Молбата на Ибрахим за спасение

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

„И направи ме еден од наследниците на Џеннетот на благодатите“ – од жителите на Џеннетот, кој Аллах ќе им го даде во наследство. Аллах ја услиша неговата молба и му возвиши степен во Џеннетот на благодатите.

Потоа тој, алејхис-селам, Му се помоли на својот Господар, велејќи: „Господару мој, подари ми мудрост“ – односно, многу знаење со кое ќе ги познавам прописите, дозволеното и забранетото и ќе им судам на луѓето; „и придружи ме кон праведниците“ – меѓу неговите браќа, веровесниците и пратениците.

„И направи да ме спомнуваат со добро тие што ќе дојдат по мене“ – односно, подари ми искрена пофалба што ќе трае до крајот на времето. Аллах ја услиша неговата молба: му подари знаење и мудрост со кои стана еден од највозвишените пратеници; го придружи со неговите браќа, пратениците; и го направи сакан, прифатен и почитуван, пофалуван меѓу сите верски заедници во секое време. Возвишениот рекол: „И меѓу поколенијата што дојдоа по него го оставивме во убав спомен: ‘Мир над Ибрахим!’ Така ги наградуваме доброчинителите. Тој беше еден од Нашите вернички робови.“

„И прости му на татко ми, тој навистина беше меѓу заблудените.“ Оваа молба била поради ветувањето што му го дал на татко си: „Ќе барам од мојот Господар да ти прости. Тој навистина е добар кон мене.“ Возвишениот рекол: „Барањето на Ибрахим за прошка на татко му беше само поради ветувањето што му го беше дал.

А кога му стана јасно дека тој е непријател на Аллах, се одрече од него. Ибрахим навистина беше многу сочувствителен и благ.“

„На Денот кога ни богатството ни синовите нема да користат, освен оној што ќе дојде кај Аллах со здраво срце.“ Тоа е она што ќе му користи кај Аллах, со што ќе се спаси од казната и ќе ја заслужи обилната награда. Здравото срце е срце што е чисто од идолопоклонство, сомнеж, љубов кон злото и упорност во новововедени верски обреди и гревови. Од тоа што е чисто од овие нешта произлегува дека е исполнето со нивните спротивности: искреност, знаење, убеденост и љубов кон доброто, кое му е разубавено во срцето.

Неговата волја и љубов се следбеници на она што го сака Аллах, а неговите желби се усогласени со она што дошло од Аллах.

„И не посрамоти ме на Денот кога ќе бидат оживеани“ – односно, не дозволувај да бидам прекорен поради некои гревови, казнет за нив или посрамен; напротив, направи ме среќен на тој Ден.

„На Денот кога ни богатството ни синовите нема да користат, освен оној што ќе дојде кај Аллах со здраво срце.“ Тоа е она што ќе му користи кај Аллах, со што ќе се спаси од казната и ќе ја заслужи обилната награда.

Тефсир на имамот Ибн Касир

Зборовите на Возвишениот: „И направи ме еден од наследниците на Џеннетот на благодатите“ значат: подари ми на овој свет да остане убав спомен за мене по мојата смрт, а на Ахиретот направи ме еден од наследниците на Џеннетот на благодатите.

Затоа рекол: „Освен оној што ќе дојде кај Аллах со здраво срце“ – односно, срце чисто од нечистотија и идолопоклонство. Мухаммад ибн Сирин рекол: „Здравото срце е она што знае дека Аллах е Вистина, дека Часот сигурно ќе настапи и дека Аллах ќе ги оживее оние што се во гробовите.“ Ибн Аббас рекол за зборовите „со здраво срце“: „Живо срце што сведочи дека нема друг бог достоен за обожување освен Аллах.“ Муџахид, ел-Хасан и други рекле: „Здраво срце“ значи срце чисто од идолопоклонство.

Саид ибн ел-Мусејјиб рекол: „Здравото срце е исправно срце; тоа е срцето на верникот, бидејќи срцето на лицемерот е болно.“ Аллах рекол: „Во нивните срца има болест“ (ел-Бекаре, 10). Абу Осман ен-Нисабури рекол: „Тоа е срце ослободено од новововедени верски обреди и смирено со суннетот.“

Зборовите на Возвишениот: „На Денот кога ни богатството ни синовите нема да користат“ значат дека на тој Ден богатството нема да го заштити човекот од казната на Аллах, дури и да се обиде да се откупи со злато колку што ја исполнува целата земја. Ниту синовите ќе му користат, дури и да се обиде да се откупи со сите луѓе на земјата. На тој Ден корист ќе имаат само верувањето во Аллах, искреното посветување на верата Нему и откажувањето од идолопоклонството. Затоа рекол: „Освен оној што ќе дојде кај Аллах со здраво срце“ – односно, срце чисто од нечистотија и идолопоклонство.

