Những lời cầu nguyện của Ibrahim

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

“Xin Ngài làm cho bề tôi thành một người thừa kế Thiên Đàng Hạnh phúc”, nghĩa là thuộc về những người của Thiên Đàng mà Allah ban cho họ thừa kế. Allah đã đáp lại lời cầu xin của Người, nâng cao địa vị của Người trong những khu vườn Hạnh phúc.

Sau đó, Người — cầu xin Allah ban bình an cho Người — cầu xin Thượng Đế: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài ban cho bề tôi sự khôn ngoan”, nghĩa là ban cho Người thật nhiều kiến thức để Người nhận biết các phán quyết, điều halal và điều haram, cũng như phân xử giữa mọi người; “và xin Ngài nhập bề tôi cùng với những người đức hạnh”, tức là những người anh em của Người trong hàng ngũ các vị Nabi và Sứ Giả.

“Xin Ngài vinh danh bề tôi trên chiếc lưỡi của những thế hệ mai sau”, nghĩa là xin Ngài làm cho lời ca ngợi chân thật về bề tôi được lưu truyền mãi đến tận cuối thời gian. Allah đã đáp lại lời cầu xin của Người, ban cho Người tri thức và sự khôn ngoan khiến Người trở thành một trong những vị Sứ Giả cao quý nhất; đưa Người vào hàng ngũ những người anh em Sứ Giả của Người; và làm cho Người được yêu mến, chấp nhận, tôn kính và ca ngợi trong mọi tôn giáo, ở mọi thời đại. Đấng Tối Cao phán: “Và chúng Ta đã lưu lại lời ca ngợi về Người cho các thế hệ sau. Bình an cho Ibrahim!

Đó là cách mà TA đền đáp những người làm tốt. Quả thật, Người là một bề tôi có đức tin của TA.”

“Và xin Ngài tha thứ cho phụ thân của bề tôi bởi ông ấy là một người lầm lạc.” Lời cầu xin này là do lời hứa Người đã nói với cha mình: “Con sẽ cầu xin Thượng Đế của con tha thứ cho cha. Quả thật, Ngài luôn nhân từ với con.” Đấng Tối Cao phán: “Việc Ibrahim cầu xin tha thứ cho cha mình chỉ là vì lời hứa mà Người đã hứa với ông ấy.

Nhưng khi Người nhận rõ rằng ông ấy là kẻ thù của Allah, Người đã từ bỏ ông ấy. Quả thật, Ibrahim là người thường khẩn cầu và khoan dung.”

“Ngày mà của cải cũng như con cái sẽ không giúp ích được gì, ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch.” Đó là điều có ích cho người ấy nơi Ngài; nhờ đó người ấy thoát khỏi sự trừng phạt và xứng đáng nhận phần thưởng vô cùng lớn lao. Trái tim trong sạch là trái tim được giữ gìn khỏi việc tổ hợp với Allah, sự hoài nghi, tình yêu điều xấu và sự cố chấp trong việc thực hành điều mới đặt ra trong tôn giáo cùng các tội lỗi.

Khi trái tim được giữ gìn khỏi những điều ấy, điều tất yếu là nó mang những phẩm chất đối lập: sự chân thành, tri thức, niềm tin chắc chắn, lòng yêu điều thiện và việc thấy điều thiện đẹp đẽ trong tim. Ý chí và tình yêu của người ấy thuận theo tình yêu của Allah, còn điều người ấy ham muốn thì thuận theo những gì đến từ Allah.

“Và xin Ngài đừng hạ nhục bề tôi vào Ngày nhân loại được phục sinh”, nghĩa là đừng quở trách Người vì một số tội lỗi, trừng phạt Người hay làm Người mất mặt; trái lại, xin hãy làm Người hạnh phúc trong ngày ấy.

“Ngày mà của cải cũng như con cái sẽ không giúp ích được gì, ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch.” Đó là điều có ích cho người ấy nơi Ngài; nhờ đó người ấy thoát khỏi sự trừng phạt và xứng đáng nhận phần thưởng vô cùng lớn lao.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Lời phán của Allah: “Và xin Ngài làm cho bề tôi thành một người thừa kế Thiên Đàng Hạnh phúc” có nghĩa là: xin Ngài ban phúc cho bề tôi ở đời này bằng cách để lại tiếng thơm sau khi bề tôi qua đời, và ở Đời Sau bằng cách làm cho bề tôi trở thành một trong những người thừa kế Thiên Đàng Hạnh phúc.

Vì thế, Người nói: “Ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch”, nghĩa là trái tim không vướng sự ô uế và việc tổ hợp với Allah. Muhammad ibn Sirin nói: “Trái tim trong sạch là trái tim biết rằng Allah là Chân Lý, Giờ Tận Thế chắc chắn sẽ đến, không có chút hoài nghi nào về điều đó, và Allah sẽ làm sống lại những người trong mồ.” Ibn Abbas nói: “Ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch”, tức là với một tâm hồn sống động, chứng nhận rằng không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah.

