සූරා දෙකෙන් ආරක්ෂාව පැතීම
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ، وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ، وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ، وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ.
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، مَلِكِ النَّاسِ، إِلَٰهِ النَّاسِ، مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ، الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ، مِنَ الْجِنَّةِ، وَالنَّاسِ.
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ إِلَٰهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
(නබි මුහම්මද්) නුඹ පවසනු. අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි. ඔහු මැවූ දෑහි හානියෙන් ද, තවද අඳුර විහිදුණු විට එහි හානියෙන් ද, තවද ගැට මත පිඹින්නියන්ගේ හානියෙන් ද, ඊර්ෂ්‍යා කරන්නා ඊර්ෂ්‍යා කළ විට එහි හානියෙන් ද (ආරක්ෂාව පතමි.) (නබි මුහම්මද්) නුඹ පවසනු. මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි. (ඔහු) මිනිසුන්ගේ රජු (වේ). (ඔහු) මිනිසුන්ගේ දෙවියා (ද වේ). (නපුරු) කිලිටි කුකුස් ඇතිකරන්නාගේ හානියෙන් (ඔහුගෙන් ආරක්ෂාව පතමි.) ඔහු මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ කුතුහලයන් ඇති කරයි. (මෙවන්නන්) ජින්නුන් හා මිනිසුන් අතරද සිටිති.
ආකාරය: මුෂ්හෆයේ අවසාන සූරා දෙක වන අල්-මුආව්විධතයින් (ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක) යි. නපුරු ඇස, මායාකාරී ක්‍රියා, ඊර්ෂ්‍යාව සහ ජින්වරුන් හා මිනිසුන් අතර සිටින ෂයිතාන්වරුන්ගේ කුකුස්වලින් මුස්ලිම්වරයා ආරක්ෂා කරන ප්‍රධාන පලිහ මෙයයි.
ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්
(“ඊර්ෂ්‍යා කරන්නා ඊර්ෂ්‍යා කරන විට ඔහුගේ හානියෙන්” යනුවෙන්) අදහස් කරන්නේ, ඊර්ෂ්‍යාවට ලක්වූ තැනැත්තාට ලැබී ඇති ආශීර්වාදය නැතිවී යාමට කැමති, එය නැති කිරීමට හැකි හේතුමාර්ග යොදාගන්නා පුද්ගලයාය. එබැවින් ඔහුගේ හානියෙන් අල්ලාහ්ගෙන් ආරක්ෂාව පැතීමත්, ඔහුගේ කුමන්ත්‍රණය නිෂ්ඵල කිරීමත් අවශ්‍ය වේ. නපුරු ගති ඇති, දුෂ්ට ආත්මයක් ඇති ඊර්ෂ්‍යාකාරයෙකුගෙන් මිස නපුරු ඇස නිකුත් නොවන බැවින්, නපුරු ඇස යොමුකරන්නාද ඊර්ෂ්‍යාකාරයා යන කාණ්ඩයට ඇතුළත් වේ. එබැවින් මෙම සූරාව තුළ පොදුවේත් විශේෂයෙන්ත් සියලු ආකාරයේ හානිවලින් ආරක්ෂාව පැතීම අන්තර්ගතය.
මායාකාරී ක්‍රියාවට සැබෑ බලපෑමක් ඇති බවත්, එහි හානියට බිය විය යුතු බවත්, එයින් හා එය කරන්නන්ගෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පැතිය යුතු බවත් මෙයින් පෙන්වයි.
එනම්, ආරක්ෂාව පතමින් “(නබි මුහම්මද්) නුඹ පවසනු: මම ආරක්ෂාව පතමි” යනු, මම සරණ යමි, පිහිට පතමි, ආරක්ෂාව ලබාගනිමි යන අදහසයි. “අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින්” යනු, බීජ හා ඇට පැළී විවර කරන්නාගෙන්ද, උදෑසන ආලෝකය උදාකරන්නාගෙන්ද යන්නයි.
පොදුවේ සඳහන් කළ පසු විශේෂයෙන් සඳහන් කරමින් මෙසේ පවසයි: “අඳුර පැතිරෙන විට එහි හානියෙන්” යනු, රාත්‍රියේදී මිනිසුන් වසාගෙන අඳුර පැතිරෙන විට ඇතිවන හානියෙන්ය. එම වේලාවේ බොහෝ දුෂ්ට ආත්මයන් සහ හානිකර සතුන් පැතිර යති.
“ඔහු මැවූ දෑහි හානියෙන්” යන්නට අල්ලාහ් මැවූ සියල්ල—මිනිසුන්, ජින්වරුන් සහ සතුන්—ඇතුළත් වේ. එබැවින් ඒවායේ ඇති හානියෙන් ඒවායේ මැවුම්කරු වෙත ආරක්ෂාව පතනු ලැබේ.
“ගැට මත පිඹින්නියන්ගේ හානියෙන්” යනු, මායාකාරී ක්‍රියාව සඳහා බැඳගත් ගැට මත පිඹීමෙන් තම මායාකාරී ක්‍රියාව සිදුකරන මායාකාරියන්ගේ හානියෙන්ය.
මෙම සූරාව තුළ මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති, ඔවුන්ගේ අධිපති රජු සහ ඔවුන්ගේ දෙවියා වෙතින් ආරක්ෂාව පැතීම අන්තර්ගත වේ. සියලු නපුරුවල මූලය හා ද්‍රව්‍යය වන ෂයිතාන්ගෙන් ආරක්ෂාව පැතිය යුතුය. ඔහුගේ පරීක්ෂාව හා හානිය අතරින් එකක් නම්, මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ කුකුස් ඇති කිරීමයි. ඔහු නපුර අලංකාර කොට පෙන්වා, එය යහපත් හැඩයකින් දක්වයි; එය කිරීමට ඔවුන්ගේ කැමැත්ත උද්දීපනය කරයි.
යහපත ඔවුන්ට අසුන්දර කර, එයින් ඔවුන් අධෛර්යයට පත්කරයි; යහපත එහි සැබෑ ස්වරූපයෙන් වෙනස්ව පෙන්වයි. ඔහු නිරතුරුවම මෙසේ කුකුස් කරමින් සිටියි. එසේම “පසුබසින” බවද මෙහි අදහසයි: දෙවියා සිහි කර, ඔහු පලවාහැරීමට පිහිට පතන විට ෂයිතාන් පසුබසී.
එබැවින් සියලු මිනිසුන් කෙරෙහි අල්ලාහ්ට ඇති පරමාධිපත්‍යයෙන් ආරක්ෂාව පතා ඔහු වෙත දැඩිව ඇලී සිටිය යුතුය. සියලු මැවීම් ඔහුගේ පරමාධිපත්‍යය හා අධිපතිත්වය යටතේය. සෑම සතෙකුගේම නළල ඔහුගේ අතෙහි [ඔහුගේ පාලනය යටතේ] පවතී. තවද, ඔවුන්ව මැවූයේ ඔහුටම නමස්කාර කිරීම සඳහා බැවින්, ඔහුගේ දේවත්වයෙන්ද ආරක්ෂාව පතනු ලැබේ.
ඔවුන්ව එයින් වෙන්කර, ඔවුන් හා එම නමස්කාරය අතර බාධා කිරීමටත්, ඔවුන්ව තම පිරිසට එක්කර නිරයේ හිමියන් බවට පත්කිරීමටත් කැමති සතුරාගේ හානිය වළක්වා නොගතහොත් එම නමස්කාරය ඔවුන්ට පරිපූර්ණ වන්නේ නැත. කුකුස් ඇතිකරන්නා ජින්වරුන් අතරින්ද, මිනිසුන් අතරින්ද විය හැකිය. එබැවින් “ජින්වරුන්ගෙන් හා මිනිසුන්ගෙන්” යනුවෙන් පවසයි.