Мухаммад ибн Сирин рекол: „Здравото срце е она што знае дека Аллах е Вистина, дека Часот сигурно ќе настапи и дека Аллах ќе ги оживее оние што се во гробовите.“

Зборовите на Возвишениот: „И не посрамоти ме на Денот кога ќе бидат оживеани“ значат: заштити ме од срамот на Судниот ден, кога ќе бидат оживеани сите созданија, првите и последните.

Ал-Бухари, во врска со зборовите „И не посрамоти ме на Денот кога ќе бидат оживеани“, рекол: „Ибрахим ибн Тахман ни пренесе од Ибн Аби Ди’б, од Саид ибн Саид ел-Макбери, од неговиот татко, од Ебу Хурејре, радијаллаху анху, дека Аллаховиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: ‘Ибрахим ќе го види својот татко на Судниот ден, а на него ќе има прав и темнина.’“

Исмаил ни пренесе, велејќи: „Мојот брат ми пренесе од Ибн Аби Ди’б, од Саид ел-Макбери, од Ебу Хурејре, од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, дека рекол: ‘Ибрахим ќе го сретне својот татко и ќе рече: „Господару мој, Ти ми вети дека нема да ме посрамиш на Денот кога ќе бидат оживеани.“ Аллах ќе рече: „Навистина, Џеннетот им е забранет на неверниците.“’“ Вака ова го пренел кај овој ајет. Во поглавјето за веровесниците го пренел со истиот синџир на пренесувачи, но со следниве зборови: „Ибрахим ќе го сретне својот татко Азар на Судниот ден, а на лицето на Азар ќе има темнина и прав.

Ибрахим ќе му рече: ‘Зарем не ти реков да не ми бидеш непослушен?’ Татко му ќе му рече: ‘Денес нема да ти бидам непослушен.’ Тогаш Ибрахим ќе рече: ‘Господару мој, Ти ми вети дека нема да ме посрамиш на Денот кога ќе бидат оживеани. Има ли поголем срам од тоа татко ми, најдалечниот, да биде несреќен?’

Возвишениот Аллах ќе рече: ‘Навистина, Џеннетот им е забранет на неверниците.’ Потоа ќе му биде речено: ‘О Ибрахим, што е под твоите нозе?’ Тој ќе погледне и ќе види заклано животно, извалкано со нечистотија. Ќе биде фатено за нозете и фрлено во Огнот.“

Ебу Абдуррахман ен-Несаи во толкувањето од својот „ес-Сунен ел-Кубра“, кај зборовите „И не посрамоти ме на Денот кога ќе бидат оживеани“, рекол: „Ахмед ибн Хафс ибн Абдуллах ни пренесе, велејќи: татко ми ми пренесе, велејќи: Ибрахим ибн Тахман ми пренесе од Мухаммад ибн Абдуррахман, од Саид ибн Саид ел-Макбери, од неговиот татко, од Ебу Хурејре, кој рекол дека Аллаховиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: ‘Ибрахим го видел својот татко на Судниот ден, а на него имало прав и темнина. Му рекол: „Те предупредив за ова, но ти не ми се покори.“ Тој рекол: „Но денес нема да ти бидам непослушен.“

Ибрахим рекол: „Господару мој, ми вети дека нема да ме посрамиш на Денот кога ќе бидат оживеани. Ако го посрамиш татко ми, тогаш кој е посрамен повеќе од оној што е најдалечен?“ Аллах рекол: „О Ибрахим, Јас им го забранив [Џеннетот] на неверниците.“ Потоа му го одзел [татко му].

Аллах рекол: „О Ибрахим, каде е татко ти?“ Тој рекол: „Ти ми го зеде.“ Аллах рекол: „Погледни под себе.“ Тој погледнал и видел машка хиена што се валкала во својата нечистотија. Ја фатиле за нозете и ја фрлиле во Огнот.’“

Овој иснад е необичен и во него има нешто спорно. „Зих“ е машката хиена. Како да е Азар претворен во лик на машка хиена, извалкана со сопствениот измет, па така фрлена во Огнот. Овој хадис го пренел и ел-Беззар преку Хаммад ибн Салама, од Ејјуб, од Мухаммад ибн Сирин, од Ебу Хурејре, од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, и во него има необичност.

Го пренел и преку Катада, од Џафер ибн Абдул-Гафир, од Ебу Саид, од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, со слична содржина.

