwanej Dhrawān.

Wysłannik Allaha ﷺ zachorował, włosy na jego głowie wypadały; przez sześć miesięcy wydawało mu się, że zbliża się do kobiet, choć tego nie robił. Jego siły słabły i nie wiedział, co go spotkało.

Pewnego razu, gdy spał, przyszli do niego dwaj aniołowie. Jeden usiadł przy jego głowie, a drugi przy stopach. Ten, który siedział u stóp, zapytał tego przy głowie: „Co dolega temu człowiekowi?”. Odpowiedział: „Został zaczarowany”.

Zapytał: „Na czym polega czar?”. Odpowiedział: „To magia”. Zapytał: „Kto go zaczarował?”. Odpowiedział: „Żyd Labīd ibn al-Aʿṣam”. Zapytał: „Czym go zaczarował?”. Odpowiedział: „Grzebieniem i włóknami z grzebienia”. Zapytał: „Gdzie to jest?”.

Odpowiedział: „W łusce palmy daktylowej, pod kamieniem na dnie studni Dhrawān. Łuska to osłona owocu palmy; rāʿūfa to wystający kamień na dnie studni, na którym staje ten, kto czerpie wodę”.

Wysłannik Allaha ﷺ obudził się przerażony i powiedział: „ʿĀʾisho, czy nie wiesz, że Allah poinformował mnie o mojej chorobie?”. Następnie Wysłannik Allaha ﷺ wysłał ʿAlīego, az-Zubayra i ʿAmmāra ibn Yāsira. Wypompowali wodę ze studni; wyglądała jak napar z henny. Potem podnieśli kamień i wydobyli łuskę.

Znajdowały się w niej włosy z jego głowy i zęby grzebienia. Była tam również cięciwa z dwunastoma węzłami, w które wbito igły. Wtedy Allah Najwyższy zesłał obie sury. Za każdym razem, gdy Prorok recytował werset, jeden węzeł się rozwiązywał.

Wysłannik Allaha ﷺ poczuł ulgę po rozwiązaniu ostatniego węzła i wstał, jakby został uwolniony z więzów. Dżibrīl عليه السلام mówił: „W imię Allaha odprawiam nad tobą ruqję, od wszystkiego, co ci szkodzi, od zazdrośnika i złego spojrzenia. Niech Allah cię uzdrowi”. Powiedzieli: „Wysłanniku Allaha, czy nie powinniśmy schwytać nikczemnika i go zabić?”.

Wysłannik Allaha ﷺ odpowiedział: „Allah mnie uzdrowił, a nie chciałbym wzbudzać zła wśród ludzi”.

Ath-Thaʿlabī przytoczył to bez łańcucha przekazu. Relacja jest osobliwa, a niektóre jej fragmenty są zdecydowanie naganne. Część ma jednak potwierdzenie w przytoczonych wcześniej przekazach. Allah wie najlepiej. [W tekście źródłowym występują w tym miejscu urwane, niepowiązane słowa: „ʿAlī, niech Allah będzie z niego zadowolony; nigdy; Prorok ﷺ; powiedziała; Labīd”.]

Słowa Najwyższego: „Przed złem tego, co stworzył” oznaczają: przed złem wszystkich stworzeń. Thābit al-Bunānī i al-Ḥasan al-Baṣrī powiedzieli: Chodzi o Piekło, Iblīsa i jego potomstwo spośród tego, co zostało stworzone.

Jego słowa: „I przed złem tych, które dmuchają na węzły” (wa-min sharri an-naffāthāti fī al-ʿuqad).

Mujāhid, ʿIkrima, al-Ḥasan, Qatāda i aḍ-Ḍaḥḥāk powiedzieli: Chodzi o czarownice. Mujāhid powiedział: Gdy odmawiają zaklęcia i dmuchają na węzły. Ibn Jarīr powiedział: Przekazał nam Ibn ʿAbd al-Aʿlā, przekazał nam Ibn Thawr, od Maʿmara, od Ibn Ṭāwūsa, od jego ojca, który powiedział: „Nic nie jest bliższe bałwochwalstwu niż zaklęcie wypowiadane nad wężem i osobami opętanymi”.

W innym hadisie jest mowa o tym, że Dżibrīl przyszedł do Wysłannika Allaha ﷺ i zapytał: „Muḥammadzie, czy cierpisz?”. Odpowiedział: „Tak”. Dżibrīl rzekł: „W imię Allaha odprawiam nad tobą ruqję, od każdej dolegliwości, która cię dręczy, i od zła każdego zazdrośnika oraz złego spojrzenia. Niech Allah cię uzdrowi”.

Być może było to w czasie choroby Proroka ﷺ po rzuceniu na niego uroku. Następnie Allah Najwyższy przywrócił mu zdrowie i uzdrowił go, a podstęp zazdrosnych czarowników spośród Żydów obrócił przeciwko nim samym: ich zguba wynikła z ich własnych knowań i zostali zdemaskowani. Mimo to Wysłannik Allaha ﷺ nigdy ich nie zganił; Allah sam wystarczył mu za opiekuna, uzdrowił go i obdarzył zdrowiem.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Abū Muʿāwiya, przekazał nam al-Aʿmash, od Yazīda ibn Ḥayyāna, od Zayda ibn Arqama, który powiedział: Proroka ﷺ zaczarował pewien Żyd, przez co przez kilka dni chorował. Wtedy przyszedł do niego Dżibrīl i powiedział: „Zaczarował cię pewien Żyd; zawiązał węzły dla ciebie w tej a tej studni. Poślij kogoś, by je przyniósł”. Wysłannik Allaha ﷺ wysłał ludzi, którzy wydobyli je ze studni.

