Süleymanın mülk duası

Şeyx Əbdürrəhman əs-Səədinin təfsiri

O dedi: “Ey Rəbbim! Məni bağışla və mənə, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş et. Həqiqətən, Sən çox bəxş edənsən!” Allah onun duasını qəbul etdi, onu bağışladı, mülkünü ona qaytardı və ona özündən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk verdi.

Bu, cinlərin onun ixtiyarına verilməsi idi: onlar onun istədiklərini tikir, dənizdə onun üçün suya dalaraq mirvari və bəzək əşyaları çıxarırdılar. Onlardan kim ona itaətsizlik etsəydi, qandallara vurulub möhkəm bağlanardı.

İmam İbn Kəsirin təfsiri

“Dedi: «Ey Rəbbim! Məni bağışla və mənə, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş et. Həqiqətən, Sən çox bəxş edənsən!»” Bəziləri belə deyiblər: “Məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan” ifadəsinin mənası budur ki, məndən sonra heç kəsin onu məndən almağa gücü çatmasın; necə ki, onun taxtına atılmış cəsəd hadisəsi baş vermişdi.

Bu ifadə özündən sonra gələn insanlara belə bir mülkün verilməsinin qadağan edilməsi demək deyil. Doğru rəy budur ki, o, Allah-Təaladan özündən sonra bəşər övladından heç kəsə onun kimi olmayan bir mülk istəmişdir. Ayənin zahiri mənası da budur və Peyğəmbərdən (Allahın ona salavatı və salamı olsun) müxtəlif yollarla rəvayət edilən səhih hədislər də bunu təsdiq edir.

Buxari bu ayənin təfsirində belə demişdir: “Bizə İshaq ibn İbrahim rəvayət etdi; Ruəh və Məhəmməd ibn Cəfər bizə Şu‘bədən, o, Məhəmməd ibn Ziyaddan, o da Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayət etdi ki, Peyğəmbər (Allahın ona salavatı və salamı olsun) belə buyurdu: «Dünən gecə cinlərdən bir ifrit mənim namazımı pozmaq üçün üstümə atıldı — yaxud buna bənzər bir söz dedi. Allah onu mənə ram etdi. Onu məscidin dirəklərindən birinə bağlamaq istədim ki, səhər hamınız onu görəsiniz. Lakin qardaşım Süleymanın: “Ey Rəbbim!

Məni bağışla və mənə, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş et!” sözünü xatırladım». Ruəh dedi: “O, onu zəlil və qovulmuş halda geri göndərdi.”” Şu‘bənin bu rəvayətini Müslim və Nəsai də nəql etmişlər.

Müslim “Səhih”ində belə demişdir: “Bizə Məhəmməd ibn Sələmə əl-Muradi rəvayət etdi; Abdullah ibn Vəhb bizə Müaviyə ibn Salehdən, o, mənə Rəbiə ibn Yeziddən, o da Əbu İdris əl-Xəvlənidən rəvayət etdi ki, Əbu Dərda belə dedi: «Allahın Elçisi (Allahın ona salavatı və salamı olsun) namaza durdu və onun: “Səndən Allaha sığınıram” dediyini eşitdik. Sonra üç dəfə: “Səni Allahın lənəti ilə lənətləyirəm!” dedi və sanki nəyisə tutmaq istəyirmiş kimi əlini uzatdı. Namazı qurtarandan sonra dedik: “Ey Allahın Elçisi, namazda əvvəllər eşitmədiyimiz sözlər dediyini eşitdik və əlini uzatdığını gördük.”

O buyurdu: “Allahın düşməni İblis üzümə atmaq üçün od şöləsi gətirdi. Mən üç dəfə: “Səndən Allaha sığınıram!” dedim. Sonra: “Səni Allahın tam lənəti ilə lənətləyirəm!” dedim. O, üç dəfə geri çəkilmədi. Sonra onu tutmaq istədim.

Allah and olsun ki, qardaşımız Süleymanın duası olmasaydı, səhərə qədər bağlanmış qalar və Mədinə əhalisinin uşaqları onunla oynayardılar.”»”

İmam Əhməd demişdir: “Bizə Əbu Əhməd rəvayət etdi; Müsəyyir ibn Mə‘bəd bizə Süleymanın hacibi Əbu Übeyddən rəvayət etdi. O dedi: «Əta ibn Yezid əl-Leysidən gördüm ki, namaz qılırdı. Onun önündən keçmək istəyəndə məni saxladı. Sonra dedi: “Əbu Səid əl-Xudri mənə rəvayət etdi ki, Allahın Elçisi (Allahın ona salavatı və salamı olsun) sübh namazına durmuşdu, o isə onun arxasında idi.

Peyğəmbər oxuyarkən qiraəti qarışdı. Namazını bitirəndən sonra belə buyurdu: “Əgər məni və İblisi görsəydiniz! Əlimi ona uzadıb boğazından tutdum; nəhayət, onun tüpürcəyinin soyuqluğunu bu iki barmağımın arasında — baş barmağımda və yanındakı barmağımda — hiss etdim. Qardaşım Süleymanın duası olmasaydı, səhərə qədər məscidin dirəklərindən birinə bağlanmış olardı və Mədinə uşaqları onunla oynayardılar.

