Ọpẹ́ fún àwọn ìbùkún Ọlọ́run

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Ó rẹ́rìn-ín díẹ̀ nítorí ohun tí èèrà náà sọ, ó sì yà á lẹ́nu nítorí ọ̀rọ̀ rẹ̀ tó ṣe kedere, ìmọ̀ràn rere rẹ̀ àti ọ̀nà tó gbà sọ ọ́ dáadáa. Èyí ni ìwà àwọn wòlíì, kí àlàáfíà Ọlọ́run máa bá wọn: wọ́n ní ìwà rere tó pé, wọ́n sì máa ń yà lẹ́nu níbi tó yẹ. Ẹ̀rín wọn kì í kọjá ẹ̀rín ẹnu díẹ̀; gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rín Ojíṣẹ́ Ọlọ́run, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, ṣe máa ń jẹ́ ẹ̀rín ẹnu díẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Nítorí ẹ̀rín ariwo ń tọ́ka sí àìgbọ́n àti àìní ìwà rere.

Àìrẹ́rìn-ín tàbí àìyà lẹ́nu nígbà tí ohun kan bá yẹ kí ó ya ènìyàn lẹ́nu ń tọ́ka sí ìwà líle àti ìgbéraga. Àwọn òjíṣẹ́ Ọlọ́run sì jìnnà sí irú ìwà bẹ́ẹ̀.

Ó sì dúpẹ́ lọ́wọ́ Ọlọ́run tó mú un dé ipò yìí, ó ní: “Olúwa mi, mú mi ní ìmísí”—ìyẹn ni, fún mi ní ìmísí àti ìrànlọ́wọ́—“láti dúpẹ́ fún ìbùkún Rẹ tí O fi ṣe fún èmi àti àwọn òbí mi.” Nítorí ìbùkún tí ó dé bá àwọn òbí jẹ́ ìbùkún fún ọmọ náà pẹ̀lú. Ó bẹ Olúwa rẹ̀ pé Kí Ó fún un ní ìrànlọ́wọ́ láti ṣe ojúṣe ọpẹ́ fún àwọn ìbùkún ìsìn àti ti ayé tí Ó fi fún òun àti àwọn òbí rẹ̀.

“Àti pé kí n ṣe iṣẹ́ rere tí Inú Rẹ dùn sí”—ìyẹn ni, fún mi ní ìrànlọ́wọ́ láti ṣe iṣẹ́ rere tí Inú Rẹ dùn sí, nítorí ó bá àṣẹ Rẹ mu, a sì ṣe é tọkàntọkàn, láìsí ohun tó ń ba á jẹ́ tàbí tó ń dín ẹ̀san rẹ̀ kù. “Kí O sì fi àánú Rẹ wọ̀ mí sínú àwọn ìránṣẹ́ Rẹ rere”—àánú Rẹ̀ sì ni Párádísè, èyí tí a pèsè fún àwọn olódodo gẹ́gẹ́ bí oríṣiríṣi ipò àti ipò ọlá wọn. Èyí jẹ́ àpẹẹrẹ tí Ọlọ́run mẹ́nuba nípa ipò Sulaẹ́mànì nígbà tó gbọ́ ọ̀rọ̀ èèrà náà àti ìkìlọ̀ rẹ̀.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

“Ó rẹ́rìn-ín díẹ̀ nítorí ohun tí èèrà náà sọ, ó sì wí pé: ‘Olúwa mi, mú mi ní ìmísí láti dúpẹ́ fún ìbùkún Rẹ tí O fi ṣe fún èmi àti àwọn òbí mi, àti láti ṣe iṣẹ́ rere tí Inú Rẹ dùn sí.’” Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé: “Mú mi ní ìmísí láti dúpẹ́ fún ìbùkún tí O fi fún mi—ìyẹn, kí O kọ́ mi ní ọ̀rọ̀ àwọn ẹyẹ àti ẹranko—àti fún àwọn òbí mi, nípa fífún wọn ní ìfẹ́ láti tẹríba fún Ọ àti láti gba Ọ gbọ́.”

