Kaligtasan at Panustos para sa Makkah

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

Ibig sabihin, nang dumalangin si Ibrāhīm para sa Tahanang ito na gawin ito ni Allāh na isang bayang ligtas at pagkalooban ang mga naninirahan dito ng iba’t ibang uri ng mga bunga. Pagkatapos, itinakda ng kapayapaan ay sumakanya ang panalanging ito para lamang sa mga sumasampalataya, bilang magalang na pag-uugali kay Allāh. Sapagkat ang una niyang panalangin ay walang ganitong pagtatakda, kaya’t ang tugon ay nilimitahan sa hindi mga gumagawa ng kasamaan.

Nang hilingin niya para sa kanila ang panustos at itakda ito para sa mga sumasampalataya, [ipinaalam sa kanya na] sumasaklaw ang panustos ni Allāh sa sumasampalataya at tumatangging sumampalataya, gayundin sa masuwayin at masunurin. Sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “At ang sinumang tumangging sumampalataya”—ibig sabihin, pagkakalooban Ko silang lahat ng panustos, Muslim man sila o tumatangging sumampalataya. Ang Muslim ay humihingi ng tulong sa panustos upang sambahin si Allāh, at pagkatapos ay hahantong siya mula rito sa kaligayahan ng Paraiso.

Tungkol naman sa tumatangging sumampalataya, magtatamasa siya rito nang kaunti. “Pagkatapos ay pipilitin Ko siya” — ibig sabihin, itutulak at hahantong siya nang sapilitan “sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!”

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

At tungkol sa sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “At nang sabihin ni Ibrāhīm: ‘Panginoon ko, gawin Mo ito na isang bayang ligtas at tustusan Mo ng mga bunga ang mga naninirahan dito—ang sinumang sumampalataya kabilang sa kanila kay Allāh at sa Huling Araw’” (2:126), sinabi ni Imām Abū Jaʿfar ibn Jarīr: Isinalaysay sa amin ni Ibn Bashshār: isinalaysay sa amin ni ʿAbd ar-Raḥmān ibn Mahdī: isinalaysay sa amin ni Sufyān, mula kay Abū az-Zubayr, mula kay Jābir ibn ʿAbd Allāh, na nagsabi: Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Bahay ni Allāh at hiniling niyang maging ligtas ito.

At ipinahayag ko namang sagrado ang Madīnah, sa pagitan ng dalawang mabatong lupain nito: hindi maaaring hulihin ang mailap na hayop nito at hindi maaaring putulin ang mga punong tinik nito.” Gayundin itong isinalaysay ni an-Nasāʾī mula kay Muḥammad ibn Bashshār, mula kay Bundār, sa ganitong salaysay. Isinalaysay ito ni Muslim mula kina Abū Bakr ibn Abī Shaybah at ʿAmr an-Nāqid, na kapwa nag-ulat mula kay Abū Aḥmad az-Zubayrī, mula kay Sufyān ath-Thawrī.

Sinabi rin ni Ibn Jarīr: Isinalaysay sa amin nina Abū Kurayb at Abū as-Sāʾib, na kapwa nagsabi: Isinalaysay sa amin ni Ibn Idrīs; at isinalaysay sa amin ni Abū Kurayb: Isinalaysay sa amin ni ʿAbd ar-Raḥīm ar-Rāzī. Kapwa nila narinig si Ashʿath, mula kay Nāfiʿ, mula kay Abū Hurayrah, na nagsabi: Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Tunay na si Ibrāhīm ay lingkod ni Allāh at Kanyang minamahal, at ako ay lingkod ni Allāh at Kanyang Sugo. Ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah, at ipinahayag ko namang sagrado ang Madīnah, sa pagitan ng dalawang mabatong lupain nito—ang mga punong tinik at ang mga mailap na hayop nito.

Hindi maaaring magdala roon ng sandata upang makipaglaban, at hindi maaaring putulin ang puno roon maliban kung para gawing pakain sa kamelyo.” Kakaiba ang landas ng salaysay na ito at wala ito sa alinman sa anim na pangunahing aklat ng ḥadīth. Gayunman, ang batayan ng ḥadīth ay nasa Ṣaḥīḥ Muslim sa ibang salaysay mula kay Abū Hurayrah (kalugdan siya ni Allāh), na nagsabi: Kapag nakakita ang mga tao ng unang bunga ng panahon, dinadala nila iyon sa Sugo ni Allāh ﷺ.

