رَبِّ أَوْزِعْنِي، أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ، وَعَلَىٰ، وَالِدَيَّ، وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ، وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ.
رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ
ഓഡിയോ ലോഡ് ചെയ്യാനായില്ല. പിന്നീട് വീണ്ടും ശ്രമിക്കുക.
അപ്പോള് അതിന്റെ വാക്കുകേട്ട് അദ്ദേഹം നന്നായൊന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു. എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കള്ക്കും നീ ചെയ്തുതന്നിട്ടുള്ള നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് നന്ദികാണിക്കുവാനും നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സല്കര്മ്മം ചെയ്യുവാനും എനിക്ക് നീ പ്രചോദനം നല്കേണമേ. നിന്റെ കാരുണ്യത്താല് നിന്റെ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരുടെ കൂട്ടത്തില് എന്നെ നീ ഉള്പെടുത്തുകയും ചെയ്യേണമേ.
രൂപം: «അവ്സിഅ്നി» (أَوْزِعْنِي) എന്ന കല്പനാക്രിയയ്ക്ക് ‘നന്ദി പറയാൻ എന്നെ പ്രചോദിപ്പിക്കുകയും പ്രാപ്തനാക്കുകയും ചെയ്യേണമേ’ എന്ന അർത്ഥമുണ്ട്. ഉറുമ്പിന്റെ വാക്ക് കേട്ട രാജാവും പ്രവാചകനുമായ സുലൈമാൻ നബി (അ) നടത്തിയ പ്രാർഥനയാണിത്.
ശൈഖ് അബ്ദുർറഹ്മാൻ അസ്സഅ്ദിയുടെ തഫ്സീർ
«അപ്പോൾ അതിന്റെ വാക്കുകേട്ട് അദ്ദേഹം നന്നായൊന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു»—അതിന്റെ വാചാതുര്യം, ഉപദേശം, മനോഹരമായ അവതരണരീതി എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അത്ഭുതവും സന്തോഷവും തോന്നിയതിനാൽ. ഇതാണ് പ്രവാചകന്മാരുടെ—അവർക്കെല്ലാം അല്ലാഹുവിന്റെ സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ—പൂർണമായ മര്യാദ: അത്ഭുതപ്പെടേണ്ട സന്ദർഭത്തിൽ അത്ഭുതപ്പെടുക; ചിരി പുഞ്ചിരിയിൽ ഒതുക്കുക. അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) അധികവും ചിരിച്ചിരുന്നത് പുഞ്ചിരിയോടെയായിരുന്നു. പൊട്ടിച്ചിരി മനസ്സിന്റെ ലഘുത്വവും മോശമായ പെരുമാറ്റവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അതുപോലെ, അത്ഭുതപ്പെടേണ്ട കാര്യത്തിൽ പുഞ്ചിരിക്കാതെയും അത്ഭുതം പ്രകടിപ്പിക്കാതെയും ഇരിക്കുന്നത് പരുഷസ്വഭാവത്തെയും അഹങ്കാരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പ്രവാചകന്മാർ ഈ രണ്ടു സ്വഭാവങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തരാണ്.
ഈ അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചതിന് അല്ലാഹുവിനോട് നന്ദി പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്ക് പ്രചോദനം നൽകേണമേ»—അതായത്, «എന്നെ പ്രചോദിപ്പിക്കുകയും പ്രാപ്തനാക്കുകയും ചെയ്യേണമേ; എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും നീ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് ഞാൻ നന്ദി കാണിക്കാൻ». മാതാപിതാക്കൾക്കുള്ള അനുഗ്രഹം മക്കൾക്കുമുള്ള അനുഗ്രഹമാണ്. അതിനാൽ, തനിക്കും മാതാപിതാക്കൾക്കും ലഭിച്ച മതപരവും ഭൗതികവുമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നന്ദി കാണിക്കാനുള്ള കഴിവ് നൽകണമെന്ന് അദ്ദേഹം രക്ഷിതാവിനോട് ചോദിച്ചു.
«നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സൽകർമ്മം ചെയ്യാനും»—അതായത്, നിന്റെ കൽപനയ്ക്ക് അനുസൃതവും ആത്മാർഥവുമായ, ദോഷകരമായതും കുറവുണ്ടാക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങളിൽനിന്ന് മുക്തവുമായ സൽകർമ്മം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് പ്രാപ്തി നൽകേണമേ. «നിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ എന്നെ നിന്റെ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണമേ»—ആ കാരുണ്യത്തിൽ സ്വർഗവും ഉൾപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത പദവികളിലും സ്ഥാനങ്ങളിലുമുള്ള സദ്വൃത്തരായവർക്ക് കാരുണ്യം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉറുമ്പിന്റെ വാക്കും വിളിയും കേട്ടപ്പോൾ സുലൈമാന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു നൽകിയ ഒരു മാതൃകയാണിത്.
