আল্লাহৰ ওপৰত ভৰসা আৰু ক্ষমা

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

হে মুমিনসকলৰ দল! ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগত থকা মুমিনসকলৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে—অৰ্থাৎ তেওঁলোক হৈছে কল্যাণকৰ অনুসৰণযোগ্য আদৰ্শ, যাৰ অনুসৰণে তোমালোকৰ উপকাৰ কৰে। কিয়নো তোমালোকক একনিষ্ঠ হৈ ইব্ৰাহীমৰ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে।

যেতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ সম্প্ৰদায়ক কৈছিল, ‘নিশ্চয় আমি তোমালোকৰ পৰা আৰু আল্লাহৰ বাহিৰে তোমালোকে যিবোৰৰ উপাসনা কৰা, সেইবোৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত।’ অৰ্থাৎ ইব্ৰাহীম عليه السلام আৰু তেওঁৰ লগৰ মুমিনসকলে নিজৰ মুশ্বৰিক সম্প্ৰদায়ৰ পৰা আৰু আল্লাহৰ বাহিৰে তেওঁলোকে যিবোৰৰ উপাসনা কৰিছিল, সেইবোৰৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে নিজৰ শত্ৰুতা স্পষ্টকৈ প্ৰকাশ কৰি কৈছিল, ‘আমি তোমালোকক অস্বীকাৰ কৰিছোঁ; আৰু আমাৰ আৰু তোমালোকৰ মাজত শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষ প্ৰকাশ পাইছে।’ অৰ্থাৎ অন্তৰত বিদ্বেষ, তাৰ প্ৰেম-স্নেহৰ অৱসান আৰু দেহেৰে শত্ৰুতা।

এই শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সময়সীমা বা অন্ত নাই; বৰং তোমালোকে কুফৰী কৰি থকা পৰ্যন্ত এয়া চিৰকাল চলি থাকিব—‘যেতিয়ালৈকে তোমালোকে একমাত্ৰ আল্লাহৰ প্ৰতি ঈমান নানিবা।’ অৰ্থাৎ যেতিয়া তোমালোকে কেৱল আল্লাহৰ প্ৰতি ঈমান আনিবা, তেতিয়া শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষ আঁতৰি গৈ তাৰ ঠাইত প্ৰেম আৰু বন্ধুত্ব আহিব। সেয়ে হে মুমিনসকল! ঈমান আৰু তাওহীদ প্ৰতিষ্ঠা কৰাত, তাৰ অনিবাৰ্য দাবীসমূহ পালন কৰাত, আৰু কেৱল আল্লাহৰ বাবে কৰা সকলো ইবাদততে ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগৰসকলৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে আদৰ্শ আছে।

এটা বিশেষ বিষয়ত অৱশ্যে ব্যতিক্ৰম আছে: মুশ্বৰিক, কাফিৰ আৰু হঠকাৰী পিতৃ আজৰক ইমান আৰু তাওহীদৰ ফালে আহ্বান কৰাৰ পিছতো যেতিয়া তেওঁ অস্বীকাৰ কৰিলে, তেতিয়া ইব্ৰাহীমে তেওঁক কোৱা কথাত—‘মই নিশ্চয় তোমাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিম।’ লগতে তেওঁ এই কথাও কৈছিল, ‘আল্লাহৰ পৰা তোমাৰ বাবে কিবা লাভ ঘটোৱাৰ ক্ষমতা মোৰ নাই।’ কিন্তু মই মোৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত দুআ কৰিম, আশা কৰোঁ যে মোৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত কৰা দুআৰ বাবে মই হতভগীয়া নহওঁ। এই অৱস্থাত মুশ্বৰিকৰ বাবে দুআ কৰা বিষয়ত ইব্ৰাহীমক অনুসৰণ কৰাটো তোমালোকৰ বাবে বৈধ নহয়।