ලෝකයන්හි පරමාධිපති වන අල්ලාහ්ට මුලදීත් අවසානයේත්, ප්‍රකටවත් සැඟවුණු ලෙසත් සියලු ප්‍රශංසා වේවා. ඔහුගේ ආශීර්වාදය අපට සම්පූර්ණ කර, ඔහුගේ බොහෝ ආශීර්වාදවලින් අපව වළක්වා ඇති අපගේ පව්වලට සමාව දෙන මෙන් අපි උත්තරීතර ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටිමු. ඔහුගේ වදන් මෙනෙහි කිරීමෙන් අපගේ සිත් වෙනතකට යොමු කළ වැරදි හා ආශාවන්ටද සමාව දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටිමු. අප තුළ ඇති දේවල අයහපත නිසා ඔහු සතු යහපත අපට අහිමි නොකරන බවට අපි ඔහුගෙන් බලාපොරොත්තු වෙමු.
සැබැවින්ම අල්ලාහ්ගේ දයාව ගැන බලාපොරොත්තු සුන්වන්නේ ප්‍රතික්ෂේප කරන ජනතාව පමණි; ඔහුගේ කරුණාව ගැන බලාපොරොත්තු අත්හරින්නේ නොමඟ ගිය ජනතාව පමණි.
අල්ලාහ්ගේ දූතයා වන මුහම්මද්ටත්, ඔහුගේ පවුලේ අයටත්, ඔහුගේ සහාබාවරුන්ටත් සියලු කාලය පුරා නොකඩවා පවතින සලාතය හා සලාමය වේවා. යහපත් ක්‍රියා ඔහුගේ ආශීර්වාදයෙන් සම්පූර්ණ කරන අල්ලාහ්ට සියලු ප්‍රශංසා වේවා. අල්ලාහ්ගේ උපකාරයෙන් හා යහපත් සහාය තුළින් අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථය පිළිබඳ විවරණය සම්පූර්ණ කරන ලදී. එය සම්පාදනය කර ලියූ අබ්දුර් රහ්මාන් බින් නාසිර් බින් අබ්දුල්ලාහ්, ඉබ්නු සඃදී යනුවෙන් ප්‍රසිද්ධ වූ ඔහුය.
අල්ලාහ් ඔහුටත්, ඔහුගේ දෙමාපියන්ටත්, සියලු මුස්ලිම්වරුන්ටත් සමාව දේවා. එය මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ හිජ්රාවෙන් වසර 1344 රබීඋල් අව්වල් මස පළමු දින සම්පූර්ණ කරන ලදී. අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා වේවා. සැඟවී අප වෙනුවෙන් දුආ කරන්න; අල්ලාහ්ගේ උපකාරය හා යහපත් මඟපෙන්වීම අපේක්ෂා කරමු.
ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්
ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක පිළිබඳ විවරණය. මෙම සූරා දෙක මදීනාවේ පහළ වූ ඒවාය.
ඉමාම් අහ්මද් මෙසේ පැවසීය: අෆ්ෆාන් අපට වාර්තා කළේය; හම්මාද් බින් සලමා අපට වාර්තා කළේය; ආසිම් බින් බහ්දලා අපට දැනුම් දුන්නේය; ඔහු සර්ර් බින් හුබයිෂ්ගෙන් වාර්තා කළේය. සර්ර් මෙසේ කීය: “උබය් බින් කඃබ්ට මම ‘ඉබ්නු මස්ඌද් තම මුෂ්හෆයේ මෙම සූරා දෙක ලියන්නේ නැත්තේ ඇයි?’ යැයි ඇසුවෙමි. එවිට ඔහු, ‘ජිබ්රීල් (අලෙයිහිස් සලාම්) ඔහුට “පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි” යැයි පැවසූ බව අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මට දැනුම් දුන් බවට මම සාක්ෂි දරමි’ යැයි කීය.
මම එය පැවසුවෙමි. ඔහු, ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි පැවසීය. මම එයද පැවසුවෙමි. එබැවින් නබිතුමා පැවසූ පරිදිම අපි පවසමු.” අබූ බක්ර් අල්-හුමයිදී තම මුස්නද්හිද, සුෆ්යාන් බින් උයයිනාගෙන්, ඔහු අබ්දා බින් අබී ලුබාබා සහ ආසිම් බින් බහ්දලාගෙන්ද, ඔවුන් දෙදෙනා සර්ර් බින් හුබයිෂ්ගෙන් අසා ඇති බවටද මෙම වාර්තාව ගෙන ඇත.
සර්ර් මෙසේ කීය: “උබය් බින් කඃබ්ගෙන් ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක ගැන මම විමසුවෙමි. ‘අබූ අල්-මුන්ධිර්, ඔබේ සහෝදර ඉබ්නු මස්ඌද් ඒ දෙක මුෂ්හෆයෙන් මකා දමනවා’ යැයි කීවෙමි. ඔහු, ‘මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගෙන් ඒ ගැන ඇසුවෙමි. එවිට ඔහු, “මට ‘පවසන්න’ යැයි කියනු ලැබූ අතර මම පැවසුවෙමි” යැයි කීය.
එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් පැවසූ පරිදිම අපිද පවසමු’ යැයි පිළිතුරු දුන්නේය.”
අහ්මද් තවත් වාර්තා මාර්ගයකින්, වකීඃගෙන්, සුෆ්යාන්ගෙන්, ආසිම්ගෙන්, සර්ර්ගෙන් මෙසේ වාර්තා කළේය: “ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක ගැන මම ඉබ්නු මස්ඌද්ගෙන් ඇසුවෙමි. ඔහු, ‘මම නබිතුමාගෙන් ඒ දෙක ගැන ඇසූ විට, “මට ඒවා කියනු ලැබිණි; මම ඔබට ඒවා පැවසුවෙමි; එබැවින් ඔබත් ඒවා පවසන්න” යැයි කීවේය’ යැයි පැවසීය.” උබය් මෙසේ කීය: “නබිතුමා අපට ඒවා පැවසූ බැවින් අපිද ඒවා පවසමු.” අල්-බුහාරීද එය වාර්තා කර ඇත. මුස්ලිම්, අන්-නසාඊ සහ වෙනත් අයද මෙම වාර්තාව ගෙන ඇත.
අබූ යඃලා මෙසේ වාර්තා කළේය: අල්-අස්රක් බින් අලී අපට වාර්තා කළේය; හස්සාන් බින් ඉබ්‍රාහීම් අපට වාර්තා කළේය; අස්-සල්ත් බින් බහ්රාම් ඉබ්‍රාහීම්ගෙන්, ඔහු අල්කමාගෙන් වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ කීය: “අබ්දුල්ලාහ් [ඉබ්නු මස්ඌද්] ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක මුෂ්හෆයෙන් මකා දමමින්, ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට අණ කරනු ලැබුවේ ඒ දෙකෙන් ආරක්ෂාව පතන්නට පමණි; අබ්දුල්ලාහ් ඒවා කියවූයේ නැත’ යැයි පැවසීය.” අබ්දුල්ලාහ් බින් අහ්මද්, අල්-අඃමෂ්ගෙන්, ඔහු අබූ ඉස්හාක්ගෙන්, ඔහු අබ්දුර් රහ්මාන් බින් යසීද්ගෙන් වාර්තා කළේය: “අබ්දුල්ලාහ් තම මුෂ්හෆවලින් ඒ සූරා දෙක මකා දමා, ‘ඒවා අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථයේ කොටස් නොවේ’ යැයි පැවසීය.”
අල්-අඃමෂ් තවදුරටත් මෙසේ කීය: ආසිම් අපට, සර්ර් බින් හුබයිෂ්ගෙන්, ඔහු උබය් බින් කඃබ්ගෙන් වාර්තා කළේය: “අපි එම සූරා දෙක ගැන අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගෙන් ඇසුවෙමු. ඔහු, ‘මට ඒවා කියනු ලැබිණි; මම පැවසුවෙමි’ යැයි කීය.”