Kapag tinanggap ito ng Sugo ni Allāh ﷺ, sinasabi niya: “O Allāh, pagpalain Mo para sa amin ang aming mga bunga, pagpalain Mo para sa amin ang aming Madīnah, pagpalain Mo para sa amin ang aming ṣāʿ at ang aming mudd. O Allāh, si Ibrāhīm ay Iyong lingkod, Iyong minamahal at Iyong propeta; at ako ay Iyong lingkod at Iyong propeta. Nanalangin siya sa Iyo para sa Makkah, at dumadalangin ako sa Iyo para sa Madīnah ng katulad ng idinalangin niya para sa Makkah, at dagdag pa roon.” Pagkatapos ay tinatawag niya ang pinakabatang bata at ibinibigay rito ang mga bungang iyon.

Sa ibang pananalita: “Pagpapala sa ibabaw ng pagpapala.” Pagkatapos ay ibinibigay niya iyon sa pinakabatang batang naroroon. Ito ang pananalita ni Muslim.

Pagkatapos ay sinabi ni Ibn Jarīr: Isinalaysay sa amin ni Abū Kurayb: isinalaysay sa amin ni Qutaybah ibn Saʿīd: isinalaysay sa amin ni Bakr ibn Muḍar, mula kay Ibn al-Hād, mula kay Abū Bakr ibn Muḥammad, mula kay ʿAbd Allāh ibn ʿAmr ibn ʿUthmān, mula kay Rāfiʿ ibn Khadīj, na nagsabi: Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah, at ipinahahayag ko namang sagrado ang nasa pagitan ng dalawang mabatong lupain nito.” Si Muslim lamang ang nag-ulat nito; isinalaysay niya ito mula kay Qutaybah, mula kay Bakr ibn Muḍar, sa gayon ding salaysay at pananalita.

Sa dalawang Ṣaḥīḥ naman, mula kay Anas ibn Mālik: Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ kay Abū Ṭalḥah: “Humanap ka para sa akin ng isang batang lalaki mula sa mga batang lalaki ninyo upang maglingkod sa akin.” Lumabas si Abū Ṭalḥah na isinasakay ako sa likuran niya, at naglingkod ako sa Sugo ni Allāh ﷺ tuwing humihinto siya. Sinasabi sa ḥadīth: Pagkatapos ay nagpatuloy siya hanggang sa makita niya ang Uḥud at sinabi: “Ito ay isang bundok na nagmamahal sa atin at minamahal natin.”

Nang matanaw niya ang Madīnah, sinabi niya: “O Allāh, ipinahahayag ko na sagrado ang nasa pagitan ng dalawang bundok nito, tulad ng pagpapahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah. O Allāh, pagpalain Mo sila sa kanilang mudd at ṣāʿ.” Sa salaysay nilang dalawa: “O Allāh, pagpalain Mo sila sa kanilang panukat, pagpalain Mo sila sa kanilang ṣāʿ at pagpalain Mo sila sa kanilang mudd.” Idinagdag ni al-Bukhārī: “Ibig sabihin, ang mga naninirahan sa Madīnah.”

Iniulat din nilang dalawa mula kay Anas na sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “O Allāh, gawin Mong doble sa Madīnah ang pagpapalang inilagay Mo sa Makkah.”

Mula rin kay ʿAbd Allāh ibn Zayd ibn ʿĀṣim (kalugdan siya ni Allāh), mula sa Propeta ﷺ: “Tunay na ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah at dumalangin siya para rito. Ipinahayag ko namang sagrado ang Madīnah, tulad ng pagpapahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah, at dumalangin ako para sa mga panukat nitong mudd at ṣāʿ, tulad ng panalangin ni Ibrāhīm para sa Makkah.” Isinalaysay ito ni al-Bukhārī, at ito ang kanyang pananalita; isinalaysay din ito ni Muslim, na may ganitong pananalita: “Tunay na ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah at dumalangin siya para sa mga naninirahan dito.

Ipinahayag ko namang sagrado ang Madīnah, tulad ng pagpapahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah, at dumalangin ako para sa ṣāʿ at mudd nito ng katulad ng idinalangin ni Ibrāhīm para sa mga naninirahan sa Makkah.”