Mujahid, Al-Hasan và những người khác nói: “Với một tấm lòng trong sạch” nghĩa là trong sạch khỏi việc tổ hợp với Allah. Sa‘id ibn al-Musayyib nói: “Trái tim trong sạch là trái tim khỏe mạnh, tức trái tim của người có đức tin; bởi trái tim của kẻ đạo đức giả bị bệnh.” Allah phán: “Trong trái tim họ có bệnh” (Al-Baqarah, 2:10). Abu ‘Uthman An-Naysaburi nói: “Đó là trái tim không có điều mới đặt ra trong tôn giáo, an tâm gắn bó với Sunnah.”

Lời phán của Ngài: “Ngày mà của cải cũng như con cái sẽ không giúp ích được gì” có nghĩa là tài sản của một người không thể bảo vệ người ấy khỏi sự trừng phạt của Allah trong ngày đó, cho dù người ấy có đem vàng đầy cả trái đất ra chuộc thân; “cũng như con cái” — dù người ấy có đem toàn bộ những ai trên trái đất ra chuộc thân. Vào ngày ấy, chỉ có đức tin nơi Allah, sự chân thành trong tôn giáo dành cho Ngài và việc từ bỏ sự tổ hợp với Ngài mới đem lại lợi ích. Vì vậy, Ngài phán: “Ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch”, nghĩa là trái tim không vướng sự ô uế và việc tổ hợp với Allah.

Muhammad ibn Sirin nói: “Trái tim trong sạch là trái tim biết rằng Allah là Chân Lý, Giờ Tận Thế chắc chắn sẽ đến, không có chút hoài nghi nào về điều đó, và Allah sẽ làm sống lại những người trong mồ.”

Lời phán của Ngài: “Và xin Ngài đừng hạ nhục bề tôi vào Ngày nhân loại được phục sinh” có nghĩa là: xin Ngài cứu Người khỏi nỗi nhục nhã vào Ngày Phục Sinh, khi toàn thể tạo vật, từ những người đầu tiên đến những người cuối cùng, được làm sống lại. Al-Bukhari nói về lời phán: “Và xin Ngài đừng hạ nhục bề tôi vào Ngày nhân loại được phục sinh”: Ibrahim ibn Tahman thuật lại từ Ibn Abi Dhi’b, từ Sa‘id ibn Abi Sa‘id al-Maqburi, từ cha ông, từ Abu Hurayrah — cầu xin Allah hài lòng với ông — rằng Sứ Giả của Allah ﷺ nói: “Ibrahim sẽ thấy cha mình vào Ngày Phục Sinh, trên người ông ấy có bụi bặm và vẻ u ám.”

Isma‘il thuật lại với chúng tôi, anh trai tôi thuật lại với tôi, từ Ibn Abi Dhi’b, từ Sa‘id al-Maqburi, từ Abu Hurayrah, từ Nabi ﷺ: “Ibrahim sẽ gặp cha mình và nói: ‘Lạy Thượng Đế của con, Ngài đã hứa với con rằng Ngài sẽ không làm con nhục nhã vào Ngày nhân loại được phục sinh.’ Allah phán: ‘Quả thật, TA đã cấm Thiên Đàng đối với những kẻ vô đức tin.’” Al-Bukhari thuật lại như vậy tại câu kinh này. Trong chương về các Nabi, ông cũng thuật lại riêng biệt bằng chính chuỗi truyền thuật ấy, với lời văn: “Ngày Phục Sinh, Ibrahim sẽ gặp cha mình là Azar.

Trên mặt Azar có vẻ u ám và bụi bặm. Ibrahim nói với cha: ‘Chẳng phải con đã bảo cha đừng chống đối con sao?’ Cha ông đáp: ‘Hôm nay cha sẽ không chống đối con.’ Ibrahim nói: ‘Lạy Thượng Đế của con, Ngài đã hứa với con rằng Ngài sẽ không làm con nhục nhã vào Ngày nhân loại được phục sinh.

Có nỗi nhục nào lớn hơn việc cha của con bị đày xa [khỏi lòng thương xót của Ngài]?’ Allah Tối Cao phán: ‘Quả thật, TA đã cấm Thiên Đàng đối với những kẻ vô đức tin.’ Rồi có lời phán: ‘Dưới chân ngươi là gì, hỡi Ibrahim?’ Người nhìn xuống thì thấy một con linh cẩu bị phủ đầy chất bẩn. Nó bị nắm lấy chân và ném vào Lửa.”