බොහෝ කුර්ආන් පාරායන විද්වතුන් හා නීතිවේදීන් අතර ප්‍රසිද්ධ අදහසක් වන්නේ, ඉබ්නු මස්ඌද් තම මුෂ්හෆයේ මෙම සූරා දෙක ලියා නොතිබූ බවයි. සමහරවිට ඔහු ඒවා නබිතුමාගෙන් අසා නොතිබෙන්නටත්, ඔහු වෙත ඒවා තහවුරු කරන අඛණ්ඩ බහුල වාර්තා නොලැබෙන්නටත් ඇත. පසුව ඔහු එම අදහස අත්හැර, සහාබාවරුන්ගේ එකඟතාවයට නැවත පැමිණියා විය හැකිය. මන්ද සහාබාවරුන් ඒවා ප්‍රධාන මුෂ්හෆවල ලියා, ඒවායේ පිටපත් සියලු ප්‍රදේශවලට යවා තිබූ බැවිනි. සියලු ප්‍රශංසා හා කෘතඥතාව අල්ලාහ්ටය.
මුස්ලිම් තම සහීහ්හි උක්බා බින් ආමිර්ගෙන් වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පැවසූහ: “අද රාත්‍රියේ පහළ වූ, මීට පෙර කිසිදා සමාන දෙයක් නොදුටු ආයත් දෙකක් ගැන ඔබ දැන සිටියාද? ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යන ඒවාය.” අහ්මද්, මුස්ලිම්, අත්-තිර්මිධී සහ අන්-නසාඊද එය වාර්තා කර ඇත. අත්-තිර්මිධී එය හසන් සහ සහීහ් යනුවෙන් සඳහන් කළේය.
තවත් වාර්තාවක අහ්මද් මෙසේ පවසයි: අල්-වලීද් බින් මුස්ලිම් අපට වාර්තා කළේය; ඉබ්නු ජාබිර් අපට වාර්තා කළේය; ඔහු අල්-කාසිම් අබූ අබ්දුර් රහ්මාන්ගෙන්, ඔහු උක්බා බින් ආමිර්ගෙන් වාර්තා කළේය. උක්බා මෙසේ කීය: “එක් කඳු මංපෙතකින් මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ වාහනය මෙහෙයවමින් සිටියදී ඔහු මට, ‘උක්බා, නුඹත් නැඟී යන්නේ නැද්ද?’ යැයි ඇසීය. එය පාපයක් විය හැකි යැයි බියවී මම පසුබට වීමි.
එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් බැස, මම ටික වේලාවක් නැඟී ගියෙමි. ඉන්පසු ඔහු නැවත නැඟී, ‘උක්බා, මිනිසුන් කියවන සූරා අතරින් ඉතාමත් උතුම් සූරා දෙකක් නුඹට උගන්වන්නද?’ යැයි ඇසීය. ‘එසේය, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි’ යැයි මම කීවෙමි. එවිට ඔහු මට ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යන සූරා දෙක කියවා දුන්නේය.
පසුව සලාතය සඳහා ඉකාමත් පැවැත්වූ විට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ඉදිරියට ගොස් ඒ දෙක කියවූහ. ඉන්පසු මා පසුකර යමින්, ‘උක්බා, නුඹට ඒවා කෙසේ හැඟුණාද? නිදාගන්නා සෑම විටකමත්, නැගිටින සෑම විටකමත් ඒ දෙක කියවන්න’ යැයි පැවසූහ.” අන්-නසාඊ එයද වාර්තා කර ඇත. අබූ දාවූද් සහ අන්-නසාඊ තවත් මාර්ගයකින්ද එය වාර්තා කර ඇත.
තවත් මාර්ගයකින් අහ්මද් වාර්තා කරයි: අබූ අබ්දුර් රහ්මාන් අපට වාර්තා කළේය; සඊද් බින් අබී අය්යූබ් අපට වාර්තා කළේය; ඔහු යසීද් බින් අබ්දුල් අසීස් අර්-රඉනී සහ අබූ මර්හූම්ගෙන්, ඔවුන් යසීද් බින් මුහම්මද් අල්-කුරෂීගෙන්, ඔහු අලී බින් රබාහ්ගෙන්, ඔහු උක්බා බින් ආමිර්ගෙන් වාර්තා කළේය. උක්බා මෙසේ කීය: “සෑම සලාතයකටම පසුව ආරක්ෂාව පතන සූරා කියවන්නැයි අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මට අණ කළහ.” අබූ දාවූද්, අත්-තිර්මිධී සහ අන්-නසාඊ එය විවිධ මාර්ගවලින් වාර්තා කර ඇත. අත්-තිර්මිධී එය දුර්ලභ වාර්තාවක් යැයි කීය.
තවත් වාර්තාවක අහ්මද් මෙසේ පවසයි: හය්ව බින් ෂුරයිහ් අපට වාර්තා කළේය; බකිය්යා අපට වාර්තා කළේය; බුහයිර් බින් සඃද් අපට වාර්තා කළේය; ඔහු ඛාලිද් බින් මඃදාන්ගෙන්, ඔහු ජුබයිර් බින් නුෆයිර්ගෙන්, ඔහු උක්බා බින් ආමිර්ගෙන් වාර්තා කළේය. උක්බා මෙසේ කීය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට අළු පැහැති කොටළුවෙක් තෑගි කරන ලදී. ඔහු එහි නැඟී ගිය අතර මම එය මෙහෙයවමින් සිටියෙමි. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්, ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි කීහ.
මම එය කියන තෙක් ඔහු එය නැවත නැවතත් කියවීය. මා එය ගැන විශේෂ සතුටක් නොදක්වන බව ඔහුට වැටහුණු විට, ‘සමහරවිට නුඹ එය සුළුකොට තැකුවා විය හැකිය. ඒ දෙක හා සමාන දෙයකින් නුඹ සලාතය කර නැත’ යැයි කීය.” අන්-නසාඊද එය වාර්තා කළේය.
තවත් වාර්තාවක අන්-නසාඊ මෙසේ වාර්තා කරයි: “මිනිසුන් මේ ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක තරම් වෙනත් දෙයකින් ආරක්ෂාව පතා නැත: ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’.”
තවත් මාර්ගයකින් අන්-නසාඊ උක්බා බින් ආමිර්ගෙන් වාර්තා කරයි: “මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් සමඟ ගමන් කරමින් සිටියදී ඔහු, ‘උක්බා, පවසන්න’ යැයි කීය. ‘මම කුමක් පවසන්නද?’ යැයි ඇසුවෙමි. ඔහු නිහඬ විය. පසුව නැවත ‘පවසන්න’ යැයි කීය. ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, කුමක් පවසන්නද?’
යැයි මම ඇසුවෙමි. ඔහු නිහඬ විය. ‘අල්ලාහ්, එය මට නැවත කියාදෙන මෙන් මම ඉල්ලා සිටිමි’ යැයි මම කීවෙමි. ඔහු, ‘උක්බා, පවසන්න’ යැයි කීය. ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, කුමක් පවසන්නද?’ යැයි ඇසුවෙමි. ඔහු, ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි කීය.
එය අවසානය දක්වා මම කියවූ විට, ‘පවසන්න’ යැයි කීය. ‘කුමක් පවසන්නද?’ යැයි මම ඇසුවෙමි. ඔහු, ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි කීය. එය අවසානය දක්වා කියවූ පසු, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පැවසූහ: ‘ඉල්ලන්නෙකු මේ දෙක හා සමාන දෙයක් ඉල්ලා නැත; ආරක්ෂාව පතන්නෙකු මේ දෙක හා සමාන දෙයකින් ආරක්ෂාව පතා නැත.’”
