અલ્લાહની નેઅમતો માટે કૃતજ્ઞતા

શેખ અબ્દુર્રહમાન અસ-સાદીની તફસીર

આ અલ્લાહ તઆલાની પોતાના બંદાઓ પ્રત્યેની કૃપા અને માતા-પિતાનો આભાર માનવાની ભાવનામાંથી છે કે તેણે સંતાનોને પોતાના માતા-પિતા સાથે સારો વ્યવહાર કરવાની તાકીદ કરી અને તેમને આદેશ આપ્યો કે તેઓ નમ્ર વાણી અને કોમળ શબ્દોથી, માલ ખર્ચીને અને અન્ય પ્રકારની ભલાઈ દ્વારા માતા-પિતા સાથે સદ્વ્યવહાર કરે. પછી અલ્લાહે એ કારણ તરફ ધ્યાન દોર્યું જે આ સદ્વ્યવહારને જરૂરી બનાવે છે: માતાએ સંતાનને ગર્ભમાં ધારણ કરીને જે સહન કર્યું, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જે કષ્ટો અને મુશ્કેલીઓ વેઠી, પછી પ્રસૂતિની ભારે પીડા અને ત્યારબાદ ધાવણ પિવડાવવા તથા ઉછેરવાની મુશ્કેલી. આ બધું થોડા સમય—એક કે બે કલાક—માટે નથી; બલ્કે તેની કુલ અવધિ લાંબી છે, એટલે કે ત્રીસ મહિના.

સામાન્ય રીતે ગર્ભાવસ્થા નવ મહિના કે તેની આસપાસની હોય છે અને બાકીની અવધિ ધાવણ પિવડાવવાની હોય છે. આ આયત અને અલ્લાહના આ વચન: «અને માતાઓ પોતાના સંતાનોને પૂરા બે વર્ષ સુધી ધાવણ પિવડાવે»ના આધારે દલીલ કરવામાં આવે છે કે ગર્ભાવસ્થાની સૌથી ઓછી અવધિ છ મહિના છે; કારણ કે ધાવણની અવધિ—બે વર્ષ—ત્રીસ મહિનામાંથી બાદ કરતાં ગર્ભાવસ્થા માટે છ મહિના બચે છે. «જ્યારે તે પોતાની પૂર્ણ શક્તિએ પહોંચ્યો» એટલે પોતાની શક્તિ, યુવાની અને બુદ્ધિની પૂર્ણતાની હદે પહોંચ્યો. «અને ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યો, ત્યારે તેણે કહ્યું: હે મારા રબ!

મને પ્રેરણા આપ»—એટલે મને પ્રેરિત કર અને તૌફીક આપ—«કે હું તારી એ નેઅમતનો આભાર માનું જે તેં મારા પર અને મારા માતા-પિતા પર કરી». આમાં દીન અને દુનિયાની નેઅમતોનો સમાવેશ થાય છે. નેઅમતનો આભાર એ છે કે નેઅમત આપનાર અને તેનો માલિક અલ્લાહની આજ્ઞાપાલનમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે; અલ્લાહની કૃપા સ્વીકારીને, તેનો આભાર માનવામાં પોતાની અસમર્થતા કબૂલ કરીને અને તેની પ્રશંસા કરવામાં પ્રયત્ન કરીને તેનો બદલો આપવામાં આવે. માતા-પિતાને મળેલી નેઅમતો તેમના સંતાનો અને વંશજોને પણ મળતી હોય છે; કારણ કે તેઓ તેમાંથી, તેના કારણોમાંથી અને તેની અસરોમાંથી જરૂર લાભ મેળવે છે.

ખાસ કરીને દીનની નેઅમતો: માતા-પિતાનું જ્ઞાન અને સદ્કર્મો તેમના સંતાનોની સુધારણા માટેનાં સૌથી મોટાં કારણોમાંથી છે. «અને હું એવું સદ્કર્મ કરું જેનાથી તું પ્રસન્ન થાય»—એવું કર્મ, જેમાં તેને યોગ્ય બનાવતી બાબતો પૂર્ણ હોય અને તેને બગાડતી બાબતો ન હોય; આવું જ તે કર્મ છે જેને અલ્લાહ પસંદ કરે છે, સ્વીકારે છે અને તેના પર બદલો આપે છે. «અને મારા માટે મારા વંશજોને સુધારી દે»: જ્યારે તેણે પોતાના માટે સુધારણાની દુઆ કરી, ત્યારે પોતાના વંશજોની સ્થિતિ સુધારવાની પણ દુઆ કરી. તેમના સુધરવાથી માતા-પિતાને લાભ થાય છે, એ વાત તેણે «મારા માટે» કહીને દર્શાવી.