Abu ‘Abd ar-Rahman An-Nasa’i nói trong phần Tafsir thuộc bộ Sunan lớn của ông về câu: “Và xin Ngài đừng hạ nhục bề tôi vào Ngày nhân loại được phục sinh”: Ahmad ibn Hafs ibn ‘Abdullah thuật lại với chúng tôi, cha ông thuật lại với tôi, Ibrahim ibn Tahman thuật lại với tôi, từ Muhammad ibn ‘Abd ar-Rahman, từ Sa‘id ibn Abi Sa‘id al-Maqburi, từ cha ông, từ Abu Hurayrah, người nói rằng Sứ Giả của Allah ﷺ đã nói: “Ibrahim thấy cha mình vào Ngày Phục Sinh, trên người ông ấy có bụi bặm và vẻ u ám. Ibrahim nói với ông: ‘Con đã cấm cha làm điều này, nhưng cha đã chống lại con.’

Ông đáp: ‘Nhưng hôm nay cha sẽ không chống lại con nữa.’ Ibrahim nói: ‘Lạy Thượng Đế, Ngài đã hứa với con rằng Ngài sẽ không làm con nhục nhã vào Ngày nhân loại được phục sinh. Nếu Ngài làm nhục cha con thì quả thật con đã bị nhục nhã đến cùng cực.’ Allah phán: ‘Hỡi Ibrahim, quả thật TA đã cấm Thiên Đàng đối với những kẻ vô đức tin.’

Rồi Ngài lấy ông ấy khỏi tay Ibrahim. Allah phán: ‘Hỡi Ibrahim, cha ngươi đâu?’ Người đáp: ‘Ngài đã lấy ông ấy khỏi con.’ Allah phán: ‘Hãy nhìn xuống dưới chân ngươi.’ Người nhìn xuống thì thấy một con linh cẩu đực lăn mình trong chất bẩn của nó.

Allah nắm lấy chân nó và ném nó vào Lửa.” Đây là một chuỗi truyền thuật lạ, trong đó có điểm đáng ngờ. Từ “dhaykh” chỉ con đực của loài linh cẩu; dường như Azar đã bị biến thành hình dạng một con linh cẩu đực dính đầy chất thải, rồi bị ném vào Lửa trong hình dạng ấy. Al-Bazzar cũng thuật lại điều này qua Hammād ibn Salamah, từ Ayyub, từ Muhammad ibn Sirin, từ Abu Hurayrah, từ Nabi ﷺ, và trong đó có điều lạ.

Ông cũng thuật lại một bản tương tự qua Qatadah, từ Ja‘far ibn ‘Abd al-Ghafir, từ Abu Sa‘id, từ Nabi ﷺ.

Đây là lời cầu xin của Ibrahim — cầu xin Allah ban bình an cho Người — xin Thượng Đế ban cho Người sự khôn ngoan. Ibn Abbas nói: đó là tri thức. ‘Ikrimah nói: đó là trí tuệ. Mujahid nói: đó là Qur’an. As-Suddi nói: đó là chức vị Nabi.

Lời phán của Ngài: “Và xin Ngài nhập bề tôi cùng với những người đức hạnh” có nghĩa là: xin Ngài làm cho bề tôi ở cùng những người đức hạnh trong đời này và Đời Sau, giống như lời Nabi ﷺ nói khi cận kề cái chết: “Lạy Allah, xin cho chúng con sống trong sự quy phục Ngài, chết trong sự quy phục Ngài và nhập chúng con cùng với những người đức hạnh, không phải chịu nhục nhã hay thay đổi [đức tin]. Lạy Allah, xin ban cho chúng con được ở cùng những người bạn ở nơi cao quý nhất.” Người đã nói câu ấy ba lần. Điều này được nhắc đến trong hadith về lời cầu nguyện.

Lời phán của Ngài: “Và xin Ngài vinh danh bề tôi trên chiếc lưỡi của những thế hệ mai sau” có nghĩa là: xin Ngài làm cho bề tôi được nhắc đến bằng những lời tốt đẹp sau khi bề tôi qua đời, và để người ta noi theo bề tôi trong điều thiện, như lời Đấng Tối Cao: “Và TA đã lưu lại lời ca ngợi về Người cho các thế hệ sau. Bình an cho Ibrahim! Đó là cách mà TA đền đáp những người làm tốt.” Mujahid và Qatadah nói: “Xin Ngài vinh danh bề tôi trên chiếc lưỡi của những thế hệ mai sau” có nghĩa là lời ca ngợi tốt đẹp.