Mula kay Abū Saʿīd (kalugdan siya ni Allāh), mula sa Propeta ﷺ, na nagsabi: “O Allāh, ipinahayag ni Ibrāhīm na sagrado ang Makkah at ginawa niya itong banal. Ipinahahayag ko namang sagrado ang Madīnah—ang nasa pagitan ng dalawang pasukan nito. Hindi dapat dumanak doon ang dugo, hindi dapat magdala roon ng sandata upang makipaglaban, at hindi dapat ipagpag roon ang puno maliban kung para gawing pakain. O Allāh, pagpalain Mo para sa amin ang aming Madīnah.

O Allāh, pagpalain Mo para sa amin ang aming ṣāʿ. O Allāh, pagpalain Mo para sa amin ang aming mudd. O Allāh, idagdag Mo ang dalawang pagpapala sa pagpapala.” Isinalaysay ito ni Muslim. Marami ang mga ḥadīth tungkol sa kabanalan ng Madīnah.

Binanggit lamang namin ang mga nauugnay sa pagpapahayag ni Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan) na sagrado ang Makkah, sapagkat tumutugma ang mga ito sa marangal na talata.

May iba pang mga ḥadīth na nagpapatunay na ipinahayag ni Allāh na sagrado ang Makkah bago pa likhain ang mga langit at lupa. Sa dalawang Ṣaḥīḥ, mula kay ʿAbd Allāh ibn ʿAbbās (kalugdan silang dalawa ni Allāh), na nagsabi: Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ noong araw ng pagsakop sa Makkah: “Tunay na ipinahayag ni Allāh na sagrado ang bayang ito noong araw na nilikha Niya ang mga langit at lupa, kaya’t nananatili itong sagrado sa kabanalan ni Allāh hanggang sa Araw ng Pagbangon. Hindi pinahintulutan ang pakikipaglaban dito kaninuman bago ako, at hindi rin ito pinahintulutan sa akin maliban sa isang oras sa maghapon.

Kaya nananatili itong sagrado sa kabanalan ni Allāh hanggang sa Araw ng Pagbangon. Hindi puputulin ang mga tinik nito, hindi patatakasin ang mailap na hayop nito, hindi pupulutin ang nawawalang bagay rito maliban ng taong mag-aanunsiyo nito, at hindi puputulin ang damo nito.” Nagsabi si al-ʿAbbās: “O Sugo ni Allāh, maliban sa idhkhir, sapagkat kailangan ito ng mga panday-ginto at ng mga bahay nila.” Sinabi niya: “Maliban sa idhkhir.”

Ito ang pananalita ni Muslim. May kahawig nito sa dalawang Ṣaḥīḥ mula kay Abū Hurayrah.

Pagkatapos nito, sinabi ni al-Bukhārī: Iniulat ni Abān ibn Ṣāliḥ, mula kay al-Ḥasan ibn Muslim, mula kay Ṣafiyyah bint Shaybah: “Narinig ko ang Propeta ﷺ na nagsabi ng katulad nito.”

Ang salaysay na ikinabit lamang ni al-Bukhārī sa tagapagsalaysay nang walang buong kadena ay iniulat ni Imām Abū ʿAbd Allāh ibn Mājah mula kay Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn Numayr, mula kay Yūnus ibn Bukayr, mula kay Muḥammad ibn Isḥāq, mula kay Abān ibn Ṣāliḥ, mula kay al-Ḥasan ibn Muslim ibn Yannāq, mula kay Ṣafiyyah bint Shaybah, na nagsabi: Narinig ko ang Propeta ﷺ na nangangaral noong taon ng pagsakop sa Makkah at nagsabi: “O mga tao, ipinahayag ni Allāh na sagrado ang Makkah noong araw na nilikha Niya ang mga langit at lupa, kaya’t mananatili itong sagrado hanggang sa Araw ng Pagbangon.

Hindi puputulin ang mga puno nito, hindi patatakasin ang mailap na hayop nito, at hindi pupulutin ang nawawalang bagay rito maliban ng mag-aanunsiyo nito.” Nagsabi si al-ʿAbbās: “Maliban sa idhkhir, sapagkat ginagamit ito para sa mga bahay at libingan.” Sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ: “Maliban sa idhkhir.”