«નિશ્ચય જ હું તારી તરફ તૌબા કરીને પાછો ફર્યો છું»—ગુનાઓ અને અવજ્ઞાથી તૌબા કરીને તારી આજ્ઞાપાલન તરફ પાછો ફર્યો છું—«અને નિશ્ચય જ હું મુસલમાનોમાંનો છું».

ઇમામ ઇબ્ન કસીરની તફસીર

પહેલી આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ પોતાની તૌહીદ, ફક્ત તેની જ ઇબાદતને સમર્પિત કરવી અને તેની તરફ સીધા માર્ગે રહેવાનો ઉલ્લેખ કર્યો; ત્યારબાદ તેણે માતા-પિતા સાથે સદ્વ્યવહાર કરવાની વસીયતનો ઉલ્લેખ કર્યો. કુરઆનની અનેક આયતોમાં આ બાબતને અલ્લાહની ઇબાદત સાથે જોડવામાં આવી છે, જેમ કે તેનું વચન: «અને તમારા રબે નિર્ણય કર્યો કે તમે તેના સિવાય કોઈની ઇબાદત ન કરો અને માતા-પિતા સાથે સારો વ્યવહાર કરો» અને તેનું વચન: «મારો અને તમારા માતા-પિતાનો આભાર માનો; મારી તરફ જ પાછા ફરવાનું છે», તેમજ બીજી ઘણી આયતો.

અહીં અલ્લાહે કહ્યું: «અને અમે માનવીને તેના માતા-પિતા સાથે સદ્વ્યવહાર કરવાની વસીયત કરી»—એટલે અમે તેને તેમના પ્રત્યે ભલાઈ કરવા અને તેમના પર દયા રાખવાનો આદેશ આપ્યો.

અબૂ દાઉદ અત્તયાલિસીએ કહ્યું: અમને શુઅબાએ વર્ણન કર્યું; તેમણે કહ્યું: મને સમાક ઇબ્ને હરબે સમાચાર આપ્યા કે તેમણે મુસઅબ ઇબ્ને સઅદને સઅદ પાસેથી વર્ણવતા સાંભળ્યા. સઅદે કહ્યું: સઅદની માતાએ તેમને કહ્યું: «શું અલ્લાહે માતા-પિતાની આજ્ઞાપાલન કરવાનો આદેશ નથી આપ્યો? તેથી હું અલ્લાહનો ઇનકાર ન કરે ત્યાં સુધી ન તો ખાવાનું ખાઈશ અને ન પીવાનું પીશ.» તેણીએ ખાવા-પીવાનું બંધ કરી દીધું; અંતે તેઓ લાકડીથી તેનું મોઢું ખોલતા.

ત્યારે આ આયત ઉતરી: «અને અમે માનવીને તેના માતા-પિતા સાથે સારો વ્યવહાર કરવાની વસીયત કરી»—આયતના અંત સુધી. ઇમામ મુસ્લિમ અને ઇબ્ને માજા સિવાય સુનનના ગ્રંથકારોએ શુઅબા પાસેથી આ જ સનદથી આ રિવાયત કરી છે; તેમની રિવાયત આના જેવી જ, પરંતુ વધુ વિસ્તૃત છે.

«તેની માતાએ તેને કષ્ટ સાથે ગર્ભમાં ધારણ કર્યો»—એટલે તેના કારણે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તેણીએ કષ્ટ અને થાક સહન કર્યો: ગર્ભાવસ્થાની તકલીફો, ઊબકા અને બેચેની, ભાર તથા પીડા અને ગર્ભવતી સ્ત્રીઓને થતો અન્ય થાક અને કષ્ટ. «અને તેને કષ્ટ સાથે જન્મ આપ્યો»—એટલે પ્રસવવેદના અને તેની તીવ્ર પીડા સાથે. «તેના ગર્ભમાં રહેવાનો અને તેનું ધાવણ છોડાવવાનો સમય ત્રીસ મહિના છે.» અલી (રઝિ.)