Przyniesiono je, a on rozwiązał węzły. Wysłannik Allaha ﷺ wstał, jakby został uwolniony z więzów. Nie wspomniał o tym Żydowi ani nie okazał mu niechęci, aż tamten umarł. An-Nasāʾī przekazał to od Hannāda, od Abū Muʿāwiyi Muḥammada ibn Ḥāzima aḍ-Ḍarīra.

Al-Buchārī powiedział w „Księdze o medycynie” swojego Ṣaḥīḥ: Przekazał nam ʿAbd Allāh ibn Muḥammad, który powiedział: Słyszałem Sufyāna ibn ʿUyayną mówiącego: „Pierwszym, który nam to przekazał, był Ibn Jurayj. Powiedział: Przekazali mi to bliscy ʿUrwy, od ʿUrwy. Zapytałem o to Hishāma, a on przekazał nam od swojego ojca, od ʿĀʾishy, która powiedziała: Wysłannik Allaha ﷺ został zaczarowany tak, że wydawało mu się, iż zbliża się do kobiet, choć tego nie robił”. Sufyān powiedział: „To najcięższa postać czaru, gdy tak się dzieje”.

Prorok ﷺ powiedział: „ʿĀʾisho, czy wiesz, że Allah dał mi odpowiedź w sprawie, o którą Go prosiłem? Przyszło do mnie dwóch mężczyzn. Jeden usiadł przy mojej głowie, a drugi przy moich stopach. Ten, który siedział przy głowie, zapytał drugiego: «Co dolega temu człowiekowi?».

Odpowiedział: «Został zaczarowany». Zapytał: «Kto go zaczarował?». Odpowiedział: «Labīd ibn al-Aʿṣam, człowiek z Banū Zurayq, sprzymierzony z Żydami, będący hipokrytą». Zapytał: «Czym?». Odpowiedział: «Grzebieniem i włóknami z grzebienia».

Zapytał: «Gdzie to jest?». Odpowiedział: «W łusce męskiej palmy daktylowej, pod kamieniem na dnie studni Dhrawān»”.

ʿĀʾisha powiedziała: Poszedł do studni i wydobył tę rzecz, po czym rzekł: „To ta studnia, którą mi pokazano; jej woda wyglądała jak napar z henny, a palmy daktylowe przypominały głowy szatanów”. Powiedziała: Wydobył [to ze studni]. Zapytałam: „Czy nie powinieneś go rozplątać, by usunąć czar?”. Odpowiedział: „Allah mnie uzdrowił, a nie chciałbym sprowadzić zła na żadnego z ludzi”.

Al-Buchārī przytoczył tę relację również na podstawie przekazów ʿĪsy ibn Yūnusa, Abū Ḍamry Anasa ibn ʿIyāḍa, Abū Usāmy i Yaḥyi al-Qaṭṭāna. W ich wersji znajduje się: „Wydawało mu się, że zrobił coś, czego w rzeczywistości nie zrobił”. W jednej z wersji jest także: „Polecił zasypać studnię”. Wspomniano, że przekazali to od Hishāma również Ibn Abī az-Zinād i al-Layth ibn Saʿd.

Muslim przekazał ten hadis na podstawie relacji Abū Usāmy Ḥammāda ibn Usāmy oraz ʿAbd Allāha ibn Numayra. Aḥmad przekazał go od ʿAffāna, od Wahība, od Hishāma. Imam Aḥmad przekazał go również od Ibrāhīma ibn Khālida, od Ribāḥa, od Maʿmara, od Hishāma, od jego ojca, od ʿĀʾishy, która powiedziała: Wysłannik Allaha ﷺ przez sześć miesięcy pozostawał w stanie, w którym wydawało mu się, że zbliża się do kobiet, choć do tego nie dochodziło. Przyszło do niego dwóch aniołów; jeden usiadł przy jego głowie, a drugi przy jego stopach.

Jeden zapytał drugiego: „Co mu dolega?”. Odpowiedział: „Został zaczarowany”. Zapytał: „Kto go zaczarował?”. Odpowiedział: „Labīd ibn al-Aʿṣam”, po czym przytoczył resztę hadisu.

Uczony komentator ath-Thaʿlabī powiedział w swoim tafsīrze: Ibn ʿAbbās i ʿĀʾisha رضي الله عنهما powiedzieli: Pewien żydowski chłopiec służył Wysłannikowi Allaha ﷺ. Żydzi zaczęli go nagabywać i nie przestawali, aż zabrał kilka włosów z grzebienia Proroka ﷺ i kilka zębów jego grzebienia, a następnie przekazał je Żydom, którzy za ich pomocą go zaczarowali. Zajął się tym jeden z nich, zwany Ibn al-Aʿṣam. Potem ukrył te rzeczy w studni należącej do Banū Zurayq, zwanej Dhrawān.

Wysłannik Allaha ﷺ zachorował, włosy na jego głowie wypadały; przez sześć miesięcy wydawało mu się, że zbliża się do kobiet, choć tego nie robił. Jego siły słabły i nie wiedział, co go spotkało.

Pewnego razu, gdy spał, przyszli do niego dwaj aniołowie. Jeden usiadł przy jego głowie, a drugi przy stopach. Ten, który siedział u stóp, zapytał tego przy głowie: „Co dolega temu człowiekowi?”. Odpowiedział: „Został zaczarowany”.

