Karunungan at pusong malinis

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

“At gawin Mo akong kabilang sa mga tagapagmana ng Hardin ng Kaginhawahan,” ibig sabihin, kabilang sa mga taong maninirahan sa Paraiso na ipamamana sa kanila ni Allah. Tinugon ni Allah ang kanyang panalangin at itinaas ang kanyang antas sa mga Hardin ng Kaginhawahan.

Pagkatapos ay nanalangin ang Propeta [Ibrahim] sa kanyang Panginoon: “Panginoon ko, magkaloob Ka sa akin ng karunungan,” ibig sabihin, ng malawak na kaalaman upang malaman ko ang mga alituntunin, ang ipinahihintulot at ipinagbabawal, at upang makapagpasya ako sa pagitan ng mga tao. “At isama Mo ako sa mga matuwid,” mula sa kanyang mga kapatid na propeta at mga isinugo.

“Gumawa Ka para sa akin ng isang mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi,” ibig sabihin, pagkalooban Mo ako ng tapat na papuri na mananatili hanggang wakas ng panahon. Tinugon ni Allah ang kanyang panalangin at ipinagkaloob sa kanya ang kaalaman at karunungan na nag-angat sa kanya bilang isa sa pinakamabubuti sa mga isinugo. Isinama siya sa kanyang mga kapatid na isinugo at ginawa siyang minamahal, tinatanggap, iginagalang at pinupuri sa lahat ng mga relihiyon at sa lahat ng panahon. Sinabi ng Kataas-taasang Allah: “At iniwan Namin para sa kanya ang mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi.

Kapayapaan kay Ibrahim. Sa gayon Kami gumaganti sa mga gumagawa ng mabuti. Tunay na siya ay kabilang sa mga lingkod Naming sumasampalataya.”

“At patawarin Mo ang aking ama; tunay na siya ay kabilang sa mga naligaw.” Ang panalanging ito ay dahil sa pangakong sinabi niya sa kanyang ama: “Hihingi ako ng kapatawaran para sa iyo sa aking Panginoon. Tunay na Siya ay naging mapagkalinga sa akin.” Sinabi ng Kataas-taasang Allah: “Ang paghingi lamang ni Ibrahim ng kapatawaran para sa kanyang ama ay dahil sa pangakong ipinangako niya rito.

Ngunit nang maging malinaw sa kanya na ito ay kaaway ni Allah, itinakwil niya ito. Tunay na si Ibrahim ay mapagpakumbaba sa panalangin at matiisin.”

“Sa Araw na hindi makikinabang ang yaman ni mga anak, maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis.” Ito ang makikinabang sa Kanya; sa pamamagitan nito ay maliligtas siya sa parusa at makakamit ang masaganang gantimpala. Ang pusong malinis ay pusong ligtas sa pagtatambal kay Allah, pag-aalinlangan, pagmamahal sa kasamaan, at pagpupumilit sa mga bid‘ah at mga kasalanan.

Kaakibat ng pagiging ligtas nito sa mga nabanggit ang pagkakaroon ng mga kabaligtaran ng mga ito: katapatan sa pagsamba, kaalaman, katiyakan, pagmamahal sa kabutihan at pagpapaganda nito sa puso; gayundin, na ang kalooban at pagmamahal nito ay sumusunod sa pagmamahal ni Allah, at ang pagnanais nito ay sumusunod sa ipinahayag ni Allah.

“At huwag Mo akong hiyain sa Araw na bubuhayin sila,” ibig sabihin, huwag Mo akong hiyain sa pamamagitan ng pagsaway dahil sa ilang kasalanan, pagpaparusa sa mga ito, o paglalantad sa akin. Sa halip, gawin Mo akong maligaya sa Araw na iyon.

“Sa Araw na hindi makikinabang ang yaman ni mga anak, maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis.” Ito ang makikinabang sa Kanya; sa pamamagitan nito ay maliligtas siya sa parusa at makakamit ang masaganang gantimpala.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Ang sinabi Niya, “At gawin Mo akong kabilang sa mga tagapagmana ng Hardin ng Kaginhawahan,” ay nangangahulugang: pagkalooban Mo ako sa mundong ito ng pagpapatuloy ng mabuting pagbanggit sa akin pagkamatay ko, at sa Kabilang-Buhay ay gawin Mo akong kabilang sa mga tagapagmana ng Hardin ng Kaginhawahan.

Dahil dito, sinabi Niya: “Maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis.” Ibig sabihin, ligtas ito sa karumihan at pagtatambal kay Allah. Sinabi ni Muhammad ibn Sirin: “Ang pusong malinis ay ang pusong nakaaalam na si Allah ay Katotohanan, na darating ang Huling Sandali nang walang alinlangan, at bubuhayin ni Allah ang mga nasa libingan.” Sinabi ni Ibn Abbas tungkol sa “maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis”: “Ito ay buhay at sumasaksi na walang diyos na karapat-dapat sambahin maliban kay Allah.”

