Kaligayahan at Katuwiran ng Pamilya

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

At yaong mga nagsasabi: “Panginoon namin, magkaloob Ka sa amin mula sa aming mga asawa”—ibig sabihin, aming mga kasama, kaibigan, kapantay at asawa—“at sa aming mga supling ng ginhawa ng mga mata,” ibig sabihin, yaong ikagagalak ng aming mga mata kapag nakita namin sila. Kapag sinuri natin ang kanilang kalagayan at mga katangian, mauunawaan natin mula sa laki ng kanilang mithiin at kataasan ng kanilang antas na hindi malulugod ang kanilang mga mata hangga’t hindi nila nakikitang sumusunod sa kanilang Panginoon ang mga ito, may kaalaman at nagsasagawa nito.

Gaya ng panalanging ito para sa kabutihan ng kanilang mga asawa at supling, panalangin din ito para sa kanilang sarili, sapagkat ang pakinabang nito ay babalik sa kanila. Kaya itinuring nila itong kaloob para sa kanila at sinabi nila: “Magkaloob Ka sa amin.” Higit pa rito, ang panalangin nila ay nagdudulot ng kapakinabangan sa lahat ng mga Muslim, sapagkat ang pagiging matuwid ng mga nabanggit ay nagiging dahilan ng pagiging matuwid ng maraming taong may kaugnayan sa kanila at nakikinabang sa kanila.

“At gawin Mo kaming mga pinuno para sa mga may takot sa Diyos.” Ibig sabihin: O aming Panginoon, ihatid Mo kami sa mataas na antas na ito, ang antas ng mga matapat at ganap sa mga matuwid na lingkod ng Diyos: ang pagiging pinuno sa relihiyon at huwaran ng mga may takot sa Diyos sa kanilang mga salita at gawa. Tularan nawa ang kanilang mga gawa, pagkatiwalaan ang kanilang mga salita, at sundan sila ng mga taong gumagawa ng kabutihan, upang sila’y gumabay at mapatnubayan.

Batid na ang panalanging maabot ang isang bagay ay panalangin din para sa mga bagay na kailangan upang makamit iyon. Ang antas na ito—ang pagiging pinuno sa relihiyon—ay hindi makakamit maliban sa pamamagitan ng pagtitiis at katiyakan, gaya ng sinabi ng Kataas-taasang Diyos: “At ginawa Namin sila bilang mga pinunong gumagabay ayon sa Aming utos nang sila’y nagtiis at naging ganap ang paniniwala nila sa Aming mga tanda” (Qur’an 32:24).

Samakatuwid, kalakip sa panalanging ito ang maraming mabubuting gawa: pagtitiis sa pagsunod sa Diyos, pag-iwas sa pagsuway sa Kanya at pagtitiis sa masasakit na itinakda Niya; gayundin ang ganap na kaalaman na umaakay sa may-ari nito sa antas ng katiyakan. Kalakip din nito ang masaganang kabutihan at dakilang kaloob, at ang pagiging nasa pinakamataas na antas ng pagkatao na maaaring maabot matapos ang mga Sugo.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Ang Kanyang sinabi: “At yaong mga nagsasabi: ‘Panginoon namin, magkaloob Ka sa amin mula sa aming mga asawa at supling ng ginhawa ng mga mata’” ay tumutukoy sa mga humihiling sa Diyos na magmula sa kanilang mga sarili at mga supling ang mga taong susunod at sasamba lamang sa Kanya, na walang katambal. Sinabi ni Ibn ‘Abbas: Ang tinutukoy nila ay yaong mga gumagawa ng mga pagsunod, upang malugod sila sa mga ito sa mundo at sa Kabilang-buhay. Sinabi ni ‘Ikrimah: Hindi nila tinutukoy ang kagandahan o kaanyuan; ang nais nila ay maging masunurin ang mga ito.

Nang tanungin si Al-Hasan Al-Basri tungkol sa talatang ito, sinabi niya: “Na ipakita ng Diyos sa isang lingkod na Muslim ang pagsunod sa Diyos ng kanyang asawa, kapatid at minamahal na kaanak. Sumpa man sa Diyos, walang higit na nakapagpapaligaya sa mata ng isang Muslim kaysa makita ang anak niya, apo, kapatid o minamahal na kaanak na sumusunod sa Diyos, Kamahal-mahalan at Kapita-pitagan.”