Mula kay Abū Shurayḥ al-ʿAdawī, na nagsabi kay ʿAmr ibn Saʿīd habang nagpapadala ito ng mga kawal patungong Makkah: “Pahintulutan mo ako, O pinuno, na magsalaysay ng isang pahayag na sinabi ng Sugo ni Allāh ﷺ kinabukasan pagkatapos ng araw ng pagsakop. Narinig ito ng aking mga tainga, naunawaan ito ng aking puso, at nakita ito ng aking mga mata habang sinasabi niya iyon. Pinuri niya si Allāh at nagpasalamat sa Kanya, pagkatapos ay nagsabi: ‘Tunay na si Allāh ang nagpahayag na sagrado ang Makkah, hindi ang mga tao.

Kaya hindi ipinahihintulot sa sinumang sumasampalataya kay Allāh at sa Huling Araw na magpadanak doon ng dugo o pumutol doon ng puno. Kung may magpapalusot sa pakikipaglaban dahil nakipaglaban ang Sugo ni Allāh ﷺ, sabihin ninyo sa kanya: Pinahintulutan ni Allāh ang Kanyang Sugo ﷺ, ngunit hindi Niya kayo pinahintulutan. Ipinahintulot lamang ito sa akin sa loob ng isang oras sa maghapon. At nagbalik na ang kabanalan nito ngayon gaya ng kabanalan nito kahapon.

Ipaabot ito ng naroroon sa wala.’” Tinanong si Abū Shurayḥ: “Ano ang sinabi sa iyo ni ʿAmr?” Sumagot siya: “Mas nakaaalam ako nito kaysa sa iyo, O Abū Shurayḥ. Ang Ḥaram ay hindi nagkakanlong sa isang suwail, sa tumatakas dahil sa pagpatay, o sa tumatakas dahil sa krimen.”

Isinalaysay ito nina al-Bukhārī at Muslim; ito ang pananalita ni Muslim.

Kapag nalaman ito, walang salungatan sa pagitan ng mga ḥadīth na nagpapatunay na ipinahayag ni Allāh na sagrado ang Makkah noong araw na nilikha Niya ang mga langit at lupa at ng mga ḥadīth na nagsasabing ipinahayag itong sagrado ni Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan). Ipinabatid lamang ni Ibrāhīm mula kay Allāh ang hatol at kabanalan nito. Nanatili na itong isang bayang sagrado kay Allāh bago pa ito itinayo ni Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan).

Gayundin, nakatala na kay Allāh na ang Sugo ni Allāh ﷺ ang panghuli sa mga propeta noong si Ādam ay nakahimlay pa sa luwad; gayunman, sinabi ni Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan): “Panginoon namin, magpadala Ka sa kanila ng isang sugo mula sa kanila” (2:129). Tinugon ni Allāh ang kanyang panalangin ayon sa nauna na sa Kanyang kaalaman at pagtatakda. Dahil dito, nabanggit sa ḥadīth na sinabi ng mga tao: “O Sugo ni Allāh, sabihin mo sa amin ang simula ng iyong misyon.”

Sumagot siya: “Ang panalangin ng aking amang si Ibrāhīm, ang magandang balita ni ʿĪsā ibn Maryam, at ang pagkakita ng aking ina na tila may lumabas mula sa kanya na liwanag na nagliwanag sa mga palasyo ng Syria.” Ibig sabihin, tinanong nila siya tungkol sa pasimula ng paglitaw ng kanyang misyon, gaya ng babanggitin pa, kung loloobin ni Allāh.

Tungkol naman sa usapin kung nakahihigit ang Makkah sa Madīnah, na siyang paninindigan ng nakararami, o nakahihigit ang Madīnah sa Makkah, na siyang pananaw ni Mālik at ng kanyang mga tagasunod, tatalakayin ito sa ibang lugar kasama ang mga katibayan nito, kung loloobin ni Allāh. Sa Kanya kami nagtitiwala.

Sinabi ng Kataas-taasang si Allāh, na ipinababatid ang sinabi ng matalik Niyang kaibigan: “Panginoon ko, gawin Mo ito na isang bayang ligtas.” Ibig sabihin, ligtas ito sa takot at hindi mangingilabot ang mga naninirahan dito. Ipinatupad ito ni Allāh sa pamamagitan ng Kanyang batas at pagtatakda, gaya ng Kanyang sinabi: “Ang sinumang pumasok dito ay magiging ligtas” (3:97), at: “Hindi ba nila nakita na ginawa Namin [ang Makkah] na isang ligtas na Ḥaram, samantalang inaagaw ang mga tao sa paligid nila?” (29:67), at iba pang mga talata.

