Lutje për familjen dhe udhëheqjen

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Edhe ata që thonë: “O Zoti ynë! Na dhuro kënaqësinë që gratë tona dhe pasardhësit tanë të jenë kënaqësia e syve tanë,...” - Na jep shoqëri, miqësi dhe bashkëshorte të mira! Na jep edhe pasardhës të mirë, që të na kënaqin sytë dhe shpirtin tonë! Nëse lexojmë mirë gjendjen e këtyre fatlumëve, i kuptojmë mirë ambiciet dhe vullnetin e tyre të lartë.

Me këtë gradë të lartë të besimit, ata nuk qetësohen, derisa t’i shohin qartë miqtë dhe fëmijët e pasardhësit e tyre të bindur ndaj Zotit dhe adhurues të mirë. Ata duan t’i shohin të ditur dhe punëtorë të palodhur me diturinë e tyre. Në fakt, duke u lutur për miqtë, gratë dhe pasardhësit e tyre, ata luten edhe për veten e vet, sepse dobia e gjithë kësaj kthehet tek ata vetë. Prandaj po të vëresh me kujdes, kur u lutën për këtë, ata e konsideruan si dhuratë për vetë ata, prandaj thonë heb lena - Na dhuro kënaqësinë që gratë tona dhe pasardhësit tanë të jenë kënaqësia e syve tanë.

Kjo dua është në dobi të të gjithë muslimanëve, sepse rregullimi i këtyre që u përmendën, është shkak që sjell rregullim edhe për të tjerët. "... e na bëj udhëheqës të të devotshmëve!" - Na ngrij, o Zoti ynë, në këtë gradë të lartë, në gradën e siddikinëve të sinqertëve dhe atyre adhuruesve që janë të kompletuar. Kjo është grada e imamit në fenë e Zotit dhe grada e të qenurit shembull për të devotshmit, në fjalë dhe vepra. Njerëzit marrin shembull nga veprat e tyre dhe gjejnë qetësi me fjalët e tyre.

Njerëzit e mirë ecin pas tyre, gjejnë udhëzimin e drejtë dhe bëhen udhëzues të të tjerëve. Sigurisht që lutja për diçka është dhe lutja për gjithçka, pa të cilën ajo nuk mund të arrihet. Dhe kjo gradë, pra, grada e udhëheqësit në fenë e Zotit mund të arrihet veçse me sabër dhe jakin, siç thotë Zoti: "Prej tyre Ne bëmë prijës që, me urdhrin Tonë, udhëzojnë (në udhën e drejtë) , pasi ata ishin të durueshëm dhe ndaj argumenteve Tona ishin të sigurt. [Sexhde 24].

Pra, kjo është lutja që Zoti të të bëjë ty durimtar në bindjen ndaj Tij, durimtar që të ruhesh nga gjynahet dhe mosbindja, durimtar gjatë fatkeqësive dhe belave të caktuara nga Zoti. Është dua që Zoti të të japë diturinë e plotë që e çon robin në gradën e jakinit sigurisë së plotë. Këto cilësi dhe punët e mira i sjellin robit mirësi të shumta dhe dhurata të mëdha nga Zoti. Ata do të jenë në gradat më të larta që mund të arrijnë krijesat pas profetëve.

Duke qenë se synimet dhe ambiciet e tyre ishin të larta, Allahu i shpërbleu sipas punës së tyre me grada të larta në xhenet. Ai thotë:

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

Fjala e Allahut: “Dhe ata që thonë: ‘Zoti ynë, na dhuro nga bashkëshortet dhe pasardhësit tanë prehje për sytë’” do të thotë: ata që i kërkojnë Allahut të bëjë që nga pasardhësit e tyre të dalin njerëz që i binden Atij dhe e adhurojnë vetëm Atë, pa i shoqëruar asgjë. Ibn Abbasi ka thënë: “Me këtë nënkuptojnë ata që veprojnë sipas bindjes ndaj Allahut, e kështu sytë e tyre gëzohen me ta në këtë jetë dhe në Jetën e Përtejme.” Ikrimeja ka thënë: “Ata nuk kishin për qëllim bukurinë apo hijeshinë, por dëshironin që të ishin të bindur ndaj Allahut.”