Zapytał: „Na czym polega czar?”. Odpowiedział: „To magia”. Zapytał: „Kto go zaczarował?”. Odpowiedział: „Żyd Labīd ibn al-Aʿṣam”. Zapytał: „Czym go zaczarował?”. Odpowiedział: „Grzebieniem i włóknami z grzebienia”. Zapytał: „Gdzie to jest?”.

Odpowiedział: „W łusce palmy daktylowej, pod kamieniem na dnie studni Dhrawān. Łuska to osłona owocu palmy; rāʿūfa to wystający kamień na dnie studni, na którym staje ten, kto czerpie wodę”.

Wysłannik Allaha ﷺ obudził się przerażony i powiedział: „ʿĀʾisho, czy nie wiesz, że Allah poinformował mnie o mojej chorobie?”. Następnie Wysłannik Allaha ﷺ wysłał ʿAlīego, az-Zubayra i ʿAmmāra ibn Yāsira. Wypompowali wodę ze studni; wyglądała jak napar z henny. Potem podnieśli kamień i wydobyli łuskę.

Znajdowały się w niej włosy z jego głowy i zęby grzebienia. Była tam również cięciwa z dwunastoma węzłami, w które wbito igły. Wtedy Allah Najwyższy zesłał obie sury. Za każdym razem, gdy Prorok recytował werset, jeden węzeł się rozwiązywał.

Wysłannik Allaha ﷺ poczuł ulgę po rozwiązaniu ostatniego węzła i wstał, jakby został uwolniony z więzów. Dżibrīl عليه السلام mówił: „W imię Allaha odprawiam nad tobą ruqję, od wszystkiego, co ci szkodzi, od zazdrośnika i złego spojrzenia. Niech Allah cię uzdrowi”. Powiedzieli: „Wysłanniku Allaha, czy nie powinniśmy schwytać nikczemnika i go zabić?”.

Wysłannik Allaha ﷺ odpowiedział: „Allah mnie uzdrowił, a nie chciałbym wzbudzać zła wśród ludzi”.

Ath-Thaʿlabī przytoczył to bez łańcucha przekazu. Relacja jest osobliwa, a niektóre jej fragmenty są zdecydowanie naganne. Część ma jednak potwierdzenie w przytoczonych wcześniej przekazach. Allah wie najlepiej. [W tekście źródłowym występują w tym miejscu urwane, niepowiązane słowa: „ʿAlī, niech Allah będzie z niego zadowolony; nigdy; Prorok ﷺ; powiedziała; Labīd”.]

Saʿīd ibn Jubayr przekazał od Ibn ʿAbbāsa w sprawie słów „szeptacza, który się wycofuje” (al-waswās al-khannās): „Szatan kuca przy sercu syna Adama. Gdy człowiek zapomina i jest nieuważny, szepcze mu; gdy wspomina Allaha, wycofuje się”. Podobnie powiedzieli Mujāhid i Qatāda. Al-Muʿtamir ibn Sulaymān przekazał od swojego ojca: „Powiedziano mi, że szatan, czyli szeptacz, wdmuchuje coś w serce syna Adama w chwili smutku i radości, lecz gdy wspomina on Allaha, szatan się wycofuje”.

Al-ʿAwfī przekazał od Ibn ʿAbbāsa w sprawie słowa „szeptacz”: „To szatan, który nakazuje. Kiedy człowiek jest mu posłuszny, wycofuje się”.

Są to trzy atrybuty Pana, potężnego i majestatycznego: panowanie, władza królewska i boskość. On jest Panem wszystkiego, Władcą wszystkiego i Bogiem wszystkiego. Wszystkie rzeczy są Jego stworzeniami, należą do Niego i są Jego sługami. Dlatego nakazał szukającemu ochrony szukać jej u Tego, który posiada te atrybuty, przed złem szeptacza wycofującego się, czyli szatana wyznaczonego każdemu człowiekowi.

Nie ma bowiem nikogo spośród synów Adama, kto nie miałby towarzysza, który upiększa mu nieprzyzwoite czyny i dokłada wszelkich starań, by doprowadzić go do zguby. Ochronę otrzymuje tylko ten, kogo Allah ochroni. W Ṣaḥīḥ potwierdzono, że Prorok ﷺ powiedział: „Nie ma wśród was nikogo, komu nie zostałby przydzielony towarzysz”. Zapytali: „A tobie, Wysłanniku Allaha?”.

Odpowiedział: „Mnie również, lecz Allah pomógł mi nad nim zapanować, więc poddał się [islamowi] i nakazuje mi tylko dobro”.

W Ṣaḥīḥ potwierdzono również relację Anasa o tym, jak Ṣafiyya odwiedziła Proroka ﷺ, gdy przebywał na iʿtikāfie. Wyszedł z nią nocą, by odprowadzić ją do domu. Spotkało go dwóch mężczyzn spośród Anṣār. Gdy zobaczyli Wysłannika Allaha ﷺ, przyspieszyli kroku.

Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Spokojnie, to Ṣafiyya, córka Ḥuyayya”. Odparli: „Chwała Allahowi, Wysłanniku Allaha!”. On zaś powiedział: „Szatan krąży w człowieku niczym krew. Obawiałem się, że rzuci w wasze serca jakąś myśl — albo powiedział: zło”.