তোমালোকে মুশ্বৰিকসকলৰ বাবে দুআ কৰি এইটো ক’ব নোৱাৰা যে, ‘এই ক্ষেত্ৰত আমি ইব্ৰাহীমৰ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰিছোঁ।’ কিয়নো আল্লাহে ইব্ৰাহীমৰ এই কামৰ কাৰণ এইদৰে উল্লেখ কৰিছে: ‘ইব্ৰাহীমে নিজৰ পিতৃৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰাটো তেওঁৰ ওচৰত কৰা এটা প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাহিৰে আন একো নাছিল। তাৰ পিছত যেতিয়া তেওঁৰ বাবে স্পষ্ট হ’ল যে তেওঁ আল্লাহৰ শত্ৰু, তেতিয়া তেওঁ তেওঁৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিলে। নিশ্চয় ইব্ৰাহীম আছিল আল্লাহৰ ওচৰত অতি কাতৰ প্ৰাৰ্থনাকাৰী আৰু সহনশীল।’ (ছুৰা আত-তাওবা, ৯:১১৪)

ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগৰসকলৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে: তেওঁলোকে আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰিছিল, তেওঁৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছিল, তেওঁৰ ফালে উভতি গৈছিল আৰু নিজৰ অসামৰ্থ্য তথা ত্ৰুটি স্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে কৈছিল, ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি তোমাৰ ওপৰতেই ভৰসা কৰিছোঁ’—অৰ্থাৎ যি বস্তু আমাৰ উপকাৰী, সেয়া লাভ কৰিবলৈ আৰু যি বস্তু আমাৰ ক্ষতিকাৰক, সেয়া আঁতৰাবলৈ আমি তোমাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছোঁ; হে আমাৰ প্ৰতিপালক, এই বিষয়ত আমি তোমাৰ ওপৰত আস্থা ৰাখিছোঁ। ‘আৰু তোমাৰ ফালেই আমি উভতি আহিছোঁ’—অৰ্থাৎ আমি তোমাৰ আনুগত্য, তোমাৰ সন্তুষ্টি আৰু তোমাৰ নৈকট্য লাভ কৰোৱা সকলো কামৰ ফালে উভতি আহিছোঁ।

এই ক্ষেত্ৰত আমি চেষ্টা কৰি আছোঁ আৰু সৎকৰ্ম কৰিবলৈ যত্নশীল হৈছোঁ। আমি জানো যে আমাৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন তোমাৰ ওচৰলৈকে; সেয়ে তোমাৰ সন্মুখত উপস্থিত হ’বলৈ আমি প্ৰস্তুতি লৈছোঁ আৰু তোমাৰ ওচৰত উত্তম স্থান লাভ কৰোৱা কাম কৰিছোঁ।

‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক কাফিৰসকলৰ বাবে ফিতনাৰ পাত্ৰ নকৰিবা।’ অৰ্থাৎ আমাৰ পাপৰ কাৰণে তেওঁলোকক আমাৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব নিদিবা, যাতে তেওঁলোকে আমাক নিৰ্যাতন কৰি ঈমানৰ কামৰ পৰা বাধা দিব পাৰে। লগতে তেওঁলোক নিজেও পৰীক্ষাৰ সন্মুখীন নহওক; কিয়নো তেওঁলোকে যদি আমাৰ ওপৰত বিজয়ী হোৱা দেখে, তেন্তে ভাবিব যে তেওঁলোক সত্যৰ ওপৰত আৰু আমি অসত্যৰ ওপৰত আছোঁ।

ফলত তেওঁলোকৰ কুফৰী আৰু সীমালংঘন অধিক হ’ব। ‘আৰু আমাক ক্ষমা কৰা’—আমি কৰা পাপ আৰু বেয়া কামসমূহ, আৰু পালন কৰাত অৱহেলা কৰা আদেশসমূহ ক্ষমা কৰা। ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি পৰাক্ৰমশালী’—সকলো বস্তুৰ ওপৰত বিজয়ী; ‘প্ৰজ্ঞাময়’—প্ৰতিটো বিষয় যথাস্থানত স্থাপন কৰোঁতা।

এতেকে তোমাৰ পৰাক্ৰম আৰু প্ৰজ্ঞাৰ দ্বাৰা আমাৰ শত্ৰুসকলৰ বিৰুদ্ধে আমাক সহায় কৰা, আমাৰ পাপসমূহ ক্ষমা কৰা আৰু আমাৰ ত্ৰুটিসমূহ সংশোধন কৰা।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক কাফিৰসকলৰ বাবে ফিতনাৰ পাত্ৰ নকৰিবা।’ মুজাহিদে কৈছে: ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে, ‘তেওঁলোকৰ হাতত আমাক শাস্তি নিদিবা আৰু তোমাৰ ফালৰ পৰা অহা শাস্তিৰেও আমাক শাস্তি নিদিবা’; নহ’লে তেওঁলোকে ক’ব, ‘এইসকল লোক সত্যৰ ওপৰত থকা হ’লে তেওঁলোকৰ ওপৰত এনে বিপদ নাহিলহেঁতেন।’ যুহহাকেও এই একেই মত প্ৰকাশ কৰিছে।

