සුලෙයිමාන්ගේ රාජ්‍යය සඳහා වූ දුආව

ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්

එබැවින් ඔහු, “මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! මට සමාව දෙනු මැනව. තවද මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව. නියත වශයෙන්ම ඔබම අතිශයින් පිරිනමන්නාය” යැයි පැවසීය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුගේ ප්‍රාර්ථනාවට පිළිතුරු දී ඔහුට සමාව දුන්නේය.

ඔහුගේ රාජ්‍යය නැවත ඔහුට ලබා දී, ඔහුගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබුණු රාජ්‍යයක්ද ඔහුට වැඩි කර දුන්නේය. එනම්, ඔහුට අවශ්‍ය දේ ගොඩනඟන සේ ෂයිතාන්වරුන් ඔහුට යටත් කර දීමත්, මුතු සහ ආභරණ ගොඩගැනීම සඳහා ඔවුන් මුහුදේ ගැඹුරට කිමිදීමත්ය. ඔවුන් අතරින් ඔහුට අකීකරු වූ අයවද ඔහු විලංගුවලින් බැඳ දැමුවේය.

ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්

“ඔහු, ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! මට සමාව දෙනු මැනව. තවද මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව. නියත වශයෙන්ම ඔබම අතිශයින් පිරිනමන්නාය’ යැයි පැවසීය.” ඇතැම් විද්වතුන් පවසා ඇත්තේ, “මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන” යන්නෙහි අර්ථය, ඔහුගේ රාජ්‍යය ඔහුගෙන් උදුරා ගත නොහැකි බවය.

සිංහාසනය මත හෙළනු ලැබූ ශරීරය පිළිබඳ සිදුවීමෙන් පසු ඔහු එය ඉල්ලා සිටියේය; පසුව පැමිණෙන මිනිසුන්ට එවැනි රාජ්‍යයක් ලැබීම වළක්වන්නට ඔහු අදහස් කළේ නැත. එහෙත් නිවැරදි අදහස නම්, ඔහු අල්ලාහ්ගෙන් මිනිසුන් අතරින් ඔහුට පසුව කිසිවකුට සමාන කළ නොහැකි රාජ්‍යයක් ඉල්ලා සිටි බවය. ආයතයේ ප්‍රකාශනයේ පැහැදිලි අර්ථය එයයි. අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වෙතින් විවිධ මාර්ග ඔස්සේ වාර්තා වූ සත්‍ය හදීස්ද එයට සාක්ෂි වේ.

මෙම ආයතය විවරණය කරන අවස්ථාවේ අල්-බුහාරී මෙසේ වාර්තා කළේය: ඉස්හාක් ඉබ්නු ඉබ්‍රාහීම් අපට වාර්තා කළේය; රූහ් සහ මුහම්මද් ඉබ්නු ජඅ්ෆර්, ෂුඃබාගෙන්ද, ඔහු මුහම්මද් ඉබ්නු සියාද්ගෙන්ද, ඔහු අබූ හුරයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද වාර්තා කළේය. නබිතුමාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: “ඊයේ රාත්‍රියේ ජින්වරුන් අතරින් අෆ්රීත් කෙනෙක්—හෝ ඒ හා සමාන වචනයක්—මා වෙත පැමිණ, මාගේ සලාතයට බාධා කිරීමට උත්සාහ කළේය. අල්ලාහ් මට ඔහු කෙරෙහි බලය ලබා දුන්නේය. ඔබ සියලු දෙනාම උදෑසන ඔහුව දැකගන්නා තෙක්, මස්ජිදයේ කුලුනක ඔහුව බැඳ තැබීමට මට සිතුණි.

නමුත් මාගේ සහෝදර සුලෙයිමාන්ගේ වදන සිහිපත් විය: ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! මට සමාව දෙනු මැනව. තවද මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව.’” රූහ් මෙසේ පැවසීය: “එවිට මම ඔහුව අවමානයට පත් කර ආපසු හැරවූයෙමි.” මුස්ලිම් සහ නසාඊ ද ෂුඃබාගෙන් එම හදීසය වාර්තා කර ඇත.