Tungkol sa mga salitang “Magkaloob Ka sa amin mula sa aming mga asawa at supling ng ginhawa ng mga mata,” sinabi ni Ibn Jurayj: “Sinasamba ka nila at pinagbubuti nila ang pagsamba sa Iyo, at hindi sila nagdadala sa amin ng mga kasalanan.” Sinabi naman ni ‘Abdur-Rahman ibn Zayd ibn Aslam: “Ibig sabihin, hinihiling nila sa Diyos na patnubayan sa Islam ang kanilang mga asawa at supling.”

Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Ya‘mar ibn Bishr; isinalaysay sa amin ni ‘Abdullah ibn Al-Mubarak; ibinalita sa amin ni Safwan ibn ‘Amr; isinalaysay sa akin ni ‘Abdur-Rahman ibn Jubayr ibn Nufayr, mula sa kanyang ama, na nagsabi: Isang araw, naupo kami sa piling ni Al-Miqdad ibn Al-Aswad. May dumaan na lalaki at nagsabi: “Mapalad ang dalawang matang nakakita sa Sugo ng Diyos, pagpalain siya ng Diyos at bigyan ng kapayapaan! Sana’y nakita namin ang nakita mo at nasaksihan namin ang nasaksihan mo.” Nagalit siya, at nagtaka ako, sapagkat wala naman siyang sinabi kundi mabuti.

Pagkatapos ay humarap siya rito at nagsabi: “Ano ang nagtutulak sa isang tao na magnais na mapabilang sa isang pangyayaring hindi ipinaranas sa kanya ng Diyos, gayong hindi niya alam kung ano sana ang gagawin niya roon kung nasaksihan niya iyon? Sumpa man sa Diyos, may mga taong naroon noong panahon ng Sugo ng Diyos, pagpalain siya ng Diyos at bigyan ng kapayapaan, ngunit itinapon sila ng Diyos nang padapa sa Impiyerno sapagkat hindi nila sinagot ang kanyang panawagan at hindi sila naniwala sa kanya.

Hindi ba kayo nagpapasalamat sa Diyos dahil inilabas Niya kayo sa buhay na wala kayong ibang kinikilala kundi ang inyong Panginoon, at naniniwala kayo sa ipinahayag ng inyong Propeta? Nailigtas kayo sa pagsubok sa pamamagitan ng nangyari sa iba.

Ipinadala ng Diyos ang Propeta, pagpalain siya ng Diyos at bigyan ng kapayapaan, sa pinakamahirap na kalagayan sa lahat ng kalagayang kinaharap ng isang propeta: sa pagitan ng panahong laganap ang kamangmangan. Hindi nila inakala na may relihiyong higit na mabuti kaysa pagsamba sa mga diyus-diyosan. Dinala niya ang Pamantayan na naghiwalay sa katotohanan at kabulaanan, at naghiwalay sa ama at anak. May mga taong nakakakita sa kanilang ama, anak o kapatid na di-mananampalataya, samantalang binuksan na ng Diyos ang kandado ng kanilang puso para sa pananampalataya.

Alam nilang kung mamatay ang kanilang mahal sa buhay, papasok ito sa Apoy. Kaya hindi malulugod ang kanilang mga mata habang nalalaman nilang nasa Apoy ang kanilang minamahal. Ito ang tinutukoy ng sinabi ng Kataas-taasang Diyos: ‘At yaong mga nagsasabi: “Panginoon namin, magkaloob Ka sa amin mula sa aming mga asawa at supling ng ginhawa ng mga mata.”’”

Ito ay isang sanad na sahih [matibay], ngunit hindi ito isinalaysay ng dalawa [Al-Bukhari at Muslim].

Tungkol naman sa Kanyang sinabi: “At gawin Mo kaming mga pinuno para sa mga may takot sa Diyos,” sinabi nina Ibn ‘Abbas, Al-Hasan, Qatadah, As-Suddi at Ar-Rabi‘ ibn Anas: “Mga pinunong sinusundan sa kabutihan.” Sinabi naman ng iba: “Mga gabay na napapatnubayan tungo sa kabutihan.” Ninais nilang maging tuluy-tuloy ang pagsamba nila kasabay ng pagsamba ng kanilang mga anak at supling, at na ang kanilang patnubay ay umabot sa iba at magdulot ng pakinabang sa kanila. Iyon ay higit na maraming gantimpala at higit na mabuting hantungan.

