Молитва за праведно семејство

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

„А оние што велат: ‘Господару наш, подари ни од нашите сопружници’“, односно од нашите блиски, другари, врсници и сопруги, „и од нашето потомство радост за очите“, односно такви со кои ќе ни се радуваат очите. Кога ќе ја разгледаме нивната состојба и нивните особини, ќе увидиме, според нивните стремежи и нивниот возвишен степен, дека нивните очи не се радуваат сè додека не ги видат послушни на својот Господар, со знаење и дела. Оваа молитва, покрај тоа што е молба за исправноста на нивните сопружници и потомство, е и молитва за самите нив, бидејќи користа од тоа им се враќа ним.

Затоа го нарекле тоа дар за себе и рекле: „Подари ни“. Нивната молитва, всушност, носи корист и за сите муслимани, бидејќи исправноста на споменатите станува причина за исправноста на многумина што се поврзани со нив и имаат полза од нив.

„И направи нè предводници на богобојазливите“, односно, Господару наш, доведи нè до овој возвишен степен — степенот на искрените и совршените меѓу добрите Твои робови, степенот на предводништво во верата. Да бидат пример за богобојазливите во зборовите и делата, нивните дела да се следат, нивните зборови да влеваат доверба, а добрите луѓе да одат по нивниот пат; така тие ќе ги упатуваат другите и самите ќе бидат упатени.

Познато е дека молењето да се достигне нешто подразбира и молба за она без кое тоа не може да се оствари. А овој степен — предводништвото во верата — се достигнува само со трпение и цврста убеденост, како што Возвишениот вели: „И од нив направивме предводници што упатуваа според Нашата заповед, бидејќи беа трпеливи и цврсто веруваа во Нашите знаменија“ (Ес-Сеџде, 24). Оваа молитва, значи, подразбира многу добри дела, трпение во покорноста кон Аллах, воздржување од непослушноста кон Него и трпение при болните предодредби, како и целосно знаење кое го доведува човекот до степенот на сигурното уверување.

Таа содржи големо добро и изобилен дар, и води до највисокиот можен степен на човечки доблести по степенот на пратениците.

Тефсир на имамот Ибн Касир

Зборовите на Возвишениот: „А оние што велат: ‘Господару наш, подари ни од нашите сопружници и од нашето потомство радост за очите’“ значат: тоа се оние што Го молат Аллах да им подари потомци од нивните поколенија кои ќе Му бидат покорни и ќе Му служат само Нему, без придружник. Ибн Аббас рекол: „Тие мислат на оние што постапуваат според покорноста; така нивните очи ќе им се радуваат поради нив и на овој и на оној свет.“ Икрима рекол: „Со тоа не мислеле на убавина или прекрасен изглед, туку сакале да бидат покорни.“

Кога Хасан ел-Басри бил прашан за овој ајет, рекол: „Аллах да му овозможи на муслиманскиот роб да види покорност кон Аллах кај својата сопруга, братот и блискиот пријател. Не, се колнам во Аллах, ништо не му носи поголема радост на окото на муслиманот од тоа да види дете, внуче, брат или близок пријател покорен на Семоќниот Аллах.“ Ибн Џурејџ за зборовите „Подари ни од нашите сопружници и од нашето потомство радост за очите“ рекол: „Да Ти служат и убаво да Ти служат, а да не ни причинуваат тешкотии.“

Абдуррахман ибн Зајд ибн Еслам рекол: „Тоа значи дека Го молат Аллах да ги упати нивните сопружници и потомци кон исламот.“

Имам Ахмед раскажал: Ни раскажа Ја‘мер ибн Бишр; ни раскажа Абдуллах ибн ел-Мубарек; ни соопшти Сафван ибн Амр; ми раскажа Абдуррахман ибн Џубејр ибн Нуфејр, од својот татко, кој рекол: Еден ден седевме кај ел-Микдад ибн ел-Есвед. Помина еден човек и му рече: „Блазе им на овие две очи што го виделе Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем! Посакуваме да го видевме она што ти си го видел и да присуствувавме на она на што ти си присуствувал.“ Тој се налутил, а јас се зачудив: не рече ништо лошо!

Потоа се сврте кон него и рече: „Што го тера човекот да посакува дека бил на настан од кој Аллах го поштедил, кога не знае како би се однесувал да бил таму? Се колнам во Аллах, меѓу оние што го дочекале Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, имало луѓе што Аллах ги фрлил ничкум во Џехеннемот, затоа што не му се одѕвале и не му поверувале. Зарем не Му благодарите на Аллах што ве извел во време кога не знаете друг господар освен вашиот Господар и што го потврдувате она со кое дошол вашиот пратеник? Така сте поштедени од искушението преку кое биле искушани други.