Nabanggit na ang mga ḥadīth tungkol sa pagbabawal ng pakikipaglaban dito. Sa Ṣaḥīḥ Muslim, mula kay Jābir: Narinig ko ang Sugo ni Allāh ﷺ na nagsabi: “Hindi ipinahihintulot kaninuman na magdala ng sandata sa Makkah.”

Sinabi niya sa sūrah na ito: “Panginoon ko, gawin Mo ito na isang bayang ligtas” (2:126), ibig sabihin, gawin Mong isang bayang ligtas ang pook na ito. Angkop ito sapagkat nangyari ang panalanging ito bago itayo ang Kaʿbah. Sinabi naman Niya sa Sūrah Ibrāhīm: “At nang sabihin ni Ibrāhīm: ‘Panginoon ko, gawin Mo ito na isang bayang ligtas’” (14:35). Angkop ito roon sapagkat, at si Allāh ang higit na nakaaalam, tila naganap ang panalanging iyon sa ikalawang pagkakataon, pagkatapos maitayo ang Bahay at manirahan doon ang mga tao, at pagkatapos maisilang si Isḥāq, na mas bata kay Ismāʿīl nang labintatlong taon.

Dahil dito, sinabi niya sa dulo ng panalangin: “Ang papuri ay ukol kay Allāh na nagkaloob sa akin, sa kabila ng katandaan, kina Ismāʿīl at Isḥāq. Tunay na ang Panginoon ko ay laging dumirinig sa panalangin” (14:39).

Sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “At tustusan Mo ng mga bunga ang mga naninirahan dito—ang sinumang sumampalataya kabilang sa kanila kay Allāh at sa Huling Araw.” Sinabi Niya: “At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain Ko nang kaunti, pagkatapos ay pipilitin Ko siya sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!” (2:126).

Sinabi ni Abū Jaʿfar ar-Rāzī, mula kay ar-Rabīʿ ibn Anas, mula kay Abū al-ʿĀliyah, mula kay Ubayy ibn Kaʿb tungkol sa mga salitang “Sinabi Niya: ‘At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain Ko nang kaunti, pagkatapos ay pipilitin Ko siya sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!’”: Ito ang sinabi ni Allāh. Ito rin ang pananaw nina Mujāhid at ʿIkrimah, at ito ang pinili ni Ibn Jarīr (kaawaan siya ni Allāh).

Sinabi niya: Binasa naman ito ng iba: “Sinabi niya: ‘At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain ko nang kaunti, pagkatapos ay pipilitin ko siya sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!’” Sa ganitong pagbasa, itinuring nila itong pagpapatuloy ng panalangin ni Ibrāhīm, gaya ng isinalaysay ni Abū Jaʿfar mula kay ar-Rabīʿ, mula kay Abū al-ʿĀliyah, na nagsabi: Sinabi noon ni Ibn ʿAbbās na ito ang sinabi ni Ibrāhīm, na humihiling siya sa kanyang Panginoon na ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain Niya nang kaunti.

Sinabi ni Abū Jaʿfar, mula kay Layth ibn Abī Sulaym, mula kay Mujāhid tungkol sa “At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain Ko nang kaunti”: Ibig sabihin, pagkakalooban Ko rin ng panustos ang sinumang tumangging sumampalataya; “pagkatapos ay pipilitin Ko siya sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!”

Sinabi ni Muḥammad ibn Isḥāq: Nang ihiwalay ni Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan) sa kanyang panalangin ang sinumang hindi ipinasiya ni Allāh na pagkalooban ng pagkakatalaga [sa Kanyang tipan], bilang lubos na pagtalima at pagmamahal kay Allāh at paglayo sa sinumang sumasalungat sa Kanyang utos, kahit pa kabilang sila sa kanyang mga inapo—matapos niyang malaman, mula sa pahayag ni Allāh sa kanya, na may mga mapaggawa ng kasamaan sa kanila at hindi sila maaabot ng Kanyang tipan—sinabi ni Allāh: “At ang sinumang tumangging sumampalataya, pagkakalooban Ko ng panustos ang matuwid at ang masama, at pagtatamasain Ko siya nang kaunti.”