Hasen el-Basriu u pyet për këtë ajet dhe tha: “Që Allahu t’ia tregojë robit musliman bindjen ndaj Allahut te bashkëshortja e tij, te vëllai dhe te i afërmi i dashur. Jo, për Allahun, asgjë nuk ia gëzon më shumë syrin muslimanit sesa të shohë fëmijën e tij, nipin, vëllanë apo një të afërm të dashur të bindur ndaj Allahut të Madhërishëm.”

Ibn Xhurejxhi, për fjalën e Allahut: “Na dhuro nga bashkëshortet dhe pasardhësit tanë prehje për sytë”, ka thënë: “Të adhurojnë Ty dhe të të adhurojnë bukur, e të mos na bëjnë gjynahe që na sjellin pasoja.” Abdurrahman ibn Zejd ibn Eslem ka thënë: “Do të thotë se i kërkojnë Allahut t’i udhëzojë bashkëshortet dhe pasardhësit e tyre në Islam.”

Imam Ahmedi ka thënë: Na tregoi Ja‘mer ibn Bishr; na tregoi Abdullah ibn el-Mubareku; na njoftoi Safuan ibn Amri; më tregoi Abdurrahman ibn Xhubejr ibn Nufeiri, nga babai i tij, i cili tha: Një ditë ishim ulur pranë Mikdad ibn el-Esuedit, kur kaloi një burrë dhe i tha: “Lum për këta dy sy që e kanë parë të Dërguarin e Allahut ﷺ! Do të dëshironim të kishim parë atë që ke parë ti dhe të kishim qenë dëshmitarë të asaj që ke dëshmuar.” Ai u zemërua, saqë unë u çudita: “Ai nuk tha veçse diçka të mirë!”

Pastaj burri u kthye nga ai dhe i tha: “Çfarë e shtyn njeriun të dëshirojë të kishte qenë i pranishëm në diçka nga e cila Allahu e ka mbajtur larg, pa e ditur se si do të ishte sjellë po të kishte qenë i pranishëm? Për Allahun, në kohën e të Dërguarit të Allahut ﷺ pati njerëz që Allahu i hodhi me fytyrë në Xhehenem, sepse nuk iu përgjigjën dhe nuk e besuan. A nuk e falënderoni Allahun që ju nxori në jetë duke mos njohur tjetër zot përveç Zotit tuaj dhe duke e besuar atë me të cilën erdhi Profeti juaj? Ju u kursyet nga sprova, sepse ajo u ra të tjerëve.

Allahu e dërgoi Profetin ﷺ në rrethanat më të vështira në të cilat ishte dërguar ndonjë profet, gjatë një periudhe të injorancës. Njerëzit nuk mendonin se kishte fe më të mirë se adhurimi i idhujve. Ai erdhi me dalluesin [Kuranin], me të cilin ndau të vërtetën nga e pavërteta dhe ndau babanë nga fëmija i tij. Ndodhte që njeriu ta shihte babanë, fëmijën apo vëllanë e vet si jobesimtar, ndërkohë që Allahu ia kishte hapur zemrën për besimin.

Ai e dinte se, po të vdiste tjetri në atë gjendje, do të hynte në Zjarr, ndaj nuk i gëzohej syri, duke e ditur se i dashuri i tij ishte në Zjarr. Pikërisht për këtë Allahu i Madhërishëm ka thënë: ‘Dhe ata që thonë: “Zoti ynë, na dhuro nga bashkëshortet dhe pasardhësit tanë prehje për sytë.”’” Ky zinxhir transmetimi është autentik, por nuk e kanë shënuar [Buhariu dhe Muslimi].