Ḥāfiẓ Abū Yaʿlā al-Mawṣilī powiedział: Przekazał nam Muḥammad ibn Baḥr, przekazał nam ʿAdī ibn Abī ʿImāra, przekazał nam Ziyād an-Numayrī, od Anasa ibn Mālika, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Szatan kładzie swój pysk na sercu syna Adama. Gdy ten wspomina Allaha, szatan się wycofuje; gdy zapomina, pochłania jego serce. Oto szeptacz, który się wycofuje”. Jest to przekaz osobliwy.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Muḥammad ibn Jaʿfar, przekazał nam Shuʿba, od ʿĀṣima, który powiedział: Słyszałem, jak Abū Tamīma opowiadał od człowieka jadącego za Wysłannikiem Allaha ﷺ: Osioł Proroka ﷺ potknął się. Powiedziałem: „Niech szatan będzie zgubiony!”. Prorok ﷺ rzekł: „Nie mów: «Niech szatan będzie zgubiony», bo gdy tak powiesz, szatan nabiera pychy i mówi: «Pokonałem go własną siłą». A gdy powiesz: «W imię Allaha», skurczy się, aż będzie wielkości muchy”.

Jedynie Aḥmad przekazał tę relację. Jej łańcuch przekazu jest dobry i mocny. Wskazuje ona, że gdy serce wspomina Allaha, szatan się kurczy i zostaje pokonany, a gdy człowiek nie wspomina Allaha, szatan staje się wielki i zwycięża.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Abū Bakr al-Ḥanafī, przekazał nam aḍ-Ḍaḥḥāk ibn ʿUthmān, od Saʿīda al-Maqburīego, od Abū Hurayry, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Gdy ktoś z was jest w meczecie, przychodzi do niego szatan i przyczepia się do niego tak, jak człowiek przyczepia się do swojego wierzchowca. Gdy tamten mu ulegnie, szatan go spętuje albo uzdą”. Abū Hurayra powiedział: „Widzicie to. Tego, kto jest spętany, widzicie przechylonego — i nie wspomina on Allaha.

A ten, którego szatan trzyma na uzdzie, ma otwarte usta i nie wspomina Allaha, potężnego i majestatycznego”. Jedynie Aḥmad przekazał ten hadis.

Czy dotyczy to wyłącznie synów Adama, jak wskazuje pozorny sens tekstu, czy obejmuje synów Adama i dżinnów? Istnieją dwie opinie. W tym drugim przypadku dżinni zostaliby objęci słowem „ludzie” na zasadzie przeważenia jednej kategorii. Ibn Jarīr powiedział: Ponieważ użyto wobec dżinnów określenia „mężczyźni”, nie ma nic dziwnego w nazywaniu ich „ludźmi”.

Są to trzy atrybuty Pana, potężnego i majestatycznego: panowanie, władza królewska i boskość. On jest Panem wszystkiego, Władcą wszystkiego i Bogiem wszystkiego. Wszystkie rzeczy są Jego stworzeniami, należą do Niego i są Jego sługami. Dlatego nakazał szukającemu ochrony szukać jej u Tego, który posiada te atrybuty, przed złem szeptacza wycofującego się, czyli szatana wyznaczonego każdemu człowiekowi.

Nie ma bowiem nikogo spośród synów Adama, kto nie miałby towarzysza, który upiększa mu nieprzyzwoite czyny i dokłada wszelkich starań, by doprowadzić go do zguby. Ochronę otrzymuje tylko ten, kogo Allah ochroni. W Ṣaḥīḥ potwierdzono, że Prorok ﷺ powiedział: „Nie ma wśród was nikogo, komu nie zostałby przydzielony towarzysz”. Zapytali: „A tobie, Wysłanniku Allaha?”.

Odpowiedział: „Mnie również, lecz Allah pomógł mi nad nim zapanować, więc poddał się [islamowi] i nakazuje mi tylko dobro”.

W Ṣaḥīḥ potwierdzono również relację Anasa o tym, jak Ṣafiyya odwiedziła Proroka ﷺ, gdy przebywał na iʿtikāfie. Wyszedł z nią nocą, by odprowadzić ją do domu. Spotkało go dwóch mężczyzn spośród Anṣār. Gdy zobaczyli Wysłannika Allaha ﷺ, przyspieszyli kroku.

Wysłannik Allaha ﷺ powiedział: „Spokojnie, to Ṣafiyya, córka Ḥuyayya”. Odparli: „Chwała Allahowi, Wysłanniku Allaha!”. On zaś powiedział: „Szatan krąży w człowieku niczym krew. Obawiałem się, że rzuci w wasze serca jakąś myśl — albo powiedział: zło”.

Ḥāfiẓ Abū Yaʿlā al-Mawṣilī powiedział: Przekazał nam Muḥammad ibn Baḥr, przekazał nam ʿAdī ibn Abī ʿImāra, przekazał nam Ziyād an-Numayrī, od Anasa ibn Mālika, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Szatan kładzie swój pysk na sercu syna Adama. Gdy ten wspomina Allaha, szatan się wycofuje; gdy zapomina, pochłania jego serce. Oto szeptacz, który się wycofuje”. Jest to przekaz osobliwy.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Muḥammad ibn Jaʿfar, przekazał nam Shuʿba, od ʿĀṣima, który powiedział: Słyszałem, jak Abū Tamīma opowiadał od człowieka jadącego za Wysłannikiem Allaha ﷺ: Osioł Proroka ﷺ potknął się. Powiedziałem: „Niech szatan będzie zgubiony!”. Prorok ﷺ rzekł: „Nie mów: «Niech szatan będzie zgubiony», bo gdy tak powiesz, szatan nabiera pychy i mówi: «Pokonałem go własną siłą». A gdy powiesz: «W imię Allaha», skurczy się, aż będzie wielkości muchy”.

