Falje dhe pushtet i veçantë

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Shko ne ajetin tjeter per vazhdimin e tefsirit

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

(Ai tha: “Zoti im, më fal dhe më dhuro një pushtet që të mos i takojë askujt pas meje. Vërtet, Ti je Dhuruesi i Madh.”) Disa kanë thënë se kuptimi është: “që të mos i takojë askujt pas meje”, domethënë, askush të mos ketë mundësi të ma marrë, siç ndodhi me trupin që u hodh mbi fronin e tij; jo se ai kërkoi t’ua ndalonte këtë njerëzve që do të vinin pas tij. Mendimi i saktë është se ai i kërkoi Allahut të Madhëruar një pushtet që asnjë njeri pas tij të mos kishte të ngjashëm me të.

Ky është kuptimi i dukshëm i kontekstit të ajetit dhe këtë e vërtetojnë hadithet e sakta, të transmetuara nëpërmjet disa zinxhirëve nga i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të).

El-Buhariu, në komentimin e këtij ajeti, tha: Na ka treguar Is’haku ibn Ibrahim: na kanë njoftuar Ruh dhe Muhamed ibn Xhaferi, nga Shu‘be, nga Muhamed ibn Zijadi, nga Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të), se Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Mbrëmë një ifrit prej xhinëve u shkëput [dhe u sul drejt meje] për të ma ndërprerë namazin — ose tha diçka të ngjashme — por Allahu më dha mundësi ta kapja. Desha ta lidhja te njëra prej shtyllave të xhamisë, që kur të vinte mëngjesi të gjithë ju ta shihnit.

Por m’u kujtua fjala e vëllait tim, Sulejmanit: ‘Zoti im, më fal dhe më dhuro një pushtet që të mos i takojë askujt pas meje.’” Ruh tha: “Atëherë e largoi të poshtëruar.” Kështu e kanë transmetuar edhe Muslimi dhe en-Nesaiu nga Shu‘be, me këtë zinxhir transmetimi.

Muslimi tha në “Sahih”-un e tij: Na ka treguar Muhamed ibn Seleme el-Muradi: na ka treguar Abdullah ibn Uehbi, nga Mu‘auije ibn Salih; më ka treguar Rabi‘a ibn Jezidi, nga Ebu Idris el-Haulani, nga Ebu Derdaja, i cili ka thënë: I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u ngrit të falej dhe e dëgjuam të thoshte: “Kërkoj mbrojtje te Allahu prej teje.” Pastaj tha: “Të mallkoj me mallkimin e Allahut” — tri herë — dhe zgjati dorën, sikur po kapte diçka.

Kur e mbaroi namazin, i thamë: “O i Dërguari i Allahut, të dëgjuam të thoje gjatë namazit diçka që nuk të kemi dëgjuar ta thuash më parë, dhe të pamë ta zgjasje dorën.” Ai tha: “Armiku i Allahut, Iblisi, erdhi me një flakë zjarri që të ma hidhte në fytyrë. Unë thashë: ‘Kërkoj mbrojtje te Allahu prej teje’ tri herë, pastaj thashë: ‘Të mallkoj me mallkimin e plotë të Allahut.’ Ai nuk u tërhoq tri herë.

Pastaj desha ta kapja. Betohem në Allahun, sikur të mos ishte lutja e vëllait tonë, Sulejmanit, ai do të gdhihej i lidhur dhe fëmijët e banorëve të Medinës do të luanin me të.”

Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Ebu Ahmedi: na ka treguar Mejsera ibn Ma‘badi: na ka treguar Ebu Ubejd, shërbyesi i Sulejmanit, i cili tha: E pashë Ata ibn Jezid el-Lejthiun duke u falur në këmbë. Shkova të kaloja përpara tij, por ai më ndaloi dhe pastaj më tha: “Më ka treguar Ebu Se‘id el-Hudriu se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) u ngrit të falte namazin e sabahut, ndërsa unë isha pas tij. Ai lexoi dhe leximi iu ngatërrua. Kur e mbaroi namazin, tha: ‘Sikur të më kishit parë unë dhe Iblisi!

Zgjata dorën dhe vazhdova ta mbysja derisa ndjeva ftohtësinë e pështymës së tij mes këtyre dy gishtave të mi — gishtit të madh dhe atij pranë tij. Sikur të mos ishte lutja e vëllait tim, Sulejmanit, ai do të gdhihej i lidhur te njëra prej shtyllave të xhamisë dhe fëmijët e Medinës do të luanin me të. Prandaj, kushdo prej jush që mund të bëjë që askush të mos kalojë mes tij dhe kibles, le ta bëjë.’” Ebu Daudi ka transmetuar prej këtij hadithi fjalët: “Kushdo prej jush që mund të bëjë që askush të mos kalojë mes tij dhe kibles, le ta bëjë”, nga Ahmedi ibn Ebi Surejxhi, nga Ebu Ahmedi, me këtë zinxhir transmetimi.

Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Mu‘auije ibn Amri: na ka treguar Ibrahim ibn Muhamed el-Fezariu: na ka treguar el-Euza‘i; më ka treguar Rabi‘a ibn Jezidi, nga Abdullah ed-Dejlemi, i cili tha: Hyra tek Abdullah ibn Amri, kur ai ndodhej në kopshtin e tij në Taif, që quhej “el-Ueht”, dhe po ecte krah për krah me një të ri kurejshit, për të cilin thuhej se pinte verë.

I thashë: “Më ka arritur një hadith prej teje, se ‘atij që pi një gllënjkë verë, Allahu i Madhërishëm nuk ia pranon pendimin për dyzet mëngjese’; se ‘i mjeri është ai që është bërë i mjerë në barkun e nënës së vet’; dhe se ‘kush shkon në Bejtul-Makdis dhe e shtyn për atje vetëm dëshira për t’u falur në të, del prej mëkateve i pastër si ditën kur e lindi nëna e tij’.” Kur i riu dëgjoi të përmendej vera, e tërhoqi dorën nga dora e tij dhe u largua. Abdullah ibn Amri tha: “Nuk ia lejoj askujt të thotë për mua atë që nuk e kam thënë.

E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: ‘Kush pi një gllënjkë verë, namazi i tij nuk i pranohet për dyzet mëngjese. Nëse pendohet, Allahu ia pranon pendimin. Nëse kthehet [te vera], namazi i tij nuk i pranohet për dyzet mëngjese. Nëse pendohet, Allahu ia pranon pendimin.

Nëse kthehet përsëri’” — tha: “Nuk e di nëse tha herën e tretë apo të katërt” — “‘atëherë Allahu do ta bëjë të pijë ditën e Kiametit nga rrjedha e qelbur e xhehenemit.’” Ai tha: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: ‘Allahu i krijoi krijesat në errësirë, pastaj hodhi mbi to nga drita e Tij. Atë ditë, kush u prek nga drita e Tij, u udhëzua; kurse kush nuk u prek prej saj, humbi. Për këtë arsye them se pena është tharë, sipas dijes së Allahut të Madhërishëm.’

E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: ‘Sulejmani i kërkoi Allahut të Madhëruar tri gjëra dhe Ai ia dha dy prej tyre. Shpresojmë që e treta të jetë dhënë edhe për ne. Ai i kërkoi gjykim që përputhet me gjykimin e Allahut dhe Allahu ia dha. I kërkoi një pushtet që të mos i takonte askujt pas tij dhe Allahu ia dha.

Dhe i kërkoi që çdo njeri që del nga shtëpia e tij, pa pasur synim tjetër veç faljes në këtë xhami, të kthehet prej mëkateve i pastër si ditën kur e lindi nëna e tij. Shpresojmë që Allahu i Madhëruar të na e ketë dhënë edhe këtë.’”

Pjesën e fundit të këtij hadithi e kanë transmetuar en-Nesaiu dhe Ibn Maxhe nëpërmjet disa zinxhirëve, nga Abdullah ibn Firuz ed-Dejlemi, nga Abdullah ibn Amri, se i Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Kur Sulejmani ndërtoi Bejtul-Makdisin, i kërkoi Zotit të tij, të Madhërishmit e të Lartësuarit, tri gjëra...” Pastaj e përmendi hadithin.

Është transmetuar edhe një hadith nga Rafi‘ ibn Umejri (Allahu qoftë i kënaqur me të), me zinxhir dhe formulim të pazakontë. Et-Taberaniu tha: Na ka treguar Muhamed ibn el-Hasan ibn Kutajbe el-Askalani: na ka treguar Muhamed ibn Ejub ibn Suvejdi: më ka treguar babai im: na ka treguar Ibrahim ibn Ebi Able, nga Ebu ez-Zahirije, nga Rafi‘ ibn Umejri, i cili tha: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) të thotë: “Allahu i Madhërishëm i tha Daudit (paqja qoftë mbi të): ‘Ndërto për Mua një shtëpi në tokë.’

Daudi ndërtoi një shtëpi për vete përpara Shtëpisë që ishte urdhëruar të ndërtonte. Atëherë Allahu i shpalli: ‘O Daud, e ndërtove shtëpinë tënde para Shtëpisë Sime?’ Ai tha: ‘O Zoti im, kështu e ka caktuar sundimtari: së pari kujdeset për veten.’ Pastaj nisi ndërtimin e xhamisë.

Kur u përfundua muri rrethues, ai u shemb tri herë. Daudi iu ankua Allahut të Madhërishëm dhe tha: ‘O Zoti im, kështu e ke caktuar sundimtari: së pari kujdeset për veten.’ Pastaj nisi ndërtimin e xhamisë. Kur u përfundua muri rrethues, ai u shemb tri herë.

Daudi iu ankua Allahut të Madhërishëm. Ai i tha: ‘O Daud, ti nuk je i përshtatshëm të ndërtosh për Mua një shtëpi.’ Daudi tha: ‘Përse, o Zoti im?’ Ai tha: ‘Për shkak të gjakut që është derdhur nga duart e tua.’ Daudi tha: ‘O Zoti im, a nuk u derdh ai për hirin dhe dashurinë Tënde?’