Аллах го испратил Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, во најтешките услови во кои бил испратен некој од пратениците, во период на незнаење кога луѓето сметале дека нема подобра вера од обожавањето идоли. Тој донел Разграничувач [Куранот], со кој се раздвоиле вистината и невистината, како и таткото и неговото дете. Човекот можел да го види својот татко, своето дете или брат како неверник, а Аллах веќе ја отворил бравата на неговото срце за верувањето. Тој знаел дека ако умре, ќе влезе во Огнот, па неговите очи не можеле да се смират додека знаел дека неговиот сакан е во Огнот.

Токму за тоа Аллах Возвишениот рекол: ‘А оние што велат: „Господару наш, подари ни од нашите сопружници и од нашето потомство радост за очите“.’“ Овој синџир на пренесување е веродостоен, но не го забележале во своите збирки.

А зборовите: „И направи нè предводници на богобојазливите“ — Ибн Аббас, Хасан, Катаде, ес-Судди и ер-Раби‘ ибн Енес ги објасниле: „Предводници што ќе бидат следени во доброто.“ Други рекле: „Упатувачи, самите упатени кон доброто.“ Тие сакале нивното обожавање да продолжи преку обожавањето на нивните деца и потомци, а нивната упатеност да се пренесува и на другите и да им користи. Тоа носи поголема награда и подобар исход.

Затоа во „Сахих Муслим“ се пренесува од Ебу Хурејре, радијаллаху анху, дека Божјиот пратеник рекол: „Кога ќе умре синот на Адем, неговите дела престануваат, освен во три случаи: праведно дете што моли за него, знаење од кое другите имаат корист по него или трајна милостина.“ И повикувачите [кон верата].

Тефсир на ал-Багави

За зборовите „А оние што велат: ‘Господару наш, подари ни од нашите сопружници и од нашето потомство’“: Абу Амр, ел-Кисаи и Ебу Бекр го прочитале без алиф, а останатите го прочитале со алиф, во множина.

„Радост за очите“ значи: добри и богобојазливи деца. Тие велат: „Направи ги праведни, па нашите очи ќе се радуваат поради тоа.“ Ел-Курзи рекол: „Ништо не му носи поголема радост на окото на верникот од тоа да ги види својата сопруга и децата покорни на Семоќниот Аллах.“ Тоа го рекол и Хасан.

Зборот „радост“ е во еднина затоа што е именка за дејство. Неговото изворно значење е поврзано со студот, бидејќи Арапите страдаат од жештината и бараат освежување во студот. Изразот „радост на очите“ се употребува кога човекот е среќен, а „жештина на очите“ кога е тажен. Се вели дека солзите се студени при радост и топли при тага.

Ел-Езхери рекол: „Значењето на ‘радост за очите’ е срцето да го најде оној со кого е задоволно, па окото да се радува на него и да не гледа кон друг.“

„И направи нè предводници на богобојазливите“, односно предводници што ќе ги следат во доброто. Не рекол „предводници“ во множина, како во зборовите на Возвишениот: „Ние сме пратеникот на Господарот на световите“ (Еш-Шуара, 16). Речено е и дека се мисли на множина, како во зборовите: „Тие ми се непријатели“ (Еш-Шуара, 77), односно „непријатели“. Исто така се вели: „Нашиот емир се овие“, односно „нашите емири“.

Според едно мислење, зборот е именка за дејство, како зборовите „пост“ и „молитва“; се вели „предводеше“ — „предводење“, како што се вели „стоеше“ — „стоење“ и „постеше“ — „постење“. Хасан рекол: „Ние се угледуваме на богобојазливите, а богобојазливите се угледуваат на нас.“ Ибн Аббас рекол: „Направи нè предводници што упатуваат“, како што Возвишениот вели: „И од нив направивме предводници што упатуваа според Нашата заповед“ (Ес-Сеџде, 24). А не направи нè предводници на заблудата, како што вели: „И ги направивме предводници што повикуваат во Огнот“ (Ел-Касас, 41).

Речено е и дека ова е обратно составено, односно: „Направи ги богобојазливите наши предводници, а нас направи нè нивни следбеници што се угледуваат на нив.“ Ова е мислењето на Муџахид.