মুমিনসকলৰ বাবে ক্ষমা আৰু নিৰ্মল হৃদয়

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

তেওঁলোকৰ পিছত অহাসকলৰ বাবে এইটোৱেই যথেষ্ট যে তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ পিছ লয় আৰু তেওঁলোকৰ পথ-নিৰ্দেশনা অনুসৰণ কৰে। সেইবাবে আল্লাহে পিছত অহাসকলৰ মাজৰ তেওঁলোকৰ অনুসাৰী আৰু পিছত চলাসকলৰ কথা উল্লেখ কৰি কৈছে: «আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে»—অৰ্থাৎ মুহাজিৰ আৰু আনছাৰসকলৰ পিছত—«তেওঁলোকে কয়» নিজৰ আৰু আন মুমিনসকলৰ মংগল কামনা কৰি: «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা»। এইটো সকলো মুমিনৰ বাবে সৰ্বব্যাপী দুআ—ছাহাবাসকলৰ মাজৰ পূৰ্বৱৰ্তীসকল, তেওঁলোকৰ আগৰসকল আৰু তেওঁলোকৰ পিছত অহাসকল সকলো ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

ঈমানৰ অন্যতম মহিমা এই যে মুমিনসকলে পৰস্পৰৰ পৰা উপকৃত হয় আৰু ঈমানৰ অংশীদাৰিত্বৰ কাৰণে ইজনে সিজনৰ বাবে দুআ কৰে। এই অংশীদাৰিত্বই মুমিনসকলৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্বৰ বান্ধোন স্থাপন কৰে; তাৰ শাখাসমূহৰ ভিতৰত আছে পৰস্পৰৰ বাবে দুআ কৰা আৰু ইজনে সিজনক ভালপোৱা।

সেইবাবে আল্লাহে দুআত অন্তৰৰ পৰা বিদ্বেষ আঁতৰাই দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা কম-বেছি সকলো বিদ্বেষ বুজোৱা হৈছে; বিদ্বেষ দূৰ হ’লে তাৰ বিপৰীত গুণ—মুমিনসকলৰ মাজৰ প্ৰেম, বন্ধুত্ব, আন্তৰিক শুভকামনা আৰু অনুৰূপ গুণসমূহ—প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এইবোৰ মুমিনসকলৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰৰ অন্তৰ্গত। আল্লাহে ছাহাবাসকলৰ পিছত অহাসকলক ঈমানৰ বৈশিষ্ট্যৰে বৰ্ণনা কৰিছে; কিয়নো তেওঁলোকৰ এই উক্তি—«ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা»—ই দেখুৱায় যে তেওঁলোকো ঈমানৰ অংশীদাৰ আৰু ঈমানৰ আকীদা তথা মূলনীতিত ছাহাবাসকলৰ অনুসৰণকাৰী।

তেওঁলোকেই আহলুস ছুন্নাহ ৱাল জামাআত; এই পূৰ্ণ বৰ্ণনা তেওঁলোকৰ বাহিৰে আন কাৰো ক্ষেত্ৰত যথাৰ্থ নহয়।

আল্লাহে তেওঁলোকক পাপ স্বীকাৰ কৰা আৰু তাৰ বাবে ক্ষমা বিচৰা, পৰস্পৰৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰা, আৰু নিজৰ মুমিন ভাতৃসকলৰ প্ৰতি অন্তৰৰ পৰা বিদ্বেষ আৰু ঘৃণা আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰা লোক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ এই দুআত আমি উল্লেখ কৰা কথাবোৰ নিহিত আছে; ইয়াৰ লগতে পৰস্পৰৰ প্ৰতি প্ৰেম, নিজৰ বাবে যি ভাল পায় সেয়া ভাতৃৰ বাবেও ভাল পোৱা, আৰু উপস্থিত-অনুপস্থিত অৱস্থাত, জীৱিত আৰু মৃত—সকলো সময়তে তেওঁৰ মংগল কামনা কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত। এই পৱিত্ৰ আয়াতে দেখুৱায় যে এইবোৰ মুমিনসকলৰ পৰস্পৰৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰৰ অংশ।