কাতাদাই কৈছে: ‘তেওঁলোকক আমাৰ ওপৰত বিজয়ী নকৰিবা; নহ’লে তেওঁলোকে এই কথা দেখি পৰীক্ষাত পৰিব আৰু ভাবিব যে তেওঁলোক সত্যৰ ওপৰত থকাৰ বাবেই আমাৰ ওপৰত বিজয়ী হৈছে।’ ইবনু জাৰীৰে এই মত গ্ৰহণ কৰিছে। আলী ইবনু আবী তালহাই ইবনু আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: ‘তেওঁলোকক আমাৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব নিদিবা, যাতে তেওঁলোকে আমাক পৰীক্ষাত পেলায়।’

‘আৰু আমাক ক্ষমা কৰা। হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি পৰাক্ৰমশালী, প্ৰজ্ঞাময়।’ অৰ্থাৎ আমাৰ পাপসমূহ আনৰ পৰা গোপন ৰাখা আৰু আমাৰ আৰু তোমাৰ মাজত সেইবোৰ ক্ষমা কৰি দিয়া। ‘নিশ্চয় তুমি পৰাক্ৰমশালী’—যিয়ে তোমাৰ আশ্ৰয় লয়, তেওঁ বঞ্চিত বা অপমানিত নহয়।

‘প্ৰজ্ঞাময়’—তোমাৰ কথা, কৰ্ম, চৰিয়ত আৰু বিধানত প্ৰজ্ঞাৰ অধিকাৰী।

সৰ্বশক্তিমান আল্লাহে মুমিন বান্দাসকলক কাফিৰসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ, তেওঁলোকৰ প্ৰতি শত্ৰুতা পোষণ কৰিবলৈ, তেওঁলোকৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ পৰা নিজকে মুক্ত ঘোষণা কৰিবলৈ আদেশ দি কৈছে: ‘ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগত থকাসকলৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে’—অৰ্থাৎ তেওঁৰ সৈতে ঈমান অনা অনুসাৰীসকলৰ মাজত। ‘যেতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ সম্প্ৰদায়ক কৈছিল, নিশ্চয় আমি তোমালোকৰ পৰা মুক্ত’—অৰ্থাৎ আমি তোমালোকৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিছোঁ। ‘আৰু আল্লাহৰ বাহিৰে তোমালোকে যিবোৰৰ উপাসনা কৰা, সেইবোৰৰ পৰাও। আমি তোমালোকক অস্বীকাৰ কৰিছোঁ’—অৰ্থাৎ তোমালোকৰ ধৰ্ম আৰু পথক অস্বীকাৰ কৰিছোঁ।

‘আৰু আমাৰ আৰু তোমালোকৰ মাজত চিৰকালৰ বাবে শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষ প্ৰকাশ পাইছে’—অৰ্থাৎ এতিয়াৰ পৰাই আমাৰ আৰু তোমালোকৰ মাজত শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষ আৰম্ভ হৈছে। তোমালোকে কুফৰীত অবিচল থকা পৰ্যন্ত আমি চিৰকাল তোমালোকৰ পৰা নিজকে মুক্ত ঘোষণা কৰিম আৰু তোমালোকক ঘৃণা কৰিম। ‘যেতিয়ালৈকে তোমালোকে একমাত্ৰ আল্লাহৰ প্ৰতি ঈমান নানিবা’—অৰ্থাৎ তোমালোকে আল্লাহক একক বুলি মানি কেৱল তেওঁৰেই ইবাদত নকৰা আৰু তেওঁৰ কোনো অংশীদাৰ নথকা পৰ্যন্ত; লগতে তেওঁৰ সৈতে যিবোৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী আৰু মূৰ্তিৰ উপাসনা কৰা, সেইবোৰ ত্যাগ নকৰা পৰ্যন্ত।