Sizdən kim bacarırsa, özü ilə qiblə arasında heç kəsi qoymasın.”»” Əbu Davud bu hədisin son hissəsini — “Sizdən kim bacarırsa, özü ilə qiblə arasında heç kəsi qoymasın” — Əhməd ibn Əbu Süreyc vasitəsilə Əbu Əhməddən rəvayət etmişdir.

İmam Əhməd demişdir: “Bizə Müaviyə ibn Əmr rəvayət etdi; İbrahim ibn Məhəmməd əl-Fəzari bizə rəvayət etdi; Əvzai bizə Rəbiə ibn Yeziddən, o da Abdullah əd-Deyləmindən rəvayət etdi. O dedi: «Tayifdə, “əl-Vəht” adlanan bağında olan Abdullah ibn Əmr ibn əl-Asın yanına getdim. O, şərab içməklə tanınan qureyşli bir gəncin qolundan tutmuşdu.

Dedim: “Səndən belə bir hədis rəvayət edildiyini eşitmişəm: “Kim bir qurtum şərab içsə, Allah-Təala qırx səhər onun tövbəsini qəbul etməz”; “bədbəxt ana bətnində ikən bədbəxt olandır”; “Beytül-Məqdisə yalnız orada namaz qılmaq niyyəti ilə gedən adam anasından doğulduğu gün kimi günahsız qayıdar.”” Gənc şərabın adı çəkilən kimi əlini onun əlindən çəkib getdi. Abdullah ibn Əmr dedi: “Mənim adımdan demədiyim bir şeyi heç kəsin deməsinə razı deyiləm. Allahın Elçisinin (Allahın ona salavatı və salamı olsun) belə buyurduğunu eşitdim: “Kim şərabdan bir qurtum içsə, qırx səhər onun namazı qəbul olunmaz.

Tövbə etsə, Allah onun tövbəsini qəbul edər. Yenə qayıtsa, qırx səhər namazı qəbul olunmaz. Tövbə etsə, Allah onun tövbəsini qəbul edər. Yenə qayıtsa — üçüncü, yoxsa dördüncü dəfə olduğunu bilmirəm — Qiyamət günü Allahın ona xəbisin çirkabından içirtməsi haqq olar.”»

O dedi: «Allahın Elçisinin (Allahın ona salavatı və salamı olsun) belə buyurduğunu da eşitdim: “Allah məxluqlarını qaranlıqda yaratdı, sonra Öz nurundan onların üzərinə saldı. O gün həmin nurdan pay alan doğru yola yönəldi, ondan məhrum olan isə azdı. Buna görə də deyirəm ki, Allah-Təalanın elmi ilə qələm qurumuşdur.” Allahın Elçisinin belə dediyini də eşitdim: “Süleyman Allah-Təaladan üç şey istədi.

Allah ona ikisini verdi; üçüncüsünün də bizə verilməsini umuruq: Allahın hökmünə uyğun olan hökm verməyi istədi və Allah bunu ona verdi; özündən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk istədi və Allah bunu da ona verdi; bu məscidə yalnız namaz qılmaq niyyəti ilə evindən çıxan hər kəsin anasından doğulduğu gün kimi günahsız qayıtmasını istədi. Allahın bunu da bizə verdiyini umuruq.”»”

Bu hədisin son hissəsini Nəsai və İbn Macə Abdullah ibn Firuz əd-Deyləmidən, o da Abdullah ibn Əmrdən belə rəvayət etmişlər: “Allahın Elçisi (Allahın ona salavatı və salamı olsun) buyurdu: «Süleyman Beytül-Məqdisi tikəndə Rəbbindən üç şey istədi...»” və hədisi nəql etdi.

Bu rəvayət Rafi ibn Ümeyrdən (Allah ondan razı olsun) də qərib isnad və mətnlə nəql edilmişdir. Təbərani demişdir: “Bizə Məhəmməd ibn əl-Həsən ibn Quteybə əl-Əsqəlani rəvayət etdi; Məhəmməd ibn Əyyub ibn Süveyd bizə rəvayət etdi; atam mənə İbrahim ibn Əbi Əblədən, o, Əbu Zahiriyyədən, o da Rafi ibn Ümeyrdən rəvayət etdi. O dedi: «Allahın Elçisinin (Allahın ona salavatı və salamı olsun) belə buyurduğunu eşitdim: “Allah-Təala Davuda (əleyhissəlam) dedi: «Yer üzündə Mənim üçün bir ev tik.» Davud Allahın ona əmr etdiyi evdən əvvəl özü üçün bir ev tikdi.

Allah ona vəhy etdi: «Ey Davud! Öz evini Mənim evimdən əvvəl tikdin?» Davud dedi: «Ey Rəbbim! Hökmranlıq sahibi olan kimsə özünə üstünlük verər.» Sonra məscidin tikintisinə başladı. Divar tamamlananda üç dəfə uçdu. O, bu haldan Allah-Təalaya şikayət etdi və dedi: «Ey Davud, sən Mənim üçün ev tikməyə layiq deyilsən.»

