Благодарност и праведни дела

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

Тој се насмеа од зборовите на мравката, восхитен од нејзината речитост, добриот совет и убавото изразување. Такво е однесувањето на пророците, мир над нив: совршена воспитаност, восхит кога е соодветно, а смеењето да не ги води подалеку од насмевка. Исто така, Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, најчесто се смеел со насмевка, зашто гласното смеење укажува на лекомисленост и лоша воспитаност. А да не се насмевнеш и да не покажеш восхит од нешто што заслужува восхит, укажува на грубост во карактерот и самоволие. Пратениците се далеку од тоа.

Сулејман му заблагодари на Аллах, Кој го довел до таква состојба, и рече: „Господару мој, вдахни ми“ — односно, инспирирај ме и упати ме „да бидам благодарен на благодатта Твоја, која ми ја укажа мене и на родителите мои“, зашто благодатта што им е дадена на родителите е благодат и за нивното дете. Тој го замоли својот Господар да му даде успех да Му благодари за духовните и световните благодати што му ги дарувал нему и на неговите родители.

„И да правам добри дела што Ти ќе ги одобриш“ — односно, упати ме да правам добри дела со кои си задоволен, бидејќи се во согласност со Твојата заповед, се прават искрено и се ослободени од она што ги расипува и намалува нивната вредност. „И внеси ме, со милоста Своја“, од која е и Џеннетот, „меѓу добрите робови Свои“, зашто милоста им е одредена на праведните според различните степени и положби. Ова е примерот што Аллах го споменал за состојбата на Сулејман кога го слушнал говорот и повикот на мравката.

Тефсир на имамот Ибн Касир

„Тој се насмеа гласно на зборовите нејзини и рече: ‘Господару мој, вдахни ми да бидам благодарен на благодатта Твоја, која ми ја укажа мене и на родителите мои, и да правам добри дела што Ти ќе ги одобриш’“ — односно, инспирирај ме да бидам благодарен за благодатта што ми ја подари: што ме научи на говорот на птиците и животните; а на моите родители — што Ти се предале и поверувале во Тебе.

„И да правам добри дела што Ти ќе ги одобриш“ — односно, дела што ги сакаш и ги одобруваш.

„И внеси ме, со милоста Своја, меѓу добрите робови Свои“ — односно, кога ќе ме усмртиш, придружи ме на добрите робови Свои и на највозвишеното друштво од Твоите блиски пријатели.

Што се однесува до зборовите на некои толкувачи дека оваа долина се наоѓала во земјата Шам или на друго место, дека мравката имала две крилја како мува или други слични тврдења — од нив нема никаква корист. Од Науф ал-Бикали се пренесува дека мравките на Сулејман биле големи како волци. Така го видов ова запишано со буквата ја (ي), но исправно е со буквата ба (ب); тоа е препишувачка грешка, а Аллах најдобро знае.

Поентата е дека Сулејман, алејхи селам, го разбрал нејзиниот говор и се насмеал од него, а тоа е навистина величествено дело. Ибн Аби Хатим рекол: „Ни раскажа татко ми, нему Мухаммад ибн Башар, нему Јазид ибн Харун, нему Мис‘ар, од Зејд ал-‘Ами, од Абу ас-Сиддик ан-Наџи, дека рекол: ‘Сулејман, алејхи селам, излегол да се моли за дожд. Тогаш здогледал мравка легната на грб, со нозете кренати кон небото, како вели: „Аллаху, ние сме едно од Твоите созданија и не можеме без Твојата дождовна вода. Ако не нè напоиш, ќе пропаднеме.“

Сулејман, алејхи селам, рекол: „Вратете се, веќе ви е даден дожд поради молбата на некој друг.“’“

Во веродостојниот хадис што Муслим го забележал преку патека од Абдур-Раззак, од Ма‘мар, од Хаммам, од Абу Хурејра, од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, се пренесува: „Една мравка каснала еден од пророците, па тој наредил да се запали целото мравјалиште. Тогаш Аллах му објавил: ‘Зарем затоа што те каснала една мравка уништи цел народ што Го слави Аллах? Зошто не уби само една мравка?’“

Тефсир на ал-Багави

За зборовите на Возвишениот: „Тој се насмеа гласно на зборовите нејзини“, аз-Заџаџ рекол: „Најчесто смеењето на пророците било насмевка.“ Зборот „гласно“ тука значи „со насмевка“. Се вели дека најнапред се насмевнал, а на крајот се насмеал.

Абдул-Вахид ал-Милихи ни раскажа: ни раскажа Ахмад ибн Абдуллах ан-Ну‘ајми: ни раскажа Мухаммад ибн Јусуф: ни раскажа Мухаммад ибн Исмаил: ни раскажа Јахја ибн Сулејман: ми раскажа Ибн Вахб: ни соопшти Амр — односно, Ибн ал-Харис: ни соопшти ан-Надр, од Сулејман ибн Јасар, од Аиша, дека рекла: „Никогаш не сум го видела Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, како се смее гласно така што ќе му ја видам увулата; тој само се насмевнуваше.“

Абдуллах ибн Абдус-Самад ал-Џузџани ни раскажа: ни раскажа Абу ал-Касим ал-Хуза‘и: ни раскажа ал-Хајтам ибн Кулајб: ни раскажа Абу Иса: ни раскажа Кутајба ибн Са‘ид: ни раскажа Ибн Лахи‘а, од Абдуллах ибн ал-Мугира, од Абдуллах ибн ал-Харис ибн Џуз’, дека рекол: „Не сум видел никого што се насмевнувал почесто од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем.“

Мукатил рекол: Сулејман се насмеал на зборовите на мравката од восхит, бидејќи кога човек ќе види нешто што не му е познато, се восхитува и се смее. Потоа Сулејман му се заблагодарил на својот Господар за благодатите што му ги дарувал.

„И рече: ‘Господару мој, вдахни ми’“ — односно, инспирирај ме — „да бидам благодарен на благодатта Твоја, која ми ја укажа мене и на родителите мои, и да правам добри дела што Ти ќе ги одобриш, и внеси ме, со милоста Своја, меѓу добрите робови Свои“ — односно, вклучи ме во нивното друштво, запиши го моето име меѓу нивните имиња и воскресни ме во нивната група. Ибн Аббас рекол: Тој мислел со Ибрахим, Исмаил, Исхак, Ја‘куб и пророците по нив. Се вели и дека значењето е: „Со Твојата милост, внеси ме во Џеннетот меѓу добрите робови Свои.“