Suleyman peyğambernin mülk duası

Şeyh Abdurrahman es-Saadiniñ tefsiri

«O: “Ey Rabbim! Meni bağışla ve maña, benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk bağışla. Şübhesiz, Sen — Vehhâbsıñ [pek çoq bağışlayıcı]”, dedi». Allah onıñ duasına cevap berdi, onı bağışladı, mülküni keri qaytardı ve onıñ mülküni, ondan soñ kimsege nasip olmaycaq şekilde arttırdı.

Bu, şeytanlarnı onıñ buyruğına berilüvi edi: olar istegenini bina eteler, deñizde dalıp, inci ve ziynet eşyalarını çıqaralar edi. Olar arasında onıñ buyruğına qarşı çıqqanını ise bukaqlarğa bağlap, qıynap qoyar edi.

İmam İbn Kesirniñ tefsiri

«O: “Rabbim! Meni bağışla ve maña, benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk bağışla. Şübhesiz, Sen — Vehhâbsıñ”, dedi» ayeti aqqında bazıları: «Benden soñ kimsege yaraşmaycaq», yani «Menden soñ kimse onı elimden alamaz», demektir; bu, tahtına atılğan ceset aqqındaki vaqiağa işaret ete, benden soñ yaşaycaq insanlarnıñ bu mülkten mahrum etilgenini bildirmez, dediler. Lâkin doğru olğanı, Suleymanıñ Allah Teâlâdan kendisinden soñ yaşaycaq insanlardan hiç birine onıñkine teñ olğan mülk berilmemesini istemesidir.

Ayetniñ zahir manası da budır ve buña Resulullahtan (sallallahu aleyhi ve sellem) çeşit yollar ile rivayet etilgen sahih hadisler delâlet ete.

Buhari bu ayetniñ tefsirinde şöyle rivayet ete: Bize Ishaq ibn Ibrahim rivayet etti; bize Ruh ve Muhammed ibn Cafer, Şu‘be’den, o Muhammed ibn Ziyad’dan, o da Abu Hurayra’dan (Allah ondan razı olsun), Peyğamberden (sallallahu aleyhi ve sellem) rivayet etti: «Dün gece cinlerden bir ifrit —yahut buna yaqın bir söz— namazımnı bozmaq içün üstüme atıldı. Allah onı maña teslim etti. Onı mescidniñ sütunlarından birine bağlamaq istedim; ta ki sabah olğanda, hepiniz onı körüñiz. Amma qardaşım Suleymanıñ: “Rabbim!

Meni bağışla ve maña, benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk bağışla” sözlerini hatırladım». Ruh rivayetinde: «Onı horlanğan ve kovulğan halde keri yolladı», denilgen. Bu hadisi Şu‘be yolunen Muslim ve Nasa’i de rivayet etken.

Muslim, Sahih’inde şöyle rivayet ete: Bize Muhammed ibn Salama al-Muradi rivayet etti; bize Abdullah ibn Wahb, Mu‘aviya ibn Salih’ten, o Rabi‘a ibn Yazid’den, o Abu Idris al-Hawlani’den, o da Abu al-Darda’dan rivayet etti. Abu al-Darda dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) namaz qılmaq içün turdı. Onıñ: «Senden Allahqa sığınam», degenini eşittik. Soñ: «Seni Allahnıñ lâneti ile lânetleyim», dedi —üç kere— ve bir şeyni tutmaq istegen kibi elini uzattı.

Namazını bitirgen soñ onıñ yanına barıp: «Ey Allahnıñ Resulı, namazda daha evel sizden eşitmegen bazı sözlerni ayttıñız, elinizi de uzatqanıñıznı kördik», dedik. O: «Allahnıñ duşmanı Iblis yüzüme atmaq içün ateşten bir şıraq ketirdi. Men: “Senden Allahqa sığınam”, dedim —üç kere—, soñ: “Seni Allahnıñ tam lâneti ile lânetleyim”, dedim. O üç kere keri çekilmedi.

Onı tutmaq istedim. Allahqa and olsun ki, qardaşımız Suleymanıñ duası olmağan olsa edi, sabah olğanda bağlanğan olur ve Medine balaları onıñnen oynar edi», dedi.

Imam Ahmad şöyle rivayet ete: Bize Abu Ahmad rivayet etti; bize Maysara ibn Ma‘bad, Suleymanıñ qapıcısı Abu ‘Ubayd’den rivayet etti. Men ‘Ata ibn Yazid al-Laythi’ni ayaq üstünde namaz qılğanını kördim. Aldından keçmek istegenimde meni toqtattı. Soñ maña: «Maña Abu Sa‘id al-Hudri rivayet etti: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) sabah namazını qılmaq içün turdı, men de onıñ artında edim.

Quran oqıdı, lâkin oqıması qarıştı. Namazını bitirgen soñ: “Eger meni ve Iblisni körgen olsa ediñiz! Men elimi uzatıp onı boğazından sıqmağa başladım. Aqibet, şu eki barmağımnıñ —baş barmaq ve yanındaki barmaqnıñ— arasında tüklüginiñ suvuqlığını duyğançam onı boğdum.

