Аллаһка шөкер һәм тәүбә
رَبِّ أَوْزِعْنِي، أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ، وَعَلَىٰ، وَالِدَيَّ، وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ، وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ، وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ.
رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ
Аудионы йөкләп булмады. Соңрак кабатлап карагыз.
Без кешегә ата-анасына изгелек итәргә әмер иттек, аны анасы мәшәкать белән корсагында күтәрде вә мәшәкать белән тудырды, дәхи аны корсагыңда күтәрмәк вә тудыргач имезмәк утыз айдыр, хәтта үсеп куәткә ирешсә, кырык яшькә җитсә, әйтер: "Ий Раббым миңа илһам биргел үземә вә ата-анама биргән һидәят вә ислам нигъмәтенә шөкер итмәгем өчен вә Син риза була торган изге гамәлләр кылмагым өчен, ий Раббым, балаларымны да исълах иткел, бар да мөэмин булсыннар, йә Рабби, мин Сиңа кайттым вә мөселманнардан булып һәр әмереңә итагать иттем. (Ошбу аять Габдулла Әбү Бәкер хакында иңмештер. Мөселманнар өчен яхшы мисалдыр.)
Формалары: «әүзигъни» (أَوْزِعْنِي) һәм «аслих ли» (لِي أَصْلِحْ). Акылының камилләшүе һәм җаваплылык чоры булган кырык яшькә җиткән кешенең догасы.
Шәех Габдуррахман әс-Сәгъди тәфсире
Шәех әс-Сәгъди аңлата: «Кеше кырык яшькә җиткәч, аның акылы тулы дәрәҗәдә күренә. Бу чорда тәүбәне яңарту, ата-ана өчен шөкер итү һәм балаларның төзек булуы турында дога кылу билгеләнгән».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир болай дип күрсәтә: «Бу доганы кылучыларның иң яхшы гамәлләрен Аллаһ кабул итәргә һәм аларның кимчелекләрен гафу итәргә, аларны Җәннәт әһелләре арасына кертергә вәгъдә иткән».
Әл-Багави тәфсире
Аллаһ Тәгаләнең сүзләре: «…Без кешегә ата-анасына яхшылык кылырга васыять иттек (алар исән чакта да, вафат булганнан соң да). Аны анасы авырлык белән йөртә һәм авырлык белән тудыра…» — монда бала табу газабы күздә тотыла. «…Аны йөртү һәм имчәктән аеру…» — имезүдән аеру.
«…утыз ай…» — монда йөклелекнең иң кыска вакыты, ягъни алты ай, һәм имезүнең иң озын вакыты — егерме дүрт ай күздә тотыла.
«…Ә инде ул үзенең куәтенә җиткәч…» — көчнең иң югары ноктасына, яшьлек һәм җитлеккәнлек чикләренә җиткәч. Бу — унсигез яшьтән кырык яшькә кадәрге чор. Шуңа күрә Аллаһ Тәгалә әйткән:
«…һәм кырык яшькә җиткәч…» Әс-Сүдди һәм әд-Даххак: «Бу аять Сәгъд бин Вәккас турында иңгән», — дигәннәр. Бу кыйсса әлеге тәфсирдә элегрәк китерелгән.
Башкалар исә: «Бу аять Әбү Бәкер, аның әтисе — Кухафә Усман бин Гамр һәм әнисе әл-Хәйр бинт Сәхр бин Гамр турында иңгән», — дигәннәр.
Гали бин Әбү Талиб әйткән: «Бу аять Әбү Бәкер турында иңгән. Аның ата-анасының икесе дә Ислам кабул иткән, ә мөһаҗирләрнең берсенең дә ата-анасы икесе бергә Ислам кабул иткән очрак булмаган. Аллаһ Тәгалә аңа ата-анасы турында васыять иткән, һәм ул шуннан соң бу васыятьне үтәргә тырышкан. Әбү Бәкер унсигез яшьтә булганда, ул вакытта егерме яшьлек Пәйгамбәрне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Шамга сәүдә сәфәрендә озата барган.
Ул кырык яшькә җиткәч, ә Мөхәммәдкә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) пәйгамбәрлек бирелгәч, Әбү Бәкер аңа иман китергән һәм Аллаһка дога кылган.
«…Ул (Аллаһка мөрәҗәгать итеп) әйтә: “Раббым, миңа илһам ит…”» — миңа илһам ит.
«…(Сиңа) үзеңнең миңа һәм ата-анама кылган нигъмәтең өчен шөкер итүемне…» — аларны туры юлга күндереп, иман бүләк итүең өчен.
«…һәм Син разый булган изге гамәлләрне һәрвакыт кылуымны…» Ибн Габбас әйткән: «Аллаһ аның догасына җавап биргән һәм ул Аллаһка иманнары өчен газапланган тугыз мөселманны коллыктан сатып алып азат иткән. Ул нинди генә изге эш кылырга теләмәсен, Аллаһ аңа һичшиксез ярдәм иткән». Ул шулай ук Аллаһка дога кылган:
«…һәм минем нәселемдәгеләрне минем өчен төзек ит…» Аллаһ аның бу догасына да җавап биргән, һәм аның барлык балалары да мөэмин булган. Ул үзе дә, ата-анасы да, балалары да мөэминнәр булган. Аның әтисе Әбү Кухафа, Әбү Бәкер үзе, улы Габдрахман бин Әбү Бәкер һәм Габдрахманның улы Әбү Гатик — аларның барысы да Пәйгамбәрне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) исән чагында күргән. Мондый үзенчәлек башка сәхабәләрнең берсенә дә бирелмәгән.
«…Дөреслектә, мин Сиңа тәүбә итеп мөрәҗәгать иттем һәм, дөреслектә, мин Сиңа бирелгәннәрдәнмен…»
«Ибн Кәсир тәфсирендә» бу аятьнең ата-анасы һәм барлык балалары Ислам кабул иткән Әбү Бәкер әс-Сыддыйк турында иңүе риваять ителә.