මුස්ලිම් ඔහුගේ සහීහ්හි මෙසේ වාර්තා කරයි: මුහම්මද් ඉබ්නු සලාමා අල්-මුරාදී අපට වාර්තා කළේය; අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු වහ්බ් අපට වාර්තා කළේය; මුවායියා ඉබ්නු සාලිහ්, රබීආ ඉබ්නු යසීද්ගෙන්ද, ඔහු අබූ ඉද්රීස් අල්-ඛව්ලානීගෙන්ද, ඔහු අබූ දර්දා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) සලාතය සඳහා නැගී සිටියහ. “මම ඔබගෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පතමි” යැයි උන්වහන්සේ කියනු අපට ඇසුණි. ඉන්පසු “අල්ලාහ්ගේ ශාපයෙන් මම ඔබට ශාප කරමි” යැයි තුන්වරක් පැවසූහ.

යමක් අල්ලාගන්නා සේ උන්වහන්සේ අත දිගු කළහ. සලාතය අවසන් වූ පසු අපි, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි! සලාතය තුළ ඔබ මීට පෙර අප අසා නොතිබූ දෙයක් කියනු අපට ඇසුණි. ඔබ අත දිගු කළ බවද අපි දුටුවෙමු” යැයි පැවසුවෙමු. උන්වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: “අල්ලාහ්ගේ සතුරා වන ඉබ්ලීස්, ගිනිදැල්ලක් රැගෙන මාගේ මුහුණට එය එල්ල කිරීමට පැමිණියේය.

මම තුන්වරක් ‘මම ඔබගෙන් අල්ලාහ් වෙත ආරක්ෂාව පතමි’ යැයි පැවසුවෙමි. ඉන්පසු ‘අල්ලාහ්ගේ පරිපූර්ණ ශාපයෙන් මම ඔබට ශාප කරමි’ යැයි පැවසුවෙමි. එහෙත් ඔහු තුන්වරක්ම පසුබට වූයේ නැත. පසුව මම ඔහුව අල්ලාගැනීමට අදහස් කළෙමි. අපගේ සහෝදර සුලෙයිමාන්ගේ ප්‍රාර්ථනාව නොතිබුණේ නම්, ඔහු බැඳ දමා තිබියදී, මදීනාවේ ළමයින් ඔහු සමඟ සෙල්ලම් කරන තත්ත්වයට උදෑසන පත්වනු ඇත.”

ඉමාම් අහ්මද් මෙසේ වාර්තා කළේය: අබූ අහ්මද් අපට වාර්තා කළේය; මයිසරා ඉබ්නු මඅ්බද් අපට වාර්තා කළේය; සුලෙයිමාන්ගේ සහායක අබූ උබයිද් මෙසේ පැවසීය: අතාඉබ්නු යසීද් අල්-ලයිසී සිටගෙන සලාතය කරනු මම දුටුවෙමි. ඔහු ඉදිරියෙන් යාමට මම උත්සාහ කළ විට ඔහු මා වැළැක්වීය. පසුව ඔහු මෙසේ පැවසීය: අබූ සඊද් අල්-ඛුද්රී මට කියා සිටියේ, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ෆජ්ර් සලාතය සඳහා නැගී සිටි විට ඔහු උන්වහන්සේ පිටුපස සිටි බවය. උන්වහන්සේ කුර්ආනය කියවූ නමුත් කියවීම අවුල් විය.

සලාතය අවසන් වූ විට උන්වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: “මා සහ ඉබ්ලීස් සිටි ආකාරය ඔබ දුටුවේ නම්! මම ඔහු වෙත අත දිගු කර, ඔහුගේ කෙළේ සිසිලස මේ ඇඟිලි දෙක අතර—මහපට ඇඟිල්ල සහ එයට යාබද ඇඟිල්ල අතර—දැනෙන තෙක් ඔහුගේ ගෙල මිරිකුවෙමි. මාගේ සහෝදර සුලෙයිමාන්ගේ ප්‍රාර්ථනාව නොතිබුණේ නම්, ඔහු මස්ජිදයේ කුලුනක බැඳ දමා තිබියදී මදීනාවේ ළමයින් ඔහු සමඟ සෙල්ලම් කරනු ඇත. එබැවින් ඔබ අතරින් කෙනෙකුට තමන් සහ කිබ්ලා දිශාව අතර කිසිවකු යාම වැළැක්විය හැකි නම් එසේ කරත්වා.”