තවත් වාර්තාවක අන්-නසාඊ වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් උදෑසන සලාතයේදී මේ සූරා දෙක කියවූහ. තවත් වාර්තාවක උක්බා බින් ආමිර් මෙසේ කීය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වාහනයේ ගමන් කරමින් සිටියදී මම ඔහු පසුපස ගොස්, ඔහුගේ පාදය මත අත තබා, ‘හූද් සූරාව හෝ යූසුෆ් සූරාව මට කියවා දෙන්න’ යැයි කීවෙමි. ඔහු, ‘අල්ලාහ් ඉදිරියේ “පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි” යන්නට වඩා ප්‍රයෝජනවත් දෙයක් නුඹ කියවන්නේ නැත’ යැයි පැවසීය.”
තවත් වාර්තාවක අල්ලාහ්ගේ නබිතුමා ඉබ්නු ආඉෂ් අල්-ජուհනීට මෙසේ පැවසූහ: “ආරක්ෂාව පතන්නන් ආරක්ෂාව පතන හොඳම දේ නුඹට පෙන්වන්නද?” ඔහු, “එසේය, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි” යැයි කීය. නබිතුමා, “‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යන මෙම සූරා දෙකයි” යැයි පැවසූහ. උක්බාගෙන් පැමිණි මෙම වාර්තා මාර්ග බොහෝ විද්වතුන්ගේ අදහස අනුව නිශ්චිතභාවය දක්වන තරමට විශාල සංඛ්‍යාවකින් වාර්තා වී ඇත.
සදය් බින් අජ්ලාන් සහ ෆර්වා බින් මුජාහිද්ගෙන් උක්බා හරහා වාර්තා වූයේ: “තව්රාතයේත්, ඉන්ජීලයේත්, සබූරයේත්, අල්-ෆුර්කානයේත් ඒවාට සමාන කිසිවක් පහළ වී නැති සූරා තුනක් නුඹට උගන්වන්නද? ‘පවසන්න: ඔහු අල්ලාහ්ය, එක්කෙනෙකි’, ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යන ඒවාය.”
තවත් හදීසයක අහ්මද් මෙසේ වාර්තා කරයි: අබූ අල්-අලා වාර්තා කළේය: එක් පුද්ගලයෙක් මෙසේ කීය: “ගමනකදී අපි අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් සමඟ සිටියෙමු. මිනිසුන් මාරුවෙන් මාරුවට ගමන් කරමින් සිටි අතර, අපට පිටුපසින් ගමන් කළ හැකි ඉඩ අඩු විය. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ ගමන් වාරයත් මගේ වාරයත් පැමිණි විට, ඔහු මට ළංවී මගේ උරහිසට තට්ටු කර, ‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි කීය. ඔහු එය කියවූ අතර මමද ඔහු සමඟ කියවුවෙමි.
ඉන්පසු ඔහු, ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි කීය. ඔහු එය කියවූ අතර මමද ඔහු සමඟ කියවුවෙමි. ඉන්පසු ඔහු, ‘සලාතය කරන විට මේ දෙක කියවන්න’ යැයි කීය.” පෙනෙන ආකාරයට එම පුද්ගලයා උක්බා බින් ආමිර් විය හැකිය. අල්ලාහ් වඩාත් හොඳින් දනී.
තවත් වාර්තාවක අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් අබ්දුල්ලාහ් අල්-අස්ලමී [ඉබ්නු අනිස්]ගේ පපුව මත අත තබා, “පවසන්න” යැයි පැවසූහ. ඔහුට කුමක් පවසන්නදැයි නොවැටහුණු විට, නබිතුමා නැවත, “පවසන්න” යැයි කීය. ඔහු “පවසන්න: ඔහු අල්ලාහ්ය, එක්කෙනෙකි” යැයි කීය. ඉන්පසු නබිතුමා “පවසන්න” යැයි කීය.
ඔහු “මැවූ දෑහි හානියෙන් අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි” යැයි අවසානය දක්වා කියවීය. ඉන්පසු නබිතුමා නැවත “පවසන්න” යැයි කීය. ඔහු “මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි” යැයි අවසානය දක්වා කියවීය. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පැවසූහ: “මේ ආකාරයට ආරක්ෂාව පතන්න. ආරක්ෂාව පතන්නන් කිසිදා මේවාට සමාන දෙයකින් ආරක්ෂාව පතා නැත.”
තවත් හදීසයක ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මට, “ජාබිර්, කියවන්න” යැයි කීය. “මාගේ පියා සහ මව ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා! මම කුමක් කියවන්නද?” යැයි ඇසුවෙමි. ඔහු, “‘පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ සහ ‘පවසන්න: මිනිසුන්ගේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි’ කියවන්න” යැයි පැවසීය.
මම ඒවා කියවූ පසු, “ඒ දෙක කියවන්න. ඒවාට සමාන දෙයක් නුඹ කියවන්නේ නැත” යැයි කීය.
ආඉෂාගේ හදීසයේ කලින් සඳහන් කළ පරිදි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙම සූරා කියවා, තම අත්ල දෙකට පිඹ, ඒවායින් තම හිස, මුහුණ හා සිරුරේ ඉදිරිපස කොටස් පිස දැමූහ. ඉමාම් මාලික් ඉබ්නු ෂිහාබ්ගෙන්, ඔහු උර්වාගෙන්, ඔහු ආඉෂාගෙන් වාර්තා කළේය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් රෝගාතුර වූ විට, තමන් මත ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක කියවා පිඹිති. ඔහුගේ වේදනාව දැඩි වූ විට, ඔහුගේ අතේ ආශීර්වාදය බලාපොරොත්තුවෙන් මම ඒවා ඔහුට කියවා, ඔහුගේ අතින් ඔහුගේ ශරීරය පිස දැමුවෙමි.” අල්-බුහාරී, මුස්ලිම්, අබූ දාවූද්, අන්-නසාඊ සහ ඉබ්නු මාජා එය වාර්තා කර ඇත.
“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ජින්වරුන්ගේ නපුරු ඇසෙන්ද, මිනිසුන්ගේ නපුරු ඇසෙන්ද ආරක්ෂාව පැතූහ. ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක පහළ වූ විට, ඒවා භාවිතයට ගෙන අනෙක් දේ අත්හැරියහ” යන අබූ සඊද්ගේ හදීසයද කලින් සඳහන් විය. අත්-තිර්මිධී, අන්-නසාඊ සහ ඉබ්නු මාජා එය වාර්තා කළ අතර, අත්-තිර්මිධී එය හසන් හදීසයක් යැයි පැවසීය.
අල්ලාහ්ගේ වදන වන “අල්-ෆලක්” යන්න අර්ථයෙන් අරුණෝදයයි. ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලාහ්, හසන්, සඊද් බින් ජුබයිර්, මුජාහිද්, කතාදා සහ බොහෝ විවරණකරුවන් මෙසේ පැවසූහ. එය “උදෑසන ආලෝකය විවර කරන්නා” යන වදනට සමානය. ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් තවත් මතයක් ලෙස “මැවූ දෑ” යන අර්ථයද වාර්තා වී ඇත.
අල්ලාහ් තම නබිතුමාට සියලු මැවීම්වල හානියෙන් ආරක්ෂාව පතන්නට අණ කළේය. කඃබ් අල්-අහ්බාර්ගෙන් “අල්-ෆලක්” යන්න නිරයේ එක් නිවසක් බව වාර්තා වී ඇත; එය විවෘත කළ විට, එහි දැඩි උණුසුම නිසා නිරයේ සියලු වැසියන් කෑගසන බව කියැවේ. එම වාර්තාව ඉබ්නු අබී හාතිම් සඳහන් කළේය. තවත් වාර්තාවක එය නිරයේ පතුලේ ඇති, ආවරණය කළ වළක් බවත්, එහි ආවරණය ඉවත් කළ විට එයින් නිරය දැවෙන තරම් උණුසුම් ගින්නක් පිටවන බවත් කියැවේ.