‘কিন্তু ইব্ৰাহীমে তেওঁৰ পিতৃক কোৱা কথাটো ব্যতিক্ৰম: “মই নিশ্চয় তোমাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিম।”’ অৰ্থাৎ ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ সম্প্ৰদায়ৰ আন বিষয়সমূহত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে; কিন্তু পিতৃৰ বাবে ইব্ৰাহীমে কৰা ক্ষমা প্ৰাৰ্থনাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়। তেওঁ পিতৃক এটা প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল, আৰু সেই কাৰণেই তেওঁৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। যেতিয়া তেওঁৰ বাবে স্পষ্ট হ’ল যে তেওঁৰ পিতৃ আল্লাহৰ শত্ৰু, তেতিয়া তেওঁ তেওঁৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিলে।

ইয়াৰ কাৰণ হৈছে, কিছুমান মুমিনে শ্বিৰ্কৰ অৱস্থাত মৃত্যু হোৱা নিজৰ পিতৃ-মাতৃৰ বাবে দুআ আৰু ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল, আৰু কৈছিল: ‘ইব্ৰাহীমেও তেওঁৰ পিতৃৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।’ তেতিয়া মহান আল্লাহে অৱতীৰ্ণ কৰিলে: ‘নবী আৰু মুমিনসকলৰ বাবে মুশ্বৰিকসকলৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰা উচিত নহয়, যদিও তেওঁলোক নিকট আত্মীয় হয়—যেতিয়া তেওঁলোক জাহান্নামৰ অধিবাসী বুলি স্পষ্ট হৈ গৈছে। ইব্ৰাহীমে নিজৰ পিতৃৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰাটো তেওঁৰ ওচৰত কৰা এটা প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বাহিৰে আন একো নাছিল। তাৰ পিছত যেতিয়া তেওঁৰ বাবে স্পষ্ট হ’ল যে তেওঁ আল্লাহৰ শত্ৰু, তেতিয়া তেওঁ তেওঁৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিলে।

নিশ্চয় ইব্ৰাহীম আছিল আল্লাহৰ ওচৰত অতি কাতৰ প্ৰাৰ্থনাকাৰী আৰু সহনশীল।’ (ছুৰা আত-তাওবা, ৯:১১৩–১১৪)

এই মহৎ আয়াতত আল্লাহে কৈছে: ‘ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগত থকাসকলৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে’—এই কথাৰ পৰা—‘কিন্তু ইব্ৰাহীমে তেওঁৰ পিতৃক কোৱা কথাটো ব্যতিক্ৰম: “মই নিশ্চয় তোমাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিম; কিন্তু আল্লাহৰ পৰা তোমাৰ বাবে কিবা লাভ কৰোৱাৰ ক্ষমতা মোৰ নাই।”’ অৰ্থাৎ মুশ্বৰিকসকলৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ বিষয়ত তেওঁলোকৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে আদৰ্শ নাই। ইবনু আব্বাছ, মুজাহিদ, কাতাদা, মুকাতিল, যুহহাক আৰু আন বহুতো আলিমে এনেদৰেই কৈছে।

তাৰ পিছত আল্লাহে ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগৰসকলে নিজৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰা আঁতৰি আৰু তেওঁলোকৰ পৰা নিজকে মুক্ত ঘোষণা কৰি আল্লাহৰ ওচৰত আশ্ৰয় লোৱা আৰু বিনয়ভাৱে প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ সময়ত কোৱা কথাৰ বিষয়ে জনাইছে: ‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি তোমাৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছোঁ, তোমাৰ ফালেই উভতি আহিছোঁ আৰু তোমাৰ ওচৰলৈকেই প্ৰত্যাৱৰ্তন।’ অৰ্থাৎ সকলো বিষয়ত আমি তোমাৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছোঁ, আমাৰ সকলো বিষয় তোমাৰ হাতত সমৰ্পণ কৰিছোঁ আৰু তোমাৰ ওচৰত অৰ্পণ কৰিছোঁ। ‘আৰু তোমাৰ ওচৰলৈকেই প্ৰত্যাৱৰ্তন’—অৰ্থাৎ পৰকালত উভতি যোৱা তোমাৰ ওচৰলৈকে। (ছুৰা আত-তাওবা, ৯:১১৩–১১৪)