তাৰ পিছত তেওঁলোকে দুআ শেষ কৰিছে আল্লাহৰ দুটা মহিমান্বিত নামৰ উল্লেখেৰে। এই নাম দুটাই আল্লাহৰ ৰহমতৰ পূৰ্ণতা, তেওঁৰ গভীৰ স্নেহ আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতি কৰা উপকাৰ প্ৰকাশ কৰে। সেই উপকাৰসমূহৰ ভিতৰত—বৰং আটাইতকৈ মহৎ উপকাৰৰ ভিতৰত—তেওঁলোকক আল্লাহৰ আৰু তেওঁৰ বান্দাসকলৰ অধিকাৰ পালন কৰিবলৈ তাওফীক দিয়াটো আছে। এই তিনিটা শ্ৰেণীয়েই এই উম্মতৰ শ্ৰেণী; ইছলামৰ স্বাৰ্থত ব্যয় কৰা ফাইৰ সম্পদৰ প্ৰাপ্যও তেওঁলোকেই।

তেওঁলোকেই ইয়াৰ যোগ্য লোক। আল্লাহে নিজ অনুগ্ৰহ আৰু উদাৰতাৰে আমাকো তেওঁলোকৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰক। আমীন।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

«আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে, তেওঁলোকে কয়: ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা, আৰু ঈমানদাৰসকলৰ প্ৰতি আমাৰ অন্তৰত কোনো বিদ্বেষ নাৰাখিবা। হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি স্নেহশীল, পৰম দয়ালু’»—এইসকল হৈছে ফাইৰ সম্পদৰ পৰা দৰিদ্ৰসকলে অংশ পোৱাৰ যোগ্য তৃতীয় শ্ৰেণী।

ইয়াৰ শ্ৰেণীবিভাগ হৈছে: মুহাজিৰসকল, তাৰ পিছত আনছাৰসকল, তাৰ পিছত সৎভাৱে তেওঁলোকৰ অনুসৰণকাৰীসকল। যেনেকৈ ‘বাৰাআ’ৰ আয়াতত কৈছে: «মুহাজিৰ আৰু আনছাৰৰ মাজৰ প্ৰথম অগ্ৰগামীসকল আৰু সৎভাৱে তেওঁলোকৰ অনুসৰণ কৰাসকলৰ প্ৰতি আল্লাহ সন্তুষ্ট হৈছে» (ছুৰা আত-তাওবা, ৯:১০০)। সৎভাৱে তেওঁলোকৰ অনুসৰণকাৰীসকল হৈছে তেওঁলোকৰ উত্তম কৰ্ম আৰু সুন্দৰ গুণসমূহৰ অনুসৰণকাৰী, আৰু গোপনে-প্ৰকাশ্যে তেওঁলোকৰ বাবে দুআকাৰী।

সেইবাবে এই পৱিত্ৰ আয়াতত কৈছে: «আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে, তেওঁলোকে কয়»—অৰ্থাৎ তেওঁলোকে কয়: «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা, আৰু আমাৰ অন্তৰত কোনো ঘৃণা নাৰাখিবা»—অৰ্থাৎ ঈমানদাৰসকলৰ প্ৰতি বিদ্বেষ আৰু ঈৰ্ষা। «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি স্নেহশীল, পৰম দয়ালু»।

ইমাম মালিকে এই পৱিত্ৰ আয়াতৰ পৰা কিমান সুন্দৰ সিদ্ধান্ত উলিয়াইছে: ছাহাবাসকলক গালি পৰা ৰাফিদীসকলৰ ফাইৰ সম্পদত কোনো অংশ নাই; কিয়নো আল্লাহে এই লোকসকলৰ প্ৰশংসা যি গুণেৰে কৰিছে, তেওঁলোক সেই গুণেৰে গুণান্বিত নহয়। তেওঁলোকৰ কথাৰ মাজত আছে: «হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা, আৰু ঈমানদাৰসকলৰ প্ৰতি আমাৰ অন্তৰত কোনো বিদ্বেষ নাৰাখিবা। হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি স্নেহশীল, পৰম দয়ালু»।

ইবনু আবি হাতিমে কৈছে: মূছা ইবনু আব্দুৰ-ৰহমান আল-মাছৰুকীয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক মুহাম্মদ ইবনু বিশৰে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইছমাঈল ইবনু ইব্ৰাহীম ইবনু মুহাজিৰে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে; তেওঁ আয়িশা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে তেওঁ কৈছিল: «তেওঁলোকক [ছাহাবাসকলৰ বাবে] ক্ষমা বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল, কিন্তু তেওঁলোকে তেওঁলোকক গালি পাৰিলে!» তাৰ পিছত তেওঁ এই আয়াত পাঠ কৰিলে: «আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে, তেওঁলোকে কয়: ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা…’»—আয়াতৰ শেষলৈকে।