Jedynie Aḥmad przekazał tę relację. Jej łańcuch przekazu jest dobry i mocny. Wskazuje ona, że gdy serce wspomina Allaha, szatan się kurczy i zostaje pokonany, a gdy człowiek nie wspomina Allaha, szatan staje się wielki i zwycięża.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Abū Bakr al-Ḥanafī, przekazał nam aḍ-Ḍaḥḥāk ibn ʿUthmān, od Saʿīda al-Maqburīego, od Abū Hurayry, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ rzekł: „Gdy ktoś z was jest w meczecie, przychodzi do niego szatan i przyczepia się do niego tak, jak człowiek przyczepia się do swojego wierzchowca. Gdy tamten mu ulegnie, szatan go spętuje albo uzdą”. Abū Hurayra powiedział: „Widzicie to. Tego, kto jest spętany, widzicie przechylonego — i nie wspomina on Allaha.

A ten, którego szatan trzyma na uzdzie, ma otwarte usta i nie wspomina Allaha, potężnego i majestatycznego”. Jedynie Aḥmad przekazał ten hadis.

Następnie Allah wyjaśnił: „spośród dżinnów i ludzi” (mina al-jinnati wa-n-nās). Wspiera to drugą opinię. Powiedziano również, że słowa „spośród dżinnów i ludzi” objaśniają tego, który szepcze w piersiach ludzi: chodzi o szatanów spośród dżinnów i ludzi. Podobnie Najwyższy powiedział: „I tak ustanowiliśmy dla każdego proroka wrogów: szatanów spośród ludzi i dżinnów, którzy podsuwają sobie nawzajem ozdobione słowa, aby zwodzić”.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Wakīʿ, przekazał nam al-Masʿūdī, przekazał nam Abū ʿUmar ad-Dimashqī, przekazał nam ʿUbayd ibn al-Khashkhāsh, od Abū Dharr, który powiedział: Przyszedłem do Wysłannika Allaha ﷺ, gdy był w meczecie, i usiadłem. Zapytał: „Abū Dharrze, czy odprawiłeś modlitwę?”. Odpowiedziałem: „Nie”. Rzekł: „Wstań i módl się”.

Wstałem więc i się pomodliłem. Potem usiadłem, a on zapytał: „Abū Dharrze, szukaj u Allaha ochrony przed złem szatanów spośród ludzi i dżinnów”. Zapytałem: „Wysłanniku Allaha, czy wśród ludzi są szatani?”. Odpowiedział: „Tak”.

Zapytałem: „Wysłanniku Allaha, a modlitwa?”. Odpowiedział: „To dobro dostępne każdemu; kto chce, modli się mniej, a kto chce, więcej”. Zapytałem: „A post?”. Odpowiedział: „To obowiązek, który wystarcza; u Allaha jest jeszcze więcej”.

Zapytałem: „A jałmużna?”. Odpowiedział: „Przynosi wielokrotną nagrodę”. Zapytałem: „Która jest najlepsza?”. Odpowiedział: „Wysiłek tego, kto ma niewiele, albo jałmużna przekazana skrycie ubogiemu”. Zapytałem: „Który prorok był pierwszy?”.

Odpowiedział: „Ādam”. Zapytałem: „Czy był prorokiem?”. Odpowiedział: „Tak, prorokiem, do którego Allah przemówił”. Zapytałem: „Ilu było posłańców?”. Odpowiedział: „Trzystu kilkunastu, wielka ich liczba”. Innym razem powiedział: „Piętnastu”.

Zapytałem: „Który z zesłanych tobie wersetów jest największy?”. Odpowiedział: „Werset Tronu: «Allah — nie ma boga poza Nim, Żyjącym, Samoistnym»”. An-Nasāʾī przekazał ten hadis od Abū ʿUmara ad-Dimashqīego. Abū Ḥātim ibn Ḥibbān przytoczył go w swoim Ṣaḥīḥ w bardzo długiej wersji, inną drogą i w odmiennym brzmieniu. Allah wie najlepiej.

Imam Aḥmad powiedział: Przekazał nam Wakīʿ, od Sufyāna, od Manṣūra, od Dharr ibn ʿAbd Allāha al-Hamdānīego, od ʿAbd Allāha ibn Shaddāda, od Ibn ʿAbbāsa, który powiedział: Przyszedł pewien człowiek do Proroka ﷺ i rzekł: „Wysłanniku Allaha, nachodzą mnie myśli, a wolałbym spaść z nieba, niż wypowiedzieć je na głos”. Prorok ﷺ powiedział: „Allah jest największy! Allah jest największy! Chwała Allahowi, który sprowadził jego podstęp do szeptów”.

Abū Dāwūd i an-Nasāʾī przekazali to na podstawie relacji Manṣūra — an-Nasāʾī dodał także al-Aʿmasza — obaj od Dharr.

Koniec tafsīru. Chwała Allahowi i Jemu należy się wdzięczność. Chwała Allahowi, Panu światów. Niech Allah obdarzy błogosławieństwem naszego pana Muḥammada, jego rodzinę i wszystkich jego Towarzyszy. Niech Allah będzie zadowolony ze wszystkich Towarzyszy.

Allah nam wystarcza i jest najlepszym Opiekunem. Ukończono go dziesiątego dnia miesiąca Dżumādā al-Ūlā w roku osiemset dwudziestym piątym. Chwała należy się wyłącznie Allahowi. Al-Anʿām: 112.