“Àti láti ṣe iṣẹ́ rere tí Inú Rẹ dùn sí”—ìyẹn ni, iṣẹ́ tí O fẹ́, tí Inú Rẹ sì dùn sí.

“Kí O sì fi àánú Rẹ wọ̀ mí sínú àwọn ìránṣẹ́ Rẹ rere”—ìyẹn ni, nígbà tí O bá mú ẹ̀mí mi, darapọ̀ mọ́ mi pẹ̀lú àwọn ìránṣẹ́ Rẹ olódodo àti àwọn olùfẹ́ Rẹ tí wọ́n wà ní ipò gíga jù lọ.

Ẹnikẹ́ni nínú àwọn olùtumọ̀ àsọyé Qur’ān tó sọ pé àfonífojì yìí wà ní ilẹ̀ Ṣámì tàbí ní ibòmíràn, àti pé èèrà yìí ní ìyẹ́ bí eṣinṣin, tàbí àwọn ọ̀rọ̀ mìíràn tó jọ bẹ́ẹ̀, kò sí èrè kankan nínú irú ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀. A sọ láti ọ̀dọ̀ Nawf al-Bikālī pé: “Èèrà Sulaẹ́mànì tóbi bí ìkookò.” Bákan náà ni mo rí i pé a kọ ọ́ pẹ̀lú lẹ́tà yā’ (ي), ṣùgbọ́n ó yẹ kí ó jẹ́ pẹ̀lú lẹ́tà bā’ (ب); àṣìṣe ìkọ̀wé ni èyí, Ọlọ́run sì mọ̀ jù lọ.

Ohun tí a fẹ́ sọ ni pé Sulaẹ́mànì, kí àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, lóye ọ̀rọ̀ èèrà náà, ó sì rẹ́rìn-ín díẹ̀ nítorí rẹ̀. Èyí jẹ́ ohun ńlá gan-an. Ibn Abī Ḥātim sọ pé: Bàbá mi sọ fún wa, Muḥammad ibn Bashshār sì sọ fún wa pé, Yazīd ibn Hārūn sọ fún wa pé, Mis‘ar sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Zayd al-‘Ammī, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ṣiddīq al-Nājī, ẹni tó sọ pé: “Sulaẹ́mànì, kí àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, jáde lọ láti béèrè òjò. Ó rí èèrà kan tó dùbúlẹ̀ sí ẹ̀yìn rẹ̀, tó gbé àwọn ẹsẹ̀ rẹ̀ sókè sí ọ̀run, tó sì ń sọ pé: ‘Ọlọ́run, àwa jẹ́ ẹ̀dá kan lára àwọn ẹ̀dá Rẹ, a kò sì lè ṣe láìsí omi tí O rọ̀ sí wa.

Bí O kò bá rọ̀ sí wa, a ó ṣègbé.’ Sulaẹ́mànì wí pé: ‘Ẹ padà; a ti rọ̀ sí yín nítorí àdúrà ẹlòmíràn.’”

Ó sì ti fi ìdánilójú múlẹ̀ nínú Ṣaḥīḥ Muslim, nípasẹ̀ ‘Abd al-Razzāq, láti ọ̀dọ̀ Ma‘mar, láti ọ̀dọ̀ Hammām, láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, láti ọ̀dọ̀ Ànábì, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, pé: “Èèrà kan bù kàn án ní ọ̀kan lára àwọn wòlíì. Ó sì pàṣẹ pé kí wọ́n sun gbogbo ibùgbé èèrà náà. Ọlọ́run sì fi ìṣípayá ránṣẹ́ sí i pé: ‘Nítorí èèrà kan bù kàn ọ́ ni o fi pa gbogbo àwùjọ kan lára àwọn àwùjọ tó ń yin Ọlọ́run mọ́? Kí ló dé tí o kò fi pa èèrà kan ṣoṣo?’” Ó wí pé…

Tafsīr al-Baghawī

Nípa ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Olódùmarè pé: “Ó rẹ́rìn-ín díẹ̀ nítorí ohun tí èèrà náà sọ,” al-Zajjāj sọ pé: “Ọ̀pọ̀ ìgbà, ẹ̀rín àwọn wòlíì máa ń jẹ́ ẹ̀rín ẹnu díẹ̀.” Ọ̀rọ̀ náà “ẹ̀rín” túmọ̀ sí pé ó rẹ́rìn-ín díẹ̀. A tún sọ pé ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀rín ẹnu díẹ̀, ó sì parí pẹ̀lú ẹ̀rín.