એ આ આયતને સૂરા લુકમાનની આયત «અને તેનું ધાવણ છોડાવવાનો સમય બે વર્ષ છે» તથા આ વચન «અને માતાઓ, જે ધાવણનો સમય પૂરો કરવા ઇચ્છે, તેઓ પોતાના સંતાનોને પૂરા બે વર્ષ ધાવણ પિવડાવે» સાથે લઈને દલીલ કરી કે ગર્ભાવસ્થાની સૌથી ઓછી અવધિ છ મહિના છે. આ મજબૂત અને સાચો નિષ્કર્ષ છે. ઉસ્માન (રઝિ.) અને સહાબાઓના એક સમૂહે પણ આ મત સ્વીકાર્યો.

મુહમ્મદ ઇબ્ને ઇસ્હાક ઇબ્ને યસાર, યઝીદ ઇબ્ને અબ્દુલ્લાહ ઇબ્ને કુસૈત પાસેથી અને તેઓ બઅજા ઇબ્ને અબ્દુલ્લાહ અલ-જુહની પાસેથી વર્ણવે છે કે તેમણે કહ્યું: અમારા જ કબીલાના એક પુરુષે જુહૈના કબીલાની એક સ્ત્રી સાથે લગ્ન કર્યા. તેણીએ પૂરા છ મહિનાની ગર્ભાવસ્થા પછી બાળકને જન્મ આપ્યો. તેનો પતિ ઉસ્માન પાસે ગયો અને આ વાત જણાવી. ઉસ્માને તે સ્ત્રીને બોલાવી.

જ્યારે તે કપડાં પહેરવા ઊભી થઈ, ત્યારે તેની બહેન રડવા લાગી. તેણીએ પૂછ્યું: «તું કેમ રડે છે? અલ્લાહની કસમ, તેના સિવાય અલ્લાહના કોઈ સર્જને મને સ્પર્શ કર્યો નથી; હવે અલ્લાહ જે નિર્ણય કરે તે થશે.» જ્યારે તેને ઉસ્માન પાસે લાવવામાં આવી, ત્યારે તેમણે તેને પથ્થર મારીને સજા કરવાનો હુકમ આપ્યો.

આ વાત અલી સુધી પહોંચી; તેઓ ઉસ્માન પાસે આવ્યા અને પૂછ્યું: «તમે શું કરી રહ્યા છો?» તેમણે કહ્યું: «તેણીએ પૂરા છ મહિનામાં બાળકને જન્મ આપ્યો છે. શું આવું બની શકે?» અલીએ કહ્યું: «શું તમે કુરઆન વાંચતા નથી?» તેમણે કહ્યું: «હા.»

અલીએ કહ્યું: «શું તમે અલ્લાહનું આ વચન સાંભળ્યું નથી: ‘તેના ગર્ભમાં રહેવાનો અને તેનું ધાવણ છોડાવવાનો સમય ત્રીસ મહિના છે,’ અને ‘પૂરા બે વર્ષ’? તેથી બે વર્ષ બાદ કરતાં છ મહિના જ બચે છે.» ઉસ્માને કહ્યું: «અલ્લાહની કસમ, આ વાત મારા ધ્યાનમાં આવી નહોતી.» પછી તેમણે કહ્યું: «તે સ્ત્રીને મારી પાસે લાવો.»

પરંતુ તેઓ ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે તેની સજા થઈ ચૂકી હતી. બઅજા કહે છે: અલ્લાહની કસમ, કાગડો કાગરા સાથે કે ઈંડું ઈંડા સાથે જેટલું મળતું આવે, તેના કરતાં તે બાળક પોતાના પિતા સાથે વધુ મળતો આવતો હતો. તેના પિતાએ તેને જોયો ત્યારે કહ્યું: «આ મારો દીકરો છે; અલ્લાહની કસમ, મને તેના વિશે કોઈ શંકા નથી.» પછી અલ્લાહે પિતાને એક ખતરનાક ઘા જેવી બીમારીથી પીડિત કર્યો; તે તેને ખાતી રહી, અહીં સુધી કે તેનું મૃત્યુ થયું.

આ રિવાયત ઇબ્ને અબી હાતિમે કરી છે. «તો હું જ સૌપ્રથમ ઇબાદત કરનાર છું»ની આયત પાસે અમે આ રિવાયત બીજી સનદથી પણ રજૂ કરી છે.