අබූ දාවූද්ද මෙම හදීසයේ අවසාන කොටස වන “ඔබ අතරින් කෙනෙකුට තමන් සහ කිබ්ලා දිශාව අතර කිසිවකු යාම වැළැක්විය හැකි නම් එසේ කරත්වා” යන්න අහ්මද්ගෙන්, අබූ අහ්මද් මාර්ගයෙන් වාර්තා කර ඇත.

ඉමාම් අහ්මද් මෙසේද වාර්තා කළේය: මුවායියා ඉබ්නු අම්ර් අපට වාර්තා කළේය; ඉබ්‍රාහීම් ඉබ්නු මුහම්මද් අල්-ෆසාරී අපට වාර්තා කළේය; අල්-අව්සාඊ, රබීආ ඉබ්නු යසීද්ගෙන්ද, ඔහු අබ්දුල්ලාහ් අද්-දයිලමීගෙන්ද වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: තායිෆ්හි “අල්-වහ්ත්” යනුවෙන් හැඳින්වූ ඔහුගේ වත්තේ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අම්ර් හමුවීමට මම ගියෙමි. ඔහු කුරෙයිෂ් තරුණයෙකු සමඟ අත් බැඳගෙන සිටියේය. එම තරුණයා මත්පැන් පානය කරන බවට චෝදනා ලැබ සිටියේය.

මම ඔහුට, “මත්පැන් උගුරක් පානය කරන කෙනෙකුගේ පසුතැවිල්ල දින හතළිහක් අල්ලාහ් පිළි නොගන්නා බවත්, අවාසනාවන්තයා තම මවගේ කුස තුළදීම අවාසනාවන්ත වූ බවත්, තවද අල්-අක්සා මස්ජිදයට එහි සලාතය කිරීමේ අරමුණින් හැර වෙනත් අරමුණක් නොමැතිව යන කෙනා, තම මව ඔහු බිහි කළ දින මෙන් ඔහුගේ පාපවලින් නිදහස්ව පිටව යන බවත් ඔබ ගැන මට වාර්තා වී තිබේ” යැයි පැවසුවෙමි. තරුණයා මත්පැන් ගැන සඳහන් කළ බව ඇසූ විට අබ්දුල්ලාහ්ගේ අතින් තම අත ඇදගෙන එතැනින් පිටව ගියේය. එවිට අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අම්ර් මෙසේ පැවසීය: “මා නොකී දෙයක් මා ගැන කිසිවකු පැවසීමට මම කිසිවකුට අවසර නොදෙමි.

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: ‘මත්පැන් උගුරක් පානය කරන කෙනෙකුගේ සලාතය දින හතළිහක් පිළිගනු නොලැබේ. ඔහු පසුතැවිලි වුවහොත් අල්ලාහ් ඔහුගේ පසුතැවිල්ල පිළිගනී. ඔහු නැවත එසේ කළහොත්, ඔහුගේ සලාතය දින හතළිහක් පිළිගනු නොලැබේ. ඔහු පසුතැවිලි වුවහොත් අල්ලාහ් ඔහුගේ පසුතැවිල්ල පිළිගනී.

ඔහු නැවත එසේ කළහොත්—එය තුන්වැනි වතාවේද නැතහොත් සිව්වැනි වතාවේදැයි මට නිශ්චිතව මතක නැත—මරණින් මතු දිනයේ අල්ලාහ් ඔහුට “රද්ඝතුල් ඛබාල්” පානය කරවීම ඔහුට නියම වන්නේය.’” ඔහු මෙසේද පැවසීය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: ‘නියත වශයෙන්ම අල්ලාහ් තම මැවීම් අඳුර තුළ මැවීය. පසුව තම ආලෝකයෙන් කොටසක් ඔවුන් මත හෙළීය. එදින එම ආලෝකයෙන් කොටසක් ලැබූ තැනැත්තා මඟ පෙන්වනු ලැබීය; එය මඟහැරුණු තැනැත්තා නොමඟ ගියේය.