Dahil dito, iniulat sa Sahih Muslim mula kay Abu Hurayrah, kalugdan nawa siya ng Diyos, na sinabi ng Sugo ng Diyos: “Kapag namatay ang anak ni Adan, napuputol ang kanyang mga gawa maliban sa tatlo: isang matuwid na anak na nananalangin para sa kanya, kaalamang napakikinabangan pagkaraan niya, o tuloy-tuloy na kawanggawa.”

Tafsir ni al-Baghawi

“At yaong mga nagsasabi: ‘Panginoon namin, magkaloob Ka sa amin mula sa aming mga asawa at supling…’” Binasa ito nang walang alif ni Abu ‘Amr, Al-Kisa’i at Abu Bakr. Binasa naman ito ng iba taglay ang alif bilang anyong maramihan.

“...ng ginhawa ng mga mata” ay nangangahulugang mabubuti at may takot sa Diyos na mga anak. Sinasabi nila: “Gawin Mo silang matuwid upang malugod ang aming mga mata dahil dito.” Sinabi ni Al-Qurazi: “Walang higit na nakapagpapaligaya sa mata ng isang mananampalataya kaysa makita ang kanyang asawa at mga anak na sumusunod sa Diyos, Kamahal-mahalan at Kapita-pitagan.” Ganito rin ang sinabi ni Al-Hasan.

Ginamit ang pang-isahang anyo ng salitang *qurrah* [ginhawa ng mga mata] dahil ito ay pangngalan ng isang kilos. Nagmula ang salitang ito sa kahulugan ng lamig, sapagkat nahihirapan ang mga Arabo sa init at natutuwa sila sa lamig. Binabanggit ang “ginhawa ng mga mata” kapag nagagalak, at ang “init ng mga mata” kapag nalulungkot. Sinasabi ring malamig ang luha kapag nagagalak at mainit kapag nalulungkot.

Sinabi ni Al-Azhari: Ang kahulugan ng “ginhawa ng mga mata” ay matagpuan ng puso ng isang tao ang kinalulugdan nito, kaya nalulugod ang kanyang mga mata sa taong iyon at hindi na tumitingin sa iba.

“At gawin Mo kaming mga pinuno para sa mga may takot sa Diyos” ay nangangahulugang mga pinunong tinutularan namin sa kabutihan. Hindi niya sinabi sa anyong maramihan na “mga pinuno,” gaya ng Kanyang sinabi: “Katotohanan, kami ay mga Sugo ng Panginoon ng mga daigdig” (Qur’an 26:16). Ayon sa isa pang paliwanag, ang ibig Niyang sabihin ay mga pinuno, gaya ng Kanyang sinabi: “Sapagkat sila ay kaaway ko” (Qur’an 26:77), ibig sabihin ay “mga kaaway.” Sinasabi rin: “Ang mga ito ang aming pinuno,” na nangangahulugang “ang mga ito ang aming mga pinuno.”

Ayon pa sa isa pang paliwanag, ginamit ang pang-isahang anyo dahil ito ay pangngalan ng kilos, gaya ng *siyam* [pag-aayuno] at *qiyam* [pagtindig sa pagdarasal]. Sinasabi ang *amma imaman*, gaya rin ng pagsasabing *qama qiyaman* [tumindig nang pagtindig] at *sama siyaman* [nag-ayuno nang pag-aayuno].

Sinabi ni Al-Hasan: “Tinutularan namin ang mga may takot sa Diyos, at tinutularan din kami ng mga may takot sa Diyos.” Sinabi ni Ibn ‘Abbas: “Gawin Mo kaming mga pinunong gumagabay,” gaya ng Kanyang sinabi: “At ginawa Namin sila bilang mga pinunong gumagabay ayon sa Aming utos” (Qur’an 32:24). Huwag Mo kaming gawing mga pinuno ng pagkaligaw, gaya ng Kanyang sinabi: “At ginawa Namin silang mga pinunong nag-aanyaya tungo sa Apoy” (Qur’an 28:41).

Ayon sa isa pang paliwanag, ito ay pagbabaligtad ng pagkakasabi: ang ibig sabihin ay “Gawin Mo ang mga may takot sa Diyos na mga pinuno namin, at gawin Mo kaming sumusunod at tumutulad sa kanila.” Ito ang sinabi ni Mujahid.