ઇબ્ને અબી હાતિમે કહ્યું: મારા પિતાએ અમને વર્ણન કર્યું; તેમને ફરવા ઇબ્ને અલ-મગ્ગાએ વર્ણન કર્યું; તેમને અલી ઇબ્ને મુસ્હિરે દાઉદ ઇબ્ને અબી હિંદ પાસેથી અને તેમણે ઇકરિમા પાસેથી, તેમણે ઇબ્ને અબ્બાસ પાસેથી વર્ણવ્યું કે તેમણે કહ્યું: «સ્ત્રી જો નવ મહિને બાળકને જન્મ આપે, તો તેના માટે ધાવણના એકવીસ મહિના પૂરતા છે; જો સાત મહિને જન્મ આપે, તો ધાવણના ત્રેવીસ મહિના પૂરતા છે; અને જો છ મહિને જન્મ આપે, તો પૂરા બે વર્ષ [ચોવીસ મહિના] ધાવણ પિવડાવશે; કારણ કે અલ્લાહ તઆલા કહે છે: ‘તેના ગર્ભમાં રહેવાનો અને તેનું ધાવણ છોડાવવાનો સમય ત્રીસ મહિના છે.’»

«જ્યારે તે પોતાની પૂર્ણ શક્તિએ પહોંચ્યો»—એટલે તે મજબૂત થયો, યુવાન બન્યો અને પૂર્ણ વિકાસ પામ્યો. «અને ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યો»—એટલે તેની બુદ્ધિ, સમજ અને ધીરજ પૂર્ણ થઈ. એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે સામાન્ય રીતે માણસ ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે જેવો હોય છે તેનાથી પછી બહુ બદલાતો નથી. અબૂ બકર ઇબ્ને અય્યાશે અઅ્મશ પાસેથી, તેમણે અલ-કાસિમ ઇબ્ને અબ્દુરરહમાન પાસેથી વર્ણવ્યું કે તેમણે કહ્યું: મેં મસરૂકને પૂછ્યું: «માણસના ગુનાઓ માટે તેને ક્યારે પકડવામાં આવે છે?»

તેમણે કહ્યું: «જ્યારે તે ચાળીસ વર્ષનો થાય, ત્યારે પોતાનું ધ્યાન રાખે.»

હાફિઝ અબૂ યઅલા અલ-મૌસિલીએ કહ્યું: અમને ઉબૈદુલ્લાહ અલ-કવારિરીએ વર્ણન કર્યું; તેમને ઉઝ્રા ઇબ્ને કૈસ અલ-અઝદીએ વર્ણન કર્યું—તેઓ સો વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યા હતા—અને તેમને અબૂલ-હસન અસ-સુલૂલીને વર્ણન કર્યું. તેમણે મારી સમક્ષ વધુમાં કહ્યું: મુહમ્મદ ઇબ્ને અમ્ર ઇબ્ને ઉસ્માને પોતાના પિતા ઉસ્માન પાસેથી અને તેમણે નબી ﷺ પાસેથી વર્ણવ્યું કે તેમણે કહ્યું: «મુસલમાન બંદો જ્યારે ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચે છે, ત્યારે અલ્લાહ તેનો હિસાબ હળવો કરે છે. જ્યારે તે સાઠ વર્ષનો થાય છે, ત્યારે અલ્લાહ તેને પોતાની તરફ પાછા ફરવાની તૌફીક આપે છે. જ્યારે તે સિત્તેર વર્ષનો થાય છે, ત્યારે આકાશવાસીઓ તેને પ્રેમ કરે છે.

જ્યારે તે એંસી વર્ષનો થાય છે, ત્યારે અલ્લાહ તેના સદ્કર્મોને સ્થિર રાખે છે અને તેના દુષ્કર્મોને ભૂંસી નાખે છે. જ્યારે તે નેવું વર્ષનો થાય છે, ત્યારે અલ્લાહ તેના અગાઉના અને પછીના ગુનાઓ માફ કરે છે, તેના પરિવારજનોના હકમાં તેની ભલામણ સ્વીકારે છે અને આકાશમાં તેને ‘પૃથ્વી પર અલ્લાહનો કેદી’ તરીકે લખે છે.» આ હદીસ બીજા માર્ગોથી પણ રિવાયત કરવામાં આવી છે અને તે ઇમામ અહમદના મુસ્નદમાં છે.