ഇമാം ഇബ്നു കസീറിന്റെ തഫ്സീർ
«അപ്പോൾ അതിന്റെ വാക്കുകേട്ട് അദ്ദേഹം നന്നായൊന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും നീ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് നന്ദി കാണിക്കാനും, നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സൽകർമ്മം ചെയ്യാനും എനിക്ക് പ്രചോദനം നൽകേണമേ’»—അതായത്, പക്ഷികളുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ഭാഷ എന്നെ പഠിപ്പിച്ചതുപോലുള്ള, നീ എനിക്ക് ചൊരിഞ്ഞ അനുഗ്രഹത്തിന് നന്ദി കാണിക്കാൻ എനിക്ക് പ്രചോദനം നൽകേണമേ. നിനക്ക് കീഴടങ്ങുകയും നിന്നിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള അനുഗ്രഹം എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും നീ നൽകി. «നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സൽകർമ്മം ചെയ്യാനും»—അതായത്, നീ ഇഷ്ടപ്പെടുകയും തൃപ്തിപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ എനിക്ക് പ്രാപ്തി നൽകേണമേ.
«നിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ എന്നെ നിന്റെ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണമേ»—അതായത്, എന്നെ മരിപ്പിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരിലും നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതരായവരിലും എന്നെ ചേർക്കേണമേ.
ഈ താഴ്വര ശാമിലോ മറ്റെവിടെയെങ്കിലുമോ ആയിരുന്നുവെന്നും, ഈ ഉറുമ്പിന് ഈച്ചയെപ്പോലെ രണ്ടു ചിറകുകളുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും മറ്റും ചില വ്യാഖ്യാതാക്കൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അത്തരം വാദങ്ങൾക്കൊന്നും യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ല. നൗഫ് അൽ-ബിക്കാലി പറഞ്ഞതായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു: «സുലൈമാന്റെ ഉറുമ്പുകൾ ചെന്നായ്ക്കളെപ്പോലെയായിരുന്നു.» ഇങ്ങനെ യാ (ي) ഉപയോഗിച്ച് എഴുതിയതായി ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ അത് ബാ (ب) ആണ്; അതൊരു പാഠപ്പിശകാണ്. അല്ലാഹുവാണ് കൂടുതൽ അറിയുന്നവൻ. സുലൈമാൻ (അ) ഉറുമ്പിന്റെ വാക്ക് മനസ്സിലാക്കുകയും അതുകേട്ട് പുഞ്ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ് ഇവിടെ ഉദ്ദേശ്യം. ഇത് വളരെ മഹത്തായ കാര്യമാണ്.
ഇബ്നു അബീ ഹാതിം പറഞ്ഞു: എന്റെ പിതാവ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ബശ്ശാർ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; യസീദ് ഇബ്നു ഹാറൂൻ ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിച്ചു; മിസ്അർ, സൈദ് അൽ-ഉമ്മി മുഖേന, അബൂ അൽ-സിദ്ദീഖ് അൽ-നാജിയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു: സുലൈമാൻ (അ) മഴയ്ക്കായി പ്രാർഥിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ഒരു ഉറുമ്പ് മലർന്നുകിടന്ന് കാലുകൾ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർത്തി പറയുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു: «അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങളും നിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽപ്പെട്ടവരാണ്. നിന്റെ മഴയില്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയില്ല. നീ ഞങ്ങൾക്ക് മഴ നൽകാതിരുന്നാൽ ഞങ്ങൾ നശിച്ചുപോകും.»
അപ്പോൾ സുലൈമാൻ (അ) പറഞ്ഞു: «മടങ്ങിപ്പോകൂ; മറ്റൊരാളുടെ പ്രാർഥനയാൽ നിങ്ങൾക്ക് മഴ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.»
മുസ്ലിമിന്റെ സ്വഹീഹിൽ, അബ്ദുർറസാഖ്, മഅ്മർ, ഹമ്മാം എന്നിവർ മുഖേന അബൂ ഹുറൈറയിൽനിന്ന് നബി (സ) ഉദ്ധരിച്ച ഹദീസ് സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: «ഒരു പ്രവാചകനെ ഒരു ഉറുമ്പ് കടിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഉറുമ്പുകളുടെ ഒരു പാർപ്പിടം കത്തിക്കാൻ കൽപിച്ചു. അപ്പോൾ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് സന്ദേശം നൽകി: ‘ഒരു ഉറുമ്പ് നിന്നെ കടിച്ചതിന്റെ പേരിൽ അല്ലാഹുവിനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തെ നീ നശിപ്പിച്ചുവോ? ഒരൊറ്റ ഉറുമ്പിനെ മാത്രം [ശിക്ഷിച്ചാൽ] മതിയായിരുന്നില്ലേ?’»