Ai tha: ‘Po, por ata janë robërit e Mi dhe Unë jam më i mëshirshmi ndaj tyre.’ Kjo e pikëlloi shumë Daudin, por Allahu i shpalli: ‘Mos u pikëllo! Unë do të bëj që ndërtimi i saj të përfundojë në duart e birit tënd, Sulejmanit.’ Kur Daudi vdiq, Sulejmani vazhdoi ndërtimin e saj.

Kur u përfundua, ai paraqiti kurbanet, theri kafshët për kurban dhe mblodhi bijtë e Israilit. Atëherë Allahu i shpalli: ‘E shoh gëzimin tënd për ndërtimin e Shtëpisë Sime; prandaj Më kërko dhe do të të jap.’ Ai tha: ‘Të kërkoj tri gjëra: gjykim që përputhet me gjykimin Tënd, pushtet që të mos i takojë askujt pas meje dhe që kushdo që vjen në këtë Shtëpi pa pasur synim tjetër veç faljes në të, të dalë prej mëkateve i pastër si ditën kur e lindi nëna e tij.’” I Dërguari i Allahut (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) tha: “Dy prej tyre iu dhanë, dhe shpresoj që t’i jetë dhënë edhe e treta.”

Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Abdus-Samedi: na ka treguar Umer ibn Rashid el-Jemami: na ka treguar Ijas ibn Seleme ibn el-Ekva‘, nga babai i tij, i cili tha: “Nuk e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut të bënte ndonjë lutje pa e nisur me fjalët: ‘Subhane Rabbije-l-A‘la-l-‘Alijji-l-Uehhab’ [I lartësuar qoftë Zoti im, më i Larti, më i Lartësuari, Dhuruesi i Madh].” Ebu Ubejd ka thënë: Na ka treguar Ali ibn Thabit, nga Xha‘fer ibn Burkani, nga Salih ibn Mis mar, i cili tha: Kur vdiq profeti i Allahut, Daudi, Allahu i shpalli birit të tij, Sulejmanit (paqja qoftë mbi ta): “Më kërko çfarë të duash.”

Ai tha: “Të kërkoj të ma bësh zemrën të të frikësohet, siç ishte zemra e babait tim, dhe zemrën time të të dojë, siç të donte babai im.” Allahu tha: “I dërgova shpallje robit Tim dhe i kërkova të më tregonte nevojën e tij; ai kërkoi që zemra e tij të Më frikësohet dhe të Më dojë. Prandaj do t’i dhuroj një pushtet që të mos i takojë askujt pas tij.” Kjo ishte ajo që kërkonte ai.

Tefsiri i El-Begaviut

(Ai tha: “Zoti im, më fal dhe më dhuro një pushtet që të mos i takojë askujt pas meje.”) Mukatili dhe Ibn Kejsani kanë thënë: “Që të mos i takojë askujt pas meje.” Ata ibn Ebi Rebahi ka thënë: Ai kishte për qëllim: “Më dhuro një pushtet që të mos ma marrësh në fund të jetës dhe t’ia japësh dikujt tjetër, ashtu siç ma more në një periudhë të mëparshme të jetës sime.”

(“Vërtet, Ti je Dhuruesi i Madh.”) Është thënë se ai e kërkoi këtë që të ishte shenjë e profetësisë së tij, dëshmi e dërgimit të tij dhe mrekulli. Është thënë gjithashtu se e kërkoi që kjo të ishte shenjë e pranimit të pendimit të tij, pasi Allahu iu përgjigj lutjes, ia ktheu pushtetin dhe ia shtoi atë. Mukatil ibn Hajani ka thënë: Sulejmani kishte pushtet, por me fjalët “që të mos i takojë askujt pas meje” kishte për qëllim nënshtrimin e erërave, shpendëve dhe shejtanëve, siç tregon pjesa që vjen më pas.

Na ka njoftuar Abdul-Uahid el-Melihiu; na ka njoftuar Ahmed ibn Abdullah en-Ne‘imi; na ka njoftuar Muhamed ibn Jusufi; na ka treguar Muhamed ibn Ismaili; na ka treguar Muhamed ibn Beshari; na ka treguar Muhamed ibn Xhaferi; na ka treguar Shu‘be, nga Muhamed ibn Zijadi, nga Ebu Hurejra, se Profeti (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të) ka thënë: “Mbrëmë një ifrit prej xhinëve u shkëput për të ma ndërprerë namazin, por Allahu më dha mundësi ta kapja. E kapa dhe desha ta lidhja te njëra prej shtyllave të xhamisë, që të gjithë ju ta shihnit.

Por m’u kujtua lutja e vëllait tim, Sulejmanit: ‘Zoti im, më dhuro një pushtet që të mos i takojë askujt pas meje.’ Prandaj e largova të poshtëruar.”