Ова е молба на Ибрахим, алејхис-селам, неговиот Господар да му подари мудрост. Ибн Аббас рекол: „Тоа е знаење.“ Икрима рекол: „Тоа е разум.“ Муџахид рекол: „Тоа е Куранот.“ Ес-Судди рекол: „Тоа е веровесништво.“ Зборовите „и придружи ме кон праведниците“ значат: направи ме со праведниците и на овој свет и на Ахиретот.

Така се молел и Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, кога му се приближила смртта: „Аллаху, поживеј нè како муслимани, усмрти нè како муслимани и придружи нè кон праведниците, не посрамени и не заменети.“ [Рекол:] „Аллаху, кон Највисокото друштво!“ Тоа го кажал трипати. Ова се пренесува во хадис за довата.

Зборовите на Возвишениот: „И направи да ме спомнуваат со добро тие што ќе дојдат по мене“ значат: подари ми убав спомен по мојата смрт, за да бидам спомнуван и да се угледуваат на мене во доброто. Слично на тоа, Возвишениот рекол: „И меѓу поколенијата што дојдоа по него го оставивме во убав спомен. Мир над Ибрахим! Така ги наградуваме доброчинителите.“

Муџахид и Катада рекле: „Тоа значи убава пофалба.“ Муџахид рекол дека ова е како зборовите на Возвишениот: „И му ја дадовме неговата награда на овој свет, а на Ахиретот тој навистина ќе биде меѓу праведниците“, и: „И му дадовме добро на овој свет, а на Ахиретот тој навистина ќе биде меѓу праведниците.“ Лејс ибн Еби Сулејм рекол: „Секоја верска заедница го сака и го поддржува.“ Истото го рекол и Икрима.

Зборовите на Возвишениот: „И прости му на татко ми, тој навистина беше меѓу заблудените“ се слични на зборовите: „Господару наш, прости ми мене и на моите родители.“ Ибрахим, алејхис-селам, подоцна се откажал од ова, како што рекол Возвишениот: „Барањето на Ибрахим за прошка на татко му беше само поради ветувањето што му го беше дал. А кога му стана јасно дека тој е непријател на Аллах, се одрече од него. Ибрахим навистина беше многу сочувствителен и благ.“

Аллах го прекинал барањето на Ибрахим за прошка на татко му, велејќи: „Во Ибрахим и во оние што беа со него имате убав пример, кога му рекоа на својот народ: ‘Ние немаме ништо со вас и со она што го обожувате наместо Аллах. Ве отфрламе, а меѓу нас и вас ќе има непријателство и омраза засекогаш, сè додека не поверувате во Аллах, Единствениот’, освен зборовите на Ибрахим кон татко му: ‘Секако ќе барам прошка за тебе, но не можам да ти помогнам пред Аллах.’“ (Ибрахим, 41; ет-Тевбе, 114; ел-Мумтехине, 4).

Тефсир на ал-Багави

„Господару мој, подари ми мудрост.“ Ибн Аббас рекол: „Познавање на границите и прописите на Аллах.“ Мукатил рекол: „Разбирање и знаење.“ Ел-Келби рекол: „Веровесништво.“

„И придружи ме кон праведниците“ – меѓу веровесниците пред мене, во степенот и положбата.

„И направи да ме спомнуваат со добро тие што ќе дојдат по мене“ – односно, подари ми убава пофалба, прекрасен спомен и општо прифаќање кај народите што ќе дојдат по мене. Аллах му го подари тоа, па припадниците на сите верски заедници го поддржуваат и го пофалуваат. Ел-Кутејби рекол: „Зборот ‘јазик’ е употребен метафорично наместо ‘говор’, бидејќи говорот се изразува со него.“

„И направи ме еден од наследниците на Џеннетот на благодатите“ – односно, меѓу оние на кои ќе им го дадеш Џеннетот на благодатите.

„И не посрамоти ме“ – не разоткривај ме и не изложувај ме на срам – „на Денот кога ќе бидат оживеани“.

„На Денот кога ни богатството ни синовите нема да користат.“

„И прости му на татко ми, тој навистина беше меѓу заблудените.“ Ова го кажал пред да му стане јасно дека татко му е непријател на Аллах, како што претходно беше спомнато во сурата ет-Тевбе.

„Освен оној што ќе дојде кај Аллах со здраво срце“ – односно, срце чисто од идолопоклонство и сомнеж. Што се однесува до гревовите, никој не е целосно заштитен од нив. Ова е ставот на повеќето толкувачи. Саид ибн ел-Мусејјиб рекол: „Здравото срце е исправно срце, односно срцето на верникот, бидејќи срцето на неверникот и лицемерот е болно.“

Аллах рекол: „Во нивните срца има болест“ (ел-Бекаре, 10). Ибн Осман ен-Нисабури рекол: „Тоа е срце ослободено од новововедени верски обреди и смирено во суннетот.“