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වෙත ආරෝපණය කළ එවැනි හදීසයක්ද වාර්තා වී ඇති නමුත් එහි සම්ප්‍රේෂණ දාමය දුර්ලභ වන අතර, එය නිවැරදිව නබිතුමා වෙත ආරෝපණය කළ නොහැක. ඉබ්නු ජරීර් පැවසුවේ නිවැරදි අදහස පළමු අදහස වන, එනම් අරුණෝදය යන්න බවයි. එය නිවැරදි මතය වන අතර ඉමාම් අල්-බුහාරීද තම සහීහ්හි එය තෝරාගෙන ඇත.
“අඳුර පැතිරෙන විට අඳුරේ හානියෙන්” යන වදන පිළිබඳව මුජාහිද් පැවසුවේ, එය හිරු බැස යන විට එළඹෙන රාත්‍රිය බවයි. අල්-බුහාරී එය ඔහුගෙන් වාර්තා කළේය. ඉබ්නු අබ්බාස්, මුහම්මද් බින් කඃබ් අල්-කුරසි, අද්-දහ්හාක්, හසන් සහ කතාදාද, එය අඳුර සමඟ එළඹෙන රාත්‍රිය බව පැවසූහ. අස්-සුහ්රී පැවසුවේ හිරු බැස යන විට එය බවයි.
අබූ අල්-මුහ්සිම් අබූ හුරයිරාගෙන් වාර්තා කළේ එය තාරකාවක් බවයි. අරාබිවරුන් එය සුර්යාව [ප්ලෙයාඩ්ස් තාරකා මණ්ඩලය] බැස යාම යනුවෙන් හැඳින්වූ බව ඉබ්නු සයිද් පැවසීය. එය බැස යන විට රෝග හා වසංගත වැඩිවී, නැවත උදාවන විට අඩුවන බව ඔවුහු පැවසූහ. එහෙත් ඒ අදහසට සහාය දෙන ලෙස ඉදිරිපත් කළ නබිතුමා වෙත ආරෝපිත වාර්තාව නිවැරදි නොවේ.
තවත් අය “අල්-ගාසික්” යනු සඳ බව පැවසූහ. එම මතයේ ප්‍රධාන සාක්ෂිය ආඉෂාගේ වාර්තාවයි: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මගේ අතින් අල්ලා, උදාවන සඳ මට පෙන්වා, ‘මෙම අඳුරු වන දෙය පැතිරෙන විට එහි හානියෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පතන්න’ යැයි කීය.” අත්-තිර්මිධී එය හසන් සහ සහීහ් යැයි පැවසීය. රාත්‍රියේ පැතිරෙන දෙය යන පළමු මතය මෙයට පටහැනි නොවේ.
මන්ද සඳ රාත්‍රියේ සලකුණක් වන අතර එහි බලපෑම පවතින්නේ රාත්‍රියේදීය. තාරකාද රාත්‍රියේදී පමණක් බැබළෙයි. එබැවින් ඒ සියල්ලම අප සඳහන් කළ අර්ථයට නැවත යොමු වේ. අල්ලාහ් වඩාත් හොඳින් දනී.
“ගැට මත පිඹින්නියන්ගේ හානියෙන්” යන්න පිළිබඳව මුජාහිද්, ඉක්‍රිමා, හසන්, කතාදා සහ අද්-දහ්හාක් පැවසුවේ, එයින් අදහස් කරන්නේ මායාකාරියන් බවයි. මුජාහිද් පැවසුවේ, ඔවුන් මන්ත්‍ර කියමින් ගැට මත පිඹින බවයි. ඉබ්නු තාවූස් තම පියාගෙන් වාර්තා කළේ: “සර්පයන්ට හා උමතු වූවන්ට කරන මන්ත්‍රෝච්චාරණයට වඩා ෂිර්ක්ට සමීප කිසිවක් නැත.” තවත් හදීසයක ජිබ්රීල් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වෙත පැමිණ, “මුහම්මද්, ඔබට අසනීපයක් තිබේද?”
යැයි ඇසූ විට, “එසේය” යැයි ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට ජිබ්රීල් මෙසේ කීය: “අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් මම ඔබට රුක්යා කරමි: ඔබට හානි කරන සෑම රෝගයකින්ද, සෑම ඊර්ෂ්‍යාකාරයෙකුගේ හා නපුරු ඇසක හානියෙන්ද. අල්ලාහ් ඔබට සුවය දෙත්වා.” සමහරවිට මෙය මායාකාරී ක්‍රියාවකට ලක්වූ අවස්ථාවේ නබිතුමාට ඇති වූ රෝගී තත්ත්වය විය හැකිය.
පසුව උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔහුට සුවය ලබා දී, යුදෙව්වන් අතර සිටි මායාකාරී ක්‍රියා කළ ඊර්ෂ්‍යාකාරයන්ගේ කුමන්ත්‍රණය ඔවුන් වෙතම හැරවීය; ඔවුන්ගේ විනාශය ඔවුන්ගේම සැලසුම් තුළ තැබීය; ඔවුන්ව හෙළිදරව් කළේය. එසේ වුවද අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ඔවුන්ට කිසිදා දොස් නොකීය. අල්ලාහ් ඔහුට ප්‍රමාණවත් වූ අතර, ඔහුට සුවය හා ආරක්ෂාව ලබා දුන්නේය.
අහ්මද් සයිද් බින් අර්කම්ගෙන් වාර්තා කරයි: “යුදෙව්වෙකු නබිතුමාට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කළ බැවින් ඔහු දින කිහිපයක් රෝගාතුර විය. ජිබ්රීල් පැමිණ, ‘යුදෙව්වෙකු ඔබට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර ඇත. ඔහු මෙසේ මෙසේ ළිඳක ඔබ වෙනුවෙන් ගැට බැඳ තිබේ. ඒවා ගෙනෙන ලෙස කෙනෙකු යවන්න’ යැයි කීය.
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් එය ගෙනෙන ලෙස යැවූ අතර, ඒවා ගෙන එන ලදී. ඒවා ලිහා දැමූ විට, නබිතුමා බැඳීමකින් මිදුණාක් මෙන් නැගිට සිටියේය. ඔහු යුදෙව්වාට ඒ ගැන කිසිවක් නොකීය; මිය යන තෙක් ඔහුගේ මුහුණ දෙසද වෙනස් ලෙස නොබැලීය.”
අල්-බුහාරී තම “වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර” පරිච්ඡේදයේ ආඉෂාගෙන් වාර්තා කරයි: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට මායාකාරී ක්‍රියාවක් සිදුකර තිබුණි; එබැවින් ඔහු කාන්තාවන් වෙත ගිය බව සිතුවද, සැබවින්ම එසේ නොවීය.” පසුව ඔහු ආඉෂාට, “අල්ලාහ් මා ඉල්ලා සිටි දෙය පිළිබඳව මට දැනුම් දුන් බව නුඹ දන්නවාද? මිනිසුන් දෙදෙනෙක් මා වෙත පැමිණ, එක් අයෙක් මගේ හිස අසලත් අනෙකා මගේ පාද අසලත් හිඳගත්හ. හිස අසල සිටි තැනැත්තා අනෙකාගෙන් ‘මේ මිනිසාට කුමක් වීද?’
යැයි ඇසීය. ඔහු, ‘ඔහුට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර ඇත’ යැයි කීය. ‘එය කළේ කවුද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘යුදෙව්වන්ගේ මිත්‍රයෙකු වූ, බනූ සුරයික් ගෝත්‍රයට අයත් ලබීද් බින් අල්-අඃසම්; ඔහු කුහකයෙකු විය’ යැයි පිළිතුරු දුන්නේය. ‘කුමක් තුළද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘පනාවක හා පනාවෙන් ගැලවුණු කෙස්වල’ යැයි කීය.
‘එය කොහිද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘පිරිමි තල් ගසේ මල් කවරය තුළ, ධර්වාන් ළිඳේ ගලක් යට’ යැයි පිළිතුරු දුන්නේය.” ආඉෂා පැවසුවේ: “ඔහු ළිඳ වෙත ගොස් එය පිටතට ගෙන ආවේය. ‘මට පෙන්වූ ළිඳ මෙයයි. එහි ජලය හෙනා [වර්ණක] දියරක් මෙන්ද, එහි තල්ගස් ෂයිතාන්වරුන්ගේ හිස් මෙන්ද පෙනේ’ යැයි පැවසීය.”