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

‘তোমালোকৰ বাবে আদৰ্শ আছে’—অৰ্থাৎ অনুসৰণযোগ্য আৰ্হি। ‘ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগত থকা মুমিনসকলৰ মাজত।’ ‘যেতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ মুশ্বৰিক সম্প্ৰদায়ক কৈছিল।’ ‘নিশ্চয় আমি তোমালোকৰ পৰা মুক্ত’—‘মুক্ত’ শব্দৰ বহুবচন। ‘আৰু আল্লাহৰ বাহিৰে তোমালোকে যিবোৰৰ উপাসনা কৰা, সেইবোৰৰ পৰাও।

আমি তোমালোকক অস্বীকাৰ কৰিছোঁ’—অৰ্থাৎ তোমালোকৰ ধৰ্মক আমি অস্বীকাৰ কৰিছোঁ আৰু নাকচ কৰিছোঁ। ‘আৰু আমাৰ আৰু তোমালোকৰ মাজত চিৰকালৰ বাবে শত্ৰুতা আৰু বিদ্বেষ প্ৰকাশ পাইছে, যেতিয়ালৈকে তোমালোকে একমাত্ৰ আল্লাহৰ প্ৰতি ঈমান নানিবা।’ এই কথাৰ দ্বাৰা আল্লাহে হাতিব আৰু মুমিনসকলক মুশ্বৰিকসকলৰ পৰা নিজকে মুক্ত ঘোষণা কৰাত ইব্ৰাহীম عليه السلام আৰু তেওঁৰ লগৰ মুমিনসকলক অনুসৰণ কৰিবলৈ আদেশ দিছে।

‘কিন্তু ইব্ৰাহীমে তেওঁৰ পিতৃক কোৱা কথাটো ব্যতিক্ৰম: “মই নিশ্চয় তোমাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিম।”’ অৰ্থাৎ ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ কৰ্মসমূহৰ মাজত তোমালোকৰ বাবে উত্তম আদৰ্শ আছে, কিন্তু মুশ্বৰিক পিতৃৰ বাবে তেওঁৰ ক্ষমা প্ৰাৰ্থনাৰ ক্ষেত্ৰত নহয়। ইব্ৰাহীম عليه السلام-এ তেওঁৰ পিতৃক কৈছিল, ‘মই নিশ্চয় তোমাৰ বাবে ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিম’; তাৰ পিছত তেওঁ তেওঁৰ পৰা নিজকে পৃথক কৰিছিল—যিদৰে আমি ছুৰা আত-তাওবাত উল্লেখ কৰিছোঁ।

‘আৰু আল্লাহৰ পৰা তোমাৰ বাবে কিবা লাভ কৰোৱাৰ ক্ষমতা মোৰ নাই।’ ইব্ৰাহীমে তেওঁৰ পিতৃক কৈছিল: ‘তুমি আল্লাহৰ শাস্তিৰ সন্মুখীন হ’লে তোমাৰ কোনো উপকাৰ কৰিব বা সেই শাস্তি তোমাৰ পৰা আঁতৰাবলৈ মোৰ ক্ষমতা নাই।’

‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমি তোমাৰ ওপৰতেই ভৰসা কৰিছোঁ’—এই কথা ইব্ৰাহীম আৰু তেওঁৰ লগৰ মুমিনসকলে কৈছিল। ‘আৰু তোমাৰ ফালেই আমি উভতি আহিছোঁ, আৰু তোমাৰ ওচৰলৈকেই প্ৰত্যাৱৰ্তন।’

‘হে আমাৰ প্ৰতিপালক! আমাক কাফিৰসকলৰ বাবে ফিতনাৰ পাত্ৰ নকৰিবা।’ জজ্জাজে কৈছে: অৰ্থাৎ তেওঁলোকক আমাৰ ওপৰত বিজয়ী নকৰিবা; নহ’লে তেওঁলোকে ভাবিব যে তেওঁলোক সত্যৰ ওপৰত আছে আৰু ফলত পৰীক্ষাত পৰিব। মুজাহিদে কৈছে: ‘তেওঁলোকৰ হাতত আমাক শাস্তি নিদিবা আৰু তোমাৰ ফালৰ পৰা অহা শাস্তিৰেও আমাক শাস্তি নিদিবা’; নহ’লে তেওঁলোকে ক’ব, ‘এইসকল লোক সত্যৰ ওপৰত থকা হ’লে তেওঁলোকৰ ওপৰত এনে বিপদ নাহিলহেঁতেন।’ ‘আৰু আমাক ক্ষমা কৰা। হে আমাৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় তুমি পৰাক্ৰমশালী, প্ৰজ্ঞাময়।’