Tafsir al-Baghawiego

„I przed złem ciemności, gdy zapada” — przekazał nam Abu al-Hasan as-Sarachsi: przekazał nam Zahir ibn Ahmad: przekazał nam Dżafar ibn Muhammad al-Mugallis: opowiedział nam Harun ibn Ishak al-Hamdani: opowiedział nam Wakiʿ, od Ibn Abi Di’ba, od swego wuja al-Haritha ibn Abd ar-Rahmana, od Abu Salamy, od ʿA’iszy, która powiedziała: „Prorok ﷺ ujął mnie za rękę, spojrzał na księżyc i powiedział: «ʿA’iszo, szukaj u Allaha ochrony przed złem ciemności, gdy zapada. To jest ciemność, gdy zapada»”. W tym wyrażeniu chodzi o księżyc, gdy ulega zaćmieniu i ciemnieje.

„Zapada” — to znaczy: wchodzi w zaćmienie, zaczyna znikać i pogrąża się w ciemności. Ibn ʿAbbas powiedział: „Ciemność” oznacza noc, gdy nadchodzi ze swą mrocznością ze wschodu, ogarnia wszystko i zapada ciemność. „Al-ghasaq” oznacza mrok; mówi się: „Noc zgęstniała w ciemności” (ghasiqa al-lajlu) oraz „nastał mrok” (aghsaka), gdy się ściemniło. Takie zdanie mieli al-Hasan i Mudżahid: chodzi o noc, gdy nadchodzi, zapada, a „zapadanie” oznacza wejście — nastanie nocy wraz z zachodem słońca.

Muqatil powiedział: chodzi o ciemność nocy, gdy jej mrok wkracza w światło dnia. Mówiono też, że noc nazwano „ciemnością” dlatego, iż jest chłodniejsza od dnia; al-ghasaq oznacza bowiem chłód. Ibn Zayd powiedział: chodzi o Plejady, gdy zachodzą. Mówi się, że choroby nasilają się, gdy zachodzą, a ustępują, gdy wschodzą.

„I przed złem tych, które dmuchają na węzły” — to czarownice, które dmuchają na zawiązane węzły nici, wypowiadając nad nimi zaklęcia. Abu ʿUbayda powiedział: chodzi o córki Labida ibn al-Aʿsama, które rzuciły czar na Proroka ﷺ.

„I przed złem zazdrośnika, gdy zazdrości” — chodzi o Żydów, którzy zazdrościli Prorokowi ﷺ. [Surę al-Falaq zalicza się do sur medyńskich.]

„Powiedz: «Szukam schronienia u Pana świtu»”. Ibn ʿAbbas i ʿA’isza — niech Allah będzie z nich zadowolony — powiedzieli: Pewien żydowski chłopiec służył Posłańcowi Allaha ﷺ. Żydzi nie przestawali go nakłaniać, aż zabrał kilka włosów z czesania głowy Proroka ﷺ oraz kilka zębów jego grzebienia. Dał je Żydom, którzy rzucili za ich pomocą czar.

Zajął się tym Labid ibn al-Aʿsam, człowiek spośród Żydów, i z tego powodu zesłano dwie sury.

Przekazał nam Abu Hamid Ahmad ibn ʿAbd Allah as-Salihi: przekazał nam Abu Saʿid Muhammad ibn Musa as-Sirafi: opowiedział nam Abu al-ʿAbbas Muhammad ibn Jaʿqub al-Asamm: opowiedział nam Muhammad ibn ʿAbd Allah ibn… Przekazał nam Anas ibn ʿIyad, od… od jego ojca, od ʿA’iszy, że Prorok ﷺ został zaczarowany, tak iż wyobrażał sobie, że zrobił coś, czego w rzeczywistości nie zrobił. Modlił się do swego Pana, a potem powiedział: „Czy wiesz, że Allah Najwyższy dał mi odpowiedź w sprawie, o którą Go prosiłem?”. ʿA’isza zapytała: „Cóż to takiego, Posłańcu Allaha?”. Odpowiedział: „Przyszli do mnie dwaj mężczyźni.

Jeden usiadł przy mojej głowie, a drugi przy moich stopach. Jeden z nich zapytał swego towarzysza: «Co dolega temu człowiekowi?». Drugi odparł: «Został zaczarowany». Zapytał: «Kto rzucił na niego czar?». Odpowiedział: «Labid ibn al-Aʿsam».

Zapytał: «Za pomocą czego?». Odpowiedział: «Grzebienia, włosów z czesania i osłonki męskiej palmy daktylowej». Zapytał: «Gdzie to jest?». Odpowiedział: «W studni Dzarwan»” — Dzarwan to studnia należąca do Banu Zurajq. ʿA’isza powiedziała: Posłaniec Allaha ﷺ poszedł do niej, a następnie wrócił do ʿA’iszy i rzekł: „Na Allaha, jej woda wyglądała jak napar z henny, a jej palmy jak głowy szatanów”.

Powiedziałam: „Posłańcu Allaha, dlaczego jej nie wydobyłeś?”. Odpowiedział: „Allah mnie uzdrowił, a nie chciałem wzniecać przez to zła wśród ludzi”. Przekazano, że znajdowała się pod kamieniem na dnie studni. Podniesiono kamień i wyciągnięto osłonkę palmy; znaleziono w niej włosy z czesania głowy Proroka oraz zęby jego grzebienia.

Przekazał nam al-Mutahhar ibn ʿAli al-Farisi: przekazał nam Muhammad ibn Ibrahim as-Salihani: opowiedział nam ʿAbd Allah ibn Muhammad ibn Dżaʿfar, Abu asz-Szajch al-Hafiz: przekazał nam Ibn Abi ʿAsim: opowiedział nam Abu Bakr ibn Abi Szaiba: opowiedział nam Abu Muʿawiya, od al-Aʿmasza, od Jazida ibn Hajjana ibn Arqama, który powiedział: Pewien Żyd rzucił czar na Proroka ﷺ. Z tego powodu chorował przez kilka dni. Przyszedł do niego Dżibril i powiedział: „Pewien Żyd rzucił na ciebie czar i zawiązał dla ciebie węzły”. Posłaniec Allaha ﷺ wysłał ʿAlego, który wydobył je i przyniósł.