Sinabi naman nina Mujahid, al-Hasan at ng iba pa: “Ang pusong malinis” ay nangangahulugang pusong ligtas sa pagtatambal kay Allah. Sinabi ni Sa‘id ibn al-Musayyib: “Ang pusong malinis ay pusong malusog; ito ang puso ng sumasampalataya, sapagkat may karamdaman ang puso ng mapagkunwari. Sinabi ni Allah: ‘May karamdaman sa kanilang mga puso’” (Al-Baqarah, 2:10). Sinabi ni Abu ‘Uthman an-Nisaburi: “Ito ang pusong walang bid‘ah at panatag sa Sunnah.”

Ang sinabi Niya: “Sa Araw na hindi makikinabang ang yaman ni mga anak,” ay nangangahulugang hindi maililigtas ng yaman ang isang tao mula sa parusa ni Allah, kahit tubusin pa niya ang sarili sa pamamagitan ng ginto na kasinlaki ng buong daigdig. Gayundin, hindi siya maililigtas ng mga anak, kahit tubusin niya ang sarili sa pamamagitan ng lahat ng nasa daigdig. Walang makikinabang sa Araw na iyon maliban sa pananampalataya kay Allah, taos-pusong pagtatalaga ng relihiyon sa Kanya, at pagtalikod sa pagtatambal sa Kanya.

Kaya sinabi Niya: “Maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis,” ibig sabihin, pusong ligtas sa karumihan at pagtatambal kay Allah. Sinabi ni Muhammad ibn Sirin: “Ang pusong malinis ay ang pusong nakaaalam na si Allah ay Katotohanan, na darating ang Huling Sandali nang walang alinlangan, at bubuhayin ni Allah ang mga nasa libingan.”

Ang sinabi Niya: “At huwag Mo akong hiyain sa Araw na bubuhayin sila,” ay nangangahulugang: iligtas Mo ako sa kahihiyan sa Araw ng Muling Pagkabuhay, kapag bubuhayin ang lahat ng nilikha, ang mga nauna at ang mga nahuli. Iniulat ni al-Bukhari tungkol sa sinabi Niya: “At huwag Mo akong hiyain sa Araw na bubuhayin sila.”

Sinabi ni Ibrahim ibn Tahman, mula kay Ibn Abi Dhi’b, mula kay Sa‘id ibn Abi Sa‘id al-Maqburi, mula sa kanyang ama, mula kay Abu Hurayrah, kalugdan nawa siya ni Allah, na sinabi ng Sugo ni Allah, sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ni Allah: “Makikita ni Ibrahim ang kanyang ama sa Araw ng Pagkabuhay, na ang mukha nito ay maalikabok at nababalutan ng alikabok.”

Isinalaysay sa atin ni Isma‘il, at sinabi niya: isinalaysay sa akin ng aking kapatid, mula kay Ibn Abi Dhi’b, mula kay Sa‘id al-Maqburi, mula kay Abu Hurayrah, mula sa Propeta: “Makakatagpo ni Ibrahim ang kanyang ama at sasabihin niya: ‘Panginoon ko, ipinangako Mo sa akin na hindi Mo ako hihiyain sa Araw na bubuhayin sila.’ Sasabihin ni Allah: ‘Ipinagbawal Ko ang Paraiso sa mga walang pananampalataya.’” Ganito niya ito isinalaysay sa ilalim ng talatang ito.

Sa mga salaysay tungkol sa mga propeta, isinalaysay niya ito sa kaparehong kawing ng mga tagapagsalaysay nang mag-isa, at ganito ang mga salita nito: “Makakatagpo ni Ibrahim ang kanyang amang si Azar sa Araw ng Pagkabuhay, at ang mukha ni Azar ay nababalutan ng alikabok. Sasabihin sa kanya ni Ibrahim: ‘Hindi ba kita sinabihang huwag mo akong suwayin?’ Sasabihin ng kanyang ama: ‘Ngayon ay hindi na kita susuwayin.’ Sasabihin ni Ibrahim: ‘Panginoon ko, ipinangako Mo sa akin na hindi Mo ako hihiyain sa Araw na bubuhayin sila.

May hihigit pa bang kahihiyan kaysa sa aking amang itinakwil?’ Sasabihin ng Kataas-taasang Allah: ‘Ipinagbawal Ko ang Paraiso sa mga walang pananampalataya.’ Pagkatapos ay sasabihin: ‘O Ibrahim, ano ang nasa ilalim ng iyong mga paa?’ Titingin siya at makikita niya ang isang lalaking hayop na nababalutan ng dumi. Hahawakan ito sa mga paa at ihahagis sa Apoy.”