ඒ නිසා අල්ලාහ්ගේ දැනුම අනුව පෑන වියළී ගොස් ඇතැයි මම කියමි.’”

“අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පවසනුද මම අසා ඇත්තෙමි: ‘සුලෙයිමාන් අල්ලාහ්ගෙන් කරුණු තුනක් ඉල්ලා සිටියේය. ඒවායින් දෙකක් ඔහුට දෙනු ලැබීය. තෙවැන්නද අපට ලැබී ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු. ඔහු තම තීන්දුවට ගැළපෙන තීන්දුවක් ඉල්ලා සිටියේය; එය ඔහුට දෙනු ලැබීය.

ඔහු තමාගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් ඉල්ලා සිටියේය; එයද ඔහුට දෙනු ලැබීය. තවද මේ මස්ජිදයට සලාතය සඳහා පමණක් අදහස් කරමින් තම නිවසින් පිටව යන ඕනෑම මිනිසෙකු, තම මව ඔහු බිහි කළ දින මෙන් තම පාපවලින් නිදහස්ව පිටව යන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියේය. අල්ලාහ් එයද අපට දී ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු.’” මෙම හදීසයේ අවසාන කොටස නසාඊ සහ ඉබ්නු මාජා ද අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ෆයිරූස් අද්-දයිලමීගෙන්, ඔහු අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අම්ර්ගෙන්, ඔහු අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ගෙන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වාර්තා කර ඇත.

එහි මෙසේ සඳහන් වේ: “සුලෙයිමාන් බයිතුල් මක්දිස් ගොඩනැඟූ විට, අල්ලාහ්ගෙන් කරුණු තුනක් ඉල්ලා සිටියේය…” පසුව ඔහු එම හදීසය සඳහන් කළේය.

රෆිඉබ්නු උමයිර් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද, වාර්තා සම්ප්‍රේෂණ මාලාව සහ ප්‍රකාශන රටාවෙහි දුර්ලභ වූ හදීසයක් වාර්තා වී ඇත. අත්-තබරානී මෙසේ පැවසීය: මුහම්මද් ඉබ්නු අල්-හසන් ඉබ්නු කුතයිබා අල්-අස්කලානී අපට වාර්තා කළේය; මුහම්මද් ඉබ්නු අය්යූබ් ඉබ්නු සුවයිද් අපට වාර්තා කළේය; ඔහුගේ පියා මට වාර්තා කළේය; ඉබ්‍රාහීම් ඉබ්නු අබී අබ්ලා අපට වාර්තා කළේය; ඔහු අබූ අස්-සාහිරිය්‍යාගෙන්ද, ඔහු රෆිඉබ්නු උමයිර්ගෙන්ද වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ කියනු මම අසා ඇත්තෙමි: “අල්ලාහ්, දාවූද් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාට මෙසේ පැවසීය: ‘මිහිතලය මත මට ගෘහයක් ගොඩනඟන්න.’

දාවූද් තමන්ටම ගෘහයක් ගොඩනඟා ගත්තේ, ඔහුට අණ කළ ගෘහය ගොඩනඟන්නට පෙරය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට මෙසේ දැනුම් දුන්නේය: ‘දාවූද්! මාගේ ගෘහයට පෙර ඔබේ ගෘහය ගොඩනැඟුවේද?’ ඔහු, ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! රාජ්‍ය බලය හිමි තැනැත්තා තමන්ටම විශේෂ වරප්‍රසාද ලබාගැනීම ඔබ නියම කළ ආකාරයටම මම කළෙමි’ යැයි පැවසීය.

ඉන්පසු ඔහු මස්ජිදය ගොඩනැඟීමට පටන් ගත්තේය. තාප්පය සම්පූර්ණ වූ විට එය තුන්වරක් කඩා වැටුණි. ඔහු ඒ පිළිබඳ අල්ලාහ්ට පැමිණිලි කරමින්, ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඔබට ගෘහයක් ගොඩනැඟීමට මා සුදුසු නොවන්නේ ඇයි?’ යැයි ඇසීය. අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: ‘ඔබගේ අත්වලින් සිදු වූ ලේ වැගිරීම් නිසාය.’