Qardaşım Suleymanıñ duası olmağan olsa edi, sabah olğanda mescidniñ sütunlarından birine bağlanğan olur, Medine balaları da onı oynatır edi. Sizden kim qıble ile öz arasıda biriniñ keçmesine yol bermemekni becere bilse, öyle yapsın”, dedi». Abu Dawud bu rivayetten: «Sizden kim qıble ile öz arasıda biriniñ keçmesine yol bermemekni becere bilse, öyle yapsın», degen qısmını Ahmad ibn Abi Surayj’den, o da Abu Ahmad al-Zubayri’den rivayet etken.

Imam Ahmad şöyle rivayet ete: Bize Mu‘aviya ibn ‘Amr rivayet etti; bize Ibrahim ibn Muhammad al-Fazari rivayet etti; bize al-Awza‘i, Rabi‘a ibn Yazid’den, o da Abdullah al-Daylami’den rivayet etti. Abdullah dedi: Taif’teki «al-Waht» dep atalğan bağçasında Abdullah ibn ‘Amr’nıñ yanına kirdim. O, şarap içkeni ile tanılğan Quraysh’li bir yeş oğlanğa qolundan tutıp tura edi.

Men: «Sennden şu hadisni eşittim: “Kim bir yutum şarap içse, Allah Azze ve Celle onıñ tevbesini qırq sabah qabıl etmez; insan anasınıñ qarınında bahtsız olğan ise, bahtsızlığı onıñ içün yazılğandır; Beyt al-Maqdiske tek onda namaz qılmaq istegi ile kelgen kimse, anasından doğğan künündeki kibi günahsız olaraq qaytar”», dedim. Oğlan şarap sözünü eşitken soñ elini onıñ elinden çekip aldı ve ketti. Abdullah ibn ‘Amr dedi: «Menim adımdan aytmağan sözümni aytmağa kimsege izin bermeyim. Resulullahtan (sallallahu aleyhi ve sellem) eşittim: “Kim bir yutum şarap içse, qırq sabaq namazı qabıl olunmaz.

Tevbe etse, Allah onıñ tevbesini qabıl ete. Keri dönse, qırq sabaq namazı qabıl olunmaz. Tevbe etse, Allah onıñ tevbesini qabıl ete. Keri dönse —üçünci ya da dördünci kere olğanını bilmeyim—, Allah onı Qıyamet kününde khabal çamurından içirmege haqlı olur”».

Abdullah devam etti: «Resulullahtan (sallallahu aleyhi ve sellem) şunı da eşittim: “Allah mahlûqatını qarangılıqta yaratıp, soñ olarğa Öz nurundan saçtı. O kün bu nurdan nasibini alğan kimse doğru yolnı tapar; ondan mahrum qalğan ise azğınlıqqa keter. Bu sebepten men: ‘Allah Azze ve Celle’niñ bilgisi ile qelem qurıdı’, dep aytam”». Ve Resulullahtan (sallallahu aleyhi ve sellem) şunı eşittim: «Suleyman Allah Teâlâdan üç şeyni istedi; O, onıñ ikisini berdi, üçüncisiniñ de bizge berilgen olmasını ümit etemiz.

O, Allahnıñ hükmüne uyğan bir hüküm istedi, Allah onı oña berdi. Benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk istedi, Allah onı oña berdi. Ve evinden, bu mescidde namaz qılmaq niyetinden başqa bir niyet olmadan çıqqan er bir adamnıñ, anasından doğğan künündeki kibi günahlarından çıqmasını istedi. Biz Allah Teâlâ onı da bizge bergen olmasını ümit etemiz».

Bu hadistiñ soñki qısmını Nasa’i ve Ibn Maja, Abdullah ibn Fayruz al-Daylami yolunen, Abdullah ibn ‘Amr’dan, o da Resulullahtan (sallallahu aleyhi ve sellem) rivayet etken: «Suleyman Beyt al-Maqdisni bina etken soñ Rabbinden üç şeyni istedi...» —hadisniñ qalğan qısmını rivayet etti.

Bu hadis Rafi‘ ibn ‘Umayr’dan da ğarip isnad ve lafıznen rivayet etilgen. Tabarani şöyle dedi: Bize Muhammad ibn al-Hasan ibn Qutayba al-‘Asqalani rivayet etti; bize Muhammad ibn Ayyub ibn Suwayd rivayet etti; babam maña rivayet etti; bize Ibrahim ibn Abi ‘Abla, Abu al-Zahiriyya’dan, o da Rafi‘ ibn ‘Umayr’dan rivayet etti. Rafi‘ dedi: Resulullahnıñ (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurğanını eşittim: «Allah Azze ve Celle Dawudğa (aleyhisselâm): “Yer yüzünde Menim içün bir ev bina et”, dedi. Dawud, emr etilgen evden evel özü içün bir ev bina etti.

Allah oña vahiy etti: “Ey Dawud, öz eviñni Menim evimden evel qoydıñmı?” Dawud: “Ey Rabbim, mülk sahibi öz malını özü içün ayırğanında, Sen böyle hüküm etken ediñ”, dedi. Soñ mescidni bina etmege başladı. Duvarı tamamlanğanda, bina üç kere yıqıldı.