Sinabi ni Abu ‘Abd ar-Rahman an-Nasa’i sa paliwanag ng talatang “At huwag Mo akong hiyain sa Araw na bubuhayin sila” sa kanyang malaking aklat na as-Sunan: Ipinabatid sa amin ni Ahmad ibn Hafs ibn ‘Abdullah, sinabi sa akin ng aking ama, sinabi sa akin ni Ibrahim ibn Tahman, mula kay Muhammad ibn ‘Abd ar-Rahman, mula kay Sa‘id ibn Abi Sa‘id al-Maqburi, mula sa kanyang ama, mula kay Abu Hurayrah, na nagsabi: sinabi ng Sugo ni Allah: “Makikita ni Ibrahim ang kanyang ama sa Araw ng Pagkabuhay na nababalutan ng alikabok at dumi. Sasabihin niya rito: ‘Ipinagbawal ko sa iyo ito, ngunit sinuway mo ako.’

Sasabihin nito: ‘Ngunit ngayon ay hindi na kita susuwayin kahit minsan.’ Sasabihin niya: ‘Panginoon ko, ipinangako Mo sa akin na hindi Mo ako hihiyain sa Araw na bubuhayin sila. Kung hihiyain Mo ang aking ama, tunay na ako ang lubhang napahiya.’ Sasabihin Niya: ‘O Ibrahim, ipinagbawal Ko ang Paraiso sa mga walang pananampalataya.’

Pagkatapos ay kukunin ito mula sa kanya. Sasabihin Niya: ‘O Ibrahim, nasaan ang iyong ama?’ Sasabihin niya: ‘Ikaw ang kumuha sa kanya mula sa akin.’ Sasabihin Niya: ‘Tumingin ka sa ibaba mo.’ Titingin siya at makikita ang isang lalaking hyena na gumugulong sa sariling dumi.

Hahawakan ito sa mga paa at ihahagis sa Apoy.” Kakaiba ang kawing ng mga tagapagsalaysay na ito at may kahina-hinalang bahagi rito. Ang *dhiykh* ay lalaking hyena. Para bang ginawa si Azar sa anyo ng isang lalaking hyena na nababalutan ng dumi, at sa gayong anyo ay ihahagis siya sa Apoy.

Isinalaysay din ito ni al-Bazzar mula sa salaysay ni Hammad ibn Salamah, mula kay Ayyub, mula kay Muhammad ibn Sirin, mula kay Abu Hurayrah, mula sa Propeta, at may kakaiba rito. Isinalaysay din niya ito sa pamamagitan ni Qatadah, mula kay Ja‘far ibn ‘Abd al-Ghafir, mula kay Abu Sa‘id, mula sa Propeta, na may katulad na salaysay.

Ito ay pagsusumamo ni Ibrahim, sumakanya nawa ang kapayapaan, na pagkalooban siya ng kanyang Panginoon ng karunungan. Sinabi ni Ibn Abbas: “Ito ay kaalaman.” Sinabi ni ‘Ikrimah: “Ito ay talino.” Sinabi ni Mujahid: “Ito ay ang Qur’an.”

Sinabi ni as-Suddi: “Ito ay pagka-propeta.” Ang sinabi Niya: “At isama Mo ako sa mga matuwid,” ay nangangahulugang gawin Mo akong kasama ng mga matuwid sa mundo at sa Kabilang-Buhay. Gaya ng sinabi ng Propeta, sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan ni Allah, nang malapit na siyang pumanaw: “O Allah, panatilihin Mo kaming mga Muslim na buhay, at papanawin Mo kaming mga Muslim, at isama Mo kami sa mga matuwid, nang hindi napahiya at hindi nagbago [sa relihiyon]. O Allah, ang pinakamataas na kasama.”

Tatlong ulit niya itong sinabi. Nasa isang salaysay ng panalangin ang hadith na ito.

Ang sinabi Niya: “At gumawa Ka para sa akin ng isang mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi,” ay nangangahulugang: pagkalooban Mo ako ng magandang alaala pagkatapos ko, upang alalahanin ako at tularan ako sa kabutihan. Gaya ng sinabi ng Kataas-taasang Allah: “At iniwan Namin para sa kanya ang mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi. Kapayapaan kay Ibrahim. Sa gayon Kami gumaganti sa mga gumagawa ng mabuti” (As-Saffat, 37:108–110).