Fjala e Allahut: “Dhe na bëj prijës për të devotshmit.” Ibn Abbasi, Haseni, Katadeja, es-Suddij dhe er-Rabi‘ ibn Enesi kanë thënë: “Që të jemi prijës që ndiqen në të mirë.” Të tjerë kanë thënë: “Udhëzues të udhëzuar drejt së mirës.” Ata dëshironin që adhurimi i tyre të vazhdonte përmes adhurimit të fëmijëve dhe pasardhësve të tyre, dhe që udhëzimi i tyre t’u sillte dobi edhe të tjerëve.

Kjo sjell shpërblim më të madh dhe përfundim më të mirë. Prandaj, në Sahihun e Muslimit transmetohet nga Ebu Hurejra, Allahu qoftë i kënaqur me të, se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: “Kur vdes biri i Ademit, i ndërpritet vepra, përveçse në tri gjëra: një fëmijë i mirë që lutet për të, një dije nga e cila përfitohet pas vdekjes së tij, ose një sadaka rrjedhëse.” Gjithashtu, edhe thirrësit në rrugë të Allahut [u sjellin dobi të tjerëve].

Tefsiri i El-Begaviut

“Dhe ata që thonë: ‘Zoti ynë, na dhuro nga bashkëshortet dhe pasardhësit tanë’” — Ebu Amri, el-Kisaiju dhe Ebu Bekri e lexuan pa elif, ndërsa të tjerët e lexuan me elif, në formën e shumësit.

“Prehje për sytë”: domethënë, fëmijë të mirë e të devotshëm. Ata thonë: “Bëji të mirë, që sytë tanë të gëzohen me këtë.” El-Kuradhij ka thënë: “Për besimtarin nuk ka asgjë që ia gëzon më shumë syrin sesa të shohë bashkëshorten dhe fëmijët e tij të bindur ndaj Allahut të Madhërishëm.” Këtë e ka thënë edhe Haseni.

Fjala është në njëjës, sepse është emër veprimi. Rrënjën e ka te freskia, sepse arabët vuajnë nga nxehtësia dhe kërkojnë freski. Për gëzimin thuhet “freski e syrit”, ndërsa për hidhërimin “nxehtësi e syrit”. Thuhet se lotët e syrit janë të ftohtë kur derdhen nga gëzimi, kurse të nxehtë kur derdhen nga hidhërimi.

El-Ezheriu ka thënë: “Kuptimi i ‘prehjes për sytë’ është që zemra e tij të gjejë dikë që e kënaq, e kështu syri i tij prehet nga shikimi i të tjerëve.”

“Dhe na bëj prijës për të devotshmit”: domethënë, prijës që ndiqen nga të devotshmit në mirësi. Ajeti nuk përdor fjalën “prijës” në shumës, njësoj si në fjalën e Allahut: “Ne jemi i Dërguari i Zotit të botëve” (esh-Shuara, 16). Është thënë se synohen prijës në shumës, si në fjalën e Allahut: “Ata janë armiqtë e mi” (esh-Shuara, 77), domethënë armiq. Po kështu thuhet: “Këta janë princi ynë”, duke nënkuptuar princat tanë.

Është thënë gjithashtu se fjala është emër veprimi, si “agjërimi” dhe “namazi”; thuhet “ameme imāmen”, ashtu siç thuhet “ḳāme ḳijāmen” dhe “ṣāme ṣijāmen”. Haseni ka thënë: “Ne e marrim shembull të devotshmin, dhe të devotshmit na marrin ne shembull.” Ibn Abbasi ka thënë: “Na bëj prijës, udhëzues [të njerëzve]”, si në fjalën e Allahut: “Dhe i bëmë prijës që udhëzonin me urdhrin Tonë” (es-Sexhde, 24). Mos na bëj prijës të humbjes, si në fjalën e Allahut: “Dhe i bëmë prijës që thërrisnin në Zjarr” (el-Kasas, 41).

Është thënë se kjo është një përmbysje e rendit të fjalëve, me kuptimin: “Bëji të devotshmit prijës për ne dhe na bëj ne prej atyre që i ndjekin dhe marrin shembull prej tyre.” Ky është mendimi i Muxhahidit.