બનૂ ઉમૈયાના અમીરોમાંના એક, દમાસ્કસના હજ્જાજ ઇબ્ને અબ્દુલ્લાહ અલ-હકમીને કહેતા સાંભળવામાં આવ્યા: «મેં ચાળીસ વર્ષ સુધી લોકોની શરમથી ગુનાઓ અને પાપો છોડી દીધાં; પછી અલ્લાહની શરમથી તેમને છોડી દીધાં.» કવિનું આ કથન પણ કેટલું સુંદર છે: «તે યુવાનીમાં મસ્ત રહ્યો, અહીં સુધી કે તેના માથા પર સફેદ વાળ છવાઈ ગયા; જ્યારે સફેદીએ તેને ઢાંકી દીધો, ત્યારે તેણે બાતિલને કહ્યું: ‘હવે અટકી જા.’»

«તેણે કહ્યું: હે મારા રબ! મને પ્રેરણા આપ»—એટલે મને માર્ગદર્શન આપ—«કે હું તારી એ નેઅમતનો આભાર માનું જે તેં મારા પર અને મારા માતા-પિતા પર કરી, અને ભવિષ્યમાં એવું સદ્કર્મ કરું જેનાથી તું પ્રસન્ન થાય; અને મારા વંશજોને મારા માટે સુધારી દે.» «નિશ્ચય જ હું તારી તરફ તૌબા કરીને પાછો ફર્યો છું અને નિશ્ચય જ હું મુસલમાનોમાંનો છું.» આમાં ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચનારને અલ્લાહ તરફ નવી તૌબા અને પાછા ફરવા, તથા તેના પર દૃઢ નિશ્ચય કરવાનો માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે.

અબૂ દાઉદે પોતાની સુનનમાં ઇબ્ને મસઊદ (રઝિ.) પાસેથી રિવાયત કરી છે કે અલ્લાહના રસૂલ ﷺ તેમને તશહ્હુદમાં આ દુઆના શબ્દો શીખવતા: «હે અલ્લાહ! અમારા હૃદયોને એક કરી દે, અમારી વચ્ચેના સંબંધોને સુધારી દે, અમને સલામતીના માર્ગો બતાવ, અમને અંધકારોમાંથી પ્રકાશ તરફ બચાવીને કાઢ, જાહેર અને છૂપી બધી અશ્લીલતાથી અમને દૂર રાખ, અમારી શ્રવણશક્તિ, દૃષ્ટિ, હૃદય, પત્નીઓ અને સંતાનોમાં અમારા માટે બરકત આપ, અમારી તૌબા કબૂલ કર; નિશ્ચય જ તું જ તૌબા કબૂલ કરનાર, અત્યંત દયાળુ છે. અમને તારી નેઅમતનો આભાર માનનારા બનાવ, તેની પ્રશંસા કરનારા અને તેને સ્વીકારનારા બનાવ, અને તેને અમારા માટે પૂર્ણ કર.»

અલ-બગવીની તફસીર

અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લના વચન «અને અમે માનવીને તેના માતા-પિતા સાથે સદ્વ્યવહાર કરવાની વસીયત કરી»માં: કુફાના કિરાઅત કરનારાઓએ «ઇહ્સાનન» (إِحْسَانًا) વાંચ્યું છે.

«તેની માતાએ તેને કષ્ટ સાથે ગર્ભમાં ધારણ કર્યો અને કષ્ટ સાથે તેને જન્મ આપ્યો»—અહીં પ્રસવની તીવ્ર પીડાનો અર્થ છે. હિજાઝના કિરાઅત કરનારાઓ અને અબૂ અમ્રે બંને જગ્યાએ કાફ પર ઝબર સાથે «કરહન» (كَرْهًا) વાંચ્યું છે, જ્યારે અન્ય કિરાઅત કરનારાઓએ બંને જગ્યાએ પેશ સાથે વાંચ્યું છે.

«તેના ગર્ભમાં રહેવાનો અને તેનું ધાવણ છોડાવવાનો સમય»—અહીં ધાવણ છોડાવવાનો અર્થ છે. યઅકૂબે અલિફ વિના «વ ફસ્લુહુ» (وَفَصْلُهُ) વાંચ્યું છે. «ત્રીસ મહિના»નો અર્થ ગર્ભાવસ્થાની સૌથી ઓછી અવધિ છે, જે છ મહિના છે; અને ધાવણ પિવડાવવાની સૌથી વધુ અવધિ ચોવીસ મહિના છે. ઇકરિમાએ ઇબ્ને અબ્બાસ (રઝિ.)