Sinabi nina Mujahid at Qatadah na ang “mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi” ay nangangahulugan ng mabuting papuri. Sinabi ni Mujahid: Katulad ito ng sinabi Niya: “At ipinagkaloob Namin sa kanya ang kanyang gantimpala sa mundong ito; at tunay na siya sa Kabilang-Buhay ay kabilang sa mga matuwid” (Al-‘Ankabut, 29:27), at ng sinabi Niya: “At ipinagkaloob Namin sa kanya ang kabutihan sa mundong ito; at tunay na siya sa Kabilang-Buhay ay kabilang sa mga matuwid” (An-Nahl, 16:122). Sinabi ni Layth ibn Abi Sulaym: “Minamahal siya at kinakampihan ng bawat relihiyosong pamayanan.” Gayundin ang sinabi ni ‘Ikrimah.

Ang sinabi Niya: “At patawarin Mo ang aking ama; tunay na siya ay kabilang sa mga naligaw,” ay katulad ng sinabi Niya: “Panginoon namin, patawarin Mo ako at ang aking mga magulang” (Ibrahim, 14:41). Ito ang isa sa mga bagay na binitiwan ni Ibrahim, sumakanya nawa ang kapayapaan, gaya ng sinabi ng Kataas-taasang Allah: “Ang paghingi lamang ni Ibrahim ng kapatawaran para sa kanyang ama ay dahil sa pangakong ipinangako niya rito. Ngunit nang maging malinaw sa kanya na ito ay kaaway ni Allah, itinakwil niya ito. Tunay na si Ibrahim ay mapagpakumbaba sa panalangin at matiisin” (At-Tawbah, 9:114).

Pinutol ni Allah ang pahintulot na sumunod sa kanya sa paghingi niya ng kapatawaran para sa kanyang ama. Sinabi Niya: “Tunay na may magandang halimbawa para sa inyo kay Ibrahim at sa mga kasama niya nang sabihin nila sa kanilang mga kababayan: ‘Wala kaming pananagutan sa inyo at sa mga sinasamba ninyo bukod kay Allah.

Itinatakwil namin kayo, at lumitaw na sa pagitan namin at ninyo ang poot at pagkamuhi magpakailanman hanggang sumampalataya kayo kay Allah lamang,’ maliban sa sinabi ni Ibrahim sa kanyang ama: ‘Tiyak na hihingi ako ng kapatawaran para sa iyo, ngunit wala akong anumang kapangyarihang makapagbibigay sa iyo ng anuman mula kay Allah’” (Al-Mumtahanah, 60:4).

Tafsir ni al-Baghawi

“Panginoon ko, magkaloob Ka sa akin ng karunungan.” Sinabi ni Ibn Abbas: “Kaalaman sa mga hangganan at mga alituntunin ni Allah.” Sinabi ni Muqatil: “Pag-unawa at kaalaman.” Sinabi ni al-Kalbi: “Pagka-propeta.”

“At isama Mo ako sa mga matuwid,” ibig sabihin, sa antas at katayuan ng mga naunang propeta.

“At gumawa Ka para sa akin ng isang mabuting pagbanggit sa mga susunod na salinlahi,” ibig sabihin, mabuting papuri, magandang alaala at pangkalahatang pagtanggap ng mga pamayanang darating pagkaraan ko. Ipinagkaloob ito ni Allah sa kanya, kaya minahal at pinuri siya ng lahat ng mga relihiyosong pamayanan. Sinabi ni al-Qutaybi: Ginamit ang salitang “dila” bilang talinghaga para sa pananalita, sapagkat sa pamamagitan nito nagaganap ang pagsasalita.

“At gawin Mo akong kabilang sa mga tagapagmana ng Hardin ng Kaginhawahan,” ibig sabihin, kabilang sa mga pagkakalooban Mo ng Hardin ng Kaginhawahan.

“At huwag Mo akong hiyain,” ibig sabihin, huwag Mo akong ilantad sa kahihiyan, “sa Araw na bubuhayin sila.” “Sa Araw na hindi makikinabang ang yaman ni mga anak.”

“At patawarin Mo ang aking ama; tunay na siya ay kabilang sa mga naligaw.” Sinabi niya ito bago naging malinaw sa kanya na ang kanyang ama ay kaaway ni Allah, gaya ng nabanggit na sa Surah At-Tawbah.

“Maliban sa sinumang pumunta kay Allah nang may pusong malinis,” ibig sabihin, pusong dalisay sa pagtatambal kay Allah at pag-aalinlangan. Ngunit walang sinumang lubusang ligtas sa mga kasalanan. Ito ang sinabi ng karamihan sa mga tagapagpaliwanag. Sinabi ni Sa‘id ibn al-Musayyib: “Ang pusong malinis ay pusong malusog; ito ang puso ng sumasampalataya, sapagkat may karamdaman ang puso ng walang pananampalataya at ng mapagkunwari.

Sinabi ng Kataas-taasang Allah: ‘May karamdaman sa kanilang mga puso’” (Al-Baqarah, 2:10). Sinabi ni Ibn ‘Uthman an-Nisaburi: “Ito ang pusong walang bid‘ah at panatag sa Sunnah.”