Davud dedi: «Nə üçün, ey Rəbbim?» Allah buyurdu: «Əllərinin törətdiyi qan tökülməsinə görə.» Davud dedi: «Ey Rəbbim, bu, Sənin yolunda və Sənin məhəbbətin naminə baş vermədimi?» Allah buyurdu: «Bəli, lakin onlar Mənim qullarımdır və Mən onlara qarşı daha mərhəmətliyəm.»

Bu söz Davuda ağır gəldi. Allah ona vəhy etdi: «Kədərlənmə. Onun tikintisini oğlun Süleymanın əli ilə tamamlayacağam.» Davud vəfat edəndə Süleyman tikintiyə başladı. Tikinti tamamlananda qurbanlar kəsdi, heyvanlar qurban etdi və İsrail oğullarını topladı.

Allah ona vəhy etdi: «Evimi tikməklə sevindiyini gördüm. Məndən istə, sənə verim.» Süleyman dedi: «Səndən üç şey istəyirəm: Sənin hökmünə uyğun olan hökm, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk və bu Evə yalnız namaz qılmaq niyyəti ilə gələnin günahlarından anasından doğulduğu gündəki kimi təmiz çıxması.»” Allahın Elçisi (Allahın ona salavatı və salamı olsun) buyurdu: «İkisinin ona verildiyi artıq məlumdur; üçüncüsünün də verildiyini ümid edirəm.»”»

İmam Əhməd demişdir: “Bizə Əbdüssəməd rəvayət etdi; Ömər ibn Raşid əl-Yəmani bizə rəvayət etdi; İyas ibn Sələmə ibn əl-Əkvə atasından rəvayət etdi. Atası dedi: «Allahın Elçisinin (Allahın ona salavatı və salamı olsun) etdiyi heç bir duanı onun “Sübhansan, ey Rəbbim, Ən Uca, Uca və çox Bəxş edən!” sözləri ilə başlamadan eşitmədim.»”

Əbu Übeyd belə demişdir: “Əli ibn Sabit bizə Cəfər ibn Bərqandan, o da Saleh ibn Misardan rəvayət etdi. O dedi: «Allahın peyğəmbəri Davud vəfat edəndə Allah oğlu Süleymana (hər ikisinə salam olsun) vəhy etdi: “Məndən istəyini istə.” Süleyman dedi: “Atamın qəlbi kimi Səndən qorxan bir qəlb verməyini, atamın qəlbi kimi Səni sevən bir qəlb verməyini istəyirəm.” Allah buyurdu: “Mən qulumun yanına elçi göndərib istəyini soruşdum, o isə Məndən qəlbinin Məndən qorxmasını və Məni sevməsini istədi. Ona, özündən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş edəcəyəm.” Bu, onun istəyidir.»”

əl-Bəğəvinin təfsiri

“Dedi: «Ey Rəbbim! Məni bağışla və mənə, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş et.»” Müqatil və İbn Kaysan demişlər: “Yəni, məndən sonra heç kəsdə olmasın.” Əta ibn Əbu Rəbah demişdir: “O, belə demək istəyirdi: «Ömrümün sonunda mülkümü məndən alma və onu başqasına vermə; necə ki, ömrümün əvvəlində onu məndən almışdın.»”

“Şübhəsiz ki, Sən çox bəxş edənsən!” Deyilmişdir ki, o, bunu peyğəmbərliyinin nişanəsi, risalətinin dəlili və möcüzəsi olsun deyə istəmişdir. Başqa bir rəyə görə isə, Allah onun duasını qəbul edib mülkünü ona qaytardığı və ona artırdığı üçün bu, tövbəsinin qəbul olunmasının əlaməti olsun deyə istəmişdir. Müqatil ibn Həyyan demişdir: “Süleymanın artıq mülkü var idi.

Lakin “məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan” sözləri ilə küləklərin, quşların və şeytanların onun ixtiyarına verilməsini nəzərdə tuturdu. Bundan sonrakı ayələr də buna dəlildir.”

Əbdülvahid əl-Məlihi bizə xəbər verdi; Əhməd ibn Abdullah ən-Nuaymi bizə xəbər verdi; Məhəmməd ibn Yusif bizə xəbər verdi; Məhəmməd ibn İsmail bizə rəvayət etdi; Məhəmməd ibn Bəşşar bizə rəvayət etdi; Məhəmməd ibn Cəfər bizə rəvayət etdi; Şu‘bə Məhəmməd ibn Ziyaddan, o da Əbu Hüreyrədən, o da Peyğəmbərdən (Allahın ona salavatı və salamı olsun) rəvayət etdi ki, o belə buyurdu: «Dünən gecə cinlərdən bir ifrit namazımı pozmaq üçün üstümə atıldı. Allah onu mənə ram etdi. Onu tutdum və məscidin dirəklərindən birinə bağlamaq istədim ki, hamınız ona baxasınız. Lakin qardaşım Süleymanın: “Ey Rəbbim!

Mənə, məndən sonra heç kəsə nəsib olmayan bir mülk bəxş et!” duasını xatırladım və onu zəlil, qovulmuş halda buraxdım.»