Za każdym razem, gdy rozwiązywał jeden węzeł, Prorok odczuwał ulgę. Wstał, jakby uwolniono go z więzów. Nie wspomniał o tym Żydom i nigdy nie dostrzegli tego na jego twarzy.

Muqatil i al-Kalbi powiedzieli: Była to nić, na której zawiązano jedenaście węzłów. Powiedziano też, że węzły były przekłute igłą. Wówczas Allah zesłał te dwie sury, które mają łącznie jedenaście wersetów: sura al-Falaq ma pięć wersetów, a sura an-Nas sześć. Za każdym razem, gdy recytowano jeden werset, jeden węzeł się rozwiązywał, aż rozwiązały się wszystkie.

Prorok wstał, jakby uwolniono go z więzów. Przekazano, że pozostawał pod wpływem czaru przez sześć miesięcy, a jego stan pogorszył się przez trzy noce. Wtedy zesłano dwie sury ochronne.

Przekazał nam Ismaʿil ibn ʿAbd al-Qahir: przekazał nam ʿAbd al-Ghafir ibn Muhammad: przekazał nam Muhammad ibn ʿIsa al-Dżuludi: opowiedział nam Ibrahim ibn Muhammad ibn Sufjan: opowiedział nam Muslim ibn al-Hadżdżadż: opowiedział nam Biszr ibn Hilal as-Sawaf: opowiedział nam… ʿAbd al-ʿAziz ibn Suhajb, od Abu Nadry, od Abu Saʿida, że Dżibril — pokój z nim — przyszedł do Proroka ﷺ i powiedział: „Muhammadzie, źle się czujesz?”. Odpowiedział: „Tak”. Wówczas Dżibril powiedział: „W imię Allaha dokonuję nad tobą ruqji przed wszystkim, co ci szkodzi, przed złem każdej duszy i zazdrosnego oka. Niech Allah cię uzdrowi.

W imię Allaha dokonuję nad tobą ruqji; Allah niech cię uzdrowi”.

Słowa Allaha, Potężnego i Wzniosłego: „Powiedz: «Szukam schronienia u Pana świtu»” — przez „świt” rozumie się poranek. Tak powiedzieli Dżabir ibn ʿAbd Allah, al-Hasan, Saʿid ibn Dżubajr, Mudżahid, Qatada i większość komentatorów. Jest to również przekaz al-ʿAwfiego od Ibn ʿAbbasa, na co wskazują słowa: „Tego, który rozdziela świt” [Koran, 6:96]. Przekazano od Ibn ʿAbbasa, że „al-falaq” oznacza więzienie w piekle.

Al-Kalbi powiedział: „To dolina w piekle”. Ad-Dahhak powiedział: „Chodzi o stworzenie”; tak przekazał al-Walibi od Ibn ʿAbbasa. Pierwsze wyjaśnienie jest jednak powszechnie znane. [W źródle znajdują się tu uszkodzone lub niejasne wyrazy: „fadabbat; ʿAbd al-Hakam; Hiszam; ʿAbd al-Warith”.] „Przed złem tego, co stworzył”. [Surę an-Nas zalicza się do sur medyńskich.] „Powiedz: «Szukam schronienia u Pana ludzi»”.

„Tego, który szepcze do piersi ludzi” — szeptem, którego znaczenie dociera do serca bez słyszalnego głosu. „Króla ludzi”. „Boga ludzi”.

„Przed złem podszeptującego, który się wycofuje” — chodzi o szatana. Słowo to może być rzeczownikiem oznaczającym czynność albo nazwą sprawcy. Az-Zadżdżadż powiedział: chodzi o szatana, który podszeptuje. „Wycofujący się” oznacza: ustępujący i cofający się.

Szatan przywiera do serca człowieka; gdy człowiek wspomina Allaha, szatan się wycofuje, a gdy człowiek popada w nieuwagę, podszeptuje. Qatada powiedział: „Podszeptujący ma w piersi człowieka trąbę podobną do psiego pyska; kiedy sługa wspomina swego Pana, szatan się wycofuje”. Mówi się też, że jego głowa jest jak głowa węża; opiera ją na owocu serca, łudzi człowieka i przemawia do niego. Kiedy człowiek wspomina Allaha, szatan się wycofuje, a gdy tego nie robi, wraca i znów opiera głowę.

„Spośród dżinnów i ludzi” — podszeptuje dżinnowi, tak jak podszeptuje człowiekowi, i szepcze do dżinna, tak jak do człowieka. Tak powiedział al-Kalbi. Słowa „do piersi ludzi” odnoszą się do tych, o których mowa dalej: do dżinnów i ludzi. Dżinny nazwano tu ludźmi, podobnie jak nazwano je mężczyznami, gdy Allah powiedział: „I byli mężczyźni spośród ludzi, którzy szukali schronienia u mężczyzn spośród dżinnów” [Koran, 72:6].

Przekazano, że pewien Arab opowiadał: „Przybyła grupa dżinnów i wylądowała”. Zapytano ich: „Kim jesteście?”. Odpowiedzieli: „Jesteśmy ludźmi spośród dżinnów”. To właśnie oznacza wypowiedź al-Farra’. Niektórzy powiedzieli: Werset potwierdza, że człowiek może podszeptywać człowiekowi, podobnie jak szatan podszeptuje człowiekowi.