Mujahid nói: điều này giống như lời phán của Allah: “Và TA đã ban cho Người phần thưởng của Người ở đời này; và quả thật, ở Đời Sau Người sẽ thuộc về những người đức hạnh”, cũng như lời phán: “Và TA đã ban cho Người điều tốt đẹp ở đời này; và quả thật, ở Đời Sau Người sẽ thuộc về những người đức hạnh.” Layth ibn Abi Sulaym nói: mọi tôn giáo đều yêu mến Người và đứng về phía Người. ‘Ikrimah cũng nói tương tự. (As-Saffat, 37:108–110; Al-‘Ankabut, 29:27; An-Nahl, 16:122.)

Lời phán của Ngài: “Và xin Ngài tha thứ cho phụ thân của bề tôi bởi ông ấy là một người lầm lạc” giống như lời cầu xin: “Lạy Thượng Đế của chúng con, xin Ngài tha thứ cho con và cha mẹ con.” Đây là điều mà Ibrahim — cầu xin Allah ban bình an cho Người — về sau đã từ bỏ, như Allah phán: “Việc Ibrahim cầu xin tha thứ cho cha mình chỉ là vì lời hứa mà Người đã hứa với ông ấy. Nhưng khi Người nhận rõ rằng ông ấy là kẻ thù của Allah, Người đã từ bỏ ông ấy. Quả thật, Ibrahim là người thường khẩn cầu và khoan dung.”

Allah đã chấm dứt việc Ibrahim cầu xin tha thứ cho cha mình khi Ngài phán: “Các ngươi đã có một tấm gương tốt nơi Ibrahim và những người cùng với Người, khi họ nói với dân chúng của họ: ‘Quả thật, chúng tôi vô can đối với các người và những gì các người thờ phụng ngoài Allah. Chúng tôi phủ nhận các người; và giữa chúng tôi với các người đã xuất hiện sự thù địch và căm ghét mãi mãi, cho đến khi các người chỉ tin Allah duy nhất’, ngoại trừ lời Ibrahim nói với cha mình: ‘Con nhất định sẽ cầu xin tha thứ cho cha, nhưng con không thể làm gì cho cha trước Allah.’” (Ibrahim, 14:41; At-Tawbah, 9:114; Al-Mumtahanah, 60:4.)

Tafsir của al-Baghawi

“Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài ban cho bề tôi sự khôn ngoan.” Ibn Abbas nói: đó là sự hiểu biết về những giới hạn và phán quyết của Allah. Muqatil nói: đó là sự thông hiểu và tri thức. Al-Kalbi nói: đó là chức vị Nabi.

“Và xin Ngài nhập bề tôi cùng với những người đức hạnh”, tức là xin Ngài cho Người đạt được địa vị và cấp bậc cùng với các vị Nabi đi trước Người.

“Xin Ngài vinh danh bề tôi trên chiếc lưỡi của những thế hệ mai sau”, nghĩa là xin Ngài ban cho Người lời ca ngợi tốt đẹp, danh tiếng đẹp và sự chấp nhận rộng khắp trong các cộng đồng đến sau Người. Allah đã ban cho Người điều đó, khiến những người thuộc mọi tôn giáo đều đứng về phía Người và ca ngợi Người. Al-Qutaybi nói: từ “chiếc lưỡi” được dùng thay cho “lời nói” theo lối ẩn dụ, vì lời nói được phát ra qua chiếc lưỡi.

“Và xin Ngài làm cho bề tôi thành một người thừa kế Thiên Đàng Hạnh phúc”, nghĩa là xin Ngài làm cho Người thuộc về những người được ban cho Thiên Đàng Hạnh phúc.

“Và xin Ngài đừng hạ nhục bề tôi”, nghĩa là xin Ngài đừng làm Người mất mặt vào Ngày nhân loại được phục sinh.

“Ngày mà của cải cũng như con cái sẽ không giúp ích được gì.”

“Và xin Ngài tha thứ cho phụ thân của bề tôi bởi ông ấy là một người lầm lạc.” Người đã nói lời này trước khi nhận rõ rằng ông ấy là kẻ thù của Allah, như đã được đề cập trước đó trong Surat At-Tawbah.

“Ngoại trừ những ai đến với Allah bằng một tấm lòng trong sạch”, nghĩa là trái tim trong sạch khỏi việc tổ hợp với Allah và sự hoài nghi. Còn tội lỗi thì không ai có thể hoàn toàn tránh khỏi; đây là lời của phần đông các nhà chú giải Qur’an. Sa‘id ibn al-Musayyib nói: trái tim trong sạch là trái tim khỏe mạnh, tức trái tim của người có đức tin, bởi trái tim của kẻ vô đức tin và kẻ đạo đức giả bị bệnh. Allah phán: “Trong trái tim họ có bệnh” (Al-Baqarah, 2:10).

Ibn ‘Uthman An-Naysaburi nói: đó là trái tim không có điều mới đặt ra trong tôn giáo và an tâm gắn bó với Sunnah.