Sinabi ni Ḥātim ibn Ismāʿīl, mula kay Ḥumayd al-Kharrāṭ, mula kay ʿAmmār ad-Dahnī, mula kay Saʿīd ibn Jubayr, mula kay Ibn ʿAbbās tungkol sa sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “Panginoon ko, gawin Mo ito na isang bayang ligtas at tustusan Mo ng mga bunga ang mga naninirahan dito—ang sinumang sumampalataya kabilang sa kanila kay Allāh at sa Huling Araw” (2:126): Sinabi ni Ibn ʿAbbās: Nilimitahan ni Ibrāhīm ang kahilingan niya para lamang sa mga sumasampalataya, hindi para sa ibang mga tao. Kaya ibinaba ni Allāh ang pahayag: “At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagkakalooban Ko rin ng panustos.”

[Ibig bang sabihin], lilikha ba Ako ng mga nilikha na hindi Ko pagkakalooban ng panustos? Pagtatamasain Ko sila nang kaunti, pagkatapos ay pipilitin Ko sila sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan! Pagkatapos ay binasa ni Ibn ʿAbbās: “Bawat isa sa kanila—ang mga ito at ang mga iyon—ay pinagkakalooban Namin mula sa kaloob ng iyong Panginoon, at ang kaloob ng iyong Panginoon ay hindi ipinagkakait” (17:20).

Isinalaysay ito ni Ibn Mardawayh. May katulad din itong salaysay mula kina ʿIkrimah at Mujāhid.

Katulad ito ng sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “Tunay na hindi magtatagumpay ang mga nag-iimbento ng kasinungalingan laban kay Allāh. [May] pagtatamasa sa makamundong buhay; pagkatapos ay sa Amin ang kanilang pagbabalik, at ipatitikim Namin sa kanila ang matinding pagdurusa dahil sa kanilang pagtangging sumampalataya” (10:69–70); at ng Kanyang sinabi: “Huwag kang malungkot dahil sa pagtangging sumampalataya ng sinumang tumangging sumampalataya. Sa Amin ang kanilang pagbabalik, at ipababatid Namin sa kanila ang kanilang ginawa. Tunay na si Allāh ay Nakaaalam sa nilalaman ng mga dibdib.

Pagtatamasain Namin sila nang kaunti, pagkatapos ay pipilitin Namin sila sa matinding pagdurusa” (31:23–24); at ng Kanyang sinabi: “Kung hindi lamang magiging iisang pamayanan ang mga tao, ginawa sana Namin para sa mga tumatangging sumampalataya sa Napakamaawain ang mga bubong na pilak para sa kanilang mga bahay at mga hagdan na inaakyatan nila, at mga pintuan para sa kanilang mga bahay at mga higaan na hinihigaan nila, at mga palamuti. Ngunit ang lahat ng iyon ay walang iba kundi panustos sa makamundong buhay; at ang Kabilang-buhay sa piling ng iyong Panginoon ay para sa mga may takot sa Kanya” (43:33–35).

Ang mga salitang “pagkatapos ay pipilitin Ko siya sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!” ay nangangahulugang pipilitin siya roon matapos siyang magtamasa sa makamundong buhay at mapalawak para sa kanya ang mga biyaya nito. Ibig sabihin, pinagpapaliban siya at binibigyan ng palugit ni Allāh, pagkatapos ay sinusunggaban Niya siya bilang Makapangyarihan at Ganap na May Kakayahan, gaya ng sinabi Niya: “Kay rami nang bayang pinagbigyan Ko ng palugit habang gumagawa ng kasamaan, pagkatapos ay sinunggaban Ko ito; at sa Akin ang kahahantungan” (22:48).

Sa dalawang Ṣaḥīḥ: “Walang sinumang higit na matiisin kaysa kay Allāh sa pinsalang naririnig Niya: nag-aangkin sila na mayroon Siyang anak, gayunman ay pinagkakalooban Niya sila ng panustos at kagalingan.” Nasa Ṣaḥīḥ din: “Tunay na pinagbibigyan ni Allāh ang mapaggawa ng kasamaan hanggang sa kapag sinunggaban Niya ito, hindi na Niya ito pinakakawalan.” Pagkatapos ay binasa niya ang sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “Ganyan ang pagsunggab ng iyong Panginoon kapag sinunggaban Niya ang mga bayang gumagawa ng kasamaan. Tunay na masakit at matindi ang Kanyang pagsunggab” (11:102).