‘Abd al-Wāḥid al-Malīḥī sọ fún wa pé, Aḥmad ibn ‘Abd Allāh al-Nu‘aymī sọ fún wa pé, Muḥammad ibn Yūsuf sọ fún wa pé, Muḥammad ibn Ismā‘īl sọ fún wa pé, Yaḥyā ibn Sulaymān sọ fún wa pé, Ibn Wahb sọ fún mi pé, ‘Amr—ìyẹn Ibn al-Ḥārith—sọ fún wa pé, al-Naḍr sọ fún un láti ọ̀dọ̀ Sulaymān ibn Yasār, láti ọ̀dọ̀ ‘Ā’ishah, ẹni tó sọ pé: “Mi ò tíì rí Ojíṣẹ́ Ọlọ́run, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, tó rẹ́rìn-ín títí débi pé kí n rí àwọn ẹ̀yìn ẹnu rẹ̀; ẹ̀rín rẹ̀ kì í ju ẹ̀rín ẹnu díẹ̀ lọ.”

‘Abd Allāh ibn ‘Abd al-Ṣamad al-Jawzajānī sọ fún wa pé, Abū al-Qāsim al-Khuzā‘ī sọ fún wa pé, al-Haytham ibn Kulayb sọ fún wa pé, Abū ‘Īsā sọ fún wa pé, Qutaybah ibn Sa‘īd sọ fún wa pé, Ibn Lahī‘ah sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ ‘Abd Allāh ibn al-Mughīrah, láti ọ̀dọ̀ ‘Abd Allāh ibn al-Ḥārith ibn Juz’, ẹni tó sọ pé: “Mi ò tíì rí ẹnikẹ́ni tó rẹ́rìn-ín ẹnu díẹ̀ ju Ojíṣẹ́ Ọlọ́run lọ, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a.”

Muqātil sọ pé: Sulaẹ́mànì rẹ́rìn-ín nítorí ohun tí èèrà náà sọ, ó sì yà á lẹ́nu; nítorí tí ènìyàn bá rí ohun tí kò tíì rí rí, ó máa yà á lẹ́nu, ó sì lè rẹ́rìn-ín. Lẹ́yìn náà, Sulaẹ́mànì yin Olúwa rẹ̀ fún àwọn ìbùkún tí Ó fi fún un.

“Ó sì wí pé: ‘Olúwa mi, mú mi ní ìmísí’”—ìyẹn ni, fún mi ní ìmísí—“láti dúpẹ́ fún ìbùkún Rẹ tí O fi ṣe fún èmi àti àwọn òbí mi, àti láti ṣe iṣẹ́ rere tí Inú Rẹ dùn sí; kí O sì fi àánú Rẹ wọ̀ mí sínú àwọn ìránṣẹ́ Rẹ rere.” Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé: Darapọ̀ mọ́ mi mọ́ wọn, kí O sì kọ orúkọ mi sílẹ̀ pẹ̀lú tiwọn, kí O sì jí mi dìde láàárín ẹgbẹ́ wọn. Ibn ‘Abbās sọ pé ó túmọ̀ sí pẹ̀lú Ibrāhīm, Ismā‘īl, Isḥāq, Ya‘qūb àti àwọn wòlíì tó tẹ̀ lé wọn. A tún sọ pé: Fi àánú Rẹ wọ̀ mí sínú Párádísè láàárín àwọn ìránṣẹ́ Rẹ rere.