Сәхабәләр өчен гафу сорау
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا، وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ، وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا. رَبَّنَا، إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ.
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ
Аудионы йөкләп булмады. Соңрак кабатлап карагыз.
Дәхи табыш маллары ул мүһаҗирләр вә Әнсарлардан соң кыямәткә хәтле килә торган мөселманнарның мохтаҗларына, вә мүһаҗирләренә, Әнсарларынадыр, алар әйтерләр: "Ий Раббыбыз, безне ярлыкагыл дәхи бездән әүвәл иман белән дөньядан үткән дин кардәшләребезне дә ярлы кагыл, вә безнең күңелләребездә урынлаштырмагыл иман китергән кешеләргә ачуны вә хөседне, ий Раббыбыз, Син, әлбәттә, йомшак вә рәхимлесең!"
Формалары: «игъфир ләнә» (اغْفِرْ لَنَا) фигыле һәм «лә тәҗгал» (لَا تَجْعَلْ) тыю формасы. Бу — барлык соңгы мөселманнарның Сәхабәләр өчен һәм йөрәкләрен көнчелектән, усаллыктан сафландыруны сорап кылган догасы.
Шәех Габдуррахман әс-Сәгъди тәфсире
Шәйх әс-Сәгъди яза: «Бу дога мөселман өммәтен — беренче сәхабәләрдән алып соңгы кешегә кадәр — берләштерә. Иман китерүчеләргә карата йөрәкне усаллыктан саф тоту — котылуның иң мөһим шарты».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир Имам Мәликтән мондый сүзләрне китерә: «Пәйгамбәрнең сәхабәләрен сүккән яки нәфрәт иткән кешенең бу өммәтнең ганимәтләреннән һәм мирасыннан бернинди өлеше дә юк, чөнки Аллаһ алар өчен гафу сораучыларны мактаган».
Әл-Багави тәфсире
«…Алардан соң килгәннәр…» ягъни аларга иярүчеләр. Болар — Кыямәт көнендә мөһаҗирләрдән һәм ансарлардан соң киләчәк кешеләр. Аннары Аллаһ Тәгалә аларның үзләре һәм иманда үзләреннән алда булганнар өчен дога кылуларын искә алган. Аллаһ Тәгалә әйткән:
«…Алар әйтәләр: “Раббыбыз! Безне һәм иманда бездән алда булган кардәшләребезне гафу ит! Йөрәкләребездә…» ягъни көнчелек һәм нәфрәттән туган усаллыкны «…иман китергән кешеләргә карата урнаштырма. Раббыбыз! Һичшиксез, Син — Шәфкатьле, Рәхимле!” …»
Йөрәгендә сәхабәләрнең берсенә генә булса да нәфрәт булган һәм барлык сәхабәләргә рәхмәт теләмәгән кеше Аллаһ бу аятьтә искә алган кешеләр арасында түгел. Чөнки Аллаһ иман китерүчеләрне өч төркемгә бүлгән: мөһаҗирләр, ансарлар һәм Аллаһ тасвирлаганча иярүчеләр. Әгәр берәү шул сыйфатлары белән иярүчеләрдән булмаса, ул иман китерүчеләр төркеменнән чыга.
Ибн Әби Ләйлә әйткән: «Бу аятьтә кешеләр өч төркемгә бүленә: мөһаҗирләр; йортта һәм иманда төпләнеп калганнар; һәм алардан соң килгәннәр. Шуңа күрә бу өч төркемнең берсенә дә керми калмаска тырыш».
Гаишәдән (Аллаһ аннан разый булсын) риваять ителә: ул әйткән: «Сезгә Мөхәммәднең сәхабәләре өчен гафу сорарга әмер ителде, ә сез аларны сүгәсез. Мин сезнең Пәйгамбәрегезнең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) болай дигәнен ишеттем: “Бу өммәтнең соңгы вәкилләре беренче вәкилләрен ләгънәтләмәгәнче, ул һәлак булмас”». (Ибн Әби Шәйбә)
Малик бин Мигваль Әмир ибн Шәрахил әш-Шәгъбидән мондый сүзләрне риваять иткән: «Әй, Малик, бер мәсьәләдә яһүдләр һәм христианнар рафидитлардан өстен. Яһүдләрдән: “Сезнең динегездә иң яхшы кешеләр кемнәр?” — дип сорасаң, алар: “Муса (аңа сәлам булсын) сәхабәләре”, — дип җавап бирерләр. Христианнардан: “Сезнең динегездә иң яхшы кешеләр кемнәр?” — дип сорасаң, алар: “Гайсәнең (аңа сәлам булсын) хәвариләре (иң беренче иярүчеләре)”, — дип әйтерләр. Ә рафидитлардан: “Сезнең динегездә иң начар кешеләр кемнәр?” — дип сорасаң, алар: “Мөхәммәднең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләре”, — дип җавап бирерләр.
Аларга сәхабәләр өчен гафу сорарга әмер ителгән, ә алар исә сәхабәләрне яманлый. Кыямәт көненә кадәр алар өстендә кылыч күтәрелгән булыр. Аларның өстендә байрак җилфердәмәс, аяклары ныгымаc һәм алар бердәм фикергә килмәс. Сугыш уты кабызган саен, Аллаһ аларның канын агызып, бердәмлекләренә таркаулык кертеп һәм дәлилләрен кире кагып, аны сүндерер.
Аллаһ безне һәм сезне юлдан яздыручы нәфес теләкләреннән сакласын».
Малик ибн Әнәс әйткән: «Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) сәхабәләренең берәрсенә карата дошманлык тоткан яки йөрәгендә аларга карата усаллык саклаган кешенең мөселманнарның сугыш табышына хакы юк». Аннары ул «Аллаһ Үзенең Илчесенә авыллар әһеленнән ганимәт итеп биргән нәрсә…» дигән аятьтән башлап (әл-Хәшр сүрәсе, 7 нче аять) бу аятькә кадәр булган аятьләрне укыган.
«Сахих Мөслим»дә (№ 2541) Әбу Һүрайрадан риваять ителә: Пәйгамбәр үзенең Сәхабәләрен сүгүне тыйган.