Dawud bu vaziyetni Allah Azze ve Cellege şikâyet etti. Allah: “Ey Dawud, Sen Menim içün bir ev bina etmege lâyıq degilsiñ”, dedi. Dawud: “Ey Rabbim, ne içün?” dep soradı. Allah: “Eliñnen tökülgen qanlar sebebinden”, dedi.

Dawud: “Ey Rabbim, bu Senniñ yolıñda ve Senniñ sevgüñ içün olğan degilmi?” dedi. Allah: “Evet, lâkin olar Menim qullarımdır, Men ise olarğa merhamet eterim”, dedi. Bu Dawudnı qatti qayğılandırdı. Allah oña vahiy etti: “Qayğırma.

Onıñ binasını oğluñ Suleymannıñ eli ile tamamlayım”. Dawud vefat etken soñ, Suleyman onı bina etmege başladı. Bina tamamlanğanda, qurbandan qurbanlıq hayvanlar kesildi ve Beni Israel toplandı. Allah oña vahiy etti: “Evimi bina etkeniñden duyğan sevincini körip turam.

Menden iste, saña beririm”. Suleyman: “Senden üç şeyni isteyim: hükmüñge uyğun olğan bir hüküm; benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk; bu evge tek onda namaz qılmaq niyetinen kelgen kimse, anasından doğğan künündeki kibi günahlarından çıqsın”, dedi». Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): «Eki istegi oña berildi; üçüncisiniñ de berilgen olmasını ümit etem», buyurdı.

Imam Ahmad şöyle rivayet ete: Bize ‘Abd al-Samad rivayet etti; bize ‘Umar ibn Rashid al-Yamami, Iyas ibn Salama ibn al-Akwa‘dan, o da babasından rivayet etti. Babası dedi: «Resulullahnıñ bir dua etkenini eşitken degilim; onı “Subhane Rabbiye’l-A‘le’l-‘Aliyyi’l-Vehhab” sözleri ile başlatır edi».

Abu ‘Ubayd şöyle rivayet etken: Bize ‘Ali ibn Thabit, Ja‘far ibn Burqan’dan, o da Salih ibn Mismar’dan rivayet etti. Salih dedi: Allahnıñ peyğamberi Dawud vefat etken soñ, Allah oğlu Suleymanğa —ekisine de selâm olsun— vahiy etti: «Menden ne istegeniñ bar ise iste». Suleyman: «Babamnıñ yüregi kibi, Senden qorqqan bir yürek ve babamnıñ yüregi kibi Seni sevgen bir yürek ber», dedi. Allah: «Men qulumnıñ yanına elçi yolladım ve ondan ne istegenini soradım.

O ise yüreğini Menden qorqacaq ve Meni sevecek etmemni istedi. Oña benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk beririm. Onıñ istegini [şöylece] yerine ketirdim» dedi.

el-Bağaviniñ tefsiri

«O: “Rabbim! Meni bağışla ve maña, benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk bağışla”, dedi». Muqatil ve Ibn Kaysan: «Benden soñ kimsege nasip olmaycaq», dediler. ‘Ata ibn Abi Rabah: «Maña, ömrimniñ soñunda elimden alınmayıp, başqasına berilmeycek bir mülk bağışla; çünki ömrimniñ evelinde onı menden alğan ediñ», dep istegen, dedi.

«Şübhesiz, Sen — Vehhâbsıñ». Denildi ki, onı bu istegi, peyğamberliginiñ ayeti, risaletiniñ delili ve mucizesi olsun dep istedi. Başqa bir izahqa köre, Allah onıñ duasına cevap bergen, mülküni keri qaytarğan ve arttırğan içün, bu istegi tevbesiniñ qabıl olğanınıñ nişanı olsun dep istedi. Muqatil ibn Hayyan dedi: «Suleymannıñ zaten mülkü bar edi.

Lâkin “benden soñ kimsege yaraşmaycaq” sözleri ile rüzgârnı, quşlarnı ve şeytanlarnı buyruğına berilmesini közde tutqan; bunı soñraki ayetler tasdıqlay». Bize ‘Abd al-Wahid al-Malihi, oña Ahmad ibn Abdullah al-Nu‘aymi, oña Muhammad ibn Yusuf, oña Muhammad ibn Isma‘il, oña Muhammad ibn Bashshar, oña Muhammad ibn Ja‘far, oña Shu‘ba, o da Muhammad ibn Ziyad’dan, Abu Hurayra’dan rivayet etkenine köre, Peyğamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdı: «Dün gece cinlerden bir ifrit namazımnı bozmaq içün üstüme atıldı.

Allah onı maña teslim etti, men de onı tutıp, hep de onı körüñiz dep, mescidniñ sütunlarından birine bağlamaq istedim. Lâkin qardaşım Suleymannıñ: “Rabbim! Meni bağışla ve maña, benden soñ kimsege yaraşmaycaq bir mülk bağışla” duasını hatırladım ve onı horlanğan, kovulğan halde keri yolladım» (Sahih al-Bukhari).