ඔහු, ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! ඒ සියල්ල ඔබ වෙනුවෙන් සහ ඔබේ කැමැත්ත පරිදි සිදු නොවූයේද?’ යැයි පැවසීය. අල්ලාහ්, ‘එසේය. එහෙත් ඔවුහු මාගේ සේවකයෝය; මම ඔවුන් කෙරෙහි කරුණාවන්තය’ යැයි පැවසීය. එය ඔහුට බරපතළ වේදනාවක් ගෙන දුන්නේය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට මෙසේ දැනුම් දුන්නේය: ‘ශෝක නොවන්න.

එය ගොඩනැඟීම ඔබේ පුත් සුලෙයිමාන්ගේ අතින් මම සම්පූර්ණ කරමි.’ දාවූද් මියගිය පසු සුලෙයිමාන් එය ගොඩනැඟීමට පටන් ගත්තේය. එය සම්පූර්ණ වූ විට ඔහු පූජා ඔප්පු කළේය, සතුන් කැප කළේය, බනූ ඉස්රාඊල්වරුන් එක්රැස් කළේය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට මෙසේ දැනුම් දුන්නේය: ‘මාගේ ගෘහය ගොඩනැඟීම පිළිබඳ ඔබේ සතුට මම දකිමි.

එබැවින් මගෙන් ඉල්ලන්න; මම ඔබට දෙමි.’ ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘මගේ තීන්දුවට ගැළපෙන තීන්දුවක්, මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් සහ මෙම ගෘහයට සලාතය සඳහා පමණක් පැමිණෙන තැනැත්තා තම මව ඔහු බිහි කළ දින මෙන් පාපවලින් නිදහස්ව පිටව යාම—යන කරුණු තුන මම ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිමි.’” අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: “ඒ දෙක ඔහුට දෙනු ලැබිණි. තෙවැන්නද ඔහුට දෙනු ලැබ ඇතැයි මම බලාපොරොත්තු වෙමි.”

ඉමාම් අහ්මද් මෙසේ වාර්තා කළේය: අබ්දුස්සමද් අපට වාර්තා කළේය; උමර් ඉබ්නු රාෂිද් අල්-යමාමී අපට වාර්තා කළේය; ඉයාස් ඉබ්නු සලාමා ඉබ්නු අල්-අක්වාඃ, තම පියාගෙන් වාර්තා කළේය: “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) ප්‍රාර්ථනාවක් කළ සෑම විටම එය ‘අල්ලාහ්, මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි, අති ශ්‍රේෂ්ඨයාණෙනි, අති උසස්යාණෙනි, අතිශයින් පිරිනමන්නාණෙනි, ඔබ පිවිතුරුය’ යනුවෙන් ආරම්භ කරනු මම අසා ඇත්තෙමි.”

අබූ උබයිද් මෙසේද පැවසීය: අලී ඉබ්නු සාබිත් අපට වාර්තා කළේය; ජඅ්ෆර් ඉබ්නු බර්කාන්, සාලිහ් ඉබ්නු මිස්මාර්ගෙන් වාර්තා කළේය: අල්ලාහ්ගේ නබි දාවූද් (අලයිහිමාස් සලාම්) මියගිය විට, අල්ලාහ් ඔහුගේ පුත් සුලෙයිමාන්ට මෙසේ දැනුම් දුන්නේය: “ඔබේ අවශ්‍යතාව මගෙන් ඉල්ලන්න.” ඔහු මෙසේ පැවසීය: “මාගේ පියාගේ හදවත මෙන් ඔබට බියවන හදවතක් මට ලබා දෙන ලෙසත්, මාගේ පියාගේ හදවත මෙන් ඔබට ආදරය කරන හදවතක් මට ලබා දෙන ලෙසත් මම ඔබෙන් ඉල්ලමි.” අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “මම මාගේ සේවකයා වෙත දූතයෙකු යවා ඔහුගේ අවශ්‍යතාව විමසුවෙමි. ඔහු ඉල්ලා සිටියේ, ඔහුගේ හදවත මා කෙරෙහි බියවන ලෙසත්, ඔහුගේ හදවත මට ආදරය කරන ලෙසත්ය.