May ilan na bumasa ng: “Sinabi niya: ‘At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain ko nang kaunti’” at iba pa sa talata, at itinuring itong pagpapatuloy ng panalangin ni Ibrāhīm. Isa itong di-pangkaraniwang pagbasa na salungat sa mga pagbasa ng pitong kilalang tagabasa. Hindi ito sinasang-ayunan ng pagkakaugnay ng konteksto, at si Allāh ang higit na nakaaalam. Sa pagbasa ng nakararami, tumutukoy kay Allāh ang panghalip sa “sinabi Niya,” gaya ng hinihingi ng konteksto.

Sa di-pangkaraniwang pagbasa naman, tumutukoy kay Ibrāhīm ang panghalip sa “sinabi niya,” na salungat sa pagkakahanay ng pananalita. Si Allāh, kaluwalhatian sa Kanya, ang higit na Nakaaalam.

Ginamit na katibayan ang pagbasa na ito ng mga naniniwalang sa pamamagitan lamang ni Ibrāhīm al-Khalīl ipinahayag na sagrado ang Makkah. May nagsabi rin na sagrado na ito mula nang likhain ito kasama ng lupa, at ito ang mas malinaw at mas matibay na pananaw (3:97; 29:67; 14:35; 14:39; 17:20; 10:69–70; 31:23–24; 43:33–35; 22:48; 11:102).

Tafsir ni al-Baghawi

Tungkol sa sinabi ng Kataas-taasang si Allāh: “At nang sabihin ni Ibrāhīm: ‘Panginoon ko, gawin Mo ito…’” (2:126)—ibig sabihin, ang Makkah; at ayon sa isa pang paliwanag, ang Sagradong Presinto. “Na isang bayang ligtas”: ibig sabihin, isang bayang may kaligtasan, kung saan ligtas ang mga naninirahan dito.

“At tustusan Mo ng mga bunga ang mga naninirahan dito.” Hiniling niya ito sapagkat [ang lambak na iyon] ay nasa isang lupang walang pananim. Sa mga salaysay tungkol sa mga pangyayari, sinasabing ang Ṭāʾif ay dating isa sa mga lungsod ng Syria, sa lupain ng Jordan. Nang dumalangin si Ibrāhīm (sumakanya ang kapayapaan) ng panalanging ito, inutusan ni Allāh si Jibrīl (sumakanya ang kapayapaan) na bunutin ito mula sa pinakapundasyon nito, paikutin nang pitong ulit sa paligid ng Bahay, at pagkatapos ay ilagay sa kinalalagyan nito ngayon. Mula rito nagmumula ang karamihan sa mga bunga ng Makkah.

“Ang sinumang sumampalataya kabilang sa kanila kay Allāh at sa Huling Araw”—panalangin ito para lamang sa mga sumasampalataya. “Sinabi Niya”—si Allāh, ang Kataas-taasan. “At ang sinumang tumangging sumampalataya ay pagtatamasain Ko nang kaunti.” Binasa ni Ibn ʿĀmir ang pandiwang “fa-umattiʿuhu” nang walang pagdodoble sa tunog na t; binasa naman ito ng iba nang may pagdodoble.

Magkapareho ang kahulugan ng dalawang pagbasa: pagtatamasain Ko ang tumatangging sumampalataya at pagkakalooban Ko rin siya ng panustos hanggang sa katapusan ng kanyang taning sa buhay. Ito ay sapagkat ipinangako ni Allāh ang panustos sa lahat ng nilikha, sumasampalataya man sila o tumatangging sumampalataya. Nilimitahan ito sa “kaunti” sapagkat kaunti lamang ang panustos sa makamundong buhay.

“Pagkatapos ay pipilitin Ko siya”—ibig sabihin, itutulak Ko siya roon sa Kabilang-buhay. “Sa pagdurusa sa Apoy. Kay saklap ng kahahantungan!”—ibig sabihin, ang patutunguhan na hahantungan niya.

Sinabi ni Mujāhid: “Natagpuan sa tabi ng Maqām ang isang kasulatan na nagsasabing: ‘Si Allāh ang Panginoon ng Bakkah. Itinatag Niya ito noong araw na nilikha Niya ang araw at buwan, at ipinahayag Niya itong sagrado noong araw na nilikha Niya ang mga langit at lupa. Pinalibutan Niya ito ng pitong anghel na nakahilig sa katotohanan. Dumarating dito ang panustos nito mula sa tatlong daan; pinagpala rito ang karne at tubig.’”