അൽ-ബഗവിയുടെ തഫ്സീർ
അല്ലാഹു പറയുന്നു: «അപ്പോൾ അതിന്റെ വാക്കുകേട്ട് അദ്ദേഹം നന്നായൊന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു.» സജ്ജാജ് പറഞ്ഞു: «പ്രവാചകന്മാരിൽ അധികവും ചിരിച്ചിരുന്നത് പുഞ്ചിരിയോടെയായിരുന്നു.» «ചിരിച്ചുകൊണ്ട്» എന്നതിന്റെ അർത്ഥം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് എന്നാണ്. ആദ്യം പുഞ്ചിരിക്കുകയും അവസാനം ചിരിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
അബ്ദുൽ വാഹിദ് അൽ-മലീഹി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അഹ്മദ് ഇബ്നു അബ്ദുല്ലാഹ് അൽ-നുഐമി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; മുഹമ്മദ് ഇബ്നു യൂസുഫ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ഇസ്മാഈൽ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; യഹ്യാ ഇബ്നു സുലൈമാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇബ്നു വഹ്ബ് ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അംറ്—അദ്ദേഹം ഇബ്നു അൽ-ഹാരിസാണ്—ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അൽ-നദ്റ് അദ്ദേഹത്തോട് നിവേദനം ചെയ്തു; അദ്ദേഹം സുലൈമാൻ ഇബ്നു യസാറിൽനിന്ന്, അദ്ദേഹം ആഇശയിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു. അവർ പറഞ്ഞു: «അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ) വായുടെ ഉള്ള് കാണത്തക്കവിധം പൊട്ടിച്ചിരിക്കുന്നതായി ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിക്കുകയാണ് ചെയ്തിരുന്നത്.»
അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു അബ്ദുസ്സമദ് അൽ-ജൗസജാനി ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അബുൽഖാസിം അൽ-ഖുസാഈ ഞങ്ങളെ അറിയിച്ചു; അൽ-ഹൈസം ഇബ്നു കുലൈബ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; അബൂ ഈസാ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഖുതൈബ ഇബ്നു സഈദ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇബ്നു ലഹീഅ, അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു അൽ-മുഗീറ മുഖേന, അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു അൽ-ഹാരിസ് ഇബ്നു ജുസ്അിൽനിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: «അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ (സ)യെക്കാൾ കൂടുതൽ പുഞ്ചിരിക്കുന്ന മറ്റാരെയും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.»
മുഖാതിൽ പറഞ്ഞു: ഉറുമ്പിന്റെ വാക്കുകേട്ട് സുലൈമാൻ ചിരിച്ചത് അത്ഭുതംകൊണ്ടായിരുന്നു. പരിചയമില്ലാത്ത ഒരു കാര്യം മനുഷ്യൻ കാണുമ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെടുകയും ചിരിക്കുകയും ചെയ്യും. തുടർന്ന്, തനിക്ക് നൽകിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് സുലൈമാൻ തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
«അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: ‘എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്ക് പ്രചോദനം നൽകേണമേ’»—അതായത്, എന്നെ പ്രചോദിപ്പിക്കേണമേ. «എനിക്കും എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്കും നീ നൽകിയ അനുഗ്രഹത്തിന് നന്ദി കാണിക്കാനും, നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സൽകർമ്മം ചെയ്യാനും, നിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ എന്നെ നിന്റെ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തേണമേ»—അതായത്, അവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ എന്നെ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും അവരുടെ പേരുകളോടൊപ്പം എന്റെ പേരും രേഖപ്പെടുത്തുകയും അവരുടെ സംഘത്തിൽ എന്നെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. ഇബ്നു അബ്ബാസ് പറഞ്ഞു: «ഇബ്രാഹീം, ഇസ്മാഈൽ, ഇസ്ഹാഖ്, യഅ്ഖൂബ് എന്നിവരോടും അവർക്കുശേഷം വന്ന പ്രവാചകന്മാരോടും കൂടെയാകണമെന്നാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്.»
അല്ലാഹുവിന്റെ കാരുണ്യത്താൽ സദ്വൃത്തരായ ദാസന്മാരിൽ ഉൾപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സ്വർഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണമെന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥമെന്നും പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ (ഹദീസ് നമ്പർ 2734) നന്ദിയുടെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചും അതിനുള്ള പ്രതിഫലമായി നന്മകൾ വർധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ചും നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.