එබැවින් ඔහුගේ අවශ්‍යතාව ඉටු කිරීමට, මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් ඔහුට පිරිනමන්නෙමි.”

අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්

“ඔහු, ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! මට සමාව දෙනු මැනව. තවද මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව’ යැයි පැවසීය.” මුකාතිල් සහ ඉබ්නු කයිසාන් පැවසුවේ: “එනම්, මගෙන් පසු කිසිවකුට එය නොලැබෙන” බවය. අතාඉබ්නු අබී රබාහ් පැවසුවේ: “ඔහු අදහස් කළේ, ‘මාගේ ආයු කාලයේ අවසානයේදී එය මගෙන් උදුරාගෙන වෙනත් කෙනෙකුට නොදෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව’ යන්නයි. මන්ද, මගේ ආයු කාලයේ පෙර කොටසෙහි එය මගෙන් උදුරාගෙන තිබුණි.”

“නියත වශයෙන්ම ඔබම අතිශයින් පිරිනමන්නාය.” ඔහු එය ඉල්ලා සිටියේ ඔහුගේ නබිත්වයට සලකුණක්ද, ඔහුගේ දූත මෙහෙවරට සාක්ෂියක්ද, ප්‍රාතිහාර්යයක්ද වනු පිණිස බව කියනු ලැබේ. තවද, අල්ලාහ් ඔහුගේ ප්‍රාර්ථනාවට පිළිතුරු දී, ඔහුගේ රාජ්‍යය නැවත ඔහුට ලබා දී එය වැඩි කළ බැවින්, ඔහුගේ පසුතැවිල්ල පිළිගත් බවට සලකුණක් වනු පිණිස ඔහු එය ඉල්ලා සිටි බවද කියනු ලැබේ. මුකාතිල් ඉබ්නු හය්යාන් පැවසුවේ: සුලෙයිමාන්ට රාජ්‍යයක් තිබුණි.

එහෙත් “මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන” යන ඔහුගේ ප්‍රකාශයෙන් අදහස් කළේ, සුළඟ, පක්ෂීන් සහ ෂයිතාන්වරුන් ඔහුට යටත් කර දීමය. ඊට පසුව සඳහන් වන කරුණු එයට සාක්ෂිය වේ.

අබ්දුල්වාහිද් අල්-මලීහී අපට දැනුම් දුන්නේය; අහ්මද් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් අන්-නඋයිමී අපට දැනුම් දුන්නේය; මුහම්මද් ඉබ්නු යූසුෆ් අපට දැනුම් දුන්නේය; මුහම්මද් ඉබ්නු ඉස්මාඊල් අපට වාර්තා කළේය; මුහම්මද් ඉබ්නු බෂ්ෂාර් අපට වාර්තා කළේය; මුහම්මද් ඉබ්නු ජඅ්ෆර් අපට වාර්තා කළේය; ෂුඃබා, මුහම්මද් ඉබ්නු සියාද්ගෙන්ද, ඔහු අබූ හුරයිරාගෙන්ද, ඔහු නබිතුමාණන්ගෙන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) වාර්තා කළේය. උන්වහන්සේ මෙසේ පැවසූහ: “ඊයේ රාත්‍රියේ ජින්වරුන් අතරින් අෆ්රීත් කෙනෙක් මාගේ සලාතයට බාධා කිරීමට පැමිණියේය. අල්ලාහ් මට ඔහු කෙරෙහි බලය ලබා දුන්නේය. මම ඔහුව අල්ලාගත්තෙමි.

ඔබ සියලු දෙනාම ඔහුව දකින පරිදි මස්ජිදයේ කුලුනක ඔහුව බැඳ තැබීමට මට සිතුණි. එහෙත් මාගේ සහෝදර සුලෙයිමාන්ගේ ප්‍රාර්ථනාව සිහිපත් විය: ‘මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි! මගෙන් පසු කිසිවකුට නොලැබෙන රාජ්‍යයක් මට පිරිනමනු මැනව.’ එබැවින් මම ඔහුව නින්දිතව ආපසු හැරවූයෙමි.”