ইছমাঈল ইবনু উলাইয়্যাই আব্দুল-মালিক ইবনু উমাইৰৰ পৰা, তেওঁ মাছৰুকৰ পৰা, আৰু তেওঁ আয়িশা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে তেওঁ কৈছিল: «তোমালোকক মুহাম্মদৰ ছাহাবাসকলৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল, কিন্তু তোমালোকে তেওঁলোকক গালি পাৰিলা। মই তোমালোকৰ নবীক কোৱা শুনিছোঁ: ‘এই উম্মত ধ্বংস নহ’ব, যেতিয়ালৈকে ইয়াৰ শেষৰসকলে প্ৰথমৰসকলক অভিশাপ নিদিয়ে।’» আল-বাগাৱীয়ে ইয়াক বৰ্ণনা কৰিছে।

আবু দাউদে কৈছে: মুছাদ্দাদে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইছমাঈল ইবনু ইব্ৰাহীমে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক আইয়ুবে যুহৰীৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। যুহৰীয়ে কৈছে যে উমৰ (ৰাঃ)-এ কৈছিল: «আল্লাহে তেওঁলোকৰ পৰা তেওঁৰ ৰাছুলক যি সম্পদ দান কৰিছে, তাৰ বাবে তোমালোকে ঘোঁৰা বা উট দৌৰোৱা নাছিলা»। যুহৰীয়ে কৈছে, উমৰে কৈছিল: «এইটো আল্লাহৰ ৰাছুলৰ বাবে বিশেষভাৱে আছিল—আৰবীয় অঞ্চলৰ ফাদাক আৰু তেনে আন কিছুমান ঠাই।

আল্লাহে গাঁওবাসীৰ পৰা তেওঁৰ ৰাছুলক যি সম্পদ দান কৰিছে, সেয়া আল্লাহ, ৰাছুল, নিকটাত্মীয়, অনাথ, দৰিদ্ৰ আৰু মুছাফিৰৰ বাবে; আৰু সেই দৰিদ্ৰ মুহাজিৰসকলৰ বাবে, যিসকলক নিজৰ ঘৰ আৰু সম্পত্তিৰ পৰা উলিয়াই দিয়া হৈছিল; আৰু তেওঁলোকৰ আগতেই যিসকলে মদিনাক বাসস্থান হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ঈমান আনিছিল; আৰু তেওঁলোকৰ পিছত অহাসকলৰ বাবে…»। এইদৰে এই আয়াতে সকলো মানুহক সামৰি লৈছে; কোনো মুছলিমৰ বাবে ইয়াত অধিকাৰ নথকাকৈ বাকী ৰখা হোৱা নাই—আইয়ুবে কৈছিল, অথবা ‘অংশ’ বুলি কৈছিল—তোমালোকে নিজৰ অধীনত ৰখা কিছুমান দাসৰ বাহিৰে। আবু দাউদে এইদৰে বৰ্ণনা কৰিছে, কিন্তু ইয়াৰ সনদ বিচ্ছিন্ন।

ইবনু জাৰীৰে কৈছে: ইবনু আব্দুল-আ‘লাই আমাক বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক ইবনু ছাওৰে মা‘মাৰৰ পৰা, তেওঁ আইয়ুবৰ পৰা, তেওঁ ইকৰিমা ইবনু খালিদৰ পৰা, আৰু তেওঁ মালিক ইবনু আওছ ইবনুল-হাদছানৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে: উমৰ ইবনুল-খাত্তাবে «ছাদাকাসমূহ কেৱল দৰিদ্ৰ আৰু অভাৱীসকলৰ বাবে» (ছুৰা আত-তাওবা, ৯:৬০) আয়াতখন «সৰ্বজ্ঞ, প্ৰজ্ঞাময়»লৈকে পাঠ কৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে: «এইটো এইসকল লোকৰ বাবে»। তাৰ পিছত তেওঁ পাঠ কৰিলে: «জানি থোৱা, তোমালোকে যি সম্পদ যুদ্ধলব্ধ কৰা, তাৰ পাঁচভাগৰ এভাগ আল্লাহ, ৰাছুল, নিকটাত্মীয়, অনাথ, দৰিদ্ৰ আৰু মুছাফিৰৰ বাবে» (ছুৰা আল-আনফাল, ৮:৪১), আৰু ক’লে: «এইটো এইসকলৰ বাবে»।