W ten sposób „podszeptującego” uznano za działającego zarówno wśród dżinnów, jak i ludzi — tak jak w słowach: „I tak ustanowiliśmy dla każdego proroka wrogów: szatanów spośród ludzi i dżinnów” [Koran, 6:112]. Jak gdyby nakazano mu szukać schronienia przed złem zarówno dżinnów, jak i ludzi.

Przekazał nam Ismaʿil ibn Muhammad: przekazał nam Muhammad ibn ʿIsa: opowiedział nam Ibrahim ibn Muhammad ibn Sufjan: opowiedział nam Muslim ibn al-Hadżdżadż: opowiedział nam Qutajba ibn Saʿid: opowiedział nam Dżarir, od Bajana, od Qajsa ibn Abi Hazima, od ʿUqby ibn ʿAmira, który powiedział: Posłaniec Allaha ﷺ rzekł: „Czy nie widziałeś wersetów, które zesłano tej nocy? Nigdy nie widziano podobnych do nich: «Powiedz: Szukam schronienia u Pana świtu» oraz «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”.

Przekazał nam Abu Saʿid Muhammad ibn Ibrahim asz-Szurajhi: przekazał nam Abu Ishaq Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrahim as-Saʿlabi: przekazał nam Abu al-Hasan ʿAbd ar-Rahman ibn Ibrahim al-ʿAdl: opowiedział nam Abu al-ʿAbbas Muhammad ibn Jaʿqub: opowiedział nam Abu al-ʿAbbas ibn al-Walid ibn Mirdas: przekazał mi mój ojciec: opowiedział nam al-Awzaʿi: opowiedział mi Jahja ibn Abi Kathir: opowiedział mi Muhammad ibn Ibrahim ibn al-Harith at-Tajmi, od ʿUqby ibn ʿAmira al-Dżuhaniego, że Posłaniec Allaha ﷺ powiedział do niego: „Czy mam ci wskazać najlepsze słowa, którymi szukają ochrony ci, którzy jej szukają?”.

Odpowiedziałem: „Owszem”. Powiedział: „Powiedz: «Szukam schronienia u Pana świtu» oraz «Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi»”.

Przekazał nam Abu Muhammad ʿAbd Allah ibn ʿAbd as-Samad al-Dżuzdżani: przekazał nam Abu al-Qasim ʿAli ibn Ahmad al-Chuzaʿi: przekazał nam Abu Saʿid al-Hajtham ibn Kulaib asz-Szaszi: przekazał nam Abu ʿIsa at-Tirmizi: opowiedział nam Qutajba: opowiedział nam al-Mufaddal ibn Fadala, od ʿUqajla, od az-Zuhriego, od ʿUrwy, od ʿA’iszy, która powiedziała: Posłaniec Allaha ﷺ każdego wieczoru, gdy kładł się do łóżka, składał dłonie, dmuchał w nie i recytował: „Powiedz: On jest Allah — Jeden” oraz „Powiedz: Szukam schronienia u Pana świtu” i „Powiedz: Szukam schronienia u Pana ludzi”.

Następnie pocierał nimi tyle ciała, ile zdołał, zaczynając od głowy i twarzy, a potem od przedniej części ciała. Robił tak trzykrotnie.

Przekazał nam Abu al-Hasan as-Sarachsi: przekazał nam Zahir ibn Ahmad: przekazał nam Abu Ishaq al-Haszimi: przekazał nam Abu Musʿab, od Malika, od Ibn Szihaba, od ʿUrwy ibn az-Zubajra, od ʿA’iszy — niech Allah będzie z niej zadowolony — że gdy Posłaniec Allaha ﷺ chorował, recytował nad sobą sury ochronne i dmuchał. Kiedy jego dolegliwość się nasiliła, recytowałam nad nim, pocierając go jego ręką w nadziei na ich błogosławieństwo.

Przekazali nam imam Abu ʿAli al-Husajn ibn Muhammad al-Qadi oraz Abu Hamid Ahmad ibn ʿAbd Allah as-Salihi: opowiedział nam Abu Bakr Ahmad ibn al-Husajn al-Hajri: przekazał nam Muhammad ibn Ahmad ibn Miʿqal al-Majdani: opowiedział nam Muhammad ibn Jahja: opowiedział nam ʿAbd ar-Razzaq: przekazał nam Maʿmar, od az-Zuhriego, od Salima, od Ibn ʿUmara, który powiedział: Posłaniec Allaha ﷺ rzekł: „Nie ma zazdrości [godnej pochwały] z wyjątkiem dwóch przypadków: człowieka, któremu Allah dał Koran i który recytuje go nocą i dniem, oraz człowieka, któremu Allah dał majątek i który wydaje go nocą i dniem”.

Przekazał nam ʿAbd al-Wahid al-Malihi: przekazał nam Ahmad ibn ʿAbd Allah an-Nuʿajmi: przekazał nam Muhammad ibn Jusuf: opowiedział nam Muhammad ibn Ismaʿil: opowiedział nam Ibrahim ibn Hamza: przekazał mi Ibn Abi Hazim, od Jazida — to znaczy Ibn al-Hada — od Muhammada ibn Ibrahima, od Abu Salamiego ibn ʿAbd ar-Rahmana, od Abu Hurajry, który słyszał, jak Prorok ﷺ mówił: „Allah nie przysłuchuje się niczemu tak, jak przysłuchuje się prorokowi o pięknym głosie, który recytuje Koran donośnie”. Koniec. [Tekst kończy się urwanym fragmentem: „Ibn ʿAbd al-Qahir, przekazał nam ʿAbd al-Ghafir”.]