પાસેથી વર્ણવ્યું છે કે તેમણે કહ્યું: «સ્ત્રી નવ મહિના ગર્ભવતી રહે તો એકવીસ મહિના ધાવણ પિવડાવે; અને જો છ મહિના ગર્ભવતી રહે તો ચોવીસ મહિના ધાવણ પિવડાવે.»

«જ્યારે તે પોતાની પૂર્ણ શક્તિએ પહોંચ્યો»—એટલે તેની શક્તિની પરાકાષ્ઠા, યુવાની અને પૂર્ણ વિકાસની હદે પહોંચ્યો. તે અઢારથી ચાળીસ વર્ષની ઉંમર વચ્ચેનો સમય છે. આ જ «અને ચાળીસ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યો»નો અર્થ છે.

સુદ્દી અને દહ્હાકે કહ્યું: આ આયત સઅદ ઇબ્ને અબી વક્કાસ વિશે ઉતરી હતી, જેનો પ્રસંગ અગાઉ વર્ણવાઈ ચૂક્યો છે. અન્ય વિદ્વાનોએ કહ્યું: તે અબૂ બકર અસ-સિદ્દીક, તેમના પિતા અબૂ કુહાફા ઉસ્માન ઇબ્ને અમ્ર અને તેમની માતા ઉમ્મુલ ખૈર બિન્તે સખ્ર ઇબ્ને અમ્ર વિશે ઉતરી હતી. અલી ઇબ્ને અબી તાલિબે કહ્યું: «આ આયત અબૂ બકર વિશે ઉતરી; તેમના માતા-પિતા બંનેએ ઇસ્લામ સ્વીકાર્યો હતો. મુહાજિરોમાં તેમના સિવાય કોઈના માતા-પિતા બંને મુસલમાન થયા નહોતા.

અલ્લાહે તેમને પોતાના માતા-પિતા સાથે સદ્વ્યવહાર કરવાની વસીયત કરી અને તેમના પછી પણ એ ફરજ ચાલુ રહી.»

અબૂ બકર નબી ﷺના સાથી બન્યા ત્યારે તેઓ અઢાર વર્ષના હતા અને નબી ﷺ વીસ વર્ષના હતા. તેઓ વેપાર માટે શામ ગયા હતા. અબૂ બકર ચાળીસ વર્ષના થયા અને નબી ﷺને નુબુવ્વત આપવામાં આવી, ત્યારે તેમણે નબી ﷺ પર ઈમાન આણ્યું અને પોતાના રબને દુઆ કરી. «તેણે કહ્યું: હે મારા રબ!

મને પ્રેરણા આપ»—એટલે મને પ્રેરિત કર—«કે હું તારી એ નેઅમતનો આભાર માનું જે તેં મારા પર અને મારા માતા-પિતા પર કરી»—એટલે હિદાયત અને ઈમાનની નેઅમતનો. «અને એવું સદ્કર્મ કરું જેનાથી તું પ્રસન્ન થાય.» ઇબ્ને અબ્બાસે કહ્યું: અલ્લાહ અઝ્ઝ વ જલ્લે તેની દુઆ કબૂલ કરી. તેણે અલ્લાહના માર્ગમાં ત્રાસ આપવામાં આવતા નવ મોમિન ગુલામોને આઝાદ કર્યા. તેણે જે ભલાઈની ઇચ્છા કરી, તેમાં અલ્લાહે તેને મદદ કરી.

તેણે આ દુઆ પણ કરી: «અને મારા માટે મારા વંશજોને સુધારી દે.» અલ્લાહે તેની દુઆ કબૂલ કરી; તેના દરેક સંતાને ઈમાન સ્વીકાર્યું. આ રીતે તેના માતા-પિતા અને સંતાનો સૌના ઇસ્લામનો આશીર્વાદ તેને મળ્યો. અબૂ કુહાફાએ નબી ﷺનો સમય જોયો; તેમનો દીકરો અબૂ બકર, અબૂ બકરના દીકરા અબ્દુરરહમાન અને અબ્દુરરહમાનના દીકરા અબૂ અતીક—આ સૌએ નબી ﷺનો સમય જોયો.

સહાબાઓમાં આવું બીજું કોઈને પ્રાપ્ત થયું નહોતું. «નિશ્ચય જ હું તારી તરફ તૌબા કરીને પાછો ફર્યો છું અને નિશ્ચય જ હું મુસલમાનોમાંનો છું»—આ અલ્લાહના આ વચન સમાન છે: «અને માતા-પિતા સાથે સારો વ્યવહાર કરો» (અલ-બકરા, ૨:૮૩).