তাৰ পিছত তেওঁ পাঠ কৰিলে: «আল্লাহে গাঁওবাসীৰ পৰা তেওঁৰ ৰাছুলক যি সম্পদ দান কৰিছে…»—দৰিদ্ৰসকলৰ কথা উল্লেখ কৰি—«আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ আগতেই বাসস্থান গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ঈমান আনিছিল, আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে» (ছুৰা আল-হাশৰ, ৫৯:৭–১০)লৈকে। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে: «এই আয়াতে সকলো মুছলিমকে সামৰি লৈছে; এনে কোনো লোক নাই, যাৰ ইয়াত অধিকাৰ নাই»। তাৰ পিছত তেওঁ ক’লে: «যদি মই জীয়াই থাকোঁ, তেন্তে ছাৰৱু হিময়াৰত থকা মেৰ-ছাগলীৰখীয়াজনেও ইয়াৰ নিজৰ অংশ পাব, যদিও সেই সম্পদৰ বাবে তাৰ কপালত ঘাম ওলোৱা নাছিল»। উল্লেখিত ছুৰা আৰু আয়াতসমূহ হৈছে: আত-তাওবা ৯:১০০; আত-তাওবা ৯:৬০; আল-আনফাল ৮:৪১।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

আল্লাহে কৈছে: «আৰু যিসকলে তেওঁলোকৰ পিছত আহিছে»—ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে তাবিঈসকল; তেওঁলোক হৈছে মুহাজিৰ আৰু আনছাৰৰ পিছত কিয়ামতলৈকে অহাসকল। তাৰ পিছত তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁলোকে নিজৰ বাবে আৰু ঈমানত তেওঁলোকৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা লোকসকলৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে। সেয়েহে কৈছে: «তেওঁলোকে কয়: ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক আৰু ঈমানত আমাৰ আগত অগ্ৰগামী হোৱা আমাৰ ভাতৃসকলক ক্ষমা কৰা, আৰু আমাৰ অন্তৰত কোনো বিদ্বেষ নাৰাখিবা’»—অৰ্থাৎ প্ৰতাৰণা, ঈৰ্ষা আৰু ঘৃণা নাৰাখিবা—«ঈমানদাৰসকলৰ প্ৰতি। হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি স্নেহশীল, পৰম দয়ালু»।

যাৰ অন্তৰত ছাহাবাসকলৰ কোনো এজনৰ প্ৰতি বিদ্বেষ আছে আৰু তেওঁলোক সকলোৰে বাবে ৰহমতৰ দুআ নকৰে, তেওঁ এই আয়াতত আল্লাহে বুজোৱা লোকসকলৰ অন্তৰ্ভুক্ত নহয়। কিয়নো আল্লাহে мুমинসকলক তিনিটা শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে: মুহাজিৰসকল, আনছাৰসকল, আৰু আল্লাহে উল্লেখ কৰা গুণেৰে বৰ্ণিত তাবিঈসকল। যি ব্যক্তি এই গুণেৰে তাবিঈ নহয়, তেওঁ মুমিনসকলৰ শ্ৰেণীবিভাগৰ বাহিৰত থাকে। ইবনু আবি লাইলাই কৈছিল: «মানুহ তিনিটা শ্ৰেণীৰ—দৰিদ্ৰ মুহাজিৰসকল, যিসকলে বাসস্থান আৰু ঈমান গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু তেওঁলোকৰ পিছত অহাসকল। গতিকে চেষ্টা কৰা, যাতে তুমি এই শ্ৰেণীসমূহৰ বাহিৰত নাথাকা»।