ඔහු එය පිටතට ගත් විට, “එය ඉවත් කිරීමට [මායාකාරී ක්‍රියාවෙන් සුවය ලැබීමට] ඔබ ක්‍රියා නොකරන්නේද?” යැයි මම ඇසුවෙමි. ඔහු, “අල්ලාහ් මට සුවය ලබා දී ඇත. මිනිසුන් අතර කිසිවෙකුට හානියක් අවුස්සන්නට මම කැමති නැත” යැයි පැවසීය.
ඉබ්නු අබී අස්-සිනාද්, අල්-ලයිත් බින් සඃද් සහ තවත් අයද එය හිෂාම්ගෙන් වාර්තා කර ඇත. මුස්ලිම්ද අබූ උසාමා හම්මාද් බින් උසාමා සහ අබ්දුල්ලාහ් බින් නුමයිර්ගෙන් එය වාර්තා කර ඇත. අහ්මද්ද ආඉෂාගෙන් වාර්තා කරමින් මෙසේ කියයි: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මාස හයක් පමණ, තමන් කාන්තාවන් වෙත යන බව සිතුවද සැබවින්ම නොගිය තත්ත්වයෙන් සිටියේය.” ඉන්පසු දේවදූතයන් දෙදෙනෙක් පැමිණ, එක් අයෙක් ඔහුගේ හිස අසලත් අනෙකා පාද අසලත් හිඳගත්හ.
ඔවුන් අතර සිදු වූ සංවාදයෙන් ඔහුට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර තිබූ බවත් එය ලබීද් බින් අල්-අඃසම් විසින් කළ බවත් හෙළි විය.
අත්-තඃලබී තම විවරණයේදී, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ආඉෂාගෙන් වාර්තා කරමින්, යුදෙව්වෙකුගේ සේවකයෙකු නබිතුමාගේ හිසකෙස් හා පනාවෙන් ගැලවුණු කෙස් කිහිපයක් ගෙන, යුදෙව්වන්ට දුන් බව සඳහන් කරයි. ඔවුහු ඒවා භාවිත කර නබිතුමාට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කළහ. එය කළේ ලබීද් බින් අල්-අඃසම් නම් මිනිසාය. එම දේවල් බනූ සුරයික්ගේ ධර්වාන් නම් ළිඳේ සඟවා තිබුණි.
තවද, ගැට දොළහක් සහ ඉඳිකටු තිබූ බවත්, මෙම සූරා දෙක පහළ වූ පසු ආයතයක් කියවන සෑම විටම ගැටයක් ලිහිල් වූ බවත්, අවසාන ගැටය ලිහිල් වූ විට නබිතුමාට සැහැල්ලුවක් දැනී බැඳීමකින් මිදුණාක් මෙන් නැගිට සිටි බවත් සඳහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, අත්-තඃලබී එය සම්ප්‍රේෂණ දාමයක් නොමැතිව සඳහන් කළ අතර, එහි ඇතැම් කරුණු දුර්ලභ හා දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක්විය හැකි ඒවාය. එහි සමහර කොටස් කලින් සඳහන් කළ වාර්තාවලින් සහාය ලබයි. අල්ලාහ් වඩාත් හොඳින් දනී.
“ඔහු මැවූ දෑහි හානියෙන්” යන්නෙන් අදහස් වන්නේ සියලු මැවීම්වල හානියයි. සාබිත් අල්-බුනානී සහ හසන් අල්-බස්රී පැවසුවේ, මැවූ දෑ අතර නිරය, ඉබ්ලීස් සහ ඔහුගේ පරම්පරාවද ඇතුළත් බවයි.
“කුකුස් කරමින් පසුබසින තැනැත්තා” යන්න පිළිබඳව සඊද් බින් ජුබයිර් ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් මෙසේ වාර්තා කළේය: “ෂයිතාන් ආදම්ගේ දරුවාගේ හදවත මත රැඳී සිටියි. ඔහු නොසැලකිලිමත් වී අමතක කළ විට, ෂයිතාන් කුකුස් කරයි. ඔහු අල්ලාහ්ව සිහි කළ විට, ෂයිතාන් පසුබසී.” මුජාහිද් සහ කතාදාද එසේම පැවසූහ.
අල්-මුඃතමිර් බින් සුලයිමාන් තම පියාගෙන් වාර්තා කළේ, දුකේදීත් සතුටේදීත් ෂයිතාන් හෝ කුකුස්කරන්නා ආදම්ගේ දරුවාගේ හදවතට කුකුස් කරන බවත්, ඔහු අල්ලාහ්ව සිහි කළ විට පසුබසින බවත්ය. ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් තවත් වාර්තාවක, “කුකුස්කරන්නා” යනු ෂයිතාන්ය; ඔහු අණ කරයි, ඔහුට කීකරු වූ විට පසුබසී යැයි කියැවේ.
මෙහි අල්ලාහ්ගේ ගුණාංග තුනක් සඳහන් වේ: පරමාධිපත්‍යය, අධිපතිත්වය සහ දේවත්වය. ඔහු සියලු දේවල පරමාධිපතිද, අධිපතියාද, දෙවියාද වේ. සියලු දේ ඔහුගේ මැවීම් වන අතර, ඔහුට අයත් සේවකයෝය. එබැවින් ආරක්ෂාව පතන්නාට, මෙම ගුණාංගවලින් සමන්විත අල්ලාහ් වෙත, “කුකුස් කරමින් පසුබසින තැනැත්තාගේ” හානියෙන් ආරක්ෂාව පතන්නට අණ කරනු ලැබේ.
ඒ තැනැත්තා මිනිසාට පවරා ඇති ෂයිතාන්ය. ආදම්ගේ දරුවන් අතර කිසිවෙකුටත්, අයහපත් දේ අලංකාර කර පෙන්වන සහකාර ෂයිතාන්වරයෙකු නොමැතිව නැත. ඔහු මිනිසා විනාශ කිරීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම දරයි. අල්ලාහ් ආරක්ෂා කළ අය පමණක් ආරක්ෂිත වෙති.
සහීහ් හදීසයක මෙසේ තහවුරු වී ඇත: “ඔබ අතරින් කිසිවෙකුත්, ඔහු සමඟ පවරා ඇති සහකාරයෙකු නොමැතිව නැත.” සහාබාවරුන්, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබටත් එසේද?” යැයි ඇසූ විට ඔහු, “එසේය. නමුත් අල්ලාහ් ඔහුට එරෙහිව මට උපකාර කළේය; එවිට ඔහු ඉස්ලාමය පිළිගත්තේය. එබැවින් ඔහු මට යහපත හැර වෙනත් දෙයක් අණ නොකරයි” යැයි පැවසීය.
අනස්ගෙන් සහීහ්හි තහවුරු වූ වාර්තාවේ, නබිතුමා ඉඃතිකාෆ්හි සිටියදී සෆිය්යා ඔහු බැලීමට පැමිණි කථාව සඳහන් වේ. රාත්‍රියේ ඇයව නිවසට හැරලීමට ඔහු පිටතට ගිය විට, අන්සාර්වරුන් දෙදෙනෙකු හමු වූහ. ඔවුන් නබිතුමා දැක වේගයෙන් ගියහ. නබිතුමා, “ඔබ දෙදෙනා ඉක්මන් නොවන්න.
මේ සෆිය්යා බින්ත් හුයයියි” යැයි කීය. ඔවුන්, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, අල්ලාහ් සුවිශුද්ධය!” යැයි කීහ. එවිට ඔහු, “ෂයිතාන් ආදම්ගේ දරුවා තුළ රුධිරය ගලා යන මඟින්ම ගමන් කරයි. ඔබ දෙදෙනාගේ සිත්වලට යම් සැකයක් හෝ නපුරක් දමනු ඇතැයි මම බිය වූයෙමි” යැයි පැවසීය.
අබූ යඃලා අල්-මව්සිලී අනස් බින් මාලික්ගෙන් වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පැවසූහ: “ෂයිතාන් තම නාසය ආදම්ගේ දරුවාගේ හදවත මත තබා සිටියි. ඔහු අල්ලාහ්ව සිහි කළ විට පසුබසී. අමතක කළ විට ඔහුගේ හදවත ගිලගනී. ඒ තමයි කුකුස් කරමින් පසුබසින තැනැත්තා.” මෙය දුර්ලභ වාර්තාවකි.
අහ්මද් රදීෆ් [ගමන් සගයෙකු]ගෙන් වාර්තා කරයි: නබිතුමාගේ බූරුවා පැකිළුණු විට, “ෂයිතාන් විනාශ වේවා!” යැයි එම පුද්ගලයා කීය. නබිතුමා, “ ‘ෂයිතාන් විනාශ වේවා’ යැයි නොකියන්න. එසේ කියූ විට ඔහු මහත් වී, ‘මගේ බලයෙන් මම ඔහුව පරාජය කළෙමි’ යැයි කියයි.
එහෙත් ‘බිස්මිල්ලාහ්’ යැයි කී විට ඔහු මැස්සෙකු තරමට කුඩා වේ” යැයි පැවසූහ. මෙම වාර්තාව අහ්මද් පමණක් වාර්තා කර ඇත. එහි දාමය යහපත් හා ශක්තිමත්ය. හදවත අල්ලාහ්ව සිහි කරන විට ෂයිතාන් කුඩා වී පරාජය වන බවත්, අල්ලාහ්ව සිහි නොකරන විට ඔහු මහත් වී ජයගන්නා බවත් මෙයින් පැහැදිලි වේ.
“ජින්වරුන්ගෙන් හා මිනිසුන්ගෙන්” යන්න ආදම්ගේ දරුවන්ට පමණක් විශේෂද, නැතහොත් ආදම්ගේ දරුවන් හා ජින්වරුන් දෙපිරිසම ඇතුළත්ද යන්න පිළිබඳව මත දෙකක් ඇත. “මිනිසුන්” යන වදනේ ප්‍රමුඛ භාවිතය නිසා ජින්වරුන්ද එයට ඇතුළත් කළ හැකිය. ඉබ්නු ජරීර් පැවසුවේ, ජින්වරුන් අතර සමහරුන්ට “මිනිසුන්” යන නාමය යොදා ඇති බව බැවින්, ඔවුන්ට එය භාවිත කිරීම අරුමයක් නොවන බවයි.
එබැවින් “ජින්වරුන්ගෙන් හා මිනිසුන්ගෙන්” යන්න, මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ කුකුස් කරන අය පිළිබඳ විස්තරයකි: ජින්වරුන් අතරින්ද, මිනිසුන් අතරින්ද සිටින ෂයිතාන්වරුන්ය. “මිනිසුන්ගෙන් හා ජින්වරුන්ගෙන් වූ ෂයිතාන්වරුන් සෑම නබිවරයෙකුටම සතුරන් බවට අපි පත් කළෙමු” යන අල්ලාහ්ගේ වදනද එයට සමානය. අබූ ධර්ර් පැවසුවේ: “මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් වෙත පැමිණියෙමි. ඔහු මස්ජිදයේ සිටි අතර මම හිඳගත්තෙමි.
ඔහු, ‘අබූ ධර්ර්, නුඹ සලාතය කළාද?’ යැයි ඇසීය. ‘නැත’ යැයි මම කීවෙමි. ‘නැගිට සලාතය කරන්න’ යැයි කීය. මම නැගිට සලාතය කර නැවත හිඳගත්තෙමි. ඔහු, ‘මිනිස් හා ජින් ෂයිතාන්වරුන්ගේ හානියෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පතන්න’ යැයි කීය. ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, මිනිසුන් අතරත් ෂයිතාන්වරු සිටිතිද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘එසේය’ යැයි පැවසීය.”
ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් තවත් හදීසයක, එක් පුද්ගලයෙක් නබිතුමාට, “අහසින් වැටීම මට වඩා පහසුය; නමුත් මගේ සිතට එන යම් දෙයක් ගැන කතා කිරීම මට වඩාත් අසීරුය” යැයි පැවසීය. නබිතුමා, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්! තම කුමන්ත්‍රණය කුකුස් කිරීම දක්වා පමණක් සීමා කර දැමූ අල්ලාහ්ට සියලු ප්‍රශංසා වේවා” යැයි පැවසූහ.
මෙයින් විවරණය අවසන් වේ. සියලු ප්‍රශංසා හා කෘතඥතාව අල්ලාහ්ටය. ලෝකයන්හි පරමාධිපති අල්ලාහ්ට සියලු ප්‍රශංසා වේවා. අපගේ නායක මුහම්මද්ටත්, ඔහුගේ පවුලේ අයටත්, ඔහුගේ සහාබාවරුන්ටත් අල්ලාහ්ගේ සලාතය හා සලාමය වේවා. සියලු සහාබාවරුන් පිළිබඳව අල්ලාහ් සතුටු වේවා. අපට අල්ලාහ් ප්‍රමාණවත්ය; ඔහුම හොඳම කාරණා භාරකරුය.
අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්
“අඳුර පැතිරෙන විට එහි හානියෙන්” යනුවෙන් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගේ අතින් අල්ලා, සඳ දෙස බලා, “ආඉෂා, අඳුරු දෙය පැතිරෙන විට එහි හානියෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පතන්න. මෙය අඳුරු දෙයකි; එය පැතිරී ඇත” යැයි පැවසූ බව ආඉෂා වාර්තා කළාය. මෙහි සඳහන් ක්‍රියාවෙන් අදහස් කරන්නේ, ග්‍රහණයට හසුවී කළු පැහැ වූ සඳය. “පැතිරුණි” යනු ග්‍රහණයට ඇතුළු වී, බැස යාමට පටන්ගෙන අඳුරු වූ බවයි.
ඉබ්නු අබ්බාස් පැවසුවේ, “අල්-ගාසික්” යනු නැගෙනහිරින් අඳුර රැගෙන පැමිණ, සියල්ලටම පැතිරී අඳුරු කරන රාත්‍රිය බවයි. “අල්-ගසක්” යනු අඳුරයි. රාත්‍රිය අඳුරු වූ විට “ගසකල්-ලයිල්” හෝ “අග්සකල්-ලයිල්” යැයි කියනු ලැබේ. හසන් සහ මුජාහිද්ගේ මතයද එයයි.
එනම්, රාත්‍රිය එළඹී පැතිරීමයි. “අල්-වකූබ්” යනු ඇතුළු වීමයි; හිරු බැස යාමෙන් රාත්‍රිය ඇතුළු වීමයි. මුකාතිල් පැවසුවේ, එය රාත්‍රියේ අඳුර දිවාලෝකය තුළට පැතිරීම බවයි. තවත් මතයකට අනුව රාත්‍රිය දවාලට වඩා ශීතල බැවින් එයට “අල්-ගාසික්” යන නාමය යෙදේ; “අල්-ගසක්” යනු සීතලයි.
ඉබ්නු සයිද් පැවසුවේ, එය සුර්යාව [ප්ලෙයාඩ්ස් තාරකා මණ්ඩලය] බැස යාම බවයි. එය බැස යන විට රෝග බහුල වන බවත්, නැවත උදාවන විට ඒවා අඩු වන බවත් කියනු ලැබේ.
“ගැට මත පිඹින්නියන්ගේ හානියෙන්” යනු, නූල් ගැට මත මන්ත්‍ර කියමින් පිඹින මායාකාරියන්ගේ හානියෙන්ය. අබූ උබයිදා පැවසුවේ, ඔවුහු ලබීද් බින් අල්-අඃසම්ගේ දියණියන් වන අතර නබිතුමාට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කළ බවයි.
“ඊර්ෂ්‍යා කරන්නා ඊර්ෂ්‍යා කරන විට ඔහුගේ හානියෙන්” යනු යුදෙව්වන්ය; ඔවුහු නබිතුමාට ඊර්ෂ්‍යා කළහ.
මෙම සූරාව මදීනාවේ පහළ වූවකි. “පවසන්න: අරුණෝදයේ පරමාධිපති වෙතින් මම ආරක්ෂාව පතමි” යන සූරාවන් දෙක පහළ වූයේ, යුදෙව්වන් නබිතුමාගේ හිසකෙස් සහ පනාවෙන් ගැලවුණු කෙස් කිහිපයක් ලබාගෙන ඔහුට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කළ සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් බව ඉබ්නු අබ්බාස් සහ ආඉෂා වාර්තා කළහ. එය කළේ යුදෙව්වෙකු වූ ලබීද් බින් අල්-අඃසම්ය.
ආඉෂා වාර්තා කළේ, නබිතුමාට මායාකාරී ක්‍රියාවක් සිදුකර තිබූ නිසා, ඔහු නොකළ දෙයක් කළ බව සිතෙන තත්ත්වයට පත්වූ බවයි. ඔහු තම පරමාධිපතිගෙන් දුආ කළ පසු මෙසේ පැවසීය: “මට අල්ලාහ් මා ඉල්ලා සිටි දෙය පිළිබඳව දැනුම් දුන් බව නුඹ දන්නවාද?” ආඉෂා, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඒ කුමක්ද?” යැයි ඇසුවාය.
ඔහු පැවසුවේ, “මිනිසුන් දෙදෙනෙක් මා වෙත පැමිණ, එක් අයෙක් මගේ හිස අසලත් අනෙකා මගේ පාද අසලත් හිඳගත්හ. එක් අයෙක් අනෙකාගෙන් ‘මේ මිනිසාට කුමක් වීද?’ යැයි ඇසීය. අනෙකා ‘ඔහුට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර ඇත’ යැයි කීය. ‘එය කළේ කවුද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘ලබීද් බින් අල්-අඃසම්’ යැයි කීය.
‘කුමක් තුළද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘පනාවක, එයින් ගැලවුණු කෙස්වල සහ පිරිමි තල් ගසේ මල් කවරයේ’ යැයි කීය. ‘එය කොහිද?’ යැයි ඇසූ විට, ‘බනූ සුරයික්වරුන්ගේ ධර්වාන් නම් ළිඳේ’ යැයි පිළිතුරු දුන්නේය.” ආඉෂා පැවසුවේ: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ළිඳ වෙත ගොස්, පසුව මා වෙත ආපසු පැමිණ, ‘අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් දිවුරමි, එහි ජලය හෙනා දියරක් මෙන්ද, එහි තල්ගස් ෂයිතාන්වරුන්ගේ හිස් මෙන්ද පෙනුණි’ යැයි පැවසීය.”
“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබ එය පිටතට ගත්තේ නැත්තේ ඇයි?” යැයි මම ඇසුවෙමි. ඔහු, “අල්ලාහ් මට සුවය ලබා දී ඇත. මිනිසුන් අතර නපුරක් පැතිරවීමට මම අකමැති වුණෙමි” යැයි පැවසීය.
තවත් වාර්තාවක, ළිඳේ ගලක් යට තිබූ තල් මල් කවරය ඔසවා ගත් විට, එහි නබිතුමාගේ හිසකෙස්, පනාවෙන් ගැලවුණු කෙස් සහ පනාවේ දත් තිබූ බව සඳහන් වේ. සයිද් බින් අර්කම් වාර්තා කළේ, යුදෙව්වෙකු නබිතුමාට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර, දින කිහිපයක් ඔහු රෝගාතුර වූ බවයි. ජිබ්රීල් පැමිණ, “යුදෙව්වෙකු ඔබට මායාකාරී ක්‍රියාවක් කර, ගැට බැඳ ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, අලීව යවා ඒවා පිටතට ගන්න” යැයි කීය.
අලී ඒවා ගෙන ආවේය. නබිතුමා ගැටයක් ලිහා දැමූ සෑම විටම සැහැල්ලුවක් දැනුණු අතර, සියලු ගැට ලිහා අවසන් වූ පසු බැඳීමකින් මිදුණාක් මෙන් නැගිට සිටියේය. යුදෙව්වන්ට ඒ ගැන කිසිවක් නොකියූ අතර, ඔහුගේ මුහුණේද එය පෙන්වූයේ නැත.
මුකාතිල් සහ අල්-කල්බී පැවසුවේ, එය නූලක බැඳ තිබූ ගැට එකොළහක් බවයි. තවත් මතයකට අනුව, ගැට ඉඳිකටුවලින් විද තිබුණි. එවිට අල්ලාහ් මෙම සූරා දෙක පහළ කළේය. ඒවායේ ආයත් එකොළහකි: අල්-ෆලක් සූරාවට ආයත් පහක්ද, අන්-නාස් සූරාවට ආයත් හයක්ද ඇත.
ආයතයක් කියවන සෑම විටම ගැටයක් ලිහිල් විය; සියලු ගැට ලිහිල් වූ පසු නබිතුමා බැඳීමකින් මිදුණාක් මෙන් නැගිට සිටියේය. මාස හයක් පමණ එම තත්ත්වයේ සිටි බවත්, රාත්‍රී තුනක් ඔහුගේ වේදනාව දැඩි වූ බවත්, ඉන්පසු ආරක්ෂාව පතන සූරා දෙක පහළ වූ බවත් වාර්තා වී ඇත.
අබූ සඊද් වාර්තා කළේ: ජිබ්රීල් (අලෙයිහිස් සලාම්) නබිතුමා වෙත පැමිණ, “මුහම්මද්, ඔබට අසනීපයක් තිබේද?” යැයි ඇසීය. “එසේය” යැයි ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට ජිබ්රීල් මෙසේ කීය: “ඔබට හානි කරන සියලු දේවලින්ද, සෑම ආත්මයක හානියෙන්ද, ඊර්ෂ්‍යාකාරයෙකුගේ නපුරු ඇසෙන්ද අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් මම ඔබට රුක්යා කරමි.
අල්ලාහ් ඔබට සුවය දෙත්වා. අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන් මම ඔබට රුක්යා කරමි. අල්ලාහ් ඔබට සුවය දෙත්වා.”
“අල්-ෆලක්” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ අරුණෝදයයි. ජාබිර් බින් අබ්දුල්ලාහ්, හසන්, සඊද් බින් ජුබයිර්, මුජාහිද්, කතාදා සහ බොහෝ විවරණකරුවන් එසේ පැවසූහ. එය “උදෑසන ආලෝකය විවර කරන්නා” යන වදනෙන්ද තහවුරු වේ. ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් “නිරයේ සිරගෙයක්” යන අර්ථයක්ද වාර්තා වී ඇත.
අල්-කල්බී පැවසුවේ එය නිරයේ නිම්නයක් බවයි. අද්-දහ්හාක් පැවසුවේ එය “මැවූ දෑ” යන අර්ථයෙන් බවයි. පළමු අර්ථය—අරුණෝදය—වඩාත් ප්‍රසිද්ධ හා පිළ स्वीकारිතය. “ඔහු මැවූ දෑහි හානියෙන්” යන්නයි.
«සහීහ් අල්-බුහාරී» (№ 5017) හි ආඉෂාගෙන් වාර්තා කර ඇත්තේ, මුහම්මද් නබිතුමා සෑම රාත්‍රියකම නින්දට යාමට පෙර තම අත්ල දෙකට පිඹ, «අල්-ඉඛ්ලාස්», «අල්-Фалක්» සහ «අන්-Нас» සූරා කියවා, එම අත්ල දෙකෙන් තම මුළු සිරුරම පිසдэг байсан බවයි.