আবু ছাঈদ আশ-শুৰাইহীয়ে আমাক জনাইছে, তেওঁক আবু ইছহাক আছ-ছা‘লাবীয়ে জনাইছে, তেওঁক আব্দুল্লাহ ইবনু হামিদে জনাইছে, তেওঁক আহমদ ইবনু আব্দুল্লাহ ইবনু ছুলাইমানে জনাইছে, তেওঁক ইবনু নুমাইৰে বৰ্ণনা কৰিছে, তেওঁক তেওঁৰ পিতৃয়ে ইছমাঈল ইবনু ইব্ৰাহীমৰ পৰা, তেওঁ আব্দুল-মালিক ইবনু উমাইৰৰ পৰা, তেওঁ মাছৰুকৰ পৰা, আৰু তেওঁ আয়িশা (ৰাঃ)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। আয়িশা (ৰাঃ)-এ কৈছিল: «তোমালোকক মুহাম্মদৰ ছাহাবাসকলৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল, কিন্তু তোমালোকে তেওঁলোকক গালি পাৰিলা। মই তোমালোকৰ নবীক কোৱা শুনিছোঁ: ‘এই উম্মত ধ্বংস নহ’ব, যেতিয়ালৈকে ইয়াৰ শেষৰসকলে প্ৰথমৰসকলক অভিশাপ নিদিয়ে।’»

মালিক ইবনু মাগৱালে কৈছে: আমিৰ ইবনু শুৰাহবীল আশ-শা‘বীয়ে তেওঁক কৈছিল: «হে মালিক, ইহুদী আৰু খ্ৰীষ্টানসকলে ৰাফিদীসকলতকৈ উত্তম অৱস্থান গ্ৰহণ কৰিছে। ইহুদীসকলক সোধা হৈছিল: ‘তোমালোকৰ ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম কোন?’ তেওঁলোকে কৈছিল: ‘মূছা (আঃ)-ৰ ছাহাবাসকল।’ খ্ৰীষ্টানসকলক সোধা হৈছিল: ‘তোমালোকৰ ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম কোন?’

তেওঁলোকে কৈছিল: ‘ঈছা (আঃ)-ৰ হাৱাৰীসকল।’ কিন্তু ৰাফিদীসকলক সোধা হৈছিল: ‘তোমালোকৰ ধৰ্মাৱলম্বীসকলৰ ভিতৰত নিকৃষ্ট কোন?’ তেওঁলোকে কৈছিল: ‘মুহাম্মদৰ ছাহাবাসকল।’ অথচ তেওঁলোকক ছাহাবাসকলৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছিল, কিন্তু তেওঁলোকে তেওঁলোকক গালি পাৰিলে।

কিয়ামতলৈকে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে তৰোৱাল উন্মুক্ত থাকিব; তেওঁলোকৰ কোনো পতাকা উত্থিত নহ’ব, কোনো পদক্ষেপ স্থিৰ নহ’ব, আৰু তেওঁলোকৰ মত একত্ৰ নহ’ব। যুদ্ধৰ বাবে যেতিয়াই তেওঁলোকে জুই জ্বলায়, আল্লাহে তেওঁলোকৰ ৰক্তপাত, দল বিভাজন আৰু প্ৰমাণ খণ্ডন কৰি সেই জুই নুমুৱাই দিয়ে। বিপথে নিয়া প্ৰৱৃত্তিৰ পৰা আল্লাহে আমাক আৰু তোমালোকক ৰক্ষা কৰক»।

মালিক ইবনু আনাছে কৈছে: «যিয়ে ৰাছুলুল্লাহৰ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম) ছাহাবাসকলৰ কোনো এজনক ঘৃণা কৰে, অথবা তেওঁলোকৰ প্ৰতি অন্তৰত বিদ্বেষ পোষণ কৰে, তেওঁৰ মুছলিমসকলৰ ফাইৰ সম্পদত কোনো অধিকাৰ নাই»। তাৰ পিছত তেওঁ «আল্লাহে গাঁওবাসীৰ পৰা তেওঁৰ ৰাছুলক যি সম্পদ দান কৰিছে» আয়াতখন পাঠ কৰিলে আৰু এই আয়াতলৈকে পাঠ কৰি গ’ল: «দৰিদ্ৰ মুহাজিৰসকলৰ বাবে, আৰু যিসকলে বাসস্থান আৰু ঈমান গ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু তেওঁলোকৰ পিছত অহাসকলৰ বাবে…»—«স্নেহশীল, পৰম দয়ালু»লৈকে। «বিখেছলাতিন» [